АНУ-ын Өмнөд Иллинойс их сургуулийн Карбондейлийн эрдэмтэд хаягдал хуванцар болон хөдөө аж ахуйн ургамлын үлдэгдлийг ашиглан хүнсний уураг, өөх тос, амин дэм, амт оруулагч бодис үйлдвэрлэх боломжтой технологи боловсруулжээ.

Судлаачид ус, ундааны саванд өргөн хэрэглэгддэг "PET" хуванцар, эрдэнэ шишийн иш, навч зэрэг ургамлын хаягдлыг өндөр температур, даралтын тусламжтайгаар задалж, үүссэн нэгдлүүдийг тусгайлан программчилсан мөөгөнцөрт өгдөг байна. Ингэснээр мөөгөнцөр нь хаягдлыг уураг, өөх тос болон бусад хүнсний найрлага болгон хувиргадаг аж.

Судлаачид гарган авсан орцуудаа эслэг, цардуул, чихэрлэгжүүлэгчтэй хольж, 3D принтер ашиглан “µBites” буюу “микробайтс” нэртэй уураг ихтэй жигнэмэг үйлдвэрлэжээ.

Эрдэмтдийн мэдээлснээр, жигнэмэгийг хүнсэнд хэрэглэхэд аюулгүй болохыг тогтоосон. Харин амтны албан ёсны туршилтыг одоогоор зөвшөөрөл хүлээж байгаа аж. Урьдчилсан үнэлгээгээр оролцогчдын ихэнх нь жигнэмэгийн үнэрийг сайшаасан бөгөөд нөөц хязгаарлагдмал нөхцөлд хэрэглэх боломжтой гэж үзэж байна.

Одоо судлаачид бүтээгдэхүүний амт, шим тэжээлийг сайжруулахаар ажиллаж байна.

Тухайлбал, тусгайлан өөрчилсөн талхны мөөгөнцрөөс ванилийн амт, үнэрийг бий болгодог ванилин үйлдвэрлэхээр ажиллаж байна. Өөр нэг төрлийн мөөгөнцөр нь "PET" хуванцараас гаргаж авсан этиленгликолыг бета-каротин болгон хувиргаж чаддаг бөгөөд энэ нь А аминдэмийн урьдал бодис юм.

Судлаачдын үзэж буйгаар уг технологийг зөвхөн хуванцар хаягдал болон хүнсний хомсдолын асуудлыг шийдвэрлэхэд бус, шумбагч онгоц, сар, ангараг зэрэг дэлхийн гаднах нөөц хязгаарлагдмал орчинд хүнс үйлдвэрлэхэд ч ашиглах боломжтой юм.

Эрдэмтэд судалгааныхаа үр дүнг наймдугаар сарын 23-27-нд АНУ-ын Чикаго хотод болж буй Америкийн химийн нийгэмлэгийн 2026 оны намрын уулзалтаар танилцуулж байна.