Зах зээлээ чөлөөлөх цаг нь иржээ | News.MN - Мэдээллийн эх сурвалж

Зах зээлээ чөлөөлөх цаг нь иржээ

Хуучирсан мэдээ: 2017.06.20-нд нийтлэгдсэн

Зах зээлээ чөлөөлөх цаг нь иржээ

Мисс Т.Ундармаа шивээс хийлгэжээ

Зүүн Өмнөд Азийн “CAPA” агаарын тээврийн стратегийн судалгааны төвийн ахлах шинжээч Брэндан Соби Монгол дахь агаарын тээврийн өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудал, чиг хандлагын тухай судалгаа хийжээ. Энэхүү судалгааны дүгнэлтийг “Asia Nikkei” сайт нийтэлснийг орчуулан хүргэж байна. 


Монгол Улс ирэх жил олон улсын шинэ нисэх онгоцны буудлаа хүлээн авна. “Японы олон улсын хамтын ажиллагааны агентлаг”-ийн хөрөнгө оруулалттай 580 сая ам.долларын өртөг бүхий энэхүү төсөл нь 3.1 сая хүн амтай, ДНБ нь 12 тэрбум ам.долларт хүрдэг улсын хувьд асар том хөрөнгө оруулалт юм. 

Гэтэл Монгол Улсын Засгийн газар агаарын тээврийн зах зээлээ чөлөөтэй болгоогүйгээс гадна төрийн өмчит “МИАТ” компани өрсөлдөгч болох “Air Astana” болон “Turkish Airlines” компаниудтай хэлэлцээ хийхээс татгалзаж байна. Үүний улмаас агаарын тээврийн хөдөлгөөний зогсонги байдал цаашид үргэлжлэх төлөвтэй байгаа бөгөөд шинэ нисэх онгоцны буудлыг ашиггүй хөрөнгө оруулалт болгох аюултай юм. 

Өнгөрсөн жил Улаанбаатар хотын “Чингис хаан” нисэх онгоцны буудал нэг сая хүрэхгүй зорчигчдод үйлчилжээ. Харин нийслэлээс 50 километрын зайд орших шинэ нисэх онгоцны буудал эхний ээлжинд жилдээ гурван сая зорчигчид үйлчлэх хүчин чадалтай бөгөөд байгууламжийн барилгын ажил бүрэн дууссаны дараа 12 сая зорчигч хүлээн авах чадалтай болох юм. 

Монголын агаарын тээврийн зах зээл хөгжих асар их боломж байна. Гэвч Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй одоогийн бодлого түүнийг далавчаа дэлгэн, чөлөөтэй нисэхэд саад болж байгаа юм. 

2012 оноос хойш жилд дунджаар 800 мянган зорчигчид олон улсын агаарын тээврийн хөдөлгөөнд тогтмол оролцжээ. Гэсэн хэдий ч эрх баригчид Казахстаны “Air Astana”-г Улаанбаатар руу шууд нислэг эхлүүлэх болон “Turkish Airlines”-ыг Истанбулаас шууд нислэг үйлдэх үйлчилгээг өргөжүүлэхийн тулд хүчин чадлаа нэмэгдүүлэхийг нь хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзав.

Өнөөдрийн байдлаар, Туркийн агаарын тээвэр хоёр улсын хооронд хийгдсэн агаарын тээврийн хэлэлцээрийн дагуу долоо хоногт ердөө 500 суудлаар хязгаарлагдаж байна. Иймээс тэд Монгол хүртлэх агаарын тээврийн хүчин чадлаа нэмэгдүүлэхийг хүсч байгаа аж. Ингэхдээ Истанбулаас Улаанбаатар хүртэлх шууд нислэгийн хүчин чадлыг хоёр дахин нэмэгдүүлэхийн сацуу Киргизстаны Бишкекээр гурван долоо хоногт нэг удаа дамжин өнгөрөх нислэгээ хадгалах төлөвлөгөөтэй байгаа юм. Гэхдээ “МИАТ” тэдний төлөвлөгөөг эсэргүүцэж байгаа. Учир нь Улаанбаатараас Истанбул хүртэлх шууд нислэг МИАТ-ийн Европ дахь бизнест, тэр дундаа Монголын аялал жуучлалын салбар төдийгүй монголчуудын хувьд ихэвчлэн зорьдог Герман зэрэг баруун Европын зах зээлд сөрөг нөлөөтэй гэж харж байгаа ажээ.

Мөн МИАТ “Air Astana” авиа компанийн төлөвлөсөн нислэгийг хэд хэдэн удаа эсэргүүцсэн. “Air Astana” 2016 оны хоёрдугаар сард Астанагаас Улаанбаатарын чиглэлд гурван долоо хоногийн нислэгийг төлөвлөж, тасалбараа борлуулж эхэлсэн байдаг. Гэвч “Air Astana” төлөвлөсөн хугацаанаас хоёр долоо хоногийн өмнө анхны нислэгээ цуцалсан юм. Үүнийг тэд Монгол Улсын Иргэний Нисэхийн Ерөнхий газар зөвшөөрлийг нь хүчингүй болгосон гэж тайлбарлав. Гэхдээ “Air Astana” 2017 оны сүүлээр нислэгээ эхлүүлэх зөвшөөрөл авах хэдий ч МИАТ-ийн эсэргүүцэлтэй тулгарах нь ойлгомжтой юм. 

Европын холбоо

“Air Astana” авиа компани Улаанбаатар-Астана чиглэлийн нислэгийн эрэлтэд тулгуурлан Европ руу дамжин өнгөрөх нислэгт ихээхэн найдлага тавьж байна. Энэ нь “Air Astana” МИАТ-ийн Орос болон Герман руу үйлддэг нислэгтэй өрсөлдөнө гэсэн үг юм. 

Герман болон бүх Европод өргөн сүлжээтэй Туркийн агаарын тээвэр Улаанбаатар хүртэлх шууд нислэгтэй болж чадвал Монгол-Герман болон Монгол-Европын зах зээлд хүчтэй өрсөлдөгч байх болно. 

“МИАТ” авиа компани Москвагаар дамжин Берлин хүрэх нэг удаагийн түр зогсолттой нислэгийг санал болгодог ба Франкфурт руу улирлын чанартай нислэг үйлддэг. Тэр Аэрофлоттой хамтран ажилладаг бөгөөд Москвагаар дамжин өнгөрөх нислэгээрээ Европын зах зээлийг бүхэлд нь эзэгнэж байна. Ийнхүү “МИАТ” болон “Аэрофлот” өнөөдөр Монгол-Европын чиглэлийн зах зээлд монополь байр суурийг бий болгов. Европ-Монголын чиглэлд зорчих хүсэлтэй зорчигчдийн хувьд цорын ганц зам бол хоёр удаагийн түр зогсолттой Туркийн агаарын тээврийг ашиглах эсвэл Бээжин рүү буцах, “Air China” эсвэл “Korean Air” компаниар Сөул руу буцах зам бий. 

Иймээс Монголын олон улсын шинэ нисэх онгоцны буудал өрсөлдөгчгүйгээр ямар ч хэрэгцээгүй байгууламж болох аюултай. 

Өнөөдрийн байдлаар Монголд гадаадын таван авиа компани үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд өнгөрсөн жил тэд 360 мянган зорчигч тээвэрлэжээ. Харин “МИАТ” дөрвөн онгоцоор долоон чиглэлд 400 мянгаас багагүй зорчигч тээвэрлэсэн үзүүлэлттэй байна. 

Үүний зэрэгцээ, “МИАТ” сүүлийн арван жилийн хугацаанд дотооддоо нислэг үйлдээгүй. Гэхдээ Монгол Улсад орон нутаг болон хөрш орнуудад нислэг үйлддэг “Aero Mongolia” болон “Hunnu Air” гэсэн хоёр авиа компани бий. Монголын агаарын тээврийн дотоод зах зээл жижиг бөгөөд 23 нисэх онгоцны буудалтай улсын хувьд 2016 онд 230 мянган зорчигчдод үйлчилгээ үзүүлжээ. 

Монгол улсын хувьд Астана болон Истанбулаас шууд нислэгтэй болох нь эдийн засгийн хувьд ашигтай бөгөөд аялал жуучлал хөгжих боломжтой юм. Гэвч Улаанбаатар дахь хязгаарлагдмал үйлчилгээ болон МИАТ-ийн монопольчлолын дүнд олон цагийн, өндөр тарифтай аялалыг бий болгож байна. Үүний улмаас Европоос ирэх зорчигчид сүүлийн 12 жилийн хугацаанд зогсонги байдалд ороод байгаа аж.

Тус улс агаарын тээврийн салбар дахь өсөн нэмэгдэж буй өрсөлдөөнийг бий болгосноор улс оронд сөрөг нөлөөтэй гэж харахаас илүүтэй аялал жуулчлал хөгжих, улмаар эдийн засгийн өгөөж бий болно гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Мөн шууд нислэг, нээлттэй зах зээл нь Сөүлийн зүгээс асар их эрэлтийг татахад ач тустай юм. 

Өмнөд Солонгос, Японоос ирэх зорчигчдын тоо сүүлийн 10 гаруй жилд өөрчлөгдөөгүй. Өмнөд Солонгосын хоёр дох том авиа компани “Asiana Airlines” хоёр улсын хоорондох агаарын тээврийн хэлэлцээрийн хязгаарлагдмал байдлын улмаас Монгол руу нислэгээ эхлүүлэх боломжгүй байдаг. Учир нь “МИАТ” болон “Korean Air” Улаанбаатар-Сөүлийн чиглэлд түншлэлийн харилцаатай. Энэ нь үнийн хөөрөгдлийг зах зээл дээр бий болгож байгаа ажээ. Үүнээс гадна, Улаанбаатар Персийн булангийн агаарын тээвэр болон Хятад, Япон, Зүүн Өмнөд Азийн хямд авиа компанийн үйлчилгээг авах боломжтой. Агаарын тээврийн хямд үйлчилгээ нь дотоод болон гадаад зах зээлийг өдөөх, монголчууд гадаад руу хямд зардлаар аялах боломжийг бүрдүүлээд зогсохгүй, хүн амын шилжилт хөдөлгөөнд тэргүүлэх байр суурьтай оролцдог билээ. Өнгөрсөн жил Өмнөд Солонгосын “Air Busan” үйлчилгээний хувьд Монголд анхны хямд агаарын тээвэр болов. Гэхдээ түүний үйлчилгээ Улаанбаатар-Пусаны чиглэлд хязгаарлагддаг. 

Харин Япончууд шинэ нисэх онгоцын буудлыг нээлттэй байлгахыг хүсч байна. Энэ тал дээр Засгийн газар байр сууриа өөрчлөхгүй бол шинэ нисэх онгоцны буудал зах зээл дээр үр ашиггүй болохын зэрэгцээ Монгол Улс эргүүлэн төлөх өрийн хүрээнд хүндхэн асуудалтай тулгарч мэднэ. 

Засгийн газар өрсөлдөөнд зориулж шинэ нисэх онгоцны буудал дээр газрын үйлчилгээг нээлттэй байлгах хэрэгтэй. Өнөөдөр “Чингис хаан” нисэх онгоцны буудал дээр “МИАТ” авиа компани газрын үйлчилгээний цор ганц лицензийг эзэмшиж байна. Мөн шинэ нисэх онгоцны буудал дээр эхний ээлжинд цор ганц үйлчилгээ үзүүлэхээр болоод байгаа аж. 

Нисэх онгоцны буудлын газрын үйлчилгээ нь алдагдлаа нөхөх орлогын эх үүсвэр гэж үздэг. Өнөөг хүртэл “МИАТ” компани бусад авиа компаниудад энэ төрлийн зөвшөөрөл олгохоос татгалзаж ирсэн. Учир нь тэд тоног төхөөрөмжийн зээлээ төлж дуусаагүй байгаатай холбоотой юм. Үүнээс гадна, том зах зээл дээр эрэлт удааширч байна. Монголын агаарын тээврийн салбарын хөгжил, шинэчлэл удаан явагдаж байна. Шинэ нисэх онгоцны буудлыг бүтээн байгуулалтын ажил дуусахтай зэрэгцээд Монгол Улсын Засгийн газар агаарын тээврийн зах зээлээ чөлөөлөх цаг нь иржээ. 

"Болор дуран"-аар шалгав.

25 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

uilchluulegch 2017-06-20 202.9.41.112

2ch udaa chemodanaa evduulj tsumurtul yajiital unagaasan bsan achaa teesh zuudug achigch ni hurtel uilchilgeenii hunee gesen setgel bhgui zorchigchdiin achaag zugeer l buunuur ni chuluudaad l evdleed hagalaad l bh jisheetei turiih bval hezee ch sainaa uzehguu mash zuv sedev heljee ene zasag uurchluh heregtei achaagaa avahad hurtel umnuus ni ichij uurlahaar blaa Uur avia kompani dor hayj 3 4 bh yostoi

uilchluulegch 2017-06-20 202.9.41.112

2ch udaa chemodanaa evduulj tsumurtul yajiital unagaasan bsan achaa teesh zuudug achigch ni hurtel uilchilgeenii hunee gesen setgel bhgui zorchigchdiin achaag zugeer l buunuur ni chuluudaad l evdleed hagalaad l bh jisheetei turiih bval hezee ch sainaa uzehguu mash zuv sedev heljee ene zasag uurchluh heregtei achaagaa avahad hurtel umnuus ni ichij uurlahaar blaa Uur avia kompani dor hayj 3 4 bh yostoi

zochin 2017-06-20

miatiig urgujuuleh heregtei gadnii ongotsond zaigaa tavij bolohgui hervee tegvel manaih nisleggui dampuurna

Зочин 2017-06-20 150.129.143.174

Shine niseh deer buudag damjdag nisleguudiig nemegduulehgui bol yah gej shine ongoznii buudal barisan yum be Miat l ganzhan buh tiishee niseh yumuu haashaa yum Turiin umchit bolhooroo monopoli baih yostoi gej oilgod bnu Arai denduu shunaltai bn zardlaa bagasgaj ur adhgaa nemegduuleh heregteisht

miat ajiltan 2017-06-20 203.91.115.35

1 miat 5 ongotsoor nisleg hiideg ashig oldog gol chiglel n seoul deerees n 5 ongotsondoo ahadsan olon ajiltantai odoogoor 900 garan \n2 b767 agaariin hulgiin bolon busad tureesiin hulguudiinhee tureesiig orlogooroo tuldug \n3 b767 agaariin hulug avahad chingis bondoos sanhuuujuulsen gj yaridag ch 1 cent ch avaagui \n4 Irgenii nisehiin yerunhii gazar n navigatsiin orlogoos olson olon say dollaraasaa undesnii companid yamar neg demjleg uzuildeggui zuvhun uuriin ajilchidad oron suutsnii demjleg geh met ugj zarim darga nar n uursduu tetgeleg avdag\n5 etsetst n undesnii compania bodlogoor hamgaalahgui bol ergeed ta bid uursduu niseh ongotsgui gadnii companiig guigaad suuj bh vii \ndeerees n tulshnii une undur valyutiin hansh undur bgaagaas hamaarj hemjee n ihedsen olon ajiltnaa tejeeh gj \nmun turees tuluh gj ajillaj bgag oilgono gj naidaj bn\n

Zochin 2017-06-20 134.129.27.211

Zahialgat niitlel gej oilgoloo Turkish airlines europed ymr huch turemgii bodlogo yavuulj heden ulsiin agaariin teevriin companiig hund baidald oruulaad baigaa tuhai sudlaad uzeerei Miat iig dampuuruulah Turkishiin huvid mash amarhan baih bolno Miat iig dampuuruulah zorilgo ni bish tsaashlaad mgld monopoly bolno agaariin teevriin hyanaltandaa avna Air Astanagiin huvid ch gsn medehgui ym Air Astana mongol kazakiin hoorond bish tsaashdiintom zorilgoo harj baigaa baih Azi Europe iig holboh Kazakhstan shg ediin zasag ni hurdatstai hugjij baigaa ulsaas mun l aih heregtei Agaariin teevriin bodlogo undesnii ayulgui baidaltai shuud holbootoi Tegeheer erh buhii baiguullaga ni sain sudalj uzsenii undsen deer shiidver gargah ni zuv Turkish Astana air 2 iin lobby orohgui gehiig uguisgeh argagui Erunhiiduu iimerhuu niitlel yavaad bnaa gedeg bol Turkish airlines lobbydood ehelchihseen l gj oilgoh heregtei Eniig chn dan gants Miat meddeg ym bish Irgenii nisehiin erunhii gazar meddeg ym ter agaariin zamuudaa Miataa ad uzej dampuuruulchaad gadnii company tsatai aldaad suuh ni dutaj l dee

Zochin 2017-06-20 134.129.27.211

Zahialgat niitlel gej oilgoloo Turkish airlines europed ymr huch turemgii bodlogo yavuulj heden ulsiin agaariin teevriin companiig hund baidald oruulaad baigaa tuhai sudlaad uzeerei Miat iig dampuuruulah Turkishiin huvid mash amarhan baih bolno Miat iig dampuuruulah zorilgo ni bish tsaashlaad mgld monopoly bolno agaariin teevriin hyanaltandaa avna Air Astanagiin huvid ch gsn medehgui ym Air Astana mongol kazakiin hoorond bish tsaashdiintom zorilgoo harj baigaa baih Azi Europe iig holboh Kazakhstan shg ediin zasag ni hurdatstai hugjij baigaa ulsaas mun l aih heregtei Agaariin teevriin bodlogo undesnii ayulgui baidaltai shuud holbootoi Tegeheer erh buhii baiguullaga ni sain sudalj uzsenii undsen deer shiidver gargah ni zuv Turkish Astana air 2 iin lobby orohgui gehiig uguisgeh argagui Erunhiiduu iimerhuu niitlel yavaad bnaa gedeg bol Turkish airlines lobbydood ehelchihseen l gj oilgoh heregtei Eniig chn dan gants Miat meddeg ym bish Irgenii nisehiin erunhii gazar meddeg ym ter agaariin zamuudaa Miataa ad uzej dampuuruulchaad gadnii company tsatai aldaad suuh ni dutaj l dee

Зочин 2017-06-20 80.110.107.21

Миат арай үнтэй байна Европийн нисэлгэ нь 3 сая гараад явчилаа Аав ээждээ очимоор байна Суудал бхгүй л гээд бдаг яг нисэхэд талдаа ч хүрэхгүй бага хүнтэй нисдэг Үнээ буулгаад үйлчилгээгээ сайжируул

zochin 2017-06-20

unetei baihgui yaahav dee zah zeel ni jijig yum chini harin odoo miatiig urgutguj buh chiglel ruu nisdeg bolgoh heregtei

Зочин 2017-06-20 124.158.79.169

МИАТ-ын ард АН СУУСАН одоо МАН МИЕЭ СУУЖ БАЙНА

Mongol 2017-06-20 111.239.68.217

Mash zuv Agasriin teevrijn salbariig chuluulux xerrgtei MIAT gej uuruu xiij chadaxgui gadniixnaar yum xiilgexgui Xugjie gevel gadniixniig oruulj olon ulsiin durmeer togloj surax tsag bolson shu dee \nGadniixnaas aigaad zuvxun uursdiiguu bodson bodlogo yavuulaad xol yavaxgui

зочин 2017-06-20 202.131.225.157

коммунист засагтай оронд эдийн засаг бизнесийн үр ашгийг юман чинээ тоодоггүй зөвхөн алба хашиж байгаа хүмүүс өөрсдийн орлогоо боддог тул хээл хахууль авах бүх юмыг хянаж хахууль өгөхгүй бол зөвшөөрөл олгохгүй гэдэг байр сууринаас ханддаг тул энэ УИХ Зг-ын үед л лав агаарын тээврийн зах зээлээ чөлөөлөхгүй байх

Зочин 2017-06-20 150.129.141.13

Arai ch bish ee Air Astana Turkish airlines Asiana zah seeks duremgui bulhia ih hiij togtvorgui baidal uusgedeg talaar ene shinjeej bichsengui be Yavaad Air Astana EU har jagsaaltad baidgiig duridsangui ve

Зочин 2017-06-20 202.131.225.197

Air Astana EU har jagsaaltaas garaad udaj baina hudlaa bitgii medemhiirj bai ldaa hugiin hugjild sadaa bolson gai mine

Зочин 2017-06-20 182.160.35.74

Манай Монгол улсын нислэгийн талаар хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр хангалттай бичиж мэдээлсээр байна Сүүлдээ гадаадын шинжээчийн дүгнэлтийг орчуулан нийтэлжээ МИАТ КЕ гээд аль ч авиакомпанийн нислэгийн үнэ тариф маш үнэтэй байдаг Өнөөдрийн байдлаар шууд нислэгтэй гэх УБ-Бээжин-УБ 1 009 900 төгрөг УБ-Сөүл-УБ 1 800 000 УБ-Берлин-УБ 2 419 900 төгрөгийн үнэ ханштай байна Энэ үнэнээс хямд үнээр нислэг үйлдэж болох олон төрлийн гарц гаргалгаа байгааг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр удаа дараалан маш ойлгомжтойгоор мэдээлж байгааг манай Улсын холбогдох яам харъяа газрууд ялангуяа Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар анхааралдаа аван зохих арга хэмжээг авах цаг аль хэдийнээ болсон байна

zochin 2017-06-20 203.91.115.35

seoul bilet 1200 000 aas ehelj bga medeej zunii achaalal ih uyed bilet uned oroh n gartsaagui aylalaa ert tuluvluud ert zahialval hyamd avah bolomjtoi shu de 500$ oo 1700 aar bodoh 2370 aar bodood zuruug n yunaas bolj gedgiig harna biz

Зочин 2017-06-20 202.131.225.197

2 30 nisleg $500 gedeg gutamshig shuu mal mine

Зочин 2017-06-20 104.157.7.233

Uuniig nuguu Bat yagaad unshihgyi bna

Үнэн 2017-06-20 103.11.193.98

Авилага бол үндэстний мөхөл Дэлхийн хамгийн өндөр хөгжилтэй сайхан амьдралтай улсууд нь авилагын эсрэг тэмцэж чадсан л улсууд байдаг МАН-ын 60 тэрбумаар төрийн албан тушаалыг зарсан нь Авилагыг хяналтгүй улс болголоо Энэ асуудлаар хууль хяналтын байгууллага Ерөнхийлөгч чимээгүй байгаагийн гол шалтгаа нь тэд бүгд худалдагдсан гэсэн үг Авлигыг хянах байгууллага нь худалдагдсан болхоор бид яах вэ ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ЯАСАН БЭ БҮРЭН ЭРХ Нь БАЙГАА ШҮҮ ДЭЭ ТЭДНИЙГ БАРьЖ ХОРИОЧ ЭЭ БИД ЯМАР НЯДАЛГАНЫ [Хориотой Үг] УУ

Зочин 2017-06-20 104.157.7.233

MIAT iin stathiinii une denduu undur Tiimees biletiin unee buuruulah bolomj baga Ene shathuuniig bas l nuguu oligarhuud shahdag Olon zasgiin gazar uuniig boliulah geed chadaagyi

Zorchigch 2017-06-20 202.55.191.102

ODOO hurtel BILET shaglaad baiha yum MIAT KASS n Seoul bilet oldohguy hetsuu baina NISLEGUUD ee nemeech eee \n

BOLD 2017-06-20 122.201.24.56

MASH ZUV SANAA BICHSEN BNA

Зочин 2017-06-20 202.9.41.152

УБ-Токио чиглэл арай дэндүү үнэтэй байна аа Болимоор юмаа Ийм үнэтэй дээр нь муу үйлчилгээтэй яаж хүмүүсийг татах юм бэ Үнийн хөөрөгдлөө зогсоогооч ээ

Зочин 2017-06-20 103.57.95.209

ЁСТОЙ ЗӨВ ЮМ БИЧСЭН БАЙНА ӨӨРСДӨӨ ХАХУУЛЬ ХУЛГАЙГАА БОДООД ЯВУУЛЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙГАА БОЛ ГАДААДУУДААР МЕНЕЖМЕНТЭЭ ХИЙЛГЭХГҮЙ ЮУ

Зочин 2017-06-20 103.57.95.209

ЁСТОЙ ЗӨВ ЮМ БИЧСЭН БАЙНА ӨӨРСДӨӨ ХАХУУЛЬ ХУЛГАЙГАА БОДООД ЯВУУЛЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙГАА БОЛ ГАДААДУУДААР МЕНЕЖМЕНТЭЭ ХИЙЛГЭХГҮЙ ЮУ