Улс төрийн намуудыг шинэчлэх хөзөр | News.MN

Улс төрийн намуудыг шинэчлэх хөзөр

Хуучирсан мэдээ: 2018.03.02-нд нийтлэгдсэн

Улс төрийн намуудыг шинэчлэх хөзөр

Улс төрийн намуудыг шинэчлэх хөзөр

Монгол Улсад улс төрийн нам үүсэн байгуулагдсаны 97 жилийн ой өчигдөр тохиов. Олон намын тогтолцоонд 1990 оноос шилжсэнээс хойш Монгол Улсад улс төрийн 27 нам үйл ажиллагаа явуулахаар Улсын дээд шүүхэд бүртгүүлжээ. Гэвч өнөөдөр эдгээр намаас идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг, олон гишүүнтэй, төрийн эрх барих дээд байгууллагыг удирдаж байгаа нь хуруу дарам цөөн. Монгол ардын нам, Ардчилсан нам, Монгол ардын хувьсгалт нам гэсэн гурван намыг л сонгогчид мэдэж, тэдэнд эрх мэдлийг ээлжлэн олгож ирлээ. Улс төрийн намууд өнгөрсөн 20 орчим жилийн хугацаанд хэрэгжүүлсэн бодлого, хийсэн ажлаа сонгууль бүрээр дүгнүүлсээр ирсэн. Гэхдээ намуудад хууль, дүрэм үйлчлэхгүй байна гэх олон нийтийн хардлага өдөр ирэх бүр нэмэгдэж, иргэд намд итгэх итгэл алдарч байгааг судалгааны байгууллагууд олонтаа гаргадаг. Хамгийн сүүлд хамгийн их авлигад идэгдсэн байгууллагаар улс төрийн намууд тодорсон. Мөн сүүлийн хоёр ч сонгуулиар МАН, АН, МАХН гэсэн намуудад иргэдийн итгэл алдарч цагаан сонголт хийгчдийн тоо нэмэгдсээр байгааг энд онцлон тэмдэглье. Улс төрийн намуудад итгэх иргэдийн итгэл яагаад алдарч байна вэ?

Улс төрийн намуудын хэрэгжүүлж байгаа бодлого, зөвхөн өөрсдийн эрх ашгийг илүүд үзэж, төрийн дээд байгууллагыг удирдахдаа ч авлига, хээл хахууль, ашиг хонжоо хайж ирсэн зэрэг нь улс төрийн намуудын нэр хүндийг унагаж буй. Тэгвэл юуны түрүүнд Улс төрийн намын тухай хууль болон Намуудын санхүүжилтийн тухай хуулиудад өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй гэдгийг судлаачид хэлдэг.

Улс төрийн намын тухай хууль анх 1990 онд батлагдсанаас хойш 2005 онд анх шинэчлэн найруулж байсан. Түүнээс хойш дөрвөн удаа нэмэлт өөрчлөлт оруулсан бөгөөд УИХ-ын дарга М.Энхболдын захирамжаар ажлын хэсэг байгуулан Улс төрийн намын тухай хуулийг шинэчлэн найруулахаар ажиллаж байна. Өмнөх парламентын үед ч Улс төрийн намуудын тухай хууль болон Намуудын санхүүжилтийн тухай хуулийн эрх зүйн орчныг сайжруулах өөрчлөх асуудал хөндөгдөж байсан. Мөн 2016 оны нэгдүгээр сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж Улс төрийн намын тухай хуулийн төслийг боловсруулж, өргөн барьсан байдаг. Ингэхдээ Улс төрийн намуудын тухай хуульд намуудын шүдний өвчин болсон санхүүжилтийн асуудлыг ч тусгаж оруулсан ирсэн. Гэвч энэ төслийг парламент батлаагүй юм.  

  • 1990 онд олон намын тогтолцоог хүлээн зөвшөөрсөн анхны Улс төрийн намын тухай хуулийг баталсан. Түүнээс хойш долоон удаа шинэчлэн найруулахаар өргөн барьжээ.
  • 2005 оны хоёрдугаар сарын 17-нд шинэчлэн найруулсан
  • 2015 оны нэгдүгээр сарын 29-нд нэмэлт, өөрчлөлт
  • 2015 оны арваннэгдүгээр сарын 26-нд нэмэлт өөрчлөлт
  • 2015 оны арванхоёрдугаар сарын 4-нд нэмэлт өөрчлөлт

УИХ-ын даргын захирамжаар байгуулагдсан ажлын хэсэг одоогоор Улс төрийн намын тухай хуулийн төслийн гол агуулгаа бусад улс төрийн хүчнүүдтэй тохирч чадахгүй байгаа бололтой. Гэхдээ эрх баригч намын хувьд хуулийг шинэчлэн найруулахдаа намуудын үзэл баримтлал нь ямар байх вэ гэдгээс эхлээд үзэл баримтлал, агуулгаас нь эхлэн өөрчлөх асуудлыг хөндөж байгаа гэнэ.

Сонгууль бүрээр хэнийг төлөөлж байгаа нь мэдэгдэхгүй олон нам гарч ирдэг. Гэвч иргэдийн эрх ашгийг хангах мөрийн хөтөлбөртэй, зохион байгуулалттай, үзэл баримтлалтай идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг нам тун цөөхөн байгаа учраас намуудад тавигдах шаардлагыг чангатгах ёстой гэх асуудал хөндөгдөж байгаа аж. Ингэхдээ жижиг намуудыг дэмжих, парламент болон орон нутагт суудалтай болохын тулд өөрийн гэсэн мөрийн хөтөлбөртэй, бүтэц, зохион байгуулалтайгаар үйл ажиллагаа явуулах боломж бололцоог бий болгоход төрөөс анхаарах зэрэг зохицуулалт хийхээр яригдаж байгаа гэнэ.

Улс төрийн намуудыг асуудалд оруулдаг хамгийн том зүйл бол намуудын санхүүжилт. Намуудын санхүүжилтийн асуудал шийдэгдээгүй цагт улс төрийн нам нийтийн эрх ашгийн төлөө ажиллаж чадахгүй гэх судлаачдын үг байдаг. Тиймээс үеийн үед улс төрийн намуудыг төрөөс санхүүжүүлэх асуудал энэ хуулийг дагаж хөндөгддөг. Гэвч одоо хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа хуулиар УИХ-д суудалтай намууд төрөөс тодорхой санхүүжилт авдаг. Цаашид энэ асуудлыг боловсронгуй болгохын тулд санхүүжилтийг хэрхэн зохицуулах вэ гэдэгт олон улсын болон хуульч, эрдэмтэд, намуудын төлөөллийн саналыг тусгасан зохицуулалттай болгох  зарчим баримталж байгаа гэх.

Эрх баригч намын байгуулсан ажлын хэсэг хуулийн үзэл баримтлалаа боловсруулж дууссаны дараа улс төрийн намуудаар хэлэлцүүлж, саналаа нэгтгэх юм байна. 

Ш.ЧИМЭГ

13 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2018-03-02 202.21.100.210

ШҮҮХИЙН ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ҮНДЭСНИЙ ХҮРЭЭЛЭНД ТЭТГЭВРИЙН НАС БОЛСОН ,ТЭТГЭВЭР ТОГТООЛГОСОН ХҮН ТОМИЛДОГОО БОЛИМООР ЮМ. САНХҮҮ ХАНГАМЖИЙН ГАЗРЫН ДАРГА 63 НАСТАЙ ХҮН САЯ ТОМИЛЛОГДЛОО. ШҮҮХ ЭМНЭЛГИЙН ДАРГААР НЬ УДАА ДАРАА АВИЛЛАГАД ШАЛГАГДАЖ БАЙСАН ХҮН ДАГИЙМАА ГЭЖ 60 ГАРСАН АВГАЙ ТОМИЛОГДООД БАС БОЛООГҮЙ ОДОО БОЛОХ ЦЭРГИЙН БАЯРААР ХУУЛЬ ЗҮЙН ЯАМНЫ ТЭРГҮҮНД МӨН ЦЭРГИЙН ГАВЪАНЫ УЛААН ТУГИЙН ОДОНД, МӨН ЦАГДААГИЙН ДЭД ХУРАНДАА ЦОЛОНД НЭРИЙГ НЬ ТОДОРХОЙЛООД ЯВУУЛЖ БАЙНА. НЭГ ЗЭРЭГ ШҮҮ АРАЙ ХЭТЭРЧ БАЙГАА ЮМ БИШ ҮҮ . ТӨРД ТОЛГОЙ ГЭЖ БАЙДАГ БОЛ ИЙМ ЗҮЙЛИЙГ ЗОГСООГООЧ ЕРӨНХИЙ САЙД , ЗГХЭГ-ЫН ДАРГА МИНЬ.

Avatar

мгл 2018-03-02 202.9.41.59

Намууд авах юмгуй болсон. Хэдэн хүний эзэмшил болсон. Үнэндээ өнөөгийн сүйрэлийн шалтгаан нь намууд. Тэдний дэвшүүлсэн хүмүүс нь нэг бол [Хориотой Үг] нэг бол хэлгүй дүлий хоолны сав. Монголыг сүйрүүлж дуусгалаа. Намуудыг тарааж ерөнхийлөгчийн засаглалтай больё.

Avatar

Зочин 2018-03-02 66.181.176.126

ОДОО ЦАГТ НАМ БОЛ УЛС ОРНЫГ МӨХӨӨГЧ БУЮУ УЛСТӨРЖСӨН ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТТАЙ ГЭМТ ХЭ РЭГТНҮҮДИЙН ОРОМЖ БОЛСОН

Avatar

Зочин 2018-03-02

Нам гэдэг бол улс орныг хегжуулэх оюуны хучтэй баг юм.

Avatar

Зочин 2018-03-02 202.179.24.34

Улстөрийн намын хуулиа өөрчлөөд, одоо байгаа бүх намаа тарааж хөрөнгийг нь хураагаад, тоглоомыг бүр шинээр эхлэх хэрэгтэй.

Avatar

Зочин 2018-03-02 202.9.42.39

санаагаар бол мундаг/эх оронч, мэдлэг чадвартай, ухаалаг, шуналгүй… / 10 хүнд төрийн эрхийг өгч 20 жил болоход хөгжлийн зам зурайна даа. одоогийн намууд бол идэж уух хуйвалдан тонох бүлэглэлүүд мөн

Avatar

Зочин 2018-03-02 202.21.106.169

Гол нь санхүүжилт нь компануудаас гарахгүй байх хэрэгтэй. Намаар дамжиж компанууд суга баяждаг болоод байна ш дээ. Тэд санхүүжүүлж байгаа нэрээр хөрөнгөө хэд дахин өсгөж авдаг байна. Компанууд болон ,албан тушаал горилсон хүмүүс намуудг эвдэж байна. Нэг намтай байхад ийм заваан юм байхгүй амар байжээ.

Avatar

Зочин 2018-03-02 27.123.214.103

Гэмт хэргийн, улс төрийн, эдийн засгийн бүлэглэлүүдийн цуглуулга!!! Бүгд гэмт хэрэгтэнгүүд! Намуудыг тараа!!!!

Avatar

Зочин 2018-03-02 27.123.214.103

Наад намуудаа тараагаачээ! Улсын мөнгийг угааж идэж цададгүй бирдүүд. Улсын мөнгийг хувааж идэх уух гэж амиа тавьдаг хувалзнууд.

Avatar

ЗОЧИН 2018-03-02 202.9.41.220

НАМУУДЫГ ШИНЭЧЛЭХ БИШ БҮГДИЙГ НЬ УСТГА !!!!! МОНГОЛ УЛСЫГ НАМУУД ДАМПУУРУУЛЖ, ХӨГЖЛИЙГ НЬ ГАЦААЖ БАЙНА !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Avatar

Өвгөн 2018-03-02 202.9.41.153

Улс төрийн нам шинэчилэгддэг юм уу? Нобелийн энх тайвны шагналт,улс төрч М.С.Гобачев энэ тухай тодорхой хэлсэн байдаг. "Шинэчидэгддэггүй" гэж. Мич мичээрээ л байна.Хүн болохгүй.Оцон шувуу хэзээ ч нисэхгүй гэсэн үг бий. Товчхон бичих шаардлагын үүднээс бас ердийн олонхийн сэтгэцийг харгалзан амьтнаар жишээ авлаа.Улс төр,нийгмийн гүн ухаан талаас нь бол олон юм бичих болчих гээд байна.Гэхдээ энэ жишээгээр гол алдахгүй "буудаж" болж байгаа юм.Сонгодог онолчид ч "Метаморфоз" хэмээх байгалийн шинжлэх ухааны нэр томъёо, "Квадрат зэрэгт дэвшүүлсэн" сорон мөлжлөг гэх зэрэг матетатикийн ухагдахуун зэргийг хэрэглэж ,эдийн засгийн нарийн төвөгтэй мэдлэгийг утга гуйвуулахгүйгээр ,яг онож ойлгомжройгоор тайлбарласан жишээ байдаг шүү дээ. Коммунист фашист хүн хэзээ ч ардчилсан үзлийг зөвшөөрөхгүй. Ганцхан жишээ: Обшорчдыг "Шонд өлгөж, [Хориотой Үг] хатаах хэрэгтэй", "Олигархуудыг устгая"гэж Монголын олонхи иргэд хүсч байна шүү дээ. Энэ бол коммунист хандлага.Ингээд л МАХН ба Монгол Ардын Намын гишүүд "Сэлэмээ" далайх нь байна.Гишүүд нь ийм байхад энэ нэг түүхтэй хоёр намыг шинэчлэгдсэн гэж болох уу? хүүхэд минь. Төрийн дээд эрхийг улс төрийн намаар бариулдаг нь ямар учиртайг мэдэхгүй юм даа. Мэдэхгүй юм их байнаа,Өвөөд нь. Би одоо ная хүрлээ. Хариу сэтгэгдэл бүү бич. Хадан гэр ойрхон болж. Хатуу сэтгэлтэй нэгэн сэтгэгдэл бичиж байгаа нь гээд Өвөөгөө дээрэлхэж,доромжилвол Тань нас ахардахаас өөр шангүй. Хурай,хурай,хурай.

Avatar

Чөтгө рийн тойрог 2018-03-02 202.72.245.194

ЭНЭНАМУУД ШИНЭЧЛЭГДЭХ ЯМАРЧ НӨХЦӨЛ ОДОО БОЛОН ИРЭЭДҮЙД БАЙХГҮЙ ГЭЖ ХАРАГДАЖ БНА, БҮГД ТАРЖ ШИНЭЭР БАЙГУУЛБАЛ ӨӨРЧЛӨГДӨЖ МАГАДГҮЙ, ГЭВЧ ЭНЭ БОЛ МАФИЙГ ТАРЦГАА ГЭЭД ТАРААЧИХСАНТАЙ АДИЛ ГЭНЭН САНАА ГЭДЭГ НЬ ОЙЛГОМЖТОЙ,

Avatar

иргэд 2018-03-02 64.119.27.83

Нам гэдэг бол зүгээр л хэсэг бүлэг хүмүүсийн нэгдэл биш үү?одоогийн байдлаар өмч хөрөнгө завшсан,гэмт хэрэгт сэжиглэгдсэн зальт этгээдүүд аль нэг намын дээвэр дор толгой хоргодож ял завшиж яваа нь нууц биш,яг ийм тохиолдолд улс төрийн нам шинэчлэгдэж чадахгүй,үүний батлагаа нь намуудыг шинэчлэх хуулийн төслийг хүлээж аваагүй,авах эр зориг сэтгэлийн тэнхээ тэдэнд байхгүй,тиймээс намууд шинэ хуулиа батлаж эгнээгээ цэвэрлэхээс нааш шинэчлэл энэ тэр гээд яахав,луйварчид гэмт хэрэгтэнүүдтэй яриад байх юм алга.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж