Хар алтыг үнэгүйдүүлэх сонирхол төрийнх үү, эсвэл | News.MN

Хар алтыг үнэгүйдүүлэх сонирхол төрийнх үү, эсвэл

Хуучирсан мэдээ: 2017.10.26-нд нийтлэгдсэн

Хар алтыг үнэгүйдүүлэх сонирхол төрийнх үү, эсвэл

Зарим шатахуун түгээх станцууд өнөөдөр ДТ, АИ-92, АИ-95 шатахуунаа худалдаанд гаргасангүй.

Дан ганц уул уурхайгаас хамааралтай байсан Монголын эдийн засаг солонгорох, уул уурхайн бус бүтээгдэхүүн экспортод гаргах том аянд нэгдээд цөөнгүй жилийг үдэж буй. Гэвч эдийн засгийг хамгийн гол хөдөлгөгч хүч нь өнөөдрийг хүртэл уул уурхайн бүтээгдэхүүн байсаар. Сүүлийн хэдэн жил дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ буурч, хэрэгцээ багассан нь Монголын эдийн засагт ч томоохон нөлөө үзүүлсэн.

Хар алтны зах зээл сэргэж, дэлхийн хамгийн том хэрэглэгч болох БНХАУ-ын гангийн үйлдвэрийн гол бүтээгдэхүүн болох коксжих нүүрс өмнийн говьд бий. Хэдийгээр хар алтны зах зээл сэргэж буй, дээшилж буй сум Монгол Улсыг тойроод өнгөрөх вий гэсэн болгоомжлол төрийн, хувийн аж ахуй нэгжүүдийн аль алинд бий болжээ. Учир нь хамгийн том экспортлогч орон болох БНХАУ-д нийлүүлэх нүүрсний хэмжээ буурснаас экспортын гол боомт болох Гашуун сухайт чиглэлд урт дараалал үүсч, Тавантолгойг тойрсон компаниуд нүүрсээ квотоор гаргахдаа тулжээ. Өөрөөр хэлбэл, 45, 40, 15 гэх энэ квот зөвхөн “Тавантолгой”, “Эрдэнэс Тавантолгой”, “Энержи-ресус” зэрэг томоохон уурхайнуудад хамааралтай. Гашуун сухайт боомтоор өдөрт 1300 машин гардаг байсан бол өнөөдөр дунджаар 500 орчим нүүрс тээвэрлэгч машин хил нэвтэрч байна. Гашуун сухайт, Цагаан хадны боомтод урт дараалал ямар байгаа талаар бид өмнөх сурвалжилгадаа дурдаж байсан билээ. Тиймээс энэ удаад бид нүүрсээ хэд хүргэх боломжтой, яагаад “Эрдэнэс Тавантолгой”-н нүүрс уурхайн аман дээрээс 72 ам.доллараар зарагдаж, хил давангуутаа 120 ам.доллараар байгаа талаар бодит байдлыг хөндөхийг зорив.

БНХАУ-ын талаас “Тавантолгой” ХХК, “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-иадаас түүхий нүүрс хямд үнээр худалдаж аваад, хил давангуут өөрсдийн баяжуулах үйлдвэрт боловсруулж, эндээс авсан үнээ нэг, хоёр дахин нугалж худалдаалдаг гэдгийг сонсоод хамгийн түрүүнд бид өөрсдийн боломжоо ашиглан баяжуулах үйлдвэрүүдээ барих нь чухал юм гэсэн бодол төрж байсныг нуух юун. Гэвч говьд ус гэх том асуудал бий. Усны асуудлыг шийдвэрлэж болох олон судалгаа, төслүүд байдаг ч өнөөдрийг хүртэл бодит амьдрал дээр хэрэгжүүлсэн нь ховор. Говьд ус өөрөө том асуудал гэж бодовч усны асуудлаа орчин үеийн техник, технологийн дэвшил ашиглаж буй компани төрийн болон орон нутгийн компанитай зэргэлдээ оршиж байгааг нь хараад асуудлын зангилааг зөв тайлах нь чухал мэт санагдаж байлаа. 

Төр нэг тонн нүүрсээ 72 ам.доллараар худалдаалж байна

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК хэмээх энэ их айлын хувьцааг Монгол Улсын иргэн бүр эзэмшдэг учраас энэ компанийн хувь заяа олон хүнд хамааралтай. Давуу тал нь зүүн, баруун цанхын уурхайн аман дээрээс гаалийн хяналтаа хийгээд коксжих нүүрс олборлож, өмнөд хөршид шууд нийлүүлэгддэг. Тодотгоод хэлэхэд, төрийн өмчид энэ компани долоон жил үйл ажиллагаа явуулж буй ч жил бүр ашиггүй ажилладаг. Мөн хамгийн их шүүмжлэл дагуулдаг нь. Уурхайн ам дээрээс нэг тонн нүүрсийг 72 ам.доллараа худалдаалж, БНХАУ-ын зах зээлд шууд нийлүүлэгддэг. Төрийн өмчит компани нүүрс тээвэрлэх квотын хамгийн өндөр буюу 45 хувийг нь эзэмшинэ. 

Бидний нэрлэж заншсан жижиг “Тавантолгой” бол 40 гаруй жил үйл ажиллагаа явуулж буй ууган компаниудын нэг. Угтаа бол ууган, анхдагч энэ Тавантолгой өнөөдрийг хүртэл Өмнөговь аймгийн иргэд 51 хувийг нь эзэмшдэг, орон нутгийн өмчит компани. Харин үлдсэн хувийг Монголын аж ахуй нэгж, иргэд эзэмшдэг. Цагтаа “мандаж”, жилд 6,2 сая тонн нүүрс тээвэрлэж байсан энэ компани өнөөдөр хил нэвтрэх квотын 15 хувийг “эзэмшиж” буй. Хэдийгээр нүүрс тээвэрлэх квот цаасан буусан тамгагүй ч уул, уурхайн эрхлэгчдийн холбоо болон компаниуд зөвшилцөж квот тогтоосон гэдгийг албаныхан хэлж байлаа. “Тавантолгой” ХХК 2017 онд дөрвөн сая тонн нүүрс тээвэрлэхээр төлөвлөжээ. Гэвч өнгөрсөн зургадугаар сараас хойш БНХАУ-ын талын таталт буурснаас одоогоор 3,2 сая тонн нүүрс дотоод болон гадаадын зах зээлд нийлүүлээд байгаа аж. Тэгвэл 2016 онд 35,9 сая тонн нүүрс олборлосноос 33,8 сая тонныг борлуулж, 25,8 сая тонныг экспортолжээ. Харин нүүрсээ хамгийн хямдаар буюу уурхайн ам дээрээс 60 ам.доллар, Гашуун сухайт боомтоос 72 ам.доллараар худалдаалж, нэг тонн тутамд 17 ам.доллар татвар төлж буй. 2019 оноос нүүрсээ баяжуулж, зах зээлийн үнээр борлуулах сонирхол байгаа ч говьд усны асуудал хамгийн хүндээр тулгардаг гэдгийг “Тавантолгой” ХХК-ийн эдийн засагч Ч.Төрмандах онцолж байсан юм. Хэрэв баяжуулах үйлдвэр барьж чадвал нүүрсээ өндөр үнээр борлуулах боломжтой. Гэвч говьд ч усны асуудлыг байгаль, экологид ээлтэй орчин үеийн технологи ашиглах нь ч бас чухал гэдгийг орон нутгийн өмчит компанийн хувьд хамгийн сайн ойлгодог гэх. Эхний ээлжид нүүрсний зах зээл сэргэж байгаа энэ үеийг ашиглаж хоёр дахин багассан борлуулалтаа нэмэгдүүлэх компанийн хувьд хамгийн тулгамдаж байгаа асуудал болжээ. 

Баяжуулсан нүүрсИЙГ 110 ам.доллараар худалдаж байна

Нийгмийн хариуцлага, бүтээн байгуулалт, цахилгаан станц, ус цэвэршүүлэх байгууламж, ногоон төгөл, орон нутагтай хамтран сургууль, цэцэрлэг, зам тавьсан гээд “Энержи-ресус” ХХК-ийг “магтах” шалтаг олон таарав. Гэвч бид урт хугацаандаа эсвэл байнга ашиглахгүй хар алтны нөөцөө ашиглан дэлхийн түүхий эдийн зах зээлд том харж, хүн ч үзэх ёстой. Дэлхий нийтээрээ байгаль, экологид хор хөнөөл багатай, агаар бохирдуулагч нүүрснээс татгалзаж, боловсруулсан, ашигласан хүрэх боломжтой цаг хугацаандаа бид борлуулах боломж бүрдүүлэх бас ашиглах ёстой. “Энержи-ресус” ХХК нүүрсээ хэрхэн олборлож, баяжуулж 110 ам.доллараар худалдаалж буй. Ингэхдээ коксжих нүүрс, эрчим хүчний нүүрс гэсэн хоёр төрлийн нүүрс экспортод гаргаж буй. “Ухаа худаг” дахь уурхайн Баяжуулах үйлдвэрийн ахлах инженер Н.Тэмүүжин “Нэг цагт нэг үйлдвэр 1000 тонн нүүрс угааж байна. Тээвэрлэлт багассан учраас үйлдвэрээ бүрэн хүчин чадлаар нь ажиллуулахгүй байгаа. Өмнө нь өдөрт 1000 машин гаргаж байсан бол одоо 200 орчим машин тээвэрлэлт хийж байна. Говийн нөхцөл усыг зөв зохистой ашиглахын тулд бид угаасан усыг цэвэршүүлээд дахин ашигладаг. Хамгийн гол нь үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж автоматаар ажилладаг” гэдгийг онцолсон. Түүний хэлсэн говийн нөхцөлд усаа цэвэршүүлэн, дахин ашиглаж байгаа гэх энэ үг чихэнд чимэгтэй байсныг нуух юун. Төр, хувийн, гадаадын хөрөнгө оруулалттай эсэх нь огт хамаагүй. Зөвхөн Монголын бүх ард түмний өмчийг худалдаж, худалдаалж байгаа бол нийгмийн хариуцлага, байгаль орчинд ээлттэй дэвшилтэт технологиудыг ашиглах нь зөв ч байж болох. 

7 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2017-10-26 103.229.123.36

Засс технологи өндөр хөгжсөн өнөө үед хаанаас ч сайн мэргэжилтнүүд авчраад ямар ч ажлыг өндөр түвшинд хийлгэчихнэ шдэ. Мөнгө нь л бвал юуг ч хийх боломжтой үе. Тэгээд алт мөнгө нь бсаар бтал зээл авлаа, өрөнд орлоо нэг замыг арав ховхолж шинээр дахин яг тэндээ тавих г.м эргүүтчихсэн юм шиг дороо эргэсээр. Бидныг хөгжүүлэхгүй байх сонирхол хэнд бна вэ. Хаа хаа газруудын угшилтай хорлол вэ

Avatar

Зочин 2017-10-26 66.181.189.16

Mongol yalsaan orkuudaa odoo tegeed omigshood buhuu tolgoi deeree zalaad ulsuud baij de orkuudaa

Avatar

Зочин 2017-10-26 202.9.43.67

ЭНЕРЖИ СУМИТОМО ШИНХУА -н нэгдэлд ТҮРЭЭСЭЛЧИХСЭН БОЛ өдийд ингэж мунгинахгүи баисан ТӨРИЙН МЭДЛИЙН УУРХАИ ЧИНЬ БООМТ ба ГАЦААН ДАРГЫН ШОГЛОЛТЫГ Ч ДААХГҮИ БАИНА ДАА тува нүүрс МОНГОЛООР ГАРТАЛ ТӨМӨР ЗАМ ТАВИГДАХГҮИ тува нүүрс гарвал ТАВАН ТОЛГОИ ХОГ БОЛОО

Avatar

Zochin 2017-10-26 66.181.184.202

Уурхайнууд нүүрсээ аман дээрх үнээр аман дээр нь зарж байгаа. Өөрөөр хэлбэл ачиж өгөөд мөнгө халаасанд гэсэн үг. Ачсан нүүрсийг Цагаан хад дээр буулгаад эргээд ачаад байхад худалдсан нүүрсний хэмжээ өснө гэсэн үг. Гэтэл ийм боломж байсаар байтал урт цувуу үүсгэж гацаах аргыг сонгоод байгаа нь шинэ засгийн газрыг эдийн засгаар боомилох гэсэн арга л гэж ойлгож байна. Үүнийг мэдэх йн дээдээр мэдэж байгаа шүү ажил эрхэлж байгаа нөхөд. Цаад ноёд нь л зөвшөөрдөггүй юм шиг байгаан

Avatar

Зочин 2017-10-26 202.131.243.162

Ардчилсан намын Ерөнхийлөгч жанхуу Монголд хамгийн ашиггүй хувилбарыг сонгохдоо гаршсан болохоор маш холыг харсан улс эх орны амийг таслах, хорлон сүйтгэх ажиллагаа явуулж байна. 200 км төмөр зам тавиад жилд 40-50 сая тонн нүүрс зарж Монголд жилдээ 6-7 тэрбум доллар орж ирэх ажлыг 8 жил гацааж болсон юм чинь одоо 5000 км замаар сардаа 70000 тонн жилдээ 840 мянгахан тонн нүүрс Владивосток хүртэл зөөж Монголын эдийн засгийг боомилох юухан байх вэ дээ. Якунин Путин хоёрын уяаны нохой гэж сонинууд бичээд байсныг гүтгэлэг гэж бодож байдаг ард түмэн хэзээ ч энийг ойлгохгүй юм чинь яахав ээ дээ…
5000 км зам туулж Алс дорнодод аваачсан нүүрсээ хадгалж байгаад 2020 онд умард туйл руу маш өндөр үнээр зарна. Одоо умард туйлыг эзэмших их өрсөлдөөн эхэлж байгаа ба тэнд нүүрс хэрэг болж л тааарна. Владивостокоос тийш нь зөөх арай ойрхон гэж харсан байна шүү дээ…

Avatar

Зочин 2017-10-26 202.131.243.162

offshor gesen gants uriata, hujaa gesen gants daisantai orkuud, orkuudiin yerunhiilugch yalj baina daa. uls business hiine gej bhguig gantshan ene medeenees harj bolohoor b. jishee ni oron nutgiin tavan tolgoi, energy resource hoyor dor hayaj 10 saya tonn olborloh gej bhad, ulsiin erdenes tavan tolgoi 7 sayiig olborlono. getel nuutsiin 90 huviig ezemshij bgaa. 1 tonn nuursnees 17 dollar ulsiin tusuvt ordog gej b. zarj bgaa ni 70 dollar, tsaana zardal gej bii. zardlaa hasval erdenes tavan tolgoi ashig geed bh yum alga. getel energy resource 120 oor zarj bgaa, ashig olj bgaa. ashgaa ted avsandaa avaad orohgui. daraagiin businesstee hiine, olon huniig ajilluulna, tatvar tulnu. zarj bgaa uniin dungees 50 dollar iluu olj bgaa ni ashig ni bolj b. uuruur helbel ene ashgiig agaraas olj b gesen ug. nuursnii chin une 17 gesen ug. eniig oilgohgui humuus l energy resourciig haraagaad bh yum. erdenes tavan tolgoi ni tonn tutamd 50 dollariig agaart uurshuulj bhad shuu dee.

Avatar

Зочин 2017-10-26 66.181.176.165

ҮНЭГҮЙДҮҮЛЭХ СОНИРХОЛ БҮР ГАДНА ХОЛООС БАЙГАА. ТЭРЭНД НЬ ЭРХ МЭДЭЛТЭЙ ШУНАЛЫН ДЭВНҮҮД ХУДАЛДАГДАЖ ГИШГҮҮР НЬ БОЛДОГ ЮМ

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж