Салбар бүрт цалинг өөр тогтоож болно | News.MN

Салбар бүрт цалинг өөр тогтоож болно

Хуучирсан мэдээ: 2010.09.15-нд нийтлэгдсэн

Салбар бүрт цалинг өөр тогтоож болно

Монголын үйлдвэрчний эвлэ­лүүдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Ганбаатар өчигдөр хэвлэлийнхэнд хандаж, Засгийн газарт шаардлага хүргүүлж буйгаа мэдэгдлээ.
Монгол Улсад төрийн албанд харьяалагддаг 150 мянган иргэн бий. Тэдний 38800 нь Төрийн захиргааны алба буюу, төрийн жинхэнэ албан хаагч гэсэн харьяалалд багтдаг бол үлдсэн хэсэг нь төрийн үйлчилгээ гэсэн тодотгол “зүүдэг” байна. Ингэснээр Төрийн жинхэнэ албан хаагчид нь хамгийн өндөр цалин авч, бас хамгийн өндөр хангамж эдэлж, төсвийн мөнгө дотор “булхдаг”. Тэгш бус энэхүү хуваарилалтыг хязгаарлах зорилгоор Монголын Үйлдвэрчний эвлэлүүдийн холбоо ньТөрийн үйлчилгээний албаныхны хангамжийг түлхүү нэмье гэдэг саналыг Засгийн газарт тавьж, тодорхой шийдвэр гаргуулахыг хүссэн ч тэднийг өнөөдрийг хүртэл хүлээж аваагүй аж. Тиймээс ямар үндэслэлүүдээр Төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалин, хангамжийг нэмэгдүүлэх шаардлага тавиад байгааг тус холбооны ерөнхийлөгч С.Ганбаатараас лавласан юм.

-Төрийн үйлчилгээний албан хаагч­дын цалинг түлхүү нэмье гэдэг нь 30 хувиас илүүтэй гэсэн са­наа юу. Төсөвт цалин, тэтгэврийн нэмэгд­лийг 30 хувиар тооцож, суулгасан байдаг?

-Цалин, тэтгэвэр, тэтгэмжийг аравдугаар сарын 1-нээс 30 хувиар нэмэгдүүлэхтэй холбогдуулж 2010 оны төсвийн тодотголд нийт 78.2 тэрбум төгрөг тусгаж өгсөн. Үүний  49.3 тэрбум төгрөг төрийн албан хаагчдын цалинд, 28.9 тэрбум төгрөг нь тэтгэвэр, тэтгэмжийн нэмэгдэлд зарцуулахаар байгаа юм. Хэрвээ Засгийн газар бидний зуны турш асуудал болгосон, саналыг хүлээн авсан бол аравдугаар сарын 1-нээс өмнө асуудлыг цэгцлэх боломж бүрэн байсан. Яагаад гэвэл, өнөөдөр Төрийн захиргааны албан хаагчид төрийн үйлчилгээний албан хаагчдаас илүү, маш өндөр давуу хангамж эдэлж байна.  Тухайлбал, энэ харьяалалд багтдаг дарга нар 60 нас хүрсэн ч  тэтгэвэрт гаралгүй, 65 хүртлээ ажиллаж болно. Тэтгэвэрт гарахдаа 36 сарын цалинтай тэнцэх хэмжээний тусламж хүртдэг, энэ бол буруу. Тэдний оронд энэ тусламжийг боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт ажиллагсдадаа тэнцүү хэмжээгээр өгөх ёстой. Ингэснээр тус салбарынхан тэтгэвэртээ гарахдаа авах мөнгө нь даруй хоёр дахин нэмэгдэх боломж байгаа юм. Үүнийг шийдвэрлэхгүйгээр төрийн албан хаагчдын цалинг автоматоор шууд 30 хувиар өсгөх нь учир дутагдалтай. Бага цалинтай төрийн үйлчилгээний албан хаагчдад энэхүү нэмэгдэл үр дүн авчрахгүй. Яагаад гэвэл Засгийн газрын тогтоолд үндсэн цалинг 30 хувиар нэмэгдүүлнэ гэж бидний шахалтаар хүчээр оруулсан. Үүнд засах юм зөндөө бий. Үүнийг л бид өнгөрсөн хугацаанд Засгийн газартай ярилцаж, шийдвэрлэе гэсэн зорилго тавиад амжилт олоогүй байна.

-Төрийн захиргааны албанд хэч­нээн хүн хамаардаг юм бэ. Тэдний авч байгаа цалинг, төрийн үйл­чилгээний албаныхантай жишиж үзвэл ямар харьцаа харагдах бол?

-Төрийн захиргааны албанд нийт 38800 хүн харьяалагддаг. Үүнээс цэрэг, тагнуул, онцгой байдлынхныг онцгой авч үзэх нь зүйн хэрэг. Тэдэнд 36 сарын цалинтай тэнцэх хэмжээний тусламж өгч болно.

Харин ширээний ард суудаг, шийдвэр гаргадаг Захиргааны албан хаагчдад ингэж онцгой хандах нь ашиг сонирхлын зөрчил. Ядуудаа бид уурлаагүй, хамгийн гол нь шударга бус байдалд бид хамгийн их бухимдаж байгаа. Жишээ авъя, Төрийн захиргааны албан хаагчийн үндсэн цалин дунджаар 439 мянган төгрөг байдаг. Дээр нь тусгай нэмэгдэл нэрийн доор өөртөө нэг сая, нэг сая 100 мянган төгрөг ч авдаг. Өөрөөр хэлбэл, тэдний цалин, тусгай нэмэгдлийг нь тооцоод үзэхээр сард дунджаар 645 мянган төгрөг авдаг байх жишээний. Энэ бол шударга биш.  Төрийн захиргааны албан хаагч, төрийн үйлчилгээний алба­ны хоорондын орлогын ядуурал, зааг ялгаа завсрыг ихэсгэж байгаа юм шүү дээ.

Цалинг нь хооронд нь жишвэл,  Төрийн үйлчил­гээний албаны хамгийн доод цалин 108 мянган төгрөг. Түүнийг нь 30 хувиар нэмэхэд 140 мянган төгрөг хүрэхтэй үгүй цалин л авна. Харин 500 мянган төгрөгийн үндсэн цалинтай захиргааны албан хаагчийнх шууд 150 мянган төгрөгөөр нэмэгдэж, 650 мянган төгрөг авна. Энэ шударга биш. Үүнд Засгийн газар санаачлага гаргахгүй байна.

-Тухайлбал, юуг са­наач­лахгүй байна гэж…?

-Гадаад орнуудад бараа,  бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэхэд цалинг амьжир­гааны төвшинтэй нь уял­дуулж нэмэгдэг.  Үүнийг манай Засгийн газар хийх­гүй байгаа. Жишээ нь, талх 20 хувиар нэмэгдэхэд, цалин дээр нь нэмэгдэл өг­дөг хууль эрх зүйн орчин байх ёстой.  Израйльд 1982 онд инфляци 113 хувьд хүрч байсан, тогтмол 100 хувьтай явсаар ингэж өссөн юм билээ. Энэ үед тус улс арга хэмжээ авснаар инфляцийг зургаан сарын дотор 20 хувь болгож бууруулж чадсан байдаг.

-Яг ямар арга хэрэг­лэчихэв?

-Манайд цагаан будаа, элсэн чихрийн үнэ нэмэг­дэхэд  ашиг нь ажил ол­гогч юм уу, бизнесмэн дээр очдог. Хэрвээ энэхүү нэмэг­дэл болгоны 80 хувь ажилчин хүний цалин дээр очдог байхаар зохицуулалт хийж өгвөл тэд ингэж бараа, бүтээгдэхүүний үнийг нэмэхгүй. Ийм меха­низ­мыг Засгийн газар санаачлах ёстой.

-Одоо тэгэхээр Засгийн газар ямар бодлого барих ёстой гэж?

 -Яам, салбар бүр цалин хөлс, урамшууллын журам дээрээ өөрчлөлт оруулж, 500 мянган төгрөгийн цалин­тай хүнийг 100 мянган төгрөгөөр, 100 мянган төгрөгийн цалинтайг нь 70 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлдэг, ийм тогтолцоо руу шилжиж болно.

-Маргааш/өнөөдөр/ Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болно. Түүгээр цалин, тэтгэврийн нэ­мэгд­лийн асуудлыг авч хэлэл­цэнэ. Та бүхний та­вьж байгаа, Төрийн үйл­чилгээний албан хаагч­дын цалинг түлхүү нэмж, тусламж олгодог болъё гэсэн энэ саналыг хүлээн авахгүй бол яах вэ?

-Хамтарсан хэлэлцээрт үндсэн цалинг 30 хувь хүртэл нэмэгдүүлнэ гэж заасан. Тийм болохоор  салбар хороодуудаараа дамжуулан уриалга гаргаж,  шахалт үзүүлнэ. “МҮЭХ салбар бүр рүү орох юм бол тэнд салбарын үйлдвэрчний эвлэлийн холбоо, яамд гэж байхын хэрэг юу байгаа юм бэ” гэсэн асуудал хөндөгдөж байгаа. Гэсэн ч бид үүнийг хаяхгүй, салбарын холбоодоороо дамжуулж үр дүн гаргахын төлөө ажиллахаас өөр аргагүй байгаа.

-Төрийн албаныхны цалинг нэмэхээр хувийн хэвшлийнхэн хаягддаг. Үүнд Үйлдвэрчний эвлэ­лийн холбоо анхаарал хэр хандуулдаг юм бэ?

-Хувийн хэвшлийнхний эрх ашгийг Үйлдвэрчний эвлэлийн холбоо огоороод байна уу гэсэн шүүмжлэл гардаг. Тиймээс хувийн хэвшлийнхэн минь бидэнд асуудлаа тавиач ээ. Амь,  амиа бодож, нэг нэгээр няц гишгүүлж байхаар, Үйлдвэрчний эвлэлээ байгуулаач ээ. бидэнд санал тавиач ээ гэж байнга хэлдэг. Хэдийгээр манай холбооны гишүүн биш байсан ч нийгмийн өмнө хүлээсэн хариуцлагаараа бид анхаарах ёстой. Анхаарах ганцхан хууль эрх зүйн орчин байдаг, тэр нь хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний тухай хууль юм.

Монгол Улс дахь хувийн хэвшилд ажиллагсдын хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ маш бага байгаа.  Олон улсын төвшинд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг дундаж цалингийн 67 хувьтай тэнцэх хэмжээ­гээр тогтоодог. Манай улсад дундаж цалин 306 мянган төгрөг байгаа гэсэн статистик судалгаа байдаг юм билээ.  Бидний тооцоогоор 304 мянган төгрөг байдаг. Үүний 67 хувиар тооцоод үзэхээр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 218 мянган төгрөгтэй тэнцэх болж байгаа юм. Үүний ч төлөө явж байгаа. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг бид хоёр дахин нэмэгдүүлэх буюу 216 мянган төгрөгт хүргэх тооцоо судалгаа хийсэн. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний тухай шинэ хууль 2011 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс эхлэн шинээр мөрдөгдөнө. Бид үүнийг хүлээхгүйгээр хуучин хуулийнхаа хүрээнд нэмэгдүүлэх боломж ч бий.

-Гэхдээ цалин, тэт­гэвр­ийг  нэмэх бүрт инф­ляци өсч,  үр дүн гарахгүй нийтээрээ л хохирдог шүү дээ? 

-Өнгөрсөн гурван жи­лийн хугацаанд цалин, тэтгэврийг нэмээгүй байхад инфляци өнөөдрийн төвшинд хүртэл байнга өсч ирсэн. Инфляци юунаас болж өсч байна вэ гэдэг асуудал нь өөр шүү дээ. Өнөөдөр гаалиар орж ирж байгаа нэг тонн сахар 270 ам.доллараар орж ирдэг. Үүнийгээ жижиглэн худалдаачдад зарахдаа  нэг кг тутамд нь 500 төгрөг нэмдэг. Элсэн чихрийн үнэ иргэдийн гар дээр дөрөв дахин нэмэгдэж очдог. Мөн манайд банкны зээлийн хүү 20-30 хувь байгаа. Монгол Улсад бий болж байгаа баялаг нь төрийн албаныхан болоод хувийн хэвшлийн цэвэр бий болгож байгаа ашигтай харьцуулахад цалингийн фонд ньулсын хэмжээнд 21 хувь байдаг. Өөрөөр хэлбэл, компани нэг сард 100 сая төгрөгийн ашиг олоход цалиндаа 21 сая төгрөг зарцуулдаг гэсэн үг. Харин барууны оронд эсрэгээрээ 75-80 хувь зарим тохиолдолд 82 хувийг цалиндаа зарцуулдаг, олсон ашгийнхаа шүү дээ.  Тэгэхээр Монгол Улс баялаг хуваарилалтынхаа 21 хувийг 60 хувьд хүргэх бололцоо бий. Энэ тохиолдолд цалинг гурав дахин нэмнэ гэсэн үг. Бий болгож байгаа баялгийнхаа хуваарилалтад ажил олгогч,  ажилчин хоёр шударгаар оролцоё л доо,  тэр тусмаа инфляцийг нэмэгдүүлэхгүйгээр.

Г.Дарь

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2010-09-15 202.179.20.137

tsalingiin dood hemjee nemegdseneer tetgever tetgemj nemegdehuu bas l buh ymnii une 30 huviar usuh baih daa

Avatar

Тревога 2010-09-15 80.239.243.6

Humuus tsagdaa emch bagsh l gej yrih yum tsergiihen ch bas ug ni turiin tusgai alban haagch shuu dee

Avatar

Зочин 2010-09-15 202.179.13.70

turiin zahirgaanii buh ajilchid tiim bdgiim shig hutsahaa boliosoi 200000 ch hurku avdag mergejiltnuud zunduu bdgiig medku bj yu soliorood bgan jinhene alban haagchid yaj ajillaj tsalin gej heden tugrug avdgiig medcheed iim yum yariachtiim tusgai hangamj avdag hedhen hornii ezed bdagachaanii hundiig uurdeg ch ner n gardgui alban haagch uch tuchnuun bdgiim meduu

Avatar

Dorj 2010-09-15 150.59.2.39

mash zov yarij bna emch nar tsagdaa bagsh geed toriin uilchilgeenii gej nerlegdeed baigaa humuusdee tsaling n sain nemeh hamgaas chuhal bnaa Ganbaatar zov yarij bn amjilt husii

Avatar

Dorj 2010-09-15 150.59.2.39

mash zov yarij bna emch nar tsagdaa bagsh geed toriin uilchilgeenii gej nerlegdeed baigaa humuusdee tsaling n sain nemeh hamgaas chuhal bnaa Ganbaatar zov yarij bn amjilt husii

Avatar

Dorj 2010-09-15 150.59.2.39

mash zov yarij bna emch nar tsagdaa bagsh geed toriin uilchilgeenii gej nerlegdeed baigaa humuusdee tsaling n sain nemeh hamgaas chuhal bnaa Ganbaatar zov yarij bn amjilt husii

Avatar

Зочин 2010-09-15 202.131.232.67

turiin zahirgaanii yalgaaguil turiin uilchilgeeniih teheer tsalin ni adil baih heregtei

ene turiin gedeg ugiig niitiin gej uurchluh ni zuw yum bna

Avatar

ганбаатарт 2010-09-15 202.180.220.86

төртөсвийн бүх хүний цалинг 150000 төгрөгөөр жигд нэм тэгвэл харьцангуй тэгш өснө өөр зам байхгүй чиний 100000 70000 гэдэг ч бүтэхгүй

Avatar

Ганбаатар аа чи хөөе 2010-09-15 124.158.77.175

тэгж л их тэгш хуваарилуулах гээд байгаан бол орлогынх нь хэмжээгээр хувь тогтоочих л доо 200 мянга хүртэл авч байгаа бол 30 300 хүртэл бол 25 гээд юу нь болохгүй байгаа юм бэ

Avatar

Ганбаатар аа чи хөөе 2010-09-15 124.158.77.175

тэгж л их тэгш хуваарилуулах гээд байгаан бол орлогынх нь хэмжээгээр хувь тогтоочих л доо 200 мянга хүртэл авч байгаа бол 30 300 хүртэл бол 25 гээд юу нь болохгүй байгаа юм бэ

Avatar

Зочин 2010-09-15 202.70.34.56

ter 400 myangiig chini heden hugshin avgai uvguchuud darga nar l avdag shtee yag asuudlaa bolovsruulaad suuj baigaa mergejiltenguud yag adilhan ajil hiij baij 250 myangan tugrug l avdag shuudee adilhan ajil hiij baij ene ajillasan jileer yalgavarlahiig zogsooyo

Avatar

zochin 2010-09-15 202.179.23.41

sudlakh kheregtei

Avatar

Зочин 2010-09-15 124.158.109.78

ter kirileer bichdig baajii uhvel taarna chinii caling mahnaas ugdug biz dee

Avatar

Зочин 2010-09-15 124.158.109.78

demjij bna muusain darga nariin caling nemehgui harin uilchilegchdiin caling nembel ard tumendee heregteimuudaa

Avatar

сувилагч 2010-09-15 202.179.19.13

Ganbaatariin ene helj temtsej bgaa zuiliig demjij bna ard tumnii tuluu erunhiilugch zasgiin gazraas iluu zuil hiideg bainga demjdeg shuu

Avatar

зочин 2010-09-15 202.179.20.208

Энэ ФЭНШҮҮЧИН Монголд их гай болох юм дааХэзээ далд ордог ХОРЛОГЧ юм бүү мэд

Avatar

zochin 2010-09-15 202.170.64.117

emch bagsh nar bolon uilchilgeenii ajiltan ajilchid chini jinhene ajil hiideg humuus turiin zahirgaanii dargantsaruur yu hiideg um be neeree l hor nairuulj alban tushaalaasaa uhen hatan zuuraldaj dolignij guihees uur yu ch hiideggui alban tushaaliin heneetnuud shuu dee Ganbaatar zuv yarisan baina

Avatar

зочин 2010-09-15 202.179.11.10

тз хүн бишүү хэзээ 400 авдаг байсан юм бэ та ажилчидыхан цалинг мэдхүү та өөрөө хэдийг авдаг бэ

Avatar

Ãàíáààòàð ìàëä 2010-09-15 182.160.49.66

Òºðèéí çàõèðãààíû àëáàí õààã÷ 400 ìÿíãàí òºãðºã àâäàã ãýæ õóäëàà õóöàæ áàéõûí îðîíä Ìîí-ëàà ÕÕÊ-èé ä¿ëèé ëóéâàð÷èí Ýíõñàéõàíûõàà õóæàà íàðààñ ãóéæ àâñàí ìºíãèéã äóóã¿é èäýæ áàéâàë òààðíà ×è ýõ îðîí÷ õ¿í áîëîõ ãýæ áòèãèé æ¿æ¿èãëý ìàëàà ×è áîë ¿íýí÷ ä¿ð ýñãýñýí ëóéâàð÷èí ø¿¿ äýý

Avatar

Зочин 2010-09-15 111.188.96.249

uilchilgeniihen hamgiin baga tsalintai yalanguya bagsh nar deed surguuliin bagsh nariin tsalin nemegdsengui ene zasgiin gazraas bolod ajil hayah l uldlee

Avatar

Зочин 2010-09-15 111.188.96.249

darga nar 65 hurtelee ajilladag buruu 60 hurgeed l adil gargah hergtei 36 sariin tsaling yalaa gej avch baigaa yum Zuger baigaad huuhendeed hor nairuullaa gej avdag yumuu tsetsed gehed l yamar ch ashiggui huuliin bolovsrolgui ochirbat Boldbaatar gehed l iim halamj edelj baina 60 hurgeed tetgevert ni gargah hergetei

Avatar

Zochin 2010-09-15 122.201.23.110

Ganbatar guai tani helsen yum zob shuu Uragshaa

Avatar

Zochin 2010-09-15 122.201.23.110

Ganbatar guai tani helsen yum zob shuu Uragshaa

Avatar

Zochin 2010-09-15 122.201.23.110

Ganbatar guai tani helsen yum zob shuu Uragshaa

Avatar

zochin 2010-09-15 202.131.235.74

tord ajillaj vzsen hvn er ni monvv TZ geheer hvn bish vvv

Avatar

Зочин 2010-09-15 111.188.96.249

uilchilgeenii albaniihan hamag hundiig uureed tsalin nemegddegui darga nertei yumnuud yu ch hiihgui ondor hangamj avch baina 36 sariin tetgemjtei gargadagiig boliulah hergetei Mon adilhan 60 hurgeed tetgevert gargadag bolgoy unendee yu ch hiihgui tolgoi ajillahguigeer hor nairuulaad huuhen erguuleed l suuj baidag Iim humuus tsetsiinhend dund zondoo bainaOchirbat Boldbaatar geed

Avatar

зочин 2010-09-15 202.179.11.10

chi yor ni tord ajilj tsalin awch uzsenuu tz 3 aar ajilj uzsenuu chi nad helsen ugiig chin hundelj bna gehdee ta heterhii tulshirch bna bolimoor yumaa bi hun bishuu teen tz 3 riin tsalin awdag gardeeren 160 myanga awdag haana tz narni tiim ondor bsiin be bolioroi ta

Avatar

zochin 2010-09-15 202.179.11.10

ganbaatar hutsan biz yun toriin zahirgaanii alban haagch hezee 439 myangiig awdiin bi adilhan tz odoo gardeeren 175 myanga awdag harin emch nar chin gar deeren 500-700 myanga awch bna ene shudalguu boliod ogoorei yuch medehgui huutshaa boliochee bid nariin erh gej bas bna shuu emch nariin tsalingaa neg haraarai dandaal nemuulii gedeg harin bid tegej helj chadahgui hun bolgonii omno odor shongui guij bj l 175 myanga awch bhad 30 huwi nemuuleer bna shuu tanid handaj helii uuniig unshwal utasaan uldeegerei bi zalgii tantai yarii hun bas hun shuu bolioroi ta

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж