Иргэдийг тэтгэсэн бэлэн мөнгө инфляцийн дарамт авчрав | News.MN

Иргэдийг тэтгэсэн бэлэн мөнгө инфляцийн дарамт авчрав

Хуучирсан мэдээ: 2011.08.11-нд нийтлэгдсэн

Иргэдийг тэтгэсэн бэлэн мөнгө инфляцийн дарамт авчрав

Эдийн засгийн хамгийн гол үзүү­лэлт болсон инфляци 10 хувьд хүрсэн тухай Үндэсний статистикийн хороо өчигдөр мэдэгдлээ. Долдугаар сард шатахууны үнэ өсч, түүнийг даган нийтийн тээвэр, үйлчилгээний салбарын үнэ нэмэгдсэнээр инфляци хамгийн бага төвшинд байх жилийн энэ улиралд оны хамгийн өндөр төвшиндөө ийн цоройн гарч ирэв. УИХ-ын гишүүдийн инфляцийг нэг оронтой тоонд барих төлөвлөгөөний хариуд барьж байсан эдийн засагчдын ийм хэмжээнд хүргэхгүй байх болгоомжлол ердөө долдугаар сард биелчихэв. Төв банкныхан эх орны хувь хишиг болгон тарааж буй бэлэн мөнгө инфляцийг даллаж оны эцэст 2008 оны төвшинд хүрч болзошгүйг аль нэгдүгээр сараас анхааруулж байсан. Бүрэ 34 хувь хүрч байсан 2008 оны хэмжээнд тун ч ойртож магадгүйг сэрэмжлүүлдэг билээ. Юутай ч хавт­гайруулан хаясан халамжийн мөн­гө эдийн засагт халалт авчирч, тэнцвэр­тэй байдлыг алдагдуулах болсонд ан­хаа­рал хандуулах цаг болжээ.

Зун цагт махны үнэ шалдаа бууж, намар дөхөхөөр ногооны үнэ хямдардаг ёс манайд буй. Харин энэ жилийн зун махны үнэ 5000 төгрөг хүрч, ногооны үнэ 1500-гаас эхэлж байна. Түүнчлэн нефть бүтээгдэхүүн 1390-1650 төгрөг болоод байгаа ба нийтийн тээврийн тариф 400 төгрөг болсон. Ингэснээр инфляцийг тооцох сагсан дахь тээврийн бүлгийн дүн 2,5 хувь өссөн байна. Түүнчлэн ус, ундааны үнэ өсч, хүнсний бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдсэн нь инфляцийг өмнөх сараас 0,8 хувь, өмнөх оны мөн үеэс 10,1 хувиар өсөхөд голлон нөлөөлжээ.

Мөн Улаанбаатар хотод орон сууцны үнэ оны эхнээс 9.2 хувь, өмнөх оны мөн үеийнхээс 12.5 хувиар өсчээ. Орон сууцны үнийг төвийн зургаан дүүргээр авч үзвэл 2011 оны хоёрдугаар улиралд өмнөх улирлынхаас Хан-Уул дүүрэгт 6.5 хувь, Баянголд 6.1 хувь, Сүхбаатарт 12.1 хувь, Сонгинохайрханд 5.4 хувь, Чингэлтэйд 10.7 хувь, Баянзүрх дүүрэгт 6.8 хувь өсчээ. Харин 1970 оноос өмнө ашиглалтанд оруулсан орон сууцны үнэ 3.8-13.3 хувиар, 1970-2001 онд ашиглалтад орсан орон сууцных 5.2-11.1 хувиар өсчээ. Түүнчлэн 2002 оноос хойш ашиг­лал­тад орсан орон сууцны үнэ 5.3-15.2 хувиар нэмэгдсэн байна.

Хүний хөгжил сангаас 413,7 тэрбум төгрөг тараажээ

Зах зээлд гарч буй бэлэн мөнгөний нийлүүлэлт долдугаар сарын эцэст зургаан их наяд орчим төгрөг байгааг статистикчид гаргасан байна. Үүнийг өмнөх сартай харьцуулахад 149,99 тэрбум, өмнөх оны мөн үеэс 2,3 их наяд төгрөгөөр илүү гэсэн тооцоог тэд мөн гаргажээ. Харин гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгө 673.9 тэрбум төгрөг байж, өмнөх сарынхаас 35.2 тэрбум төгрөгөөр, өмнөх оны мөн үеэс 50 хувь өссөн байна.

Тэгвэл инфляцийг далласан халамжийн зардалд манай улс хэдэн төгрөг зориулсныг харъя. Нийгмийн халамжийн сангаас долдугаар сарын байдлаар 173,9 мянган хүнд 36,5 тэрбум төгрөгийн тэтгэмж олгожээ. Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмжид хамрагдагчдын 49 хувь нь жирэмсэн болон нярай, хөхүүл хүүхэдтэй эхчүүд, 32.3 хувь нь халамжийн тэтгэвэр авагчид, 8.6 хувь нь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг асарч буй иргэд, есөн хувь нь ахмад настныг асарч буй иргэд, 1.1 хувь нь бүтэн өнчин хүүхэд үрчлэн өсгөж буй иргэд байна.  
Нийгмийн халамжийн сангаас 2011 оны эхний долоон сард олгосон нийт тэтгэвэр, тэтгэмжийн 52.9 хувийг халамжийн тэтгэвэрт, 30.9 хувийг жирэмсэн болон нярай, хөхүүл хүүхэдтэй эхчүүдэд, 7.4 ху­вийг ахмад настныг асарч буй иргэдэд, 7.7 хувийг хөгжлийн бэрх­шээлтэй хүмүүсийг асарч буй иргэдэд, 1.1 хувийг бүтэн өн­чин хүүхэд үрчлэн авч өсгөсний тэтгэм­жид зарцуулсан байна. Алдарт эхийн одонтой 136.4 мянган эхчүүдэд 18.4 тэрбум төг­рөгийн тусламж олгосон байна. 

Харин зөвхөн “Хүний хөгжил” сангаас  413.7 тэр­бум төгрөгийг давхардсан тоогоор 2.7 сая иргэнд тараажээ.

Гадаад худалдааны алдагдал 8,4 дахин өсчээ

Манай улс 2011 оны эхний до­лоон сард дэлхийн 116 оронтой худалдаа хийж, гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 5784.0 сая ам.доллар, үүнээс экспорт 2341.6 сая ам.доллар, импорт 3442.4 сая ам.долларт хүрчээ. Нийт бараа эргэлтийн хэмжээ өмнөх оны мөн үеийнхээс 2576.3 сая ам.доллар буюу 80.3 хувь, үүнээс импортын хэмжээ 2.1 дахин, экспортын 52.2 хувиар өсчээ.

Гадаад худалдааны тэнцэл оны эхний долоон сарын байдлаар 1100.7 сая ам.долларын алдагдалтай гарч, өмнөх оны мөн  үеийнхээс 970 сая ам.доллар буюу 8.4 дахин өсчээ. Үүнд уул уурхайн зориулалттай машин, техник, автомашин, нийтийн тээврийн хэрэгсэл болон газрын тосны бүтээгдэхүүний импортын дундаж үнэ нэмэгдсэнээс шалтгаалан импортын өсөлт экспортынхоос 54 пунктээр өндөр байгаа нь нөлөөлсөн гэнэ. Харин зөвхөн долдугаар сарын хувьд авч үзэхэд гадаад худалдааны тэнцэл 2010 оны долддугаар сард 83 сая ам.долларын алдагдалтай гарч байсан бол 2011 оны долддугаар сард 368 сая ам.долларын алдагдалтай гарч, өмнөх оны мөн үеийнхээс 285 сая ам.доллар буюу 4.4 дахин өсчээ.

Экспортын 98.3 хувийг эрдэс бүтээгдэхүүн, нэхмэл болон нэхмэл бүтээгдэхүүн, үнэт ба хагас үнэт чулуу, үнэт металл, гоёлын зүйлс, түүхий болон боловсруулсан арьс, шир, ангийн үс, тэдгээрээр хийсэн эдлэл, үндсэн төмөрлөг, түүгээр хийсэн бүтээгдэхүүн зэрэг бүлгийн бараа эзэлж байна. Экспортын бүтцэд голлох барааны эзлэх хувийг авч үзэхэд нүүрс 38.4 хувь, зэсийн баяжмал 24.7 хувь, төмрийн хүдэр 9.6 хувь,  боловсруулаагүй газрын тос 5.1 хувь, цайрын хүдэр, баяжмал 3.7 хувь, боловсруулаагүй буюу хагас боловсруулсан алт 3.2 хувь, жоншны хүдэр, баяжмал 2.2 хувь, самнасан ноолуур нэг хувь, бусад бүтээгдэхүүн 12.1 хувийг эзэлж байна. Нийт экспортод боловсруулаагүй буюу хагас боловсруулсан алтны эзлэх хувь өмнөх оны мөн үеийнхээс 4.6 пункт, зэсийн баяжмалын эз­лэх хувь дөрвөн пункт, цайрын хүдэр, баяж­малынх нэг пункт, самнасан ноолуурынх 0.6 пункт, боловсруулаагүй газрын тосных 0.4 пунктээр буурч, харин нүүрснийх 12.8 пункт, төмрийн хүдрийнх 2.5 пункт, жоншны хүдэр, баяжмалынх 0.1 пунктээр нэмэгджээ.

Импортын 26.8 хувийг машин, механик төхөөрөмж, цахилгаан хэрэг­сэл, дуу хураагч, зурагт, тэд­гээрийн эд анги, сэлбэг, 23.7 хувийг авто, агаар, усан замын тээврийн хэрэгсэл, тэдгээрийн эд анги, 18.9 хувийг эрдэс бүтээгдэхүүн, 9.4 хувийг үндсэн төмөрлөг түүгээр хийсэн бүтээгдэхүүн, 4.9 хувийг хүнсний бэлэн бүтээгдэхүүн, 3.8 хувийг хими, химийн үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн, 3.4 хувийг хуванцар, каучук, түүгээр хийсэн эдлэл, үлдсэн 9.1 хувийг бусад бүлгийн бүтээгдэхүүн эзэлж байна.

Мөн газрын тосны бүтээг­дэхүү­ний импорт 2011 оны эхний долоон сард 557.7 мянган тонн буюу 581.1 сая ам.доллар болж, нийт импортын үнийн дүнгийн 16.9 хувийг эзэлж байна. Газрын тосны бүтээгдэхүүний импорт өмнөх оны мөн үеийнхээс 132.4 мянган тонн буюу 31.1 хувиар нэмэгдэв. Газрын тосны бүтээг­дэхүүнийг ОХУ, БНХАУ, БНСУ-аас авсан бол гурилыг ОХУ болон Казахстан улсаас, цагаан будааг БНХАУ, Вьетнам, ОХУ-аас, элсэн чих­рийг Тайланд, Бразил, Колумба, Австрали улсаас, нийтийн тээврийн хэрэгслийг БНСУ, ОХУ-аас, суудлын автомашиныг Япон, БНСУ, ХБНГУ, Их Британи улс, АНУ-аас, ачааны автомашиныг БНХАУ, АНУ, БНСУ, Энэтхэг, Белорусь улсаас голлон нийлүүлсэн байна.

Импортын худалдаа хийсэн орнуудын 31.6 хувийг БНХАУ-тай, 24.7 хувийг ОХУ-тай, 7.6 хувийг Япон улстай, 7.5 хувийг АНУ-тай, 5.5 хувийг БНСУ-тай, 4.7 хувийг ХБНГУ-тай, 2.5 хувийг Украин улстай, 1.6 хувийг Франц улстай хий­сэн нь нийт импортын 85.7 хувийг эзэлж байна.

Б.БЯМБАА

"Ардын эрх" сонин


0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Анхаа 2011-08-11 202.55.191.37

Төрийн халамжийн бодлого гэсэн сайхан нэртэй 21000 төгрөг тараадаг ажлын цаад үнэн төрхийг хүмүүс тэр болгон олж харахгүй л байна. Жижигхээн тооцоо хийж үзэе. Жил бүр зах зээл рүү 21000 х 12 х 2,7сая = 680 тэрбум төгрөг урсгаж байна. Энэ мөнгөөр юу хийж болох байсныг ярихаа больё. Харин энэ ажил ямар хор уршиг тарьж байгааг харцгаая. Иргэн Дорж сард 500 мянган төгрөгийн цалинтай бөгөөд жилд 6 сая төгрөгийн орлоготой гэж саная. Тэрээр төрөөс халамж гуйгаагүй боловч манай энэрэнгүй халамжлагч төр түүнд халамжийн мөнгө гэж жилд 21000 х 12 сар = 252000 төгрөгийг зүгээр өгч амьдралдаа нэмэрлэ гэжээ. За энэ ч яахав гэхэд жил бүр зах зээл рүү хиймлээр оруулсан 680 тэрбум төгрөгнөөс болож инфляци жилийн 16 болоод байна. Иргэн Доржийн 6 сая төгрөгийн 16 нь буюу 960 мянга бараг 1 сая нь зүгээр л алга болж байна. Өөрөөр хэлбэл төр таны 1 хармаанд өөрсдийг нь сонгосонд баярлалаа гээд 250 мянгыг хийх боловч нөгөө хармаанаас чинь 1 саяыг авчиж байна шүү дээ. Ийм нийгэмд ажил хийж орлого олох тусам

Avatar

Зочин 2011-08-11 182.160.18.135

БАЯНЗҮРХ ЗАХЫН УРД БАЙРЛАХ ашиглалтанд орсон 79м2 бүхий 2 өрөө ШИНЭ БАЙРЫГ м2-г 1100000 төгрөгөөр тооцож зарна Төлбөрийн 20 хувийг бэлнээр хийвэл үлдсэн 80 хувийн банкны урт хугацааны зээлд хамруулж болно

Утас 9192-5988 9913-7275

Avatar

Aagii 2011-08-11 112.145.173.47

Negent turiin bodlogo erh barigchdiin unhiaguigees ard tumnee yaduuruulsan teheer tur ard tumnee tetgehgui geed yah yum be irgen bayan baij tur n bayan baidag uchirtai bayachuudiin heldgeer 21000 tugruguur yadag yum shal demii bolivol taarna geed l baidag ter munguur chine mongoliin yadarsan ard tumeh unuudur amidarch baigaa yum shu ta nar bolj l baidag yum baigaa biz bolj chadahgui humuus tsaana chine olon baigaa gedgiig sanahad iluudehgui l bolov uu dandaa uuriiguu bodohoos haaya yadarsan ard tumnee bas bodoj bai l daa yamar 100 naslah bish de

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж