Ньюс агентлаг өнгөрч буй долоо хоногт эдийн засаг болон эрүүл мэндийн чиглэлээр онцлох ярилцлагуудаа авсныг тоймлон хүргэж байна. 

ТӨСВИЙН АЛДАГДЛЫГ ОЮУТОЛГОЙН НОГДОЛ АШГААР НӨХӨХ НЬ БУРУУ

Эдийн засагч А.Цагаанхүүтэй цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Эрх баригч намын хагарал Засгийн газрын тогтворгүй байдал, парламентын бүрэн эрхэд халдах асуудал руу түлхэх болсныг гишүүд хэлж байна. Улсын төсөв хэлэлцэж, батлах шаардлагатай энэ цаг үед эрх баригч намынхны улстөржилт улс орны эдийн засгийн нөхцөл байдалд хэрхэн сөргөөр нөлөөлөх вэ?

-Сүүлийн үед үүсээд буй улс төрийн хямралаас үүдэн доорхи эрсдлүүд үүсэх магадлалтай. Мэдээж хамгийн их хохирох нь ард түмэн юм. УИХ тарах асуудлыг улстөрчдийн сандал суудлын төлөөх тэмцэл, атаа хорсол, бүлэглэлийн тэмцлээр бус, эдийн засгийн суурь нөхцөл байдал хүндрэх, ард түмний амьдралд нөлөөлөх нөлөөллөөр харах хэрэгтэй хамгийн чухал үе ирээд байна. Хэрэв энэ өвөл УИХ хугацаанаасаа өмнө тарвал 2027 онд УИХ-ын сонгууль зарлаж болзошгүй.  Ингэснээр сонгуулийн тов, зохион байгуулалтын асуудал дахин яригдаж, Ерөнхийлөгчийн сонгууль хойшлох хувилбар хүртэл яригдах нөхцөл үүсч болзошгүй.

Харин эдийн засгийн эрсдэл нь илүү бодит. Тодруулбал, инфляц 12.5 хувь, мөнгөний бодлогын  хүү 12.5 хувь, эдийн засаг эхний хагас жилд 7.7 хувь өссөн ч уул уурхай, тээвэрт төвлөрсөн. Шатахуун, эрчим хүч, төсвийн зардал инфляцад дахин дарамт өгөх эрсдэлтэй. Үүн дээр 2027 оны төсвийн нийт зарлага 43.6 их наяд, хөрөнгө оруулалтын зардал 5.77 их наяд төгрөг, Засгийн газрын үндсэн өрийн төлөлт 5.99 их наяд төгрөг байхаар төсөлд тусгасан байна.

Өөрөөр хэлбэл, бидэнд шатахууны нийлүүлэлт, үнэ цахилгаан, дулааны найдвартай байдал, инфляц ба өндөр хүү, валютын ханш, хөрөнгө оруулалт, том төслүүд, төсөв ба өрийн дарамт, цалин тэтгэвэр нэмэх гэсэн шийдвэрлэх шаардлагатай асуудал хоолойд тулсан байна.

Ийм үед хоёр сонгуулийг богино хугацаанд явуулах нь сонгуулийн шууд зардлыг төсөвт тусгагдаагүй зардал үүсэхээс гадна төрийн шийдвэр гаргалт удаашрах, бизнес хөрөнгө оруулалтаа хойшлуулах, том төслүүд хүлээлтийн горимд орох далд эдийн засгийн зардал бий. Ялангуяа шатахуун, цахилгаан, инфляцын асуудлыг улстөрчдийн сандал суудлын хэрүүлээс болж, ард түмний амьдралын нэн чухал асуудлыг хүлээгээд байж болохгүй. Өнгөрсөн 2026 оны төсвийн тодотголд хүртэл импортын цахилгааны өртгийн өсөлтийг хэрэглэгчдэд шууд шилжүүлэхгүй байх 107.3 тэрбум төгрөгийн татаас, эрчим хүчний засвар шинэчлэлд 92.7 тэрбум төгрөг нэмж тусгахаар тооцсон байна.

Сонгууль бол ардчиллын зайлшгүй үйл явц. Гэхдээ сонгуулийн улс төрийн зардлаас гадна эдийн засгийн далд ба ил зардлыг ч зайлшгүй тооцох ёстой. Монгол Улсад одоо дахин сонгууль хийж сандал суудлаа булаалдах биш, тогтвортой бодлого, хөрөнгө оруулалт, эрчим хүч, шатахуун, инфляцын асуудлаа шийдэх хурд нэн шаардлагатай хэрэгтэй байна.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу.

ТӨСӨВ БАТЛАХ ҮЙЛ ЯВЦ УИХ ЯМАР СУЛ ДОРОЙ БОЛСНЫГ ХАРУУЛЖ БАЙНА

УИХ 2026 оны төсвийн тодотголыг батлахгүй байснаар эдийн засагт ямар нөлөө үзүүлэх, цалин тэтгэврийг нэмэх нь үнийн өсөлтөд хэрхэн нөлөөлөх вэ? зэрэг сэдвийн хүрээнд эдийн засагч Ч.Отгочулуутай ярилцлаа.

-Засгийн газраас УИХ-д Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг өргөн бариад бараг сар боллоо, өнөөдрийг хүртэл баталсангүй. Энэ нь эдийн засагт хэрхэн нөлөөлөх вэ?

-Уг нь аливаа улсын төсөв өөрөө макро эдийн засгийн хамгийн чухал бодлого байдаг. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн бодлого айл өрх болон аж ахуй нэгжүүдэд ээлтэй байх ёстой. Харамсалтай нь, Монгол Улсад улсын төсвийг эрх баригч нам ирэх сонгуульд ялах хэрэгсэл болгоод байна. Тэгэхээр эдийн засгийн зорилгоосоо гажиж, улстөржсөн төсөв болж хувирсан. Дээрээс нь сонгуулиар дарга ангийг санхүүжүүлдэг төсөв дагасан улстөрчдөд ойрхон, төсвөөс асар их хараат бүхэл бүтэн давхарга бий болсон.

Товчхондоо, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт, тендерээр амьдардаг, том том компаниуд бий болчихсон. Тэд Монголын эдийн засгийн нэг хэсэг болсон.

Улсын төсөв батлагдахгүй байгаад байхаар улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтыг авч, тендерээр амьдардаг компаниудын орлого тодорхойгүй байдалд орж байгаа юм. Мөн дулааны улиралд ажил эхлүүлчихсэн компаниудын ажил энэ ондоо багтахаа байлаа, тэгэхээр ирэх жил хүртэл хойшлуулж таарах байх. Үүнээс үүдэж хүлээлтийн өртөг их гарна гэх мэт төсвийн тодотголоо батлахгүй байснаар эдийн засагт сөргөөр нөлөөлнө. Дээрээс нь иргэд төр засагт итгэх итгэлийг бууруулж, эдийн засгийн идэвхжилийг бууруулж байна. Мөн ирэх жилийн төсөвт илүү нэмэлт зардал, дарамт авч ирэх үндсийг бий болгож байна.

Үргэлжлэлийг энд дарж уншина уу.

ЭРТ ИЛРҮҮЛГЭЭР ЗҮРХНИЙ БИЧЛЭГ ХИЙЖ, СЭТГЭЦ, АУТИЗМЫН ЭМГЭГИЙГ ИЛРҮҮЛНЭ