Чин ван Ханддорж | News.MN

Хуучирсан мэдээ: 2012.02.25-нд нийтлэгдсэн

Чин ван Ханддорж

Хуулан
бичлэг хийе дөө. Монголоос ирсэн сонин дотор байсан юм. Хаячихаж
чадалгүй блогтоо оруулав. Монголын үнэн сонингийн 2011 оны 10 сарын
24-ний өдрийн дугаар 207 дээр гарсан байна билээ.

Мартах учиргүй гавьяа

Ханддорж
1869 онд Булган аймгийн нутагт үе улирсан угсаа залгамжилсан хошууны
засаг ноён Цэрэндоржийн хүү Минжигдоржийн гэр бүлд төржээ. Соёлт
яүгууртан гэр бүлд хүмүүжиж монгол, манж, хятад хэл бичиг заалгаж хожим
нь орос хэл сурчээ. Багаасаа төрийн хэрэгт хичээнгүйлэн зүтгэж 1892 онд
хошуу засаг, хошой чин вангийн тушаал хэргэмийг найм дахь үед залгамжлан
авч улсын хэмжээний төрийн хэрэгт идэвхийлэн оролцож эхлэв. М.Ханддорж
Улиастайн жанжнаар удаа дараа жасаалж, 1897-1900 онд Халхын Түшээт хан
аймгийн жанжнаар ажиллаж байв. Тэрээр Манжийн эзэн хааны дэргэд хэд
хэдэн удаа очиж ажиллаж байснаар Манжийн Монголд явуулж байсан ноёрхол
мөлжлөгийн мөн чанарыг илүүтэй мэдсэнээр Манжийг эсэргүүцэх үзэл санаа
төлөвшин бүрэлджээ. "Шинэ засгийн бодлого" гэгчээр манжийн дарлал
мөлжлөг улам хүчтэй болж, ард түмэн үгүйрэн ядуурч, уламжлалт түүх соёл,
төр ёс мөхөлд хүрч байв. 1911 оны 8 сарын 15-нд Петербург хотод очсон
Монголын төлөөлөгчид Ором улсын Гадаад явдлын яамны сайд, Сайд нарын
зөвлөлийн дарга зэрэг өндөр албан тушаалын хүмүүстэй уулзан ярилцжээ.
Оросын засгийн газар Алс дорнодын асуудлаар онцгой зөвлөлгөөн хийж
"Монголоос Дайчин гүрэнтэй тогтоосон сюзеренит холбоог таслалгүйгээр,
үндэсний байдлаа хамгаалах гэсэн Монголын эрмэлзлэлийг дипломат замаар
дэмжих" гэсэн шийдвэр гаргаснаар төдийлөн дэмжлэг авч чадсангүй.
Хятадаас бүрэн тусгаарлах гэсэн М.Ханддоржийн санаа бүрэн биелэгдээгүй ч
Бээжингээс явуулж буй аливаа хүчирхийллээс өмгөөлж, хамгаалахаа Орос
улс амлажээ. Чин Ван М.Ханддоржийг Орос улсаас буцаж ирэхэд Бээжинд
ажлаар дуудсан боловч тэрээр очихыг цааргалж "өвчтэй байгаа" гэсэн хариу
явуулжээ.

1913 оны 2 сарын 3-нд Монгол цэргийг бэлтгэн сургах тухай
Монгол, Оросын хэлэлцээрийг хийжээ. Уг гэрээнд "Их Орос улсын хаан
эзний хэргийг шийтгэх газраас тусгайлан гаргасан Иван Кростович Монгол
улсын хаан эзний Засгийн газраас тусгайлан гаргасан дотоод хэрэг олон
яамны хэргийг бүгд ерөнхийлөн захиран сайд түмэнхэн номун эзэн сайн ноён
хан Т.Намнансүрэн, шадар сайд цэргийн хэргийн захиран шийтгэх яамны
сайд, бүгд захиран шийтгэгч яамны тэргүүн сайд засаг төрийн эрдэнэ далай
жун ван Гомбосүрэн зөвлөн хэлэлцэж Монголын цэрэг бэлтгэн сургах гэрээ
бичгийг байгуулав" гэжээ. 1913 оны 3 сард Монголын гадаад хэргийн
яамнаас Оросын малын эмч нартай хэлэлцээ хийхэд Чин Ван М.Ханддорж
оролцож байв.

Түүнийг Халхын дөрвөн ханы адил ногоон жууз
хэрэглүүлэн, давхар пүнлүү олгон дээд зэргээр шагнасан нь 1911 оны
үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалд тэргүүлэх үүрэгтэй удирдаж байсныг
нотолсон хэрэг байлаа. Чин Ван М.Ханддорж Гадаад хэргийн сайдаар
ажиллаж, улсынхаа тусгаар тогтнолыг Орос болон бусад том гүрнүүдээр
хүлээн зөвшөөрүүлэх, Өвөр Монголыг нэгтгэж нэгдсэн их Монгол гүрнийг
байгуулахын төлөө нэгэн үзүүрт сэтгэлээр ихээхэн хүч тавин ажилласан
билээ. Чин Ван М.Ханддорж төрийн бүхий л хэрэгт биечлэн оролцож байсан
учир Эрдэнэ шанзов яамны тэргүүн сайд Бадамдорж Чин Ван М.Ханддоржийг
Оросын талыг хэтэрхий барьж Монголыг хоцроож байна гэж Богд хаанд хэд
хэдэн удаа айлтгажээ. Улмаар 1915 онд тусгаар тогтнолын асуудлаар болсон
Хиагтын "Гурван улсын хэлэлцээр"-т зориуд оруулсангүй. Энэ хэлэлцээр нь
Монгол улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг олон улсын эрх зүйн
үндсэн дээр бататгах сүүлчийн боломж гэдгийг тэрээр ухаарч сэтгэл
зовьниж байв. Хошой Чин Ван М.Ханддоржийн эх орон, тусгаар тогтнолын
төлөө хийсэн үйлс бүхнийг мартах учиргүй.

http://saruul-uhaan.blogspot.com/

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

2012-02-25 182.160.59.109

Энэ хүний өлмийд сөгдөн мөргөюү.

Avatar

huu 2012-02-25 202.126.91.139

uneheer auguu humuus shuu, man–iinhan odoo boltol ene humuusees dolood bgaa ni medregddeg, 21 onoos omno zerleg sarmagchinguud bsn gedeg ulaan orosiin surtaldaa uneheer tegeed itgechihsen malnuud bdiim uu esvel ur udmiig ni huis temtertsen bolohooroo aigaad bdiim uu.

Avatar

зочин 2012-02-25 182.160.38.17

Аль алийг нь х****л идэг

Avatar

жанжа 2012-02-25 202.21.113.138

Жанчхүүгийн даваанаас хитад шаахайн мөр бүү гарга гэдэг Ханддорж хэлсэн юм үү эсвэл Манжийн Энх амгалан хэлсэн юм үү. Сүүлийн үед манжийн хаан монгол манжийг цус цэвэр үлдээхийн тулд тийм зарлиг гаргасан гэж бичих болов

Avatar

Ханддорж сайн хүн Гэвч 2012-02-25 202.170.68.130

Ханддоржийн 2-р хүүг Манжийн Хаан Хэвт ёст буюу Пү И-гийн нэрээр зарилагдаж бээжинд хороожээ. Манжийн хаан Ханддоржийг өөрийг нь алсангүй буцаажээ. Гэтэл 1922 оны үед Ханддоржийн хүү Угсаа залгамжилсан Чин Ван Жамбалдоржийг үр хүүхэд зарц шивэгчин нарын хамт бүгдийг нь нэгэн шөнийн дотор жалганд аваачиж буудан алсан бна. Ганц хүүг нь а**х удмаар нь хүйс тэмтэрэх 2-рт ялгаа бий.

Avatar

Зочин 2012-02-25 202.170.68.130

МАН алсан юм шүү дээ хэн нь илүү харгис бна

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж