Газар нутгийн 30 хувийг л хамгаалалтад авна | News.MN

Газар нутгийн 30 хувийг л хамгаалалтад авна

Хуучирсан мэдээ: 2010.09.29-нд нийтлэгдсэн

Газар нутгийн 30 хувийг л хамгаалалтад авна

-Эрдэс баялаг эрчим хүчний яамныхны мэдээллээр бол үүнд  6-7 тэрбум ам.доллар шаардлагатай гэсэн тоо гаргачихаад байгаа-

УИХ-ын Байгаль орчин, хүнс хөдөө аж ахуйн байнгын хорооноос байгуулагдсан ажлын хэсгийн хуралдаан өчигдөр болж, Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хуулийн хэрэгжилт ямар шатанд байгаа талаар холбогдох газруудын мэдээллийг сонслоо. Хуулийн хүрээнд Байгаль орчин аялал, жуулчлалын яам, түүний харьяа Ойн газар, Усны хэрэг эрхлэх газар ажиллажээ. Ингэснээр 18 аймгийн 109 талбайд 6959 цэгийг харьяалах аймаг, сумаар нь тогтоожээ. Тухайлбал, усан сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсэд 21 аймгийн 314 сумын Засаг даргын захирамж гаргуулан 89049 км кв талбайд хамгаалалт гаргаж, мэдээллийн санд оруулсан байна. Харин ойн сангийн хилийн заагийг 1.7 сая км ээр тогтоожээ. Үүнтэй холбогдуулж, ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд багтсан УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнээс тодруулага авлаа.

-Урт нэртэй хуулийг батлаад жил гаруйн хугацаа өнгөрсөн ч, “Хэрэгжүүлэх боломж хүнд байна” гэсэн тайлбарыг албаны хү­мүүс сая хийлээ. Ажлын хэсгийн гишүүний хувьд, энэ хуулийг санаач­лан бо­ловсруулж байсан та ямар тайлбар хийх вэ. Үнэхээр амьд­ралаас тасархай хууль баталчихаж уу?

-Хуулийг хэрэгжүүлэхгүй байгаа хоёр л үндэслэл бий. Нэгдэх нь “нинжа” нарын асуудал. Тэднийг яаж ч зохицуулах боломж алга гээд сууж буй нь ажлаа хийхгүй байгаагийн л нэг хэлбэр шүү дээ, хуулийг хэрэгжүүлэгчид . Өмнөх Засгийн газрын гаргасан 72 дугаар тогтоол гэдэг нь амьдрал дээр хэрэгжих ч биш, хэрэгжихгүй ч биш явж байсан. УИХ хаврын чуулганаараа Ашигт малтмалын тухай хуульд өөрчлөлт оруулаад гар аргаар алт олборлогчдыг зохицуулахаар тусгасан. Гэтэл асуудал хариуцсан хүмүүс нь тодорхой юм ярихгүй байгаа байхгүй юу. Энэ нь дургүйд хүчгүй байгаагийн л  нэг хэлбэр. Нэгэнт гаргачихсан бодлогыг хэрэгжүүлэх л ёстой.
Дээрээс нь Усны хэрэг эрхлэх газар, Ойн хэрэг эрхлэх газар тус бүр гол мөрөн, ойн сангийн хилийн заагийг тогтоогоод,  түүнийгээ Засгийн газарт оруулчихсан байна. Гол мөрний усны эх, ойн сангийн хилийн заагийг гаргана гэдэг бол нүсэр ажил. Гэтэл Эрдэс баялаг эрчим хүчний яам, Ашигт малтмалын газар дээр л асуудал тулчихаад байна л даа. Монголд нэг буруу ойлголт яваад байгаа. Уул уурхай монголчуудын ав­рал, түүнийг хөгжүүлснээр ажил­гүйдэл, ядуурлыг бууруулна  ч гэдэг юм уу. Хөгжлийн гарц гээд л.  Ар талынх нь эрсдлийг огт тооцож үзэхгүй байгаа байхгүй юу. Ойн хэрэг эрхлэх газрынхан хэлж байна. Монгол орны ой нийт газар нутгийн 6-8 хан хувийг эзэлж байна гэж… Үүнийг мод хэлбэрээр нь үнэлэх юм бол 300 триллон төгрөгтэй тэнцэх баялаг болно.  Бусад баялгийг оруулахгүй байхад шүү. Гэтэл ус ямар үнэтэй байх вэ? Уул уурхайн компаниудын нэхээд байгаа нөхөн төлбөр дөрвөн триллон гаруй төгрөг болчихоод байгаа. Харьцуулаад бодох л ёстой. Ерөөсөө энэ асуудал чинь өөрөө Монгол үндэстэн орших юм уу гэдэг сонголт дээр тулчихаад байгаа юм. Харин уул уурхайн компаниуд юу гэж ярьж байгаа вэ гэхээр энэ урт нэртэй хууль чинь уул уурхайн компаниудын үйл ажиллагааг бүрмөсөн зогсооно” гэж ярьж  байгаа байхгүй юу.

-Угаасаа л энэ хуулийг батлаг­дахаас өмнө уул уурхайн ком­паниуд эсэргүүцлээ хүчтэй илэрхийлж бай­сан. Өчнөөн хөрөнгө гаргаад хай­гуул хийчихсэн байдаг, түүнийг улсаас барагдуулж чадах юм уу, ин­гэж хувийн хэвшлийн үйл ажил­лагааг боомилох хэрэггүй гэж… ?

-Уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниуд чинь сүүлийн арван хэдэн жилийн туршид Монголыг дамшиглалаа ш дээ. Хууль гаргахаар хэрэгжүүлдэггүй, улсад татвар төлдөггүй, нөхөн сэргээлт хийдэггүй. Жишээ нь улсаас төрийн бодлого гаргаад гэнэтийн ашгийн 68 хувийн татвар тогтоонгуут, алтаа тушаахгүй, хормой хот руугаа хийж,  хил гаалиар зувчуулаад хэрэгжүүлдэггүй. Одоо бол бүр шуударчихсан, 68 хувийн татвар 2011 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хүчингүй болно гээд уул уурхайн компаниуд татвараа ерөөсөө төлөхгүй байна гэж байна. Төр гаргасан бодлогынхоо алдааг бага дээр нь засъя гэхээр хойш нь янз бүрийн аргаар чангаагаад байна. Үүнийг цэгцлэх л шаардлагатай. 

-Нөхөх олговорт хэдий хэмжээний хөрөнгө шаардлагатай болж байгаа вэ. Дөрвөн их наяд гаруй төгрөг шаардана гэдэг нь хэр бодитой тоо вэ. Түүнийг өгөх эдийн засгийн чадавхи Монголын төрд  байгаа юу.  Хоёр жилийн төсөвтэй тэнцэх хэмжээний хөрөнгө яригдлаа?

-Уул уурхайн компаниудын хай­­гуулын болоод, ашиглалтын лицен­зийг цуцлах тохиолдолд нөхөх олговор олгоно гэж заасан. Энэ дагуу нөхөх олговрын  үндэслэлийг сайн шалгах ёстой болж байгаа. Тухайлбал, уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниуд татвартай яаж харилцсан юм, оруулсан хөрөнгө мөнгө нь бодитой байна уу, эсвэл хий хоосноор хөөрөгдсөн үү гэдгийг нягтлах ёстой. Тэгээд нөхөх олговрыг нь увуу цувуугаар төлөх бололцоо бий. Эрдэс баялаг эрчим хүчний яамныхны мэдээллээр бол үүнд  6-7 тэрбум ам.доллар гэсэн тоо гаргачихаад байгаа. Монгол төгрөгөөр бол 7-8 их наяд төгрөг. Гэтэл энэ хуулийн хүрээнд 890 аж ахуйн нэгжийн тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгох ёстой. Тэднээс одоогоор нөхөх олговрын журмын дагуу 39 хувь нь л зардлаа ирүүлсэн юм билээ. Түүгээр тооцохоор 4.7 их наяд төгрөг гэсэн.

-Үлдсэн 60 гаруй хувь нь зардлаа ирүүлэхгүй байна гэдэг нь хуулийг хүлээн зөвшөөрөхгүй бай­на гэсэн үг үү?

-Тэгж ойлгож болно.

-Хуулийн хүрээнд хэчнээн хэмжээний га талбай чөлөөлөгдөх вэ?

-Нийт газар нутгийн 30 хувийг л хамгаалъя гэж байгаа юм. Үүнд усны сав газар, ойн сав газар л хамаарна.  Нэг үгээр хэлбэл, энэ хэмжээний газар нутаг дахь ашигт малтмалын хай­гуулын болоод ашиглалтын лицен­зийг цуцалснаар Монгол оронд уул уурхайн үйлдвэрлэл огт явуулахгүй гэсэн үг биш. Бусад газарт хамгийн өндөр технологитой уул уурхайн үйлдвэрлэл явуулах бололцоо бүрэн нээлттэй.

-Тэгвэл хуулийг хэрэгжүүлэх сонирхолгүй хүмүүс “нинжа” нараас гадна өөр хэн бэ? 

-Хуулийг хэрэгжүүлэх сонир­холгүй хүмүүс УИХ-ын төвшинд ч байна, Засгийн газарт ч байна. Бүх салаа мөчирт байна. Гэхдээ дуу хоолой нь гарахгүй байгаа боло­хоос биш, “Хэдэн үеэрээ уух уус, амьсгалах агаар, гишгэх газар хэрэгтэй” гэдэг үзэл бодолтой хэсэг бий. Уг нь бид нэг л ойлголттой болох ёстой.

-Цаашид хуулийг хэрэгжүүлэхийн төлөө ажлын хэсэг ямар үйл ажиллагаа явуулахаар төлөвлөсөн бэ?

-УИХ-ын гишүүнийхээ бү­рэн эрхийн дагуу Ерөнхий сайд С.Батболдод энэ асуудлаар асуулга тавьцан байгаа. Уг хуулийг санаа­чилсан гишүүд хамтраад асуулга тавьсан л даа. УИХ-ын намрын чуулган эхлэхээр хариултаа чуулганы нэгдсэн хуралдаанд тайлагнаж таарна. Өмнө нь бид бас 2009 оны арваннэгдүгээр сарын 24-нд тухайн үед Засгийн газрын тэргүүн нь С.Баяр дарга байсан, түүнд бас асуулга тавьж байсан удаатай. Ийм замаар л ямар ч байсан эхний ээлжинд ажиллана даа. Мөн өнөөдрийн мэдээллийг намрын чуулганд оруулахаар боллоо.

Г.Дарь

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2010-09-29 182.160.53.213

am ajil 2 ni dandaa zorj baidag shunalt huurhentin teneg avarga hulhi doktoricheechmangar avargahotsrogdson huuli zuin said 2 zaigaa tavij ogooch

Avatar

Зочин 2010-09-29 205.175.115.37

avargaa amjilt khusei

Avatar

azula 2010-09-29 202.70.36.106

Ehnii nuurend bga IT parkiin reklam dr mongol orond hamgaalah nutag bhgui gej zursan bhiin Ene reklamiig avah heregtei
MINII MONGOL ORON MANDAN BADRAG

Avatar

Зочин 2010-09-29 202.131.232.202

hun ni uuruu sain hun uchraas uul-uurhaig zaaval nariin medeh albagui uursdiin gazar nutgiinhaa tuluu tsaashid tuushtai temtsej chadah yum baina daa ashgui

Avatar

Mongol 2010-09-29 202.131.247.130

Ih avargaa demjij baina Bidniig baigal uul us mod n heden ch zuun jil tejeej chadna Harin alt chadahgui Tsuuhun hedhen tom orduudaa l ashiglaad jijig orduudiig haah heregtei Uchir n jijig orduudaas ochuuhen zuil olood baigal orchniig iheer suitgedeg shuu dee Hedhen togrog tulj license avchihaad odoo tom nuhun tulbur tuluhiig shaardaj baigaa humuust tur tumur nuuree gargah heregtei

Avatar

Зочин 2010-09-29 114.51.84.198

yoroos jijig orduud hereggui ediin zasgiin yamar ch ur ashiggui shuud haah bodlogo yavuulah heregtei yamar yumnii nohon tolbor ve durakuud chin mongol ulsad mongo tojlj licence avsiim shig tenegtej baina

Avatar

Зочин 2010-09-29 193.205.206.22

заавал биелүүлээрэй Амжилт хүсье

Avatar

ªíäºð íàñòàí 2010-09-29 203.194.118.125

Ìàíàé èõ àâàðãà áºõ õ¿íèé íàìáàã¿é þì þìàíä ë äàëäàãàíàæ ÿâäàã áîëîî þó äààͺ㺺 Ñàíãàðàã÷ààí àñóóäàë ÿàñàí áýÑàíãàðàã÷ààãààñ àéõäàà ë ìàíàé àâàðãà ººð ººð þì ðóó áóëòààä ã¿éãýýä áàéíàà äààÌàíàé èõ àâàðãà ìýäýí áóäèëæ þìûã Ẻðºíõèéëºõ人 ìºí ÷ ñàéí ø¿¿Äàíäàà þìíû àðààð íóóãäàíà̺í ÷ Ẻðºíõèé àâàðãà äàà

Avatar

www.freecall.mn 2010-09-29 202.170.67.217

Сайн байцгаана уу Манай Компани та бүхэнд дэлхийн 200 гаруй оронруу маш хямд үнээр ярьж болох Freecall
Картыг санал болгож байна холбоо барих утас 11350550

Avatar

zochin 2010-09-29 202.170.71.86

uchigdur c1 tv-geer burxan xaldun uuliin beliig altnii uurxai ongichij bgaa nevtruuleg garch bsan ter uurxain darga tsergeer dailuulj tsailuulj zuragaa xamt daruulsan zurgiig barimt bolgoj gargaj bxiin ene chini yu bolj bna aa erxem gishuun ee

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж