Бурхан багшийн шүтээнийг заллаа | News.MN

Бурхан багшийн шүтээнийг заллаа

Хуучирсан мэдээ: 2012.02.16-нд нийтлэгдсэн

Бурхан багшийн шүтээнийг заллаа

Бурхан багшийн эрдэнийн шарил буюу бурхан багшийн соёо манай улсад хадгалагдаж ирснийг эрдэмтэд тогтоон, амьд шүтээн болгохоор Богд хааны ордон музейд заллаа. Болор суварганд хадгалсан бурхан багшийн эрдэнийн шарилыг танилцуулах ёслол өчигдөр Богд хааны ордон музейд болсон юм. Энэхүү ёслолд Гандантэгчинлэн хийдийн тэргүүн хамба Д.Чойжамц, Дашчойлин хийдийн хамба Ч.Дамбажав, Бурханч лам Г.Пүрэвбат болон БСШУ-ы сайд Ё.Отгонбаяр, бурхан багшийн шүтээнийг судалсан ШУА-ийн судлаач, эрдэмтэд оролцлоо.

Энэхүү бурхан шашны нандин шүтээнийг хамгаалах ажлыг академич Б.Ширэндэв, Х. Пэрлээ тэргүүтэй эрдэмтэд нууцлан хадгалсаар ийнхүү хойч үедээ үлдээжээ. Энэхүү соёог бурхан багшийнх эргэлзээгүй мөн болохыг Ажаа Ринбүчи, Дээрхийн гэгээн Далай лам батлан, өнгөрсөн оноос эхлэн Энэтхэг, Япон улсын бурхны шашны зүтгэлтнүүд ирж мөргөжээ.

Богд хааны ордон музейд залаад буй шүтээнийг Энэтхэг хэлээр ”Ратна шарира” буюу ”Эрдэнийн шарил” хэмээн нэрлэдэг гэнэ. Үүнээс үүдэн Эрдэнэзуу хэмээх нэр гарсан гэж зарим судлаачид үздэг байна.

Халхын автай Сайн хан 1585 онд III далай лам Содномжамцтай уулзаж, Монголд бурхны шашин дэлгэрүүлэх хүсэл зорилгоо илэрхийлжээ. Тухайн үед Дээрхийн гэгээн “галд үл шатсан” буюу “Эрхий хурууны чинээ эндүү үгүй Бурхан багшийн эрдэнийн шарилыг өгсөн” тухай баримт эртний судар  Монголын үндэсний номын сан, ОХУ-ын Петербургийн номын сан, Өвөрмонголын номын сангууд болон судар номоо хайрлан хамгаалдаг эгэл  жирийн малчин ардын гэрт өнөө хүртэл хадгалагддаг аж.  Дээрхийн гэгээний “галд үл шатсан” буюу “Эрхий хурууны чинээ эндүү үгүй Бурхан багшийн эрдэнийн шарилыг өгсөн”-ийг батлах нэгэн судар Хөвсгөл аймгийн малчин О.Бадмаадоржид хадгалагддаг байна. Тэрбээр ааваасаа өвлөн авчээ. Түүний аав Хамба гэгээн Жамбалдоржийн бараа бологч буюу гавж цолтой хүн байсан бөгөөд Далай вангийн хошууны Хамрын хийдэд шавилан суудаг байжээ.

Харин Бурхан багшийн эрдэнийг шарилыг Түшээт хан аймгийнхан удам дамжуулан хадгалж иржээ. Энэхүү эрдэнийн шарилыг өвөг дээдсээ маш ихээр нууцлан ирсэн бөгөөд “Нуу, нууцал, хүнд бүү үзүүл” хэмээн хойч үедээ сургамжлан өвлүүлдэг байсан талаар ШУА-ийн Хэл шинжлэлийн ухааны академийн Түвд судлаач эрдэмтэн Г.Ням-Очир ярилаа. Ийнхүү нууцалж явсаар 1930-аад оны их хэлмэгдүүлэлтийн он жилүүдтэй золгожээ. Хэлмэгдүүлэлтийн үед бурхан шашны олон судар бичиг үгүй болсон аж. Тухайн үед Богд хааны ордон Монголын түүхийн музей байсан бөгөөд музейд хадгалагддаг бурхан шашны хосгүй бүтээлүүд хэвээр үлджээ.

1935 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан П.Гэндэн ЗХУ-ын кино зураглаачдыг Монголдоо урин, Эрдэнэзуу хийдийн цам харайх ёслолыг хальснаа буулган хадгалжээ. Үүний  дараахан Сайд нарын Зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга Өлзий-Очирын цохолттой нэгэн захидлыг тухай үеийн ШУ-ны хүрээлэнгийн захирал Л.Дэндэвт хүргүүлжээ. Мөн бурхан багшийн нандин шүтээнийг хадгалах, судлах ажлыг даалгасан байна.  Ийнхүү Богд хааны музейд Бурхан багшийн эрдэнийн шарил чандлан нууцлагдсаар иржээ.

ШУА-ийн мэдэлд байдаг энэхүү шүтээнийг БСШУЯ болон түүний харъяа байгууллага болох ШУА, Богд хааны ордон музей судалгааны ажлын хэсэг байгуулж, түүхийн болон төвд судлалын үүднээс судалгаа хийж байна.

Одоогоор манай судлаачид БНХАУ-ын номын сангуудад хадгалагдаж байгаа ном судруудын дотроос баримт мэдээ цуглуулж байгаа аж. Бурхан багшийн шүтээн манай­хаас гадна цөөн хэдэн улсад нан­диг­нан хадгалагдсаар иржээ. Жишээлбэл, манай урд хөрш БНХАУ-ын Бээжин хотод “Buddha Relic”  буюу бурхан багшийн шүд, Нанжинд бурхан багшийн гавлын яс, Си Ан хотод дунд хурууны үе нь байдаг гэнэ. Дээрх хотуудад бурхны шашинт олон сая иргэн мөргөл үйлдэхээр ирдэг бөгөөд аялал жуулчлалын салбарт гайхамшигтай амжилт олж байна. Харин бурхан багшийн эрдэнийн шарилыг бүх монголчуудын хувьтай шүтээн болгон залж, хадгалалт, хамгаалалт, судалгааны ажлыг өргөжүүлэх ажлыг цаашид үргэлжлүүлэх гэнэ.

Мөн Эрдэнийн шарилыг бүх монголчуудын шүтээн болгон, бурхны шашны томоохон сүм хийдүүдэд залж, цагаан сарын их хурал номын үеэр сүсэгтэн олныг мөргөх боломжоор хангах юм.

Ёслолын үеэр Бурханч лам Г.Пүрэвбат:

-Сэтгэлийн эрхэм болгоныг олсон хүний чандар ихээхэн онцгой зүйлийг үлдээдэг. Бурхан багш нирваан дүрийг үзүүлсний дараа  түүний шарилаас олон шавь нарт нь хуваан тараасан. Бурхан багшийн шарилыг шүтвэл бурхныг бодитой шүтсэнтэй адил. Ингээд бурхан багшийн шарилд зориулсан маш олон суврага боссон хэрэг. Бурхан багшийн шарил үржин дэлгэрдэг жамтай. Ганцхан бурхан багшийн чандраас ч бус томоохон архад, хутагт хувилгаад, ариун нандин сахилга сахисан лам нарыг чандарлахад  бие цогцос нь үүсэн бий болж гардаг. Тайланд улсад бүр шарилын төрлийг томъёолж гаргасан байдаг. Мөн том лам нарыг чандарлаад чандраас нь юу гарав гэдгийг харж, ямар лам байсныг нотолдог. Зарим ламын шарилаас тунгалаг болор шиг, заримаас нь өнгөт үрэл гэх мэт онцгой зүйл гардаг. Энэ бол үргэлж судлагдсаар ирсэн гайхалтай нандин уламжлал юм. Хамгийн сүүлд  2011 онд Нанжинь хотод нэгэн эртний суваргаас бурхан багшийн гавлын эрхий хурууны чинээ мэт хэмжээтэй чандар гарсан юм. Үүнийг Хятад даяар зарлаж, ард иргэд нь мөргөл хийсэн. Энэ мөргөлд миний бие өөрөө очсон. Тэрхүү чандар шар будааг таваас зургаа хуваасантай ижил хэмжээтэй улаан,цагаан, хөх гээд төрөл бүрийн өнгөтэй бөөрөнхий эрдэнийн үрлээр дүүрэн бай­сан. Үүгээр бурхан багшийн намтарт чандар нь эрдэнийн үрлээр дүүрсэн тухай бичсэн хэмээн ярьсан юм.

Б.Ойнбилэг

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Исүс Христ гэж байхгүй 2012-02-16 122.201.28.4

Исүс Христ гэж байхгүй youtube.comwatch?v=KOxrtFMykQc

Avatar

Америк нөүтбүүкний төв Компьютер Ландын 321 тоот 2012-02-16 202.9.42.3

Хамгийн өргөн сонголт , хямд үнийн баталгаа бусад газарт хямд бол үнээ буулгана, Компьютер ланд 321 тоот 3 давхарт , хойд шатны хажууд, 1 жилийн баталгаа, баахан бэлэгтэй.

Avatar

Dejee 2012-02-16 122.201.18.135

ZA yahav dee uneheer nom erdemdend nevtersen gedgiig ni batalj bgaa bol tsaashid ard tumend hergetei l bh daa Bid chin mash erdem chadaltai humuusiin ur sad shuu dee Yer ni humuus uuruu jaahan yum unshij tarihaa hugjuuleh heregtei bna aa. Tegeed l bid nariin uhaan bodloo tsegtslehgui bolohoor delhii uuruu tseverlegee hiih gej bgag sain uhaarah tsag ni boljee. Humuus min ee yum unshij tarihaa sergeej hugjuuleechee bitgii dandaa muuhai zuil bod!!! Zuvhun uuruusuu sain saihan gergek gebgee tsatsruulj yavya humuus min ee

Avatar

Зочин 2012-02-16 49.0.159.24

импортын шүд Үржээд байгаа юм бол экспортлож болох юм байна

Avatar

Зочин 2012-02-16 180.247.10.215

21-р зууны үзэгчид ДҮРСЭЭ ХУТИРГААД ҮРЭЛ БОЛДОГ, ГЭРЭЛТНЭ, ӨӨРӨӨ АРВИЖНА гэсэн хачин тайлбарыг яаж хүлээж авах бол? АА МЭДЭХГҮЙ ХУЛХИ НЭР Л АВЧ ДУУСАХ БАЙХ ДАА

Avatar

Зочин 2012-02-16 180.247.10.215

Тэр харийн түрэмгийлэлд зовж зүдэрч байгаа Түвдэд аваачиж залвал ямар вэ. Юмыг яаж мэдхэв тэр харгис х***а нарыг хуу хөөгөөд гаргах ч юм бил үү.

Avatar

Зочин 2012-02-16 180.247.10.215

Наадах чинь Монголчуудтай огт хамаагүй эд дээ уг нь, улсын шүтээн болгоод байдаг нь ч ямар учиртай юм. Зүгээр л үзмэр болговол болж байна. Бүүр хэдий хожим, дотоодын урвагчдын хүчээр, гаднаас, импортоор, нарийн ярьвал хүчиндэж орж ирсэн л эд шүү дээ.

Avatar

Зочин 2012-02-16 180.247.10.215

Гадаадын үзэгчид паа гэрэлтдэг шүд олж гэнэ гэсэн сургаар давхиад ирдэг, гэтэл ХЭДЭН ҮРЭЛ. Бодолтой байхгүй бол нөгөө СУМ ДАШЗЭВЭГ гэдэг шиг ШҮД МОНГОЛ эсвэл ХУЛХИ МОНГОЛ нэр авч мэднэ шүү

Avatar

Зочин 2012-02-16 180.247.10.215

Одоо наад балай юмаа болио. Төр шашин хоёр байр байрандаа байсан нь дээр. 21-р зуун гарчихаад байхад ийм бүдүүлэг харанхуй байж болохгүй. Харийн шашнаа шүтдэг нь шүтдэг л юм байгаа биз. Орхи цаашаа. Гагцхүү төр засаг нь далдганаж гүйгээд байх хэрэггүй.

Avatar

Зочин 2012-02-16 49.0.159.24

хэ хэ

Avatar

бишээ 2012-02-16 49.0.159.24

төр засгийх нь байж байгаагээ Сайн шалгасан уу Эксперт шинжээчдээр шалгуулъяа Ямар сонин юмбээ ч гэхгүй шууд л За ингээд мөнгө төгрөг төсөл мөсөл хэрэгжүүлье Найр хийе цуглаан хурал хийе болоод явчих юм Тийм байна мөн байна гээд л Юу ч байсан шууд л жа тиймээ л гээд байх бололтойдогоо Анх адууны шүд л гэж байнлээ ш дээ Худлаа баахан нас барсан хүмүүсийн нэрийг дуудаад л Муу шүү муу Мэдэж байсан бол дамжуулж мэдэх хүн байх ёстой ш дээ Нөгөө Алтангэрэл тахилч шиг ядаж

Avatar

хөх монгол 2012-02-16 202.179.20.236

Энэ нийтлэлийн талаар муухай зүйл бичсэн этгээдүүд хохь нь болох цаг ирж хожимоо харамсаад барахгүй лайд унах бий дээ.

Avatar

Зочин 2012-02-16 180.247.10.215

Харин нэт их шүтсэнээсээ болоод Түвд өнөөдөр гайд уначихаад байгаа юм биш үү?

Avatar

Зочин 2012-02-16 124.158.104.189

burhan bagshiin surgaaliig guivuulsaar bgaad .. odoogiin huuhduudiin amnii zugaa bolgoj dee. ug ni uuriin muu sanaa oyunii buzaraa burmusun arilgaj tarhia 100 zuv aashiglah tuhai l surgaal shuu dee.

Avatar

1ОООзахиа с о м 2012-02-16 202.126.91.167

ЛИЗИНГЭЭР АВАХ БОЛОМЖ Ta хvссэн нөvтбvvкээ монголийн зах зээлийн vнээс хямдаар авхийг хvсэж байна уу тэгвэл манайхаар ороод vзээрэй мөн та бvхэндээ бэлэг болгож VНЭГVЙ АНТИВИРУС болон ДЭЛХИЙН СОНГОДОГ ЗОХИОЛУУД-г өргөн бариж байна Манайх Монголдоо хамгийн хямд нь хэрвээ та манайхыг хамгийн хямд нь гэдэгт эргэлзэж байгаа бол манай дээр байгаа комьютерuuдийн uнийг, uзuuлэлт, өнгө uзэмж, брэнд нэртэй нь цуг бичиж аваад өөр дэлгuuрuuдээр ороод харьцуулаад хараарай Манайх бuх бараагаа Америкаас оруулж ирдэг бөгөөд бuгд Америк стандардын дагуу uйлдвэрлэгдсэн, 100 оригналь, цоо шинэ, uйлдвэрийхээ баглаа, боодол, битuuмжлэлтэйгээ байдаг Манайх бuх электрон бараандаа 3 сарын баталгаа өгж байгаа Эцэст нь, та манайхаас зuгээр л бараа аваад uз гэж хэлмээр байна Сэтгэл ханамжийн баталгаа 100 байна гэдэгт бид 100 итгэлтэй байна Баярлалаа Монголын хамгийн хямд интернет дэлгuuр6

Avatar

Бурхан багшийн ш**** 2012-02-16 202.179.20.227

УГ НЬ 2500 ЖИЛИЙН ӨМНӨ БАЙСАН ГЭХ ТЭР ЭНЭТХЭГ ЛАМЫН ш**** НЬ ОЛДСОН ГЭЖ ЗАЛСАН БОЛ ЗҮГЭЭР ЮМСАНЖ. ТЭГВЭЛ ГАНДАНГИЙН ХЭДЭН ЛАМ БУРХАН БАГШИЙН ШОДОЙГ ЗҮҮСЭН ГЭЖ ОХИД ХҮҮХНҮҮДИЙГ МУНХРУУЛАН ЭРГҮҮЛЖ БУЗАРТУУЛЖ ЯВАХАД АМАР БАЙЖ ДЭЭ. ҮМХИЙ ШАР ХУВЛАЗУУД АРД ОЛНЫГ МУНХРУУЛЖ МӨЛЖИХ АРГА АА ОЛЖ ЯДАЖ, ӨГӨРСӨН ӨМХИЙ ТӨР НЬ ТҮҮНИЙГ НЬ ДАГАЖ ДАЛДГАНАЖ БАЙГААГ ХАРАХАД ҮНЭХЭЭР ОЙ ГУТАЖ БАЙНА ДАА. ҮХЭР МОНГОЛЧУУД ГЭЖ ӨМНӨД ХӨРШИЙНХӨН ЗӨВ Л ОНОЖ ШООЛЖ ДЭЭ.

Avatar

Zochin 2012-02-16 109.175.171.81

Товчхондоо Түвдийг Хятадууд эзэлж байхад Шарын шашны хүч нь хамгаалахаа яасан юм?

Avatar

Зочин 2012-02-16 198.228.193.56

Еоооооооо. Энэнийхээ оронд дэлхийн шилдэг технологийг монголдоо оруулах арга хэмжээ аваасай даа. 2 дахь тvвд болохоор шийджээ.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж