Д.Загджав: Авлига өгсөн нь тогтоогдвол манайх 34 хувиа 100 хувь болгох боломжтой | News.MN

Д.Загджав: Авлига өгсөн нь тогтоогдвол манайх 34 хувиа 100 хувь болгох боломжтой

Хуучирсан мэдээ: 2018.03.21-нд нийтлэгдсэн

Д.Загджав: Авлига өгсөн нь тогтоогдвол манайх 34 хувиа 100 хувь болгох боломжтой

Д.Загджав: Авлига өгсөн нь тогтоогдвол манайх 34 хувиа 100 хувь болгох боломжтой

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд Д.Загджавтай Оюутолгойн гэрээтэй холбоотой үүсээд байгаа нөхцөлийн талаар ярилцлаа.


-Тантай энэ удаа Оюутолгойн гэрээний талаар ярилцъя. Та энэ гэрээг яагаад эсэргүүцээд байгаа юм. Манай улсын томоохон төслүүдээс ганц урагшаа хөдөлж байгаа гэрээ биз дээ?

-“Оюутолгой”-н Хөрөнгө оруулалтын Гэрээг тойрсон маргаан олон жилийн туршид үргэлжилж байна. Энэ төсөл Монгол Улс газрын баялаг ихтэй гэдгийг дэлхий дахинд таниулж ихээхэн хэмжээний гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татсан нь маргаангүй үнэн. Энэ төслийг эхлэн хэрэгжүүлэгч “Айвенхоу Майнз” ХК бас Монгол Улсын их өрийг дарахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн нь мартагдах ёсгүй гэж би хувьдаа боддог. Энэ дуусдаггүй, их маргаан нь Монголд орж ирэх гадаадын хөрөнгө оруулалтын үүд хаалгыг хааж, төрд итгэх ард түмний итгэлийг бууруулж байгаа нь тодорхой. Цаашлаад энэ асуудлыг улс төрийн өшөө авалтдаа ашиглаж нэр бүхий улс төрчид нийгмийг хагаралдуулж байгаа нь ноцтой үр дагавартай болоод байна. Энэ төслийн хууль эрх зүйн үндэслэлийг бүрдүүлж байгаа Хөрөнгө  оруулалтын гэрээг  байгуулсан асуудлаар Монгол Улсын Засгийн Газрын  тэргүүлж байсан хоёр ч Ерөнхий сайдыг авлигын асуудалтай холбоотой байж магадгүй хэмээн хууль хяналтын байгууллагууд шалгаж байгаа тухай мэдээ ойрмогхон гарлаа. Оюу Толгой компанийн зүгээс ч саяхан мэдэгдэл гаргаж энэ талаар шалгалт хийж буй тухай олон нийтэд зарласан байна билээ. Хөрөнгө оруулалтын гэрээг тойрсон сэрдлэг, хардлагаас гадна төслөөс Монголд орж буй орлого ашгийн хуваарилалт хамгийн ихээхэн маргаан дагуулж байгаа. Өнөөдөр Оюу Толгой ХХК Монголын эдийн засгийн томоохон тоглогч, хамгийн том татвар төлөгч болоод зогсохгүй олон мянган ажлын орон байр бий болгож олон мянган айл өрхийг тэжээж байгаа.

Энэ асуудлыг шуурхай шийдвэрлэхгүй бол хоосон хардлага сэжиг нь Оюу Толгой ХХК-ийн ажилд ч саадтай байгаа. Далд уурхайн бүтээн байгуулалтын ажил сунжирч хойшилсноос болоод тус компанийн ашиг орлого 2017 онд 22 хувь буурлаа гэсэн утгатай мэдэгдэл тэд хийсэн байна билээ. Тэгэхээр Монгол Улсын төр 34 хувийг нь эзэмшдэг Оюу Толгой ХХК-ийн үйл ажиллагааг саадгүй үргэлжлүүлэх, олон нийтийн дунд тархсан сөрөг ойлголт, хардлагыг цэгцлэх шаардлагатай байна. Түүгээр ч барахгүй нэг үе жилдээ 1-2 тэрбум доллар хүрч байсан гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт 2012-16 онд бараг тэг заахад хүрсэн нь Монгол оронд эдийн засгийн хөгжил саарч, ард түмний амьжиргаа доройтож, ажилгүйдэл нэмэгдэхэд нөлөө үзүүлсэн. Ийм ноцтой үр дагавартай байгаа учраас Хөрөнгө оруулалтын Гэрээг байгуулахтай холбогдуулан авлигатай холбогдсон асуудлыг нэгмөсөн шийдвэрлээд урагшаа явах, мөн Оюу Толгойгоос Монголын ард түмэнд өгөх ашиг, үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр төр засгийн зүгээс хэд хэдэн чухал арга хэмжээ авах нь зүйтэй гэж энэ чухал салбарын дэд сайдын хувьд үзэж байгаа.

-Энэ авлигатай холбогдуулан холбогдох байгууллагууд нь хэрэг нээж мөрдөн байцаалт хийж байгаа юм биш үү?

-Миний ойлгож байгаагаар энэ асуудлаар Монгол Улсын хууль хяналтын байгууллагууд өмнө ч шалгалт хийж байсан, одоо ч үргэлжлүүлэн шалгаж байгаа гэж ойлгож байна. Тэгэхдээ тэр ажлыг тойроод бас асуудал байна. Нэгдүгээрт, урьд өмнө шалгаад илрүүлж чадаагүй болохоор ард түмний итгэл үнэмшил буурсан. Одоо илрүүлж чадахгүй бол олон нийтийн зүгээс Авлигалтай Тэмцэх Газрыг дахин хардана, шүүмжилнэ, төр засагт итгэх итгэл үнэмшил нь буурна. Хоёрдугаарт, үнэхээр авлига өгсөн эсэхийг тогтооход боломж, чадавхын асуудал байгаа юм. Юу гэхээр авлига авсан нь Монгол хүн, улс төрч байлаа гэхэд авлига өгсөн нь гадаадын компани, хөрөнгө оруулагч болж таарна. Гадаадын компанийг шалгах эрх зүйн үндэслэл, боломж чадавх нь Монголын хууль хяналтын байгууллагуудад хомс байгаа нь хэнд ч ойлгомжтой. Хэрвээ гадаадын хөрөнгө оруулагчид үнэхээр Оюу Толгойн гэрээтэй холбогдуулан авлига өгсөн байгаад тэрийг илрүүлбэл энэ нь туйлын эх оронч, баатарлаг үйлс болох юм.

-Яагаад эх оронч гэж?

-Өнөөдөр Монгол Улс Оюу Толгой ХХК-ийн 34 хувийг эзэмшиж байгаа, үлдсэн 66 хувийг Канадын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Тюркойз Хилл” ХК эзэмшдэг. Хэрвээ үнэхээр Канадын хөрөнгө оруулагчид болон “Рио Тинто” компани нь олон нийтийн хардаад байгаа шиг С.Баяр, Баярцогт, Зоригт,Гансүх нарт цаашлаад Дубайн Гэрээ гэгчийг байгуулсан Ц.Сайханбилэг, Бямбасайхан нарт авлига өгсөн бол Оюу Толгойн эзэмшлийнхээ хэмжээг Монголын төр 34 хувиас 100 хувь болгож нэмэгдүүлэх,эзэмшилдээ авах боломжоор хангагдана гэж би хувьдаа бодож байгаа. Өнөөдөр Канадын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй, Оюу Толгой компанийн 66 хувийг эзэмшиж байгаа “Тюркойз Хилл” компанийн зах зээлийн үнэлгээ 6 тэрбум орчим ам долларын үнэлгээтэй байгаа. “Тюркойз Хилл” компанид Оюу Толгойгоос өөр хөрөнгө байхгүй. Өөрөөр хэлбэл авлигад холбогдсон тухайн компанийн эзэмшлийг цуцлах үндэслэл бий болно гэсэн үг.

-Тэгэхээр авлига өгсөн эсэхийг яаж тогтооно гэж?

-Мөнгө угаалт болон Авлигын эсрэг олон улсын холбогдох гэрээ хэлэлцээрт Монгол Улс нэгдэн орсон байдаг. Тэр хүрээнд Канад, АНУ болон “Рио Тинто” компанийн эзэмшил нь оршдог Англи, Австралийн талд Монголын Засгийн газар хандаад авлига өгсөн эсэхийг тогтооход эрх зүйн туслалцаа үзүүлэх хүсэлтийг тавих шаардлагатай байна. “Тюркойз Хилл” компани ч,” Рио Тинто” компани ч хөрөнгийн биржид хувьцаа гаргасан нээлттэй компаниуд. Тэгэхээрээ тэдний санхүүгийн үзүүлэлтүүд олон нийтэд нээлттэй гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл үнэхээр энэ компаниуд авлига өгсөн бол тэр авлигын зардал нь тэдний санхүүгийн бүртгэлд хаа нэг газар суусан л байгаа. Тэрийг л илрүүлэхийн тулд Канад, Америк, Англи, Австралийн хууль хяналт, санхүүгийн хяналтын байгууллагуудад албан ёсоор хандах шаардлагатай гэж бодож байна. Авлига өгсөн юм бол авлигын эх үүсвэрийг тогтоосноор гэмт үйлдлийг илрүүлэх боломжтой болно гэсэн үг. Энэ боломжийг ашиглах талаар Хууль зүйн яам, Гадаад хэргийн яам ажиллах шаардлагатай байх.Манай Сангийн яам, Татварын Ерөнхий газар, цаашлаад Монголын талын 34 хувийг хариуцаж байгаа Эрдэнэс-Оюу Толгой ХХК ч бас Оюу Толгойн бүртгэлээс ийм зардал гарсан эсэхийг тодруулах талаас санаачилгатай ажиллах ёстой.

-“Оюун Толгой”-н Хөрөнгө оруулалтын гэрээг байгуулахын тулд УИХ-ын 40 гишүүнд Оюун Толгойн ХХК авлига өгсөн гэж яриа гадуур яриад байх юм?

-Би Хөрөнгө оруулалтын гэрээг байгуулах үед УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байсан юм. Хэрвээ авлига өгсөн бол мэдмээр юм. Лав л надад өгөөгүй. Хэрэв хэн нэг нь авсан бол 6 тэрбум долларын хөрөнгийг Монгол төрийн мэдэлд авахын тулд гарч ирээд авсан гэдгээ хүлээчих гэж уриалмаар байна. Тэгвэл ёстой эх оронч гэдгээ харуулна гэсэн үг. Ерөнхийлөгч ч гэсэн хэрэв аль нэг улс төрч авлига авснаа хүлээвэл уучлал үзүүлнэ гэдгээ зарлачих хэрэгтэй.

-Оюун Толгойн төслийн ашиг орлогыг бага байна, Зууны Луйвар болсон, ногдол ашгийг 2037 он хүртэл хүртэхгүй нь гээд шүүмжилдэг. Энэ байдлыг хэрхэн засах вэ?

-2009 онд байгуулсан Хөрөнгө оруулалтын гэрээний дагуу Монгол Улс 34 хувийнхаа ногдол ашгийг 2023 оноос эхэлж хүртэх ёстой байсан юм билээ. Дубайн Гэрээний дагуу тэр хугацаа 2037 оныг хүртэл хойшилсон гэж ойлгож байгаа. Түүгээр ч барахгүй Монгол улсын дотоодын эх үүсвэрээс эрчим хүчний хэрэгцээгээ 2017 оноос хангах ёстой байсныг 2012-2016 оны Засгийн Газрын үед хойшлуулсан нь тодорхой болсон. Байдал тийм болсон учир Монголын талын оролцоо, хувийг нэмэгдүүлэх үүднээс 4 төрлийн арга хэмжээ авах шаардлагатай тухай би урьд нь ч ярьж байсан. Таван Толгойн нүүрсийг ашиглах Цахилгаан Станц барих, Таван Толгой, Оюу Толгой, Гашуун сухайтын төмөр зам болон автозамын бүтээн байгуулалтад оролцох, гуравдугаарт Зэс хайлуулах үйлдвэр барих, Ханбогдод хот байгуулах гэсэн 4 чиглэлээр санаачnlгатай ажиллахыг би урьд нь ч шаардаж байсан, цаашид ч шаардах болно. Ер нь бол Өвөг дээдэс, үе үеийн эх орончдын баатарлаг тэмцлээр  дархлан хамгаалагдаж үр хойчдоо үлдээсэн эх орон, эрх чөлөө, тусгаар тогтнол, газар шороогоо хайрлан хамгаалж, ирээдүй үедээ өвлүүлэх эрхэм үүргээ Монгол хүн  бүр  ухамсарлан  ойлгож ажиллаж амьдрах ёстой юм.

“Оюун Толгой”-н төсөл болон Хөрөнгө оруулалтын гэрээг ямар үр өгөөжтэй болох, Олон Улсын хэмжээнд харьцуулахад аль зэрэг шударга болсон талаар нухацтай судалж үзмээр байгаа юм. Манайхан өөрсдөө судлахаараа улс төржөөд, цээжний пянгаар, зөвхөн Эрдэнэттэй харьцуулаад яриад байдаг. Гэтэл зэсийн баялагтай, зэсийн уурхай, үйлдвэрлэлээр манайхаас хавьгүй илүү олон орон байгаа. Тэгэхээр энэ ашиг орлогын хуваарилалтын асуудлаар Засгийн газраас, Дэлхийн банк, Азийн Хөгжлийн банк, Герман, Япон, Швейцарын Хөгжлийн агентлагуудад хүсэлт тавиад хөндлөнгийн харьцуулсан судалгаа хийлгэж дүгнэлт гаргуулж энэ талаар дуусахгүй байгаа маргааныг эцэслэмээр байгаа юм. Саяхан Канадад уул уурхай, геологи хайгуулын асуудлаар олон улсын хуралд оролцсон хүмүүс Монголд хөрөнгө оруулалтын талаар тааруу хандлагатай байгааг анхааруулсан байсан. Энэ маргааныг дуусгахгүйгээр, хандлагаа өөрчлөхгүйгээр энэ сөрөг хандлагыг эерэг болгох боломж маруухан. Тэгээд хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийг өргөнөөр хэлэлцэн шүүмжлүүлсний үндсэн дээр бодитой дүгнэлт гаргамаар байгаа юм. Энэ чиглэлээр л Засгийн газраас санаачилгатай ажиллах шаардлагатай байна.

Эх сурвалж: Зууны мэдээ

26 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Загджав аа 2018-03-21 78.54.74.214

Улс төрчид минь ээ Рио Тинто Та бүгдэд хахуул өгөхгүй шүү. Битгий горьдоод худлаа хатуурхаад байгаарай даа. Ажлыг нь явуул. Энэ үгийг Та хэлээч ээ

Avatar

jk 2018-03-21 202.179.31.43

Aldsan deer ni doroolood heduulee gadniihniig deeremdej horongiig ni avie gej bgaan bh daa Yamar muuhai har sanaatai hun be Ene hun busdiig ingej deeremddeg yum bna l daa Ene hund yos surtahuun gdg yum yu ch alga

Avatar

Зочин 2018-03-21 119.40.98.162

Энэ хүнд тэнэглэхээс өөр чадах зүйл алга. 100% аваад үз. юу болохыг тооцож үзээрэй.

Avatar

mn 2018-03-21 37.194.12.189

ene gaihal tiim lag bolchihsiim bhdaa seouliin ongotsnii buudald taavchigtaigaa tsohij yavsan gar shuudee kazino togloj bgaad ongotsnoos hotsoroh geed ham hum gutalaaa martadlaa toglodog gar shuudee.100% bolgohoor yadag yum bas negen sergelen gar ni banknii baritsaand tavina biz tegeed hunii oruulsan ene horongiig yugaaraa tolj 100% bolgoj avah geed bgaam be? uls zovhon tatvar l yarih estoi baimaar yamar ezen ni bh hamaagui l baimaar yum

Avatar

Зочин 2018-03-21 202.70.38.18

Zagdjav OT tesliig hyatadad avaad egchih sanaatai yavaa urvagch hulgaich daa.

Avatar

Зочин 2018-03-21 202.179.26.26

Энэ ер нь ямар эдийн засгийн боловсрол, мэдлэгтэй хүн бэ. Одоо яригдаж байгаа Оюу толгойтой холбоотой бүх хийрхлүүдийн дийлэнх нь 34% иас болж байгаа шүү дээ. Одоо хийрхэгчид нь шууд л ЗГ шийдвэр гаргаад л Эрдэнэтийн 49% шиг юм болгочихно, тэгээд ноогдол ашиг аваад жаргах юм ойлгоод бужигнаж өгнө дөө. Гэтэл Эрдэнэт 100% улсынх болоо гэдэг үлгэр чинь ч хэрэгжих эсэх нь эргэлзээтэй л байгаа шүү.

Avatar

Zochin 2018-03-21 202.21.105.186

Yamar ch ashig hurtehgui ingej bsanaas, ali neg taldaa orson ni deer. Heden jiliin daraa byh byalag duusna, bid Afrik shig Biblitei uldeh bno.

Avatar

Зочин 2018-03-21 202.55.191.42

2017 ond $540 saya dollar, 2010 onoos hoish $1.5 terbum dollariin tatvaruud, mun deer ni nemeed $8 terbum dollariin hurungu oruulalt, 14000 ajiltnuudiin tsalin, ugch bui medleg mergeshil buhen tegeed yamar ch ashig bish yumuu?! Yugaa ch medehgui bj neg ih uhaantai hun bolj haragdah gedgee bolij uz! Ehleed medchiheed daraa ni meddeg yum shig yari!

Avatar

Ахмад 2018-03-21 103.26.194.94

Хувь эзэмшинэ гэдэг чинь тийм дурлаад байхаар сайхан юм биш шүү дээ!!! 34 хувь эзэмшсэн явдал ч буруу юм! Яагаад гэвэл – Төслийн бүх зардал, зээл, өр шир, өглөг г.м. бүх гарлагын 34 хувийг бид хариуцаж төлөх үрэг хүлээнэ!!! 100 хувь гэдэг бол уг Төслийг 100 хувь хааж зогсооно л гэсэн үг л дээ!!! Хэр чадалдаа тааруулж л хөдлөх ёстой юм шүү!!! Жишээ нь- Портерт 30тн ачаа ачвал юу болох вэ??? Жирийн олонх иргэд энэ мэт нарийн ширийнийг мэдэхгүй байж болно л доо, тэрэн дээр нь тоглож ийм хорлон сүйтгэх ажиллагаа явуулна гэдэг бол улсынхаа эсрэг хийж буй гэмт хэрэг шүү дээ!!!!!

Avatar

Зочин 2018-03-21 103.26.194.40

Хоцрогдсон мал минь амаа тат ???

Avatar

Зочин 2018-03-21 202.131.242.254

Оюутолгойг самарч Эрдэнэтийн луйврыг далдлах МАНАН-гийн бодлого. Би үхэхээр улсаараа сүйрэе гэдэг МАНАН-гийнхны бодлого.

Avatar

Зочин 2018-03-21 103.10.20.34

Ene nuhur yun l shantaaj hiiged bnad? Neg l itgehgui bna shu

Avatar

Baatar 2018-03-21 59.153.114.119

Gadniihan ruu dairalt hiigeed havchaad baival ted zarchihaad garaad yavna.Hyatad Oros 2iin kompani avna

Avatar

Зочин 2018-03-21 103.26.194.40

Рио Тинтогийн төлөөлөгчийн газарын хэдэн ажилчид "Гадныхан гарах нь, Орос Хятад орж ирэх нь" гэсэн цуурхал тарааж байна аа. Өөр ажил байдаг юм хийгээчээ, Рио Тиноточуудааа…

Avatar

ЗОЧИН 2018-03-21 202.9.40.92

ЭНЭ ЛУЙВАРЧИН ОЮУТОЛГОЙГ МОНГОЛООС ЗАЙЛУУЛЪЯ…

Avatar

бодлын хулгайч 2018-03-21 43.228.129.65

зөв хэлсэн байна. 34-г 100 болгох хөдөлгөөн өрнүүлцгээе. монгол хүн бүр нэгдэгтүн. хулгайчдыг цээрлүүлье.

Avatar

Зочин 2018-03-21 66.181.190.105

Жинхэнэ махан толгой

Avatar

Аа яа яа 2018-03-21 202.72.245.207

ШАГДААД ШААНС ГАРЛАА ЗҮТГЭЭД БАЙ ГЭХДЭЭ АВИ ЛГАЧДЫГ ИЛРҮҮЛЭХ АЖИЛД ШҮҮ,

Avatar

Зочин 2018-03-21 202.131.238.98

100% болговол манайх дийлэхгүй л дэ.34% д оногдох хайгуулын зардлаа дийлэхгүй зээл аваад тэрнхийхээ хүүнд алуулж байж юун 100% вэ? Ажлаа мэдэхгүй ийм поп сайд худлаа олонд таалагдахын тулд л улс төр хийж байна.

Avatar

Зочин 2018-03-21 103.26.194.40

Рио-гийн хөлсний бичээчид ээ, ажилаад бай, ажлаад бай … Рио Тинто-г хүссэн ч эс хүссэн ч сөхрүүлнэ…

Avatar

zochin 2018-03-21 202.21.124.133

mash zuv asuudal, oyu tolgoin gereeg uugeer dalimduulan zasah heregtei, yadaj urgui boloh heregtei, uuriinhuu baylagiig unegui uguud deer n uuruu huutei zeeliin urund orno gedeg bol avilgachdiin hiisen eh oron ard tumniihee esreg hiisen hamgiin hortoi uildel, avlgal avsanaa yadaj uurduu huleen zuvshuuruud ard tumendee gereegee zasah bolomj olgoh heregtei siahanbileg bayrtsogt gesen ner durdagdaad bga nuhduud

Avatar

зочин 2018-03-21 202.21.106.132

Нураахаар шийджээ …. Захиалагч нь хэн юм болдоо ? . Урдуул л байхдаа ! .

Avatar

зочин 2018-03-21 202.131.225.150

энэ загджав гэж юм идэж л байвал юу ч хамаагүй болсон цагаандаа луй варчин байна даа. харж байгаа харц, байж байгаа царай нь нэг л эвгүй шүү. олон улсын гэрээ, хөрөнгө оруулагч энэ тэр бол энэ хүнд юу ч биш бололтой дог оо

Avatar

Мэдрэл муут 2018-03-21 203.169.50.124

Манайх Оюу Толгойг 100 хувь эзэмшинэ гэх юм. Тэгээд яаж гар хоосон, хувхай ядуу байж тэр том ордыг ажиллуулах юм бол доо.

Avatar

бодлын хулгайч 2018-03-21 43.228.129.65

чи ч нэрэндээ таарсан мэдрэл хог байна даа.

Avatar

Зочин 2018-03-21 43.228.131.110

Tenegteed bai.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж