3,595.72
Монголбанкны дэргэдэх Мөнгөний бодлогын зөвлөл /2026.08.12/ ээлжит бусаар хуралдаж, бодлогын хүүг 0.5 нэгж хувиар өсгөж, 12.5 хувьд хүргэж байгаагаа мэдэгдсэн. Банкны төгрөгийн заавал байлгах нөөцийн хувь хэмжээг 0.5 нэгж хувиар өсгөж, 14.5 хувьд хүргэх шийдвэр гаргав. Эдийн засаг хүндрэлтэй энэ цаг үед Төв банкны дээрх шийдвэр ард иргэд болоод бизнес эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүдэд нэрмээс болно гэдгийг зарим эдийн засагчид хэлж байгаа юм. Энэ асуудалд эдийн засагчдын байр суурийг хүргэж байна.
"МОНГОЛБАНК ЭРЭЛТИЙГ ТООРМОСЛОЖ БАЙХАД ЗАСГИЙН ГАЗАР ТӨСВИЙН ЗАРДЛАА ХЯЗГААРЛАХ ЁСТОЙ"
Эдийн засагч Р.Даваадорж:
-Долдугаар сарын мэдээгээр инфляц жилийн 13 хувь байна. Нийт инфляцийн долоон нэгж хувь нь хүнс, 1.5 нэгж хувь нь тээврээс шалтгаалсан бол импортын бараа 3.5 нэгж хувь буюу 26.5 хувийг бүрдүүлсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, өнөөгийн инфляцийн гал нь хэт их эрэлт бус, хүнс, шатахуун, импортын өртөг юм. Бодлогын хүүгийн үүрэг нь үнийн өсөлт “бүх юмны инфляц” болж өргөжихөөс сэргийлэхэд оршдог. Гэхдээ хүүг 12.5 хувь болгосон ч 13 хувийн инфляцаар бүдүүн тоймловол, бодит хүү хасах 0.5 хувь хэвээр байна. Тиймээс энэ бол огцом тоормос бус, болгоомжлох дохио юм. Монголбанк эрэлтийг тоормослож байхад Засгийн газар шатахууны нийлүүлэлт, нөөц, тээвэр логистик, махны нийлүүлэлтийн сүлжээг сайжруулж, төсвийн зардлаа хязгаарлах чиглэлд ажиллах ёстой.
Хэрэв Засгийн газар зардал, хөнгөлөлттэй зээлээр эдийн засгийн хаазыг гишгээд, Монголбанк нөгөө талд нь хүүгээр тоормослоод байвал инфляц буурахгүй гэсэн үг.
Одоохондоо нийт эдийн засгийн хямрал гэхээсээ илүү өндөр инфляцтай зэрэгцсэн өрхийн амьжиргаа, уул уурхайн бус бизнесийн хямрал нүүрлэж байна. Хүнсний инфляц өндөр байгаа нь бага, дунд орлоготой иргэдийн амьдралд нэн хүнд сорилт бий боллоо. Төсвийн нөхцөл байдал ч сайнгүй байгааг Үндэсний статистикийн хорооноос гаргасан тоон үзүүлэлтүүд харуулж байна.
Төсвийн тодотголыг муу төлөвлөсөн төсвөө дахин хуваарилах улс төрийн “хоёр дахь боломж” болгож болохгүй. Энэ удаа “юу шинээр нэмэх вэ” гэдгээс биш, юуг зогсоох вэ гэдгээс эхлэх ёстой.
Мөн хөрөнгө оруулалтыг хамгийн түрүүнд танаж, урсгал зардлаа бүтнээр нь авч үлддэг хуучин аргаа зогсоох байх гэж найдаж байна. Өнгөрсөн 2025 онд урсгал зардал 24 их наяд төгрөгт хүрч, нийт зарлагын 77.4 хувийг эзэлсэн бөгөөд өмнөх оноос 2.06 их наядаар өссөн. Багш, эмч, цагдаа зэрэг үндсэн үйлчилгээг бус, давхардсан бүтэц, сул орон тоо, зөвлөх үйлчилгээ, сурталчилгаа, тавилга, автомашин, шаардлагагүй худалдан авалт, эолдэв хурал зөвлөгөөн, гадаад томилолтын зардлыг танах ёстой. Урсгал зардлаа хамгаалаад хөрөнгө оруулалтаа хасвал тэр нь хэмнэлт биш, данхар төрийг тэжээхийн тулд ирээдүйн хөгжлөө золиосолж байгаа хэрэг болж хувирна. Инфляц 13 хувьд хүрч, Монголбанк хүүгээ өсгөж байгаа энэ үед зарлага, алдагдлыг нэмсэн тодотгол хийвэл Засгийн газар өөрөө инфляцыг өдөөж, мөнгөний бодлогын тоормосыг хүчингүй болгоно.
"ИНФЛЯЦИЙГ БАГАСГАХЫН ТУЛД БОДЛОГЫН ХҮҮГ НЭМДЭГ"
Эдийн засагч Б.Лакшми:
-Монголбанкнаас бодлогын хүүг нэмэх шийдвэр гаргалаа. Ингэснээр зээлийн хүү өснө гэсэн үг, эдийн засаг дахь эргэлдэх мөнгөний хэмжээ багасна. Зээлийн хүү өссөнтэй холбоотой иргэд, аж ахуйн нэгжүүд зээл авахаа багасгах, хойшлуулах шийдвэрүүд гаргадаг. Ингэснээр зах зээл дэх худалдан авалтын идэвхи буурдаг. Аж ахуйн нэгжүүдийн хувьд бол хөрөнгө оруулалтаа багасгаж, шинэ ажлын байр бий болгохгүй гэх мэт хязгаарлалтууд хийнэ. Уг нь инфляцийг багасгахын тулд бодлогын хүүг нэмдэг. Бодлогын хүүг нэмснээр үр дүн нь шууд гарахгүй, тодорхой хугацааны дараа гарна. Монгол Улсын инфляц өсөхөд импорт, шатахууны үнэ, төсвийн хэт тэлэлт зэрэг нөлөөлдөг. Ер нь бол есдүгээр сараас нэлээн амаргүй байх болно. Бензин шатахууны үнийн өсөлтөөр зогсохгүй цахилгаан эрчим хүчийг бас тодорхой цагуудаар хязгаарлана байх.
Төсвийн тодотгол хийхдээ хамгийн түрүүнд үр ашиггүй зардлыг танах хэрэгтэй. Жишээ нь гадаад томилолт, ойн баярын арга хэмжээ, форум хурал зохион байгуулах гэх мэт урсгал зардлыг танах нь зүйтэй. Дараагийн томоохон хийх ёстой ажил бол хөрөнгө оруулалтыг эрэмбэлэх.
Жишээ нь, эхлүүлэхээр төлөвлөсөн боловч зарлагдаагүй байгаа тендерүүдийг эсвэл ажил нь эхлээгүй байгаа барилга, байгууламжуудыг тодотгох. Тодруулбал, анх удаа төсөвт суусан, үр ашиг багатай шинэ төслүүдийг бүрэн хасах, эсвэл ирэх жилүүд рүү шилжүүлэх. Үүний оронд гүйцэтгэл өндөр байгаа сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг зэрэг ажлуудад санхүүжилтийг нь төвлөрүүлж, хурдан дуусгах. Халамжийн хөтөлбөрүүдийг дахин нягталж, зөвхөн зорилтот бүлэгт чиглүүлэх. Ингэснээр бас төсвийн ачааллыг бууруулна. Улс орны аюулгүй байдал, эдийн засгийн чухал салбаруудын төсвийг үлдээх. Жишээ нь эрчим хүчний салбарын цахилгаан, дулааны станцуудын засвар, экспортод чухал зам тээвэр, боомтуудын төсөв чухал гэж бодож байна.
"ИНФЛЯЦ ӨССӨН ШАЛТГААН НЬ ЭРХ БАРИГЧДЫН БОДЛОГЫН АЛДАА, НӨӨЦИЙН ТӨЛӨВЛӨЛТГҮЙ БАЙДЛААС ҮҮСЧ БАЙНА"
Эдийн засагч А.Цагаанхүү:
-Монголбанкнаас зарлаад буй бодлогын хүү 12.5 хувьд хүрч нэмэгдсэн нь инфляц болон зээлийн хүү өсөхөд нөлөөлдөг эдийн засгийн суурь ойлголт юм. Монгол Улсын инфляц өсч буй шалтгаан нь эдийн засгийн хэт халалтаас илүүтэй гадаад хүчин зүйл, дэд бүтцийн шинжтэй асуудлууд, цахилгаан эрчим хүч, түлш, бензин гэх мэт суурь түүхий эдийн нийлүүлэлтийн сүлжээний хомсдол, эрх баригчдын бодлогын алдаа, нөөцийн төлөвлөлтгүй байдлаас үүсч байна. Тиймээс бодлогын хүүг нэмэгдүүлснээр иргэдийн амьжиргааны өртөг, санхүүгийн суурь зардал нэмэгдэж, улмаар инфляц өөрөө өөрийгөө тэжээх буюу “self-feeding inflation” үүсэх эрсдэлтэй.
Өнөөдөр арилжааны банкуудын нэг жилийн зээлийн хүү 20-22 хувьтай байгаа. Бодлогын хүү 0.5 нэгж хувиар нэмэгдсэнээр зээлийн хүү бодитоор 22-25 хувьд хүрч, арилжааны болон иргэдийн зээлийн хүртээмж буурах эрсдэлтэй.
Цаашлаад оны төгсгөлд суурь инфляц 2-4 хувиар нэмэгдэж, бодит инфляц 15-17 хувьд хүрэх суурь шалтгаан болж болзошгүй. Манай эдийн засгийн гол ялгаа, бүтэц нь зах зээлийн чөлөөт эдийн засаг гэхээсээ илүү нам, улс төрийн тогтворгүй байдал, тендер болон төрийн шаардлагагүй өндөр зарцуулалт, үр ашиггүй мега төслүүд, хэт үрэлгэн төсвийн төлөвлөгөөнд суурилсан байна. Энэ нь инфляц болон бодлогын хүү өндөр байх суурь шалтгаануудын нэг болж байна. Мөн намар бодлогын хүү нэмэгдэж байгаа нь ургац хураалт болон намрын ажлын өртгийг нэмэгдүүлж, 2027 оны хүнсний түүхий эдийн өртөг өсөх, улмаар ирэх онд инфляц өндөр байх гол шалтгаануудын нэг болж болзошгүй. Хэдийгээр Орос, Украины дайн дөрвөн жил гаруй хугацаанд үргэлжилж байгаа ч Монгол Улсын Засгийн газар дайны нөлөөллийг даван туулах стратеги төлөвлөгөөг хангалттай боловсруулаагүй, бэлтгэл муу байгаа нь өнөөдөр Монгол Улс даяар түлш, бензиний хомсдол үүсч, ургац хураалтын үеэр хүнд нөхцөл байдал бий болоход нөлөөлж байна. Бидний хувьд зөвхөн өнөөдрийн асуудлыг шийдэх бус, урт хугацаанд цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээг хангах, дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагад нийцсэн сэргээгдэх эрчим хүчний тогтвортой бодлого, нөөцийн төлөвлөлтийг зайлшгүй хийх шаардлагатай байна. 2026 онд дэлхийн хөгжингүй эдийн засгууд болох АНУ, Европ болон БНХАУ-д инфляц харьцангуй тогтворжиж, цаашид буурах чиг хандлагад орж байна. Мөн эдгээр улс орнууд дайны нөхцөл байдалтай уялдуулан нөөцийн төлөвлөлтийг ухаалгаар шийдэж, сэргээгдэх эрчим хүчийг бодлогоор улс орны түвшинд ихээхэн дэмжиж байна.
Монгол Улсын хувьд энэ өвлийг хөлдөлтгүй давах, цахилгааны хязгаарлалтыг өрх бүрт өдөрт дөрвөөс дээш цагаар хийхгүй байх, бензиний тасалдал 14-өөс дээш хоногоор дахин давтагдахгүй байх, түлш, шатахууны үнийг дахин 20-25 хувиар өсгөхгүй байх зэрэг олон сорилт биднийг хүлээж байна. Үүнийг давахын тулд улс орны хэмжээнд хэмнэлт, дахин хэмнэлтийн бодлого хамгийн чухал байна.
Төсвийн тодотголын талаар ярилцахаас өмнө баталсан төсвөө эргээд нэг харцгаая. 2026 оны нэгдсэн төсвийн орлогыг 31.9 их наяд төгрөг, харин нийт зарлагыг 32.9 их наяд төгрөг байхаар баталсан. Өөрөөр хэлбэл, нэг их наяд төгрөгийн алдагдалтай төсөв баталсан. Цаашлаад төсвийн нийт зардлын 75 хувь буюу 24.9 их наяд төгрөг нь урсгал зардал, 25 хувь буюу 8.6 их наяд төгрөг нь хөрөнгө оруулалтын зардал байхаар тооцоолсон. 2026 оны эхний хагас жилийн байдлаар Монгол Улсын орлогын төсөөлөл 720 тэрбум төгрөгөөр тасалдаж, төсвийн алдагдал нэг их наядыг давсан тул улсын төсвийг тодотгох нь нэгэнт тодорхой боллоо. Төсвийн орлого бүрдүүлэлт дутсан гол шалтгаан нь эдийн засгийн хүндрэлтэй энэ үед бизнес эрхлэгчид, аж ахуйн нэгжүүдийн орлого буурсантай холбоотой. Үүнтэй уялдуулан Засгийн газраас татварын хөнгөлөлтийн бодлогын хуулийг УИХ-аар батлуулснаар нийт 3.4 их наяд төгрөгийн хөнгөлөлт эдлүүлсэн. Энэ нь төсвийн орлогын талд ирэх 2-3 жилд тодорхой хэмжээний ачаалал үүсгэнэ. Монгол Улс 2026 оны эхний хагас жилийн байдлаар нийт 59.2 сая тонн нүүрс экспортлоод байна. Энэ оны төсөв болон төлөвлөгөөнд нүүрсний экспортын хэмжээг жилд нийт 90-93 сая тоннд хүргэхээр тооцоолжээ.
2026 оны төсвийн төсөөлөлд нүүрсний экспортын үнийг нэг тонныг 70 ам.долларт тооцож байсан бол бодит байдал дээр жигнэсэн дундаж үнэ 60 ам.доллар байгаа нь төсөөлөл болон бодит гүйцэтгэлийн хооронд хамгийн том зөрүүг үүсгэж байна.
Мөн оны эхний хагаст Төв банкнаас бодлогын хүүг 12.5 хувьд хүргэж өсгөж байгаа нь төсөв болон иргэдийн зардлыг нэмэгдүүлж байна. Түүнчлэн 2026 оны төсөв батлагдсанаас хойш УИХ-аас эмч, багш нарын цалинг нэмэгдүүлснээр улсын төсвийн цалин, хөлсний зардалд 800 орчим тэрбум төгрөгийн зөрүү нэгэнт үүссэн. Үүнээс дүгнэж үзэхэд, Монгол Улс намрын чуулганаар төсвийн тодотголыг зайлшгүй хэлэлцэх нөхцөл байдал үүсээд байна. Төсвийг бид оны эхэнд батлаад, оны дундуур тодотгож ирсээр нэгэнт 20 гаруй жил өнгөрчээ. Энэ арга барилаа өөрчилж, төсөв батлах эрх зүйн шинэчлэлээ хийхгүй бол Монгол шиг улс төрийн тогтворгүй, тодорхой эдийн засгийн бодлогогүй улс урд хормойгоо хойд хормойгоороо нөхсөөр байх болно. Монгол Улсын нийт гадаад өр 2026 оны эхний улирлын байдлаар 40.2 тэрбум ам.доллар буюу 40,218 сая ам.доллар болж, түүхэн шинэ босгыг давсан байна. Монгол Улсын төсвийн 75 хувь буюу 24.9 их наяд төгрөгийн урсгал зардлыг урт хугацаанд бодлогын шинэчлэл хийж бууруулах, төсвийн тухай хуулийн шинэчлэлийг хийхгүй бол цаашид зардал өндөр, алдагдалтай төсөв үүсэх нь маш тодорхой байна. “Хэрэглэхээ мэдэж, зарахаа жиш” гэсэн үг бий шүү дээ.
Нэргүй 2026-08-17 202.9.40.246
АН-ын эдийн засагчид юу гэж ч ярьж мэднэ.
Энэ улс.... 2026-08-17 202.126.88.202
Монгол улс Гадныханд биш Дотныхондоо Дарлуулдаг болсон. Барилгын Компаниуд Байр орон сууцны захиалга авах нэрийдлээр Ард иргэдээ залилж бна.
Нэргүй 2026-08-17 103.168.34.81
Бодлогын хүүг өндөр байлгах сонирхол манай томчуудад угаасаа байдаг. Том банкуудад хувь эзэмшдэг, тэдгээрт ихээхэн хөрөнгө хадгалсан байдаг болохоор хамгийн түрүүнд өөрийн ашиг сонирхлыг тэргүүнд тавьдаг. Манайд эдийн засгийн эрүүл тогтолцоо байхгүй. Ямар ч тохиолдолд банк хохирдогүй, заавал өөрий зардал, ашигийг нэмж үйлчилдэг болохоор эдийн засаг хичнээн хямарч байсан ч манай банкууд улам баяжсаар том том байшин бариулж, шинэ жилээ оддын шоу тоглолтын хэмжээнд хийдэг болж
яах уу 2026-08-17 202.70.34.115
СОР17….Дэлхийн банкууд иймэрхүү худлаа арга хэмжээг санхүүжүүлэх нэрээр мөнө хүүлдэг бна. Үүнд нь эх орноо гэх сэтгэлгүй ядуу улс орнуудын ЗГ-г точиклож зохион байгуулж өрөнд оруулдаг.. Монгол улсын хувьд өмнөх АСЕАМ гэх хурлыг хийснээр 250 гаруй тэрбум төгрөгийн хүүтэй зээлийн өрөнд унасан түүхтэй… гдгийг судлаач Ганхуяг гуай зөндөө сануулсан бна дааа….энэ үеэр сайд нэртэй хэдэн гарууд мөнгө цавчих боломжийг цөм ашигладаг бна… дараа нь ард олон татвараар олон жил төлнө … ямар уу???