Хар, шаруудын хоцрогдол | News.MN

Хар, шаруудын хоцрогдол

Хуучирсан мэдээ: 2010.09.29-нд нийтлэгдсэн

Хар, шаруудын хоцрогдол

Монголын бурхны шашны талаар анх удаагаа хийсэн эрдэм шинжилгээний хурал өнөөдрөөр өндөрлөж байна. Ач холбогдлын хувьд өндөр хэмжээний энэхүү хуралдаанд гадаадын олон орноос Римбүүчи  нар ирсэн нь дуулдахаас цаашгүй буцлаа. Хуралд орох нь хаалттай, тавьсан илтгэлийг нь сонсох ч бас хаалттай. Илтгэлийн талаарх мэдээлэл ч бас хаалттай гэнэ. Бүх зүйл хаалттай байлаа, тэдний талаарх мэдээлэл. Яг л улстөр шиг. Уг нь энэ хурлаар МАХН-ын яриад байгаа шиг шинэчлэлийн тухай нааштай зүйл сонсоно гэж найдсан ч талаар өнгөрөв бололтой. Бурхны номлол, номлол өнөөгийн Монголд хэрхэн тусгалаа олсон нь нууц юм шиг аливааг өмчлөх дуртай монгол зангаараа ч юм уу ийнхүү авирлав. Үүнийг хороо найруулах гээд хаалттай хуралддаг дарга нарын хуралтай ч зүйрлэсэн болно. Хүлээлт юу байсан юм бэ гэвэл энэхүү хурлаар нийгмээсээ хоцрогдож, бэлэгдлийн чанартай болоод буй Монгол дахь буддизмыг аврах талаар нухацтай ярьж, сүсэгтэн олны шүүмжлэлийг сонссонсон бол илүү үр өгөөжтэй болох байсан нь ойлгомжтой. Өнөөгийн бидний уламжлалт шашин шүтлэг гэж ярих дуртай энэ шашин тухайн цаг үеийн нийгмийн өөрчлөлттэй зохицож чадахгүй болсон гэдгийг өөрсдөө ч ойлгоогүй нь таагүй. Нэг үгээр хэлбэл, хүмүүсийн сүсэг бишрэлийн хэрэгцээг бурханы шавь нар хангаж чадахааргүй болжээ.
Тэд өөрсдөө төөрч байна. Нийгэмд алгуур нөлөөлдөг энэ байдлаа өөрчлөхгүйгээр, орчин үед тохирсон шинэчлэл хийхгүй бол дундад зууны үеийн мухар сүсгийн шинжтэй хэвээрээ Монголд нутагшсан энэ шашин угаас гуйвж дэлгэрсэн шигээ мөн чанараа алдана. Үүний ч илрэл гэлтэй өөрийн хэв шинжээ бүрэн гээж зөвхөн ёслол, хүндэтгэлийн шинж чанартай болон хувирч байгааг нь өдөр тутмын амьдрал харуулах бөлгөө.

Үүнийг сүсэгтнүүд, судлаачид, тэр ч бүү хэл бусад шашныхан соргогоор анзаарч байгаа ч харамсалтай нь шашны “нөхөд”өөрсдөө үл харах аж. Зарим нэгэн муйхар төрийн түшээд бүр шашныг шинэчлэх үйл ажиллагаанд хүчээр орох, эсвэл нөлөөлөхөөс өөр аргагүй болж буй тухай ч бурах болов.
Харин толгой нь эргэсэн хамба лам нар үүнийг ажиглахгүйгээр барахгүй будилж хаалттай хуралддаг МАХН-ын адилаар шинэчлэлийнхээ асуудлыг ярихдаа олон нийтээс дөлөх үйлдлийг хийж байх жишээтэй. МАХН зүүний үзлээс татгалзаад буй энэ цагт ламаахайнууд ч орхимжоороо библийг далдлан ороож лам багшаа хуурахгүй гэх нотолгоо алга.

Нийгмийн үнэт зүйлсийн тогтолцоонд өөрчлөлт орсноор хүмүүсийн шашныг, ер нь ертөнцийг үзэх үзэлд ч өөрчлөлт ордог. Лам нарыг хоморголон хороосон 80 жилийн өмнөх үйл явдал үүний тод илрэл. Тэр үед огтоос шашингүй үзэлтнүүдийг бий болгосноор өнөөгийн бурханы шашинтнуудын завхрал бий болсон ч гэж болно. Ингэснээр нэг талаас шашны агуулгыг шинээр, огт өөрөөр тайлбарлаж гажуудуулах нь бий. Ийм тохиолдол 2500 жилийн тэртээх балар эртний үед ч байсан. 21 дүгээр зууны өнөөгийн Монголд ч байна. Аюултай нь энэ үзэгдэл өмнөх хаалттай нийгмийн хүлээсээс мултарсан олны мухар сүсгийг ашиглан хөдөлмөр эрхлэхгүйгээр ашиг орлого олоход улайрсан авилгалч лам нарын бүхэл бүтэн арми бий болгож эхэллээ. Үүнийг дагаад аюул зовлон, гай гамшиг, өвчин зүдгүүрээс авран хэлтлэх маань мэгзэм, судар ном, мэргэ төлөг зохиогдох нь элбэгшиж. Энэ үед ямар ч шашны сургааль ор үндсээрээ гажууддаг гэж болно. Буддагийн сургааль гажуудаж байсан балар харанхуй үед эхнэр хүүхэд, эцэг эхээсээ ангижирч ертөнцийн хэрэг явдлыг тунгаан бясалгаж үнэнийг олсноор хүн төрөлхтнийг мунхагийн харанхуйгаас гаргах учиртай ариун сургаалийг дэргэдийн шавь нар нь салхинд хийсгэж орхисон. Энэхүү гажуудлыг засч залруулах гэж шашны хэд хэдэн реформыг хийсэн авч аанай л амжилтанд хүрээгүй. Зонховагийн үүсгэсэн шашны реформыг эс тооцвол шүү дээ. Зонховагийн шинэчлэлт ямартай ч жишиг тогтоож чадсан ч Монгол, Төвд хоёрт л энэ шинэчлэлтийг улам гажуудуулж юу ч үгүй холион бантан болгож чадсан гэлтэй. Үүний жишээ нь өнөөдөр. Гэтэл энэхүү шашны томоохон төлөөлөгчид өөрсдөө энэ реформыг хийхээс татгалзсан үйлдэл олонтаа үзүүлэх болж. Тэдний эл үйлдлээс болоод гадны олон шашны харгис урсгалууд ч Монголд өөрийн фанатуудыг бий болгох хөрсийг бэлдээд байна.

Тэдгээр урсгалынхан голдуу шинэ шашны сургаалиудыг нэгтгэх замаар Монголд нөлөөллөө тогтоож байна. Яг л зүүний үзэлтэй байсан МАХН барууны баримжаатай болно гээд буй шиг. Буддизм, Христийн үзлээс ангид хүмүүсийг нэгтгэхийн тулд холион бантан хутгаж буй нөхдүүд гэж ойлгож болно. Хэтэрхий их улс төржсөн өөрсөддөө ойрхон жишээ болгох үүднээс МАХН-ыг энд дурдая.

Уламжлалт шашин уналтанд орох үед итгэл алдарсан олон огт өөр хэв маягийн шашиныг сонирхож эхэлдэг. Тэр үед өөр шашины төлөөллүүд овсгоотой байж чадвал өөрийн нөлөөллөө хялбархан тэлж болдог. Ингүүлэхгүйн тулд тухайн шашин байнга реформ хийж байх ёстой гэсэн үг. Хэрэв тэгэж чадахгүй бол сүсэгтнүүдээ алдана. Үүнийг сонгуультай адилтгаж болно. МАХН гишүүдийнхээ хүчээр сүүлийн хоёр ч сонгуульд олонхийн дэмжлэгийг авч ялалт байгуулсан /Сонгогчдын саналыг луйвардсан эсэхийг тооцохгүй бол шүү дээ/. Харин өнөөдөр хуучин үзэл баримтлалаараа сонгуульд оролцвол далаараа тавиулна. Далаараа тавиулж, суудлаасаа буух хүсэлт тэдэнд үгүй. Энэ шалтгаанаар л шинэчлэл хийхийг тэд хичээж байна. Нөгөөтэйгүүр тэд сонгогчид төдийгүй гишүүд, дэмжигчид нь нь өөрсдөөс нь нүүрээ буруулж эхэлснийг анзаарсан болохоор шинэчлэл хийхийг зорьж байна гэсэн үг. Шинэчлэлийн цаад агуулга нь энэ намд албан тушаалын наймаа газар авч, боловсон хүчний бодлого алдагдаж, авлига, нийгмийн бусармаг үйлдлүүдэд удирдлагууд нь ямар нэгэн байдлаар нэр холбогдох болсон. Энэ нь нийгмийн дургүйцлийг хүргэх хангалттай шалтгаан. Хэрэвзээ үүнийгээ анзааралгүй орхивол, нийгэмд дэмжигчгүй, гишүүдгүй болвол өөрсдийн нөлөөллийг хадгалж үлдэх, улам бүр нөлөөллөө тогтоох тухай бодоод ч хэрэгггүй болохоор тэр шүү дээ. Тиймээс л тэд шинэчлэлийг хайж байгаа хэрэг. Дахин хэлэхэд хэрэв тэд энэ хэвээрээ явбал сонгуульд ялагдана. Ялагдсан шалтгаан нь Ардчилсан нам иргэдийн талархлыг хүлээсэндээ биш. Зүгээр л иргэдийн тэдэнд итгэх итгэл алдарсандаа  шинийг эрэлхийлсэндээ тэр.
Энэ утгаараа сонгогчдыг сүсэгтнүүдтэй, улс төрийн хүчнийг бурханы шашинтай зүйрлэж болно.

Лам нар бусдыг харааж ерөөж, хувь заяаг нь төлөгдөж өргөл барьцаар засч залруулах нэрийдлээр иргэдийг хоосолдог. Улстөрчид худал амлаж, төсвийн мөнгийг шамшигдуулан татвар төлөгчдийг шулдаг. Харин лам нарт хулгай хийсэн, хүн айлгаж ичээсэн, мөнгө төгрөг луйвардсан этгээдүүд луйврын мөнгөөр барьж нүглээ цайруулдаг болж. Тэгвэл улстөрчид бусдын өмчид халдаж, төсвийн мөнгийг үрэн таран хийсэн хамсаатнуудаа хуулийн заалт хулгайлаад ч хамаагүй хамгаалж байна. Лам нар баяжин жийп унан тансаглаж, сургааль зөрчин эхнэр авч хүүхэнтэй зугаалж, орой үдшийн цагаар пиво, архи зооглоцгооно. Улстөрчдийн дунд ганц зүү ч зарж үзээгүй хэрнээ төрийн албанаас төрсөн тэрбумтнууд олон болжээ. Иймээс л улс төр, шашны тухай ийм л ойлголттой болов.

Монголын Евангелийн холбооны мэдээнд Монголд өнөөгийн байдлаар 40 мянга гаруй христийн итгэгчид байна гэсэн тоо байна. Тэднийг 1990-д оноос хойш орж ирсэн гэдэг утгаар нь ардчилсан хүчинтэй зүйрлэж болно. Энэ хүчин үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөө олгосныхоо хүчинд коммунистуудаас илүү хүчтэй. Харин христийнхэн ядуу иргэдээс өргөл барьц авах бус харин эсэргээр нь хооллож, ундалж, эмчилж, гэр байраар хангадаг. Гэхдээ тэднийг сайн шашинтнууд гэхээсээ илүүтэй өөрсдийн нөлөөллийг бий болгох гэсэн хүмүүс гэвэл илүү зохимжтой.

Эцэст нь, МАХН, Ардчилсан нам хоёрт үзэл бодлын зөрүү байхгүй болж цус ойрчихсон бол бурханы шатинтнуудад хоцрогдол нь төөрөгдлөөр солигдож, түүнийг нь бусад шашины харгис урсгалууд овжноор ашиглан сүсэгтнүүдийн мөргөлдөөн гарах талбар болгох нь. Нийгмийн сэтгэлзүй тэр чигтээ шинэчлэгдэж хоцрогсдыг хүлээж авахгүй хэмжээнд иржээ. Монголд бурханы шашин дэлгэрэх бус хумигдаж буйг эрхэм хамба нарт сануулах юун. 

Л.НАРАНТӨГС

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Christian 2010-09-29 216.214.95.194

Sain bna uu Nernees mini harj bgaa baih bi yamar hun bolohiig Ugaasaa ene Buddism yum hiij chadahgui Yag unendee 400 jil daralhad Manjid hamgiin gol huch bolj baisan zuil chini ene Buddadiin shashin yum Tiimees ene shashin darlagch shashin bolj taarch bna Mongolchuud bid ooriin miniih geed omchlood bgaag ni oilgohgui bna Harias l orj irsen tiimees hariin l bas shashin geehdee bidend yamar sain zuil bolson be Bidniig huchguiduulj alj biye biyeniigee ustagahad l hurgsen svv dee Heseg buleg humuus niilj avaad bas l yag MAHN shig naimaa hiij bna yadarsan humuuseer Harin christian humuus olon sain zuiliig hiij bna gehdee ene ni yamar neg noyerholoo togtooh gesen dee bish hun burd mon taniiig dotoroos ni oorchlohiig haranhui bidniig Jesus eer gereltuulehiig husej bna Yagaad bid Buddiin shashing bidnii shashin gedeg geheer aav eej ovoo emee bugd budda bsan Tegeed ted bugd maani yaaj amidarj bsaniig eregtsuuleh heregtei

Avatar

Зочин 2010-09-29 202.170.67.7

Эрхэм хүндэт Зонхова та ирж шагналаа авна уу

Avatar

ganaa 2010-09-29 81.9.255.7

gadny shashin geed bh wm ali shashnyg heleed bnaasharyn shashing helj bgaa bol yaah argagvi hariin shashiningej tsuuhvvleeergvvv teneg bolson mongolchuudyn hamgiin zanalt daisan bol sharyn shashingahai honshoortoi nuguu hamba lamyg hen gedeg bileeternees ehleed bvgd hubalznuudmanai uuriin shashin bol buugiin shashin bileeterniigee hugjvvleed abaad yabbal zvgeer sanagddagtegj ih shvtej muruguh geed bval shvv deedalai lamtembvvtei bogd geed manaid hereegvi baahan tubdvvdiin umnu suhruhuu bolimoor wmaa

Avatar

Erkazuna 2010-09-29 202.70.45.238

Narantugsuu chi bitii demii dongod yu yah gej huraldsnyg n ch medegui bj chi yugej yarinam heden humuus ireed shashin uurchlunu ch gej yu bhv Er n shashin hezee ch hotsrogdodgui um hun l dandaa hotsrogddog um mani mongolyn buddismd alda onoo buruu zuil bdg bolov ch tiim hetsu baidalda ortson um bhguishineer humuuse surgaad komunizmiin ueiin lam naraaynha haalg avah geed uch tuchnuunuruu surj bn Neg l udur uurchlugdunu gej naidaj bdg hamgiin gol manai buddistuud geed bg ene lam bish humuus n buulhaas tsaash yu ch hiideggui l umnuu dbh um ih l shumjildeg humuus NARANTOGS TA mongolyn burhany shashiny uluu yag yu hiisen hun be ta uchuuhen ch gesne huvi nemer oruulsnu esvel zugeer l soningoo borluulahyn tuluu um bichej amidraalaa zalguldag hun uu ta sain bodoroi

Avatar

eedee cristian chini aimar sonin shashin bna lee 2010-09-29 182.160.22.94

eedee humuus mini gadnii yanz buriin shashind huurtaj tolgoigoo erguuleed yu geh ve gadaad uls bolgonii yum goyo bish shuu ter christian ed nar chini mash sonin shashin bna lee shuu bolgoomjoti bgaarai daa

Avatar

ZOCHIN 2010-09-29 80.118.72.101

ENE HULGAICH BUZAR LAM NARAAR YU HIIDEG BNAA

Avatar

С.Баатарзул 2010-09-29 59.18.147.46

Сонин л сэтгэдэг хүн юм Шашин яриад байна уу Улс төр яриад байна уу Шашин итгэл бишрэл ярьж байгаа бол сургаал номлол үйл ажиллагаа мөн чанарынх нь талаар судалж түүнд нь задаргаа хийж бодитой зүйл бич л дээ Би христэд итгэгч хүн Гэхдээ надад буддын шашны талаар хийсэн дүгнэлт нь ер зохимжгүй санагдлаа За Христийнхний талаар бичсэн зүйлд нь хэлэх ч үг алга

Avatar

narantugs geech yamar huuhen bna 2010-09-29 202.170.69.70

bi sahil hurtsen sanavaartan ch ene Narantugs gej huuhniig ihed sonirhoh bolloo Nadtai untsan um shig namaig medeed bicheed baidag bolloo Ayataihan damshig bol enuun shig huuhnii shuumgiig neg tailahsan

Avatar

CHI OOROO MUNHAG-t 2010-09-29 58.91.224.92

Narantogs shashiniig shuumjileegui lam nariig shuumjilsen baina shdeeSetgegdelchin guai ta metiin humuus shashinii baiguulagad ajillaj baigaagaas bolood ene salbariin ner hund unaad bainaa geed baihad daaTanii naad holduu tolgoig yaaya daa

Avatar

Hottie 2010-09-29 58.91.224.92

Narantogs ruu dairaad baigaa setgegdelchid bol Gandangiinhan l baina daaTa nariig ingeed tenegteed baihaar chin Narantogs shuumjileed baigaa yum shuu dee shashiniig gutaagch huuramch lam nar min

Avatar

Hottie 2010-09-29 58.91.224.92

Narantogs tanii shashinii talaarhi niitleluud tani urgelj uneniig helsen baidagGehdee dahiad zav gargaad sain unshih geheer NEWSMN ii arhivaas ustgagdchihsan baidag n yamar uchirtai ve

Avatar

чи өөраа мунхаг 2010-09-29 202.170.82.37

нарантөгс гэж сайхан нэртэй ч чи бол жинхэнэ мулгуу гар байна даа бүх хүн төрөлхтөн янз бүрийн шашин шүтдэгийг нь хэн ч шүүмжлэх хэрэггүй яагаад гэвэл улс бүрийн онцлоггазарзүйн асуудал байгаа шашин хоцрогдоно гэж байхгүй хүн хүмүүс л гуйвуулж ойлгодогчи бол бүр мал мэт загнаж улстөртөй холбоод байнаа

Avatar

Buddha 2010-09-29 202.72.245.59

Zaluus mini ee sohoroor b** dagaj baigaarai

Avatar

Mongol 2010-09-29 202.72.245.59

Hristchguud ch medehgui Nom sudar ni ih l munharuulgiin chanartai zuils baih yum Hichneen ih nugel hiisen ch Jesust orvol tsagaadaj uhseniihee daraa divaajind ochih yum gene Tegeheer nugel hiisen ch hamaagui Hristchin bol geed hool undaar hahuuldiad uhamsar muchid zaluusiing urialah yum Harin manai burhanii shashin chini ih shudarga yum Hun nugel hiih l yum bol hariug ni amsah tudiigui tamd ochino Iimees nugel bu hii surgaj baina Mongolchuudaa nugel b** hiigeerei ta uil uriig ni amsah l bolno

Avatar

rtetesdfsd 2010-09-29 74.192.220.45

negen surgaald yumiig unshij sudlaagui baij gurduj buruutgakh n sokhor guruusiig kharvaj alakhtai adil tun amar gej niitlelch duu khuu tuukhii baina

Avatar

бөө 2010-09-29 202.170.67.227

Бурханы шашнаас илүүтэй бөөгийн шашин дэлгэрээд байгаа юм биш үү Таньдаг мэддэг болгон бөө удган болсон очдог харуулдаг үзүүлдэг гэдэг болсон байна

Avatar

хариулт 2010-09-29 124.158.107.8

Та тооны багш нар тоогоо бодож чадахгүй байвад математикийн шинжлэх ухаанд өөрчлөлт хийе гэж ярьсан байна дааБолох уу Бурханы шашны гүн гүнзгий сургаалийг хэрэгжүүлж буй хүмүүстэй нь хамт ойлгоод байнаа тэгээд ч тэр тавьсан илтгэлүүд нь Лавайн эгшиг FM-ээр шууд явсан шүү дээ цаг үеээсээ хоцорчихоод тэгээд худлаа яриад хүмүүсийг битгий уруу татаад бай л даа Харин хэрэгжүүлэгч нарыг бол шүүмжилж болноооооооооо

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж