“3.6 жилийн дараа Сонгуулийн хууль батлагдлаа” | News.MN

“3.6 жилийн дараа Сонгуулийн хууль батлагдлаа”

Хуучирсан мэдээ: 2011.12.16-нд нийтлэгдсэн

“3.6 жилийн дараа Сонгуулийн хууль батлагдлаа”

УИХ-ын Сонгуулийн тухай хуулийн төслийг баталсантай холбогдуулан дараах гишүүдээс байр суурийг нь сонирхлоо.

УИХ-ын дэд дарга Н.Энхболд:

-Юуны өмнө тогтолцоондоо өөрчлөлт оруулж, холимог тогтолцоо руу шилжсэн нь нэг алхам. Можаритор тогтолцоонд сайн талууд бий. Гэхдээ сонгогчдын санал УИХ-д  тусгалаа олдоггүй муу талтай. Сонгодог жишээ болгож ярьдаг зүйл нь гэвэл нэг нам нийт сонгогчдоос 50 орчим хувийн санал авсан мөртлөө УИХ-ын суудлын 90 орчим хувийг авч байгаа нь тогтолцооны буруугаас гарч байгаа гажиг. Үүнийг засахад холимог тогтолцоо хэрэгтэй гэж үзсэн. Хоёрдугаарт, ер нь улстөрийн төлөвшилд улстөрийн намуудын хариуцлага заавал нэмэгдэх ёстой. Ингэж гэмээнэ улстөр бүхэлдээ төлөвшинө. Улстөрийн соёл сайжирвал тогтвортой байдал хангагдах гол үндэс бүрэлдэнэ. Зөвхөн энэ талаас нь аваад үзсэн ч тогтолцооны шинэчлэл нь томоохон өөрчлөлт болж байгаа юм. Бүгдийг энэ хуулиар өөрчилж, шинэчилж чадахгүй байх. Ингэж хууль батлагдаж байгаа нь сонгуулийн тогтолцоогоор дамжуулан улстөрийн тогтолцоог боловсронгуй болгохоор алхам алхмаар дөхөж байгаа хэрэг гэж ойлгож байна. Шийдсэн гол асуудлуудын нэг нь сонгогчдын санал 100 хувь биш юм гэхэд ойртож тусгалаа олох байдлаар хуульчиллаа. Энэ нь ч холимог тогтолцооны давуу тал. Ер нь яривал олон юм байна. Ялангуяа сонгуулийг зохион байгуулж явуулах болон хариуцлагын тогтолцоог чангаруулсан, эцсийн дүндээ сонгуулийн дүн хүлээн зөвшөөрөгдөхөд чиглэсэн олон чухал зүйл шинэчилсэн найруулгад багтлаа. Энэ бүхнийг дэлгэрэнгүй ярьвал цаг их орно. Цаашдаа энэ талаар олон нийтэд мэдээлж, шинэ давуу талууд нь юу болох, сонгуулийн хуулийн дагуу хэрхэн ажиллах талаар нарийн тайлбаруудыг хийх ёстой.
 
УИХ дахь МАН-ын бүлгийн ахлагч Ө.Энхтүвшин:

-Гурван жил зургаан сарын дараа УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль батлагдаж байна. Олон нийт ч хүсэн хүлээлээ. Парламентын төвшинд ч нэлээд удаан ажиллалаа, маргалаа. Ямар ч байсан тасралтгүй зөвшилцсөөр хуулийг шинэчлэн баталлаа. Энэхүү хуулийг баталсан онцлог нь зөвшилцөл. Энэ бол парламент дахь улстөрийн хүчнүүдийн хамтын ажиллагааны үр дүн. МАН парламентад 45 суудалтай гээд олонхиороо уг асуудлыг шийдэж болох байсан ч тэгж шийдэж болохгүй гэсэн хатуу байр суурьтай байсан. Энэ хууль заавал улстөрийн хүчнүүдийн яриа хэлэлцээ, зөвшилцлөөр батлагдах ёстой гэж үзсэн учраас цаг хугацааны хувьд нэлээд удлаа. Гэхдээ л батлагдлаа. Дөнгөж сая надад нэг ном өгсөн юм. Энд “Ардын эрх” сонины 1992 оны дөрөвдүгээр сарын 5-ны өдрийн дугаарт сонгуулийн хуулийг батлалаа гэж парламентын тоймч байхдаа би бичиж байжээ. Тэр үед л эдгээр асуудлыг ярьж байж. Сонгуулийг тогтолцоог холимог хэлбэртэй болгоё гэж нэг хэсэг нь ярьж байхад, нөгөө хэсэг нь цэвэр мажоритар, эсвэл пропорциональ хэлбэрээр явъя гэж байсан. Ингэж маргаж байгаад сонгуулийг 76 тойрогт 76 мандаттайгаар зохион байгуулахаар шийдсэн. Өөрөөр хэлбэл, одоогоос 20-иод жилийн өмнө л сонгуулийн тогтолцоог өөрчилье, холимог хэлбэрээр явуулъя гэж байжээ. Үүнээс хойш 1996, 2000, 2004 оны сонгуулийн өмнө ч энэ асуудал яригдаж л байсан. Шийдэгдэлгүй явж ирсэн асуудал шийдэгдэж байна. Хуульд үнэхээр шинэлэг зүйл олон орсон. Эмэгтэйчүүдийн квот, шударга явуулахтай холбоотой заалт гэхчилэн багтсан. Жишээ нь, сонгууль дөхсөн үед “задгай” гээд нэмэлт нэрийн жагсаалт гарч ирдэг нь сонгуулийг будлиантуудах нэг том шалтгаан болдгийг хааж, сонгогчийн нэрсийн жагсаалтыг хэрхэн гаргах асуудлыг цэгцэллээ. Мөн зөөврийн хайрцгаар санал авна гээд баахан хүмүүс рүү явж, тэр нь замдаа задардаг. Хайрцгаар санал авахыг цэгцэлж, зайлшгүй эмнэлгийн магадлагаатай, өөрөө хүсэлт гаргасан иргэдийн хувьд зөөврийн хайрцгаар санал өгөх эрх үүсэхээр боллоо. Гэхдээ энэ зөвшөөрлийг санал хураалтын өмнөх өдөр л авч болно гэж заасан. Түүнчлэн ирэх оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хойш сонгогчдыг татах зорилгоор уралдаан тэмцээн, олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулах, мөнгө төгрөг, бэлэг сэлт тараах, улстөрчдийн чансаа, рейтингийг тогтоох зэргийг бүхэлд нь хориглосон. Нэр дэвшигчид хуулиа баримталж, чанд ажиллахгүй бол татагдах маш олон заалт орсон. Тухайлбал, бэлэг, мөнгө тараасан нь нотлогдвол түр үнэмлэх авсан ч эргээд татагдах бололцоотой. Мөн сонгогч өөрөө хэн гэдэг нэр дэвшигч хэчнээн төгрөг, ямар бэлэг сэлт өгсөнийг нотолбол тухайн сонгогчид өгсөн мөнгөнөөс нь хэд дахин давуулж хариуцлага тооцох механизмтай. Гадаадад байгаа иргэдийн саналыг авахаар хуульчиллаа. Нам ялсан тохиолдолд аль аль талаасаа буюу 48-аас ч, 28-аас ч шилжихээр хуульд тусгасан. Босгыг манай бүлэг 30, Ардчилсан нам 25 гэж байсан ч 28 хувиар баталсан.

Г.Дарь

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2011-12-16 202.55.191.37

ЗАР Матар сувдан загас могойн арьсан эр эм түрийвч 20-50 хувь ханын алтадмал танан цаг англи шаазан сувенир 30аад төрлийн заан морь хос шувуу зэрэг бэлэг дурсгалын бүх бараа 10-70 хувь хямдарлаа ВИВА шоп СКАЙ их дэлгүүр 2 давхар 99000833 91195733 55252238

Avatar

Доромжлол 2011-12-16 202.179.20.230

Сонгуулийн хуулийг Баяр өөрийн хуучин эхнэрээр боловсруулж энэ төсөлдөө тааруулах гэж олон хоног гацаалаасалсан эхнэр нөхөр 2-ын тоглоом улс гэж дэлхийд хаана байнаСаналын босго 5 хувиар байгаа нь бусад намыг оруулахгүй гэсэн луйварын арга хуульчилж байна

Avatar

Зочин 2011-12-16 182.160.21.66

сонгуулийн хууль цэц дээр очоод унвал хуулиа хуучнаар нь байлгаад харин сонгууль явуулах журмыг маш нарийн болгож будиадуулах ямар ч гарц үгүй шийтгэлийг чанглах л хэрэгтэй энэ журмыг ард түмнээс санал асууж байгаад эмхтгэн шуурхай зохион байгуул

Avatar

Зочин 2011-12-16 182.160.21.66

сонгуулийн хууль цэц дээр очоод унвал хуулиа хуучнаар нь байлгаад харин сонгууль явуулах журмыг маш нарийн болгож будиадуулах ямар ч гарц үгүй шийтгэлийг чанглах л хэрэгтэй энэ журмыг ард түмнээс санал асууж байгаад эмхтгэн шуурхай зохион байгуул

Avatar

Зочин 2011-12-16 182.160.21.66

сонгуулийн хууль цэц дээр очоод унвал хуулиа хуучнаар нь байлгаад харин сонгууль явуулах журмыг маш нарийн болгож будиадуулах ямар ч гарц үгүй шийтгэлийг чанглах л хэрэгтэй энэ журмыг ард түмнээс санал асууж байгаад эмхтгэн шуурхай зохион байгуул

Avatar

Зочин 2011-12-16 182.160.5.234

Олон нийтийн арга хэмжээ байж байгаад юу хийх яахаа слтгэл саягаар тавих л байлгүй дээ Рейтинг тогтоох зэрэг асуудал бол тухайн газрын эрх баймаар бас л сонин юмнууд байна аа

Avatar

лизингээр аваарай 2011-12-16 202.126.91.246

Та хvссэн бараагаа хамгийн хямдаар манай 1000zahia c o m-оос лизингээр авах боломжтой боллоо та ороод vзээрэй мөн хvссэн бараагаа та лизингээр авах боломжтой Vvнээс илvv хямдаар Монголд iPhone 4S Factory Unlocked олдохгvй гэдэгт 100 итгэлтэй байна Манай бvх бараа Америкаас 100 оригналь цоо шинэ vйлдвэрийнхээ баглаа боодол битvvмжлэлтэйгээ орж ирдэг Та манайхаар ороод л vз таньд гарцаагvй таалагдна Манайх Монголдоо хамгийн хямд нь хэрвээ та манайхыг хамгийн хямд нь гэдэгт эргэлзэж байгаа бол манай дээр байгаа комьютерuuдийн uнийг uзuuлэлт өнгө uзэмж брэнд нэртэй нь цуг бичиж аваад өөр дэлгuuрuuдээр ороод харьцуулаад хараарай Манайх бuх барaaгаа Америкaac оруулж ирдэг бөгөөд бuгд Америк стандардын дагуу uйлдвэрлэгдсэн 100 оригналь цоо шинэ uйлдвэрийхээ баглаа боодол битuuмжлэлтэйгээ байдаг Манайх бuх электрон бараандаа 3 сарын баталгаа өгж байгаа Эцэст нь та манайхаас зuгээр л бараа аваад uз гэж хэлмээр байна Сэтгэл ханамжийн баталгаа 100 байна гэдэгт бид 100 итгэлтэй байна Баярлала

Avatar

amur 2011-12-16 202.179.20.212

yu l boloh yum bol doo ahij ene hamtarsan zasgiin gazar gedeg gachin yumaa tahij gargaj ireheergui yum hiisen gedegt naidaj bna hun hariutslaga huleeh heregtei shidee Bas geree zasaad toroo zas gedeg ug baidag ta nar geree zasaad arai uadaj bgaa yum shig nadad sanagdaj bna namaig bodwol uhaantai sereglen humuus boloodl ene ulasiin ih hurald dewshij garsan baij taaraa ard tumnee odoo bodoj ihelmeer l bna daa 2 iin hooon 1 nuudeliin shatar toglood heregui l yum bgaan

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж