Шинэ хаалга нээх цаг иржээ | News.MN

Шинэ хаалга нээх цаг иржээ

Хуучирсан мэдээ: 2010.09.13-нд нийтлэгдсэн

Шинэ хаалга нээх цаг иржээ

Лобби гэсэн үгийг Монголд бараг авилга мэтээр ойлгодог нийгмийн хандлага байдаг, тэгвэл АНУ-д энэ нь нийгмийн сэтгэл зүйгээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн ойлголт бөгөөд гадаад бодлогын олон чухал шийдвэр дээр Вашингтон дахь лобби бүлгүүд хүчтэй нөлөө үзүүлж байдаг. Зөвхөн  2008 оны дүнгээр л гэхэд АНУ д  20000 гаруй лоббичид сенатад бүртгүүлэн хуулийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулж дээрээс нь зөвхөн энэ зах зээлээс сүүлийн 5 жилд бараг 15 тэрбум долларын “бүтээгдэхүүн”-ийг  арилжагджээ.  Лобби нь АНУ-д нилээд дээх нь үеийн ойлголт бөгөөд 1876 онд анхны лобби орчныг зохицуулсан хууль батлагдан гарч лоббичин гэсэн мэргэжил ажлын байр бий болж байсан байна. Мөн энэ үеэр анхны клубууд байгуулагдан АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн шийдвэрийг Конгрессоор дэмжүүлэх асуудал дээр ажиллаж байсан байх юм  Өнөөдөр лоббийн орчин нь 1995 онд Ерөнхийлөгч Билл Клинтоны засаг захиргааны үед батлагдсан хуулиар зохицуулагдаж байгаа бөгөөд гадаадын иргэд ч албан ёсоор бүртгүүлэн лобби үйл ажиллагаа явуулах боломжоор хангагдснаас гадна хуулиар хүлээх шийтгэлээс шоронд хорихийг хасаж торгуулах шийтгэлийг үлдээсэн нь энэ чиглэлийн ажил эрхлэгчидэд том боломж олгосон гэлтэй.
Өнөөдөр АНУ-д хамгийн хүчтэй лобби бүлгийг Израйлийхийг гэж тооцдог бөгөөд дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш эдийн засгийн болон цэргийн зориулалтын буцалтгүй тусламж хэлбэрээр 160 тэрбум гаруй долларыг Америкийн татвар төлөгчидөөс авч дөнгжээ, мөн жил бүр 3 тэрбум доларын шууд тусламж авч байгаа нь АНУ-ын бүх гадаад тусламжийн 20 орчим хувь бөгөөд нэг Израил иргэн  жилд 500 ам.доллар авч байна гэсэн үг юм. Мөн НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөл дээр 1982 оноос хойш Израилийн эсрэг  санаачилсан 32  хориг арга хэмжээн  дээр АНУ вето /хориг/ тавьсан бөгөөд Израилийн цөмийн зэвсэгтэй болсоныг  сүүлд нь “мэдэж”, цөмийн зэвсэг дээр нь олон улсын атомын байгууллагаас тавих хяналтыг хүртэл эсэргүүцдэг юм байна.  Энэ бүгд мэдээж АНУ-ын конгресс дахь Израйл лоббийн ажлын үр дүн бөгөөд энэ бүхий л  үйл ажиллагаа нь AIPAC байгууллагаар дамжин явдаг юм байна. Энэ оны 3-р сард АНУ дахь Израилийн Лобби бүлгийн хурал болоход нийт 7500 гаруй хүн уригдсанаас Ардчилсан болон Бүгд найрамдах намын гишүүд нийлээд конгрессийн  төлөөлөгчидийн танхимын 30 хувь, Төрийн Нарийн Бичгийн Дарга Х.Клинтон хүртэл оролцож үг хэлжээ.  Израилийн лобби бүлгийн энэ идэвхитэй үйл ажиллагаа нь тус улсын аюулгүй байдлын баталгаа болдог бөгөөд энэ бүхэнд Израилийн төсвөөс гаргадаг зардлаа нууцалдаг байна.

Мөн АНУ-д Албанийн лобби сайн ажиллдаг бөгөөд ялангуяа Нью Йорк-д хэвлэл мээдээлэлд өндөр нөлөөтэйд ордог ажээ. 1997 онд Белградыг бөмбөгдсөн асуудал, Босния дахь Серби Албанийн дайнд уг нь албани серби нэг нэгнээ хэлэлтгүй геноцид хийсэн ч өнөөдөр дэлхий дахинд Радован Кражич, Ратко Младич гэх сербүүд л буруутсан,  энэ бүгд нь  Сербийн лобби муу ажиллаж эсвэл огт ажиллалгүй харин албани нөхдүүд сайн ажилласаны л үр дүн юм.    Ер нь АНУ-ын лоббичдын      ажилладаг  үндсэн зарчим нь шийдвэр гаргах хоёр л хаалга байдаг нэг   Цагаан ордны нарийн хаалга, нөгөөх нь Капитолийн өргөн хаалга алийг сонгох нь захиалагчидын сонголт гэх маягтай юм уу даа.

Нэгэнт дэлхийн улсууд өөрсдийн эрх ашгийг хамгаалах цаашлаад шийдвэрлүүлэхээр  ийм дүрмээр ажиллаж байхад манай улсын гадаад бодлого энэ чиглэлрүү хэр ажиллаж байна вэ. Монгол жижиг орон гадаад бодлогын хувьд бид л идэвхи гаргахгүй бол  биднийг хэн ч тоохгүй.  Тэр тусмаа  АНУ-д Ардчилсан намаас сонгогдсон Ерөнхийлөгчтэй байгаа үед манай гадаад яам болон дипломатуудаас өндөр идэвхи санаачлага ур ухаан гарч байж бид дэлхийн бодлогыг тодорхойлдог энэ улсад бага ч болсон тоогдох байх. Жижиг Монгол байтугай том Хятад хүртэл 2006 оноос эхлэн томоохонд орох лобби товчоо болох Patton Bogs -той олон саяын гэрээ үзэглэжээ. Гэрээний үндсэн агуулга нь БНХАУ-ын сонирхолыг  хамгаалах л гэсэн цөөхөн өгүүлбэртэй. Тэгэхдээ энэ нь зөвхөн худалдаа эдийн засгийн асуудлаар хийх лобби бөгөөд Тайвантай холбоотой бүс нутгийн аюулгүй байдал болон улсын нэгдмэл байдалтай холбоотой асуудлаар  өөр товчоотой давхар гэрээ хэрэгждэг ажээ. Зөвхөн эдийн засаг худалдааны гэрээнийн хүрээнд 2008 онд л гэхэд New York times, Wall street Journal, Washington Post гэх мэт лоббичидийн үндсэн хэвлэлүүдэд 28 нийтлэл гарчээ. Монголоос бүх үеийн түүхэнд төлбөртэй нийтлэл нэг л байсан нь одоогийн Ерөнхийлөгчийн 2006 онд бичсэн нэг нийтлэл л байх жишээтэй. Эндээс идэвхи санаачлагын зөрүү тод харагдаж байгаа болов уу.  Өнгөрсөн оны 9 сард Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн НҮБ-д хийсэн айлчлалын үеэр Америкийн өндөр дээд тушаалын нөхдүүдтэй уулзалт болоогүй явдал, мөн оны 11 сард АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн Азийн  орнуудаар хийсэн 9 өдрийн айлчилалын хүрээнд Бээжингээс Сөүл орох гээд яг л манай дээгүүр нисээд өнгөрсөн  гээд энэ бүгд нь нэг талаас манай гадаад бодлогод шинэ хаалга үүд нээж арай илүү агаар салхи оруулах болсоны нотолгоо болов уу.  Ялангуяа хоёр хөршийн бидэнд хандах хандлага илтэд сэргэж Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн асуудлыг тодорхойлох торгон агшинд гурав дахь хөршийн харилцаа холбоог идэвхижүүлэн сэргээх нь нүүрс зэснээс дутхааргүй  чухал асуудал байх ёстой.  Оросууд хүртэл  өөрийн лоббичидтой бөгөөд яг өнөөдөр Нью-Йорк болон Вашингтонд салбартай Ketchum PR агентлагаас гадна Law offices of Stewart and Stewart компаниуд Оросуудын сонирхолыг АНУ-д хамгаалдаг юм байна.

Өнгөрдөг зун АНУ-д албан ёсоор бүртгэлтэй лоббичонтой уулзах боломж олдсоных манай улстай холбоотой хэд хэдэн асуудлыг сонирхсон юм. Түүнтэй ярилцаж суухад   Монгол иргэдийг АНУ-д визгүй зорчих асуудлыг ч  энэ чиглэлэээр ажилаад үзвэл болмоор юм шиг сэтгэгдэл төрснөө нуугаад яахав. Ж.Бушийн захиргаа цагаан ордныг орхихоос  өмнө амжиж 7 орныг АНУ-руу 90 хүртэлхи хоног визгүй зорчих боломж олгосон дотор Латви, Литва, Эстони, Чех, Унгар, Словак,  Өмнөд Солонгос багтсан юм. Эдгээр улсууд нь АНУ-ын явуулж байсан бүхий л бодлогыг дэмжиж, терроризмын эсрэг дайн гэх мэт компанит ажилд оролцсоны шагналаа авч буй мэт харагдаж байвч яг үнэндээ өнгөрсөн 10 гаруй жил хийсэн лобби ажиллагааны үр дүн гэвэл бодитой дүгнэлт болно гэж яг энэ чиглэлээр ажилласан хүний амнаас сонслоо. Уг нь эхлээд 8 орныг визгүй зорчих асуудлыг нь шийднэ гэсэн мэдээлэл явж байсан боловч яг шийдвэр гарахдаа 7 болж Польш хасагдсан шалтгааныг лоббичноос асуувал, польшууд жаахан биеэ тоогоод лоббиндоо зарцуулах төсөвтөө хэмнэлт хийсний л үр дүн шүү дээ гэж  бодох ч үгүй хариулсан нь лобби гэх тоглоомын дүрмийн талаархи хангалттай тодорхойлолт болов уу. Монгол иргэдийг хувьд ч тэр визгүй зорчих асуудал нь  манай дипломатууд идэвхитэй санаачлагатай ажиллах юм бол багадаа 5 жилийн дотор энэ асуудал дээр ахиц гаргаж болох байх гэсэн дүгнэлтийг өгсөн юм. 

Өнөөдөр Вашингтонд 135 улс өөрийн албан ёсны бүртгэлтэй лоббичнийг ажилуулж байна Үүний дотор Түвд, Уулын Корбах хүртэл өөрийн лоббичонтой. Гэтэл Монголын гэсэн бүртгэлтэй лоббичин алга л байна.  Энэ нь манай гадаад бодлогын том сул тал. АНУ-тай стратегийн иж бүрэн түншлэлийг хөгжүүлснээр харилцан визгүй зорчих асуудал, төрийн өндөр дээд хэмжээний айлчилалыг тогтмолжуулах, АНУ-аас дэлхийн  улсуудад олгодог буцалгүй болон хөнгөлөлттэй нөхцөлтэй зээл тусламжид хамрагдах гэх мэт олон боломж нээгдэхээс гадна Монгол Улсын гадаад харилцааны үндсэн номлол болох дипломат аргаар тусгаар тогнолыг батлан хамгаалахад хамгийн чухал нөлөөтэй гэдэгтэй хэн нэгэн санал зөрөхгүй болов уу.  Хорин нэгдүгээр зууны Монгол иргэдэд Хойд Америкийн болон Шенгений ханыг нурааж өгөх цагийг ойртуулах ёстой. Энийг ажил  болгоход өнөөгийн эрх баригчадад урьд өмнөх  бүхий л үетэй харьцуулахад санхүүгийн болон улс төр эдийн засгийн байдлын хувьд илүү их боломж бололцоо байгааг хүлээн зөвшөөрөх бизээ.   Гагцхүү сэтгэл,  итгэл, зүтгэл л үгүйлэгдэж байна. Гадаад бодлого болон харилцаанд эрс өөрчлөлтийг хийж, өдөр аргацаасан,  өөрийн гэсэн амбицгүй, сул дорой байдлыг нэн даруй өөрчилж идэвхитэй, санаачилгатай бүс нутгийн болон тивийн хэмжээний цартай бодлогод шилжих алтан аргамжаа өнөөдрийн залуу сайдын монгол эх орны өмнө хүлээсэн үүрэг байх ёстой. Гагцхүү залуу хүнээс л гарч болох үйлдэл,  эр зориг,  идэвхи яг энэ цаг үед илүү үгүйлэгдэж байна.   

АНУ-д нэгэнт тогтсон энэ бүтцээр өөрсдийн улс төр эдийн засгийн ашиг сонирхолыг хангадаг байх нь Монгол улсын ашиг сонирхолын салшгүй хэсэг байх ёстой. . Үүний тулд тоглоомын дүрэм, асуудлыг шийдэх механизмыг ойлгож мэдрэх,  энэ чиглэлийн мэргэжилтнүүдийг ГХЯ болон ҮАБЗ бодлогоор бэлдэх цуглуулах нь нэн тэргүүний ажил болов уу.

Эцэст нь хэлэхэд АНУ ч гэлтгүй Канад, Британи, Франц, Германид  лобби нь хуулийн зохицуулалттай бөгөөд дэлхийн улс төр эдийн засгийн  байдалд нөлөө бүхий орнуудад сууж буй элчин сайдын  яамдад хэдэн дарга нарын ах дүү, амраг садан томилогддог, нөгөөдүүл нь өдөр хоногийг аргацааж өнгөрөөдөг байдлыг өөрчилж идэвхи санаачлагтай тухайн чиглэлээр мэргэшсэн мэргжилтнүүдийг тусгай үүрэг өгч томилж байвал манай гадаад хамтын ажиллагаанд  ихээхэн ахиц дэвшил гарна гэсэн бодол төрсөнийг энд тэмдгэлье.

О.Магнай. /Ардчиллыг бэхжүүлэх ОУ-ын сангийн Монгол дахь төлөөлөгчийн газрын захирал, АН-ын ҮЗХ-ны гишүүн/


2010 оны 9 дүгээр сарын 2-ны өдөр

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

zorigoo 2010-09-13 182.160.52.19

magnaid anhaaruulhad amia bodoj ywaarai naiz mini araas chini hutaga zooj magadgui shuu hen negen

Avatar

zorigoo 2010-09-13 182.160.52.19

gehdee l ene magnai zailaa 5 zaluugiin amiig awsan ene huniig aldguimaa gehed mongoloos zailuulsan ni deeree

Avatar

zorigooo 2010-09-13 182.160.52.19

tsedenbal gedeg hun mongoliin toriig 40 garan jil bariad uhehdee hulsnii bairand amidarj baigaad l uhsen getel odoogiin tor barij baigaa humuus heden uyeree ideedch barahgui hurungutei boltson ene shudarga huwisgal hiisen gej bi bodohgui l abina

Avatar

zorigoo 2010-09-13 182.160.52.19

yr ni bol ardchilsan namiihan anh ardchilsan huwisgal hiihdee hu namiin ter uyiin udirdlaguud tusgai ym hereglej tusgai unaa unaj zasgiin mungiig oorsddoo zardag ene ter gesen uria loozontoi l garj irj huwisgal hiisen baih getel tedgeer humuus maani onoodor oorsdoo mongoliin baigaa baylgiig huwidaa huwaagaad awtsan ug dugarsan huniig helmegduulen alhad ch belen neg iimerhuu huwisgal hiisen baih ym

Avatar

zorigoo 2010-09-13 182.160.52.19

uuchlaarai bi anh ene huniig zoe zuitei ym yrij garj irj baina gej bodon demjdeg bailaa getel tod udalgui 76iin neg boloh gej ulairan zutgegch elbegdorjiiin buunii nohoi gej daanch bodsongui 2 namiig buruu shaaj baisan hun odoo bolohoor ardchilsan namiin UZH-nii gishuun boltson baigaamdaa 7sariin negnii uimeeniig degdeej 5 saihan zaluugiin amind hursen uls tord orj amidarlaa deeshluuleh gesen iimerhuu humuus zailaacheee

Avatar

Зочин 2010-09-13 203.91.117.3

Ene maanag haanaas garaad irvee z**l Jov

Avatar

teneg daravgar 2010-09-13 61.195.144.208

huuriin daravgar chinii tarisan gai 5 zaluugiin amiig avch odson shuudee Chamaig yaj irgediig uduuj bsaniig hamgaalalt ruu yaj dairan orj bsaniig olon hun sanaj bgaa shuu hehehe
chi uls turiin karier ene uil yavdlaar duussan Chinii alban tushaaliin shunaliig 5 zaluu amir tulsun shuu CHI ODOO ZUGEER L NAM GUM ALGA BOLOOD UG ZA MANGAR BATSAAN AA NEG MEDEEJ EHNER HUUHDEE TEJEELGUI YAHAV NEG GAZAR BORLUULAGCH HIIJ BOLNO SHDEE
TIIMERHUU NEG ORILJ YUM ZARAH AVIAS CHAMAAS HARAGDAJ BDAG SHUU

Avatar

Haanaac ch yum 2010-09-13 61.195.144.208

ugui er ene daravgar batsaan haanaas ch yum neg niitlel hagas dutuu unshihchaan bolchihood ene talaar baitugai erunhii erdmiin backgroundaa oligtoi ezemsheegui bj medemhii tsarailah gesiim bhdaa huurhii urd n yamar durd toglood ard tumend uuriiguu hen taniulsan bilee de uurchluh argagui shuudee songuuli duhuhuur ene met yumnuud ingeed hevleliin urd hoino yum oligtoi unshuuldaggui shuu gej ha ha ha ha ha

Avatar

Зочин 2010-09-13 193.205.206.22

энэ залуу эхлээд бүрэн хариуцлага хүлээх чадвартай болох ёстой

Avatar

Зочин 2010-09-13 78.169.133.225

zuv sedev hunduj ee magnai 7 sarin 1 uil yavdald magnai yamar buruutai yum be mah nam uuruul buruutai shte uurusdiikh n hiisen lai shuu dee zaluu hun tsaashaa ih yum buteeh heregtei shuu mongold zaluuchuudiin ug dutaad bna muu lambaa ulaan metiin hugshun uvgud zaigaa tavij uguh tsag negent bolood bnaa gadaadad suuj bgaa elchin saidin yamni ajilchadiin huvid bol oron oron hesej 5 odtoi buudlaar honoglon zugaalj avgai huuhnuud n mungu barj yadan shopping hiisen diplomat nomertoi meashinaa ashiglanuls hoorond naimaa hiisen tsag zav ihtei uuj idej arihdsan ahan duus amrag sadanguud l bdag shte

Avatar

Болмо 2010-09-13 202.70.44.147

Магнай маань овоо хүнд хэрэгтэй юм бичжээ Овоо доо Хэрэгтэй хэрэггүй хүмүүсийн бууны нохой болж хүнд ад үзэгдээд явах хэрэггүй дээ Юмыг ойлгож ухаантай байдаа миний дүү

Avatar

зочин 2010-09-13 180.149.65.162

магнай овоо ш дээ Санаа авмаар сайн юм бичсэн байна шүү

Avatar

Баатараа 2010-09-13 202.131.226.98

Энэ бульдог гєлєг юу хийж яваа ийн

Avatar

Зочин 2010-09-13 124.158.74.2

chamaig mongoliin ard tumen medej avsan sanagdahiin 7 sariin negnii daraah bolson buh uil yavdliig ard tumen sanaj baigaa chinii zohion baiguulsan balagt yavdlaas bolj eh oron etseg eh ni 5 saihan huugee aldsan bas myanga myangan eejuud huuhduudee tornii tsaana suulgahdaa zurh ni sharhirch noirgui honoj baihad chi yu h*****d zogsoj bailaa chi erh barij baigaa 2 namiig henees ch iluu uzen yadaj niigmiig shudraga yosond urialan duudahdaa shudraga baij chadvuu chamaig ard tumen martaagui baih s** min

Avatar

Зочин 2010-09-13 202.170.85.9

Sain zaluu yadiin uneniig helj bai uneniig heleh zorigton hovor bolj dandaa hov huusen niigemd shudarga baigaa chamd bayarlaj yavdag chukhal sedew hundjee

Avatar

Зочин 2010-09-13 202.170.85.9

Дэлхийн санхүүгийн зах зээлийн мэргэшсэн диллер бэлтгэх 1 жил 6 сарын хугацаатай сургалт эхлэх гэж байна Хичээлийг мэргэжлийн диллерүүд гадаад багш болон форексын чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалсан багш нар удирдан явуулна Амжилттай төгсөгчид Монголын нэр хүнд бүхий банк санхүүгийн байгууллагуудад шууд ажилд орох боломжтой Бүртгэл 9-р сарын 25 хүртэл явагдана Утас 99079812

Avatar

boli oo 2010-09-13 202.131.226.98

minii temtsel uugeer duuslaa gej helehiig chin 2 chiheeree sonsoj bsn ym bn hahaha

Avatar

ghj 2010-09-13 202.131.226.98

Их чухал сэдэв хєнджээСэтгэгдэл бичсэн хїмїїст хандахад та нар хїн дормжилмоор байгаа бол траншейнд очтэнд та нарын зах зээл бий

Avatar

уншигч 2010-09-13 202.170.85.8

АНУ-руу визгүй зорчих гээд яах гээд байгаа юм бэ баахан хулгайч нар нь гарах уу оччихоод гайгүй явж байгаа хэдийгээ дарамтлаад бас дээр нь хулгай хийж улсын нэрд гай болоод байх юм биш үү

Avatar

uruul magnai-d 2010-09-13 202.131.230.10

chi odoo gadaadad garsan ni deer baihaa end baih erhgui

Avatar

Зочин 2010-09-13 202.70.33.212

Ардчиллыг бэхжүүлэх ОУ-ын сангийн Монгол дахь төлөөлөгчийн газрын захирал aaaay hahaha

Avatar

tyty 2010-09-13 202.170.81.82

Энэ нээрээ пластик мэс заслын хохирогч шиг царайтай амьтан юм аа хэхэхэ дарвайчихаад

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж