Нефтийн хомсдолоос үүдэж Монгол Улс тун хатуухан өдрүүдтэй нүүр тулах нь нэгэнтээ тодорхой боллоо. Засгийн газраас шатахууны импортыг нэмэгдүүлэхийн тулд бүхий л арга хэмжээгээ шавхан ажиллаж байна.

Эцэст нь бүх төрлийн шатахууны Гаалийн албан татварыг тэглэж, чадах нь хилээр 10, 50, 100 литрээр ч хамаагүй бензинээ оруулж ирэх боломжийг олгож байна гэж мэдэгдсэн нь нэг ёсондоо “Одоо бидний асуудал биш болсон, та бүхэн учраа олоорой” гэсэн “мессеж” болов.

Мөн Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням “БНХАУ-аас нийлүүлэх шатахууны үнэ ОХУ-аас авч буй үнээс хоёр дахин өндөр байгаа бөгөөд АИ-95 автобензиний өөрийн өртөг литр тутамд 5600 төгрөгт хүрч байна. Одоогийн байдлаар Засгийн газрын гол зорилго нь шатахууны хангамжийг тогтворжуулах, үнийн асуудлыг шийдвэрлэх боломжгүй байна” гэсэн нь энэ төрлийн бүтээгдэхүүний үнэ өсөх нь цаг хугацааны л асуудал боллоо.

Учир нь, БНХАУ-аас Монгол Улсад нийлүүлэх АИ-95 автобензиний үнийн санал 5600 орчим төгрөг бол ОХУ, БНСУ 4100 орчим төгрөгөөр нийлүүлэх саналтай байгаа юм.

Иймээс иргэн, аж ахуй нэгж бүр амь амиа л бодохоос аргагүй болж байна гэж хэлж болно.

Хэдийгээр автобензиний үнийн өсөлт дизель түлшний үнийн өсөлттэй харьцуулахад бараа бүтээгдэхүүний үнэд нөлөөлөх нөлөөлөл бага ч хичээл сургууль эхлэхэд хувийн машинаараа хүүхдээ зөөхөөс эхлээд ажил амжуулах шаардлага гардаг.  Иймээс айл бүр шахам нэг автомашинтай байгаа нөхцөлд АИ-95 автобензиний үнийн өсөлт өрхийнх нь төсөвт дарамт учруулах нь нэгэнтээ тодорхой болж буй.

Дээр нь төр энэ төрлийн бүтээгдэхүүнээс авах Гаалийн албан татвараа тэглэснээр өөр ямар эх үүсвэрээр орлогыг бүрдүүлэх  вэ гэдэг асуудал үүснэ. Татварын байцаагч нар нь хувийн хэвшлийнхнийхээ үсийг хусах шахам байж, гаалийн байцаагч нар нь хилээр орж ирсэн иргэн бүрийн өмд, гутлыг ч шалгах шахам хэдэн төгрөгийн орлого цугуулж байгаа үед төлөвлөсөн орлого нь орж ирэхгүй болсноор "шарх" нөхөх шаардлага төрд тулгарч эхлэв.

Төр эхний удаад хэмнэлтийн горимд шилжиж байгаагаа зарласан.

Энэ хүрээнд олон улсын болон Засгийн газрын шийдвэртэйгээс бусад хурал, зөвлөгөөн, ой, тэмдэглэлт өдрийн арга хэмжээ, найр наадам, соёлын арга хэмжээ /хувийн болон хандиваар зохион байгуулахыг хориглохгүй/

• Урьдчилан төлөвлөсөн төрийн өндөр албан тушаалтны томилолтоос бусад гадаад томилолт, гадны зочин хүлээж авах зардал
• Зайлшгүй шаардлагатайгаас бусад тоног төхөөрөмж, тавилга, автомашин
• Батлан хамгаалах, хуульзүйгээс бусад сургалт, дадлагын бэлтгэл
• Зайлшгүй мэдээлэх хууль тогтоомжоос бусад кино, контентын хэвлэлийн зардал
• Заавал олгохоос бусад тэтгэмж, урамшууллыг тус, тус хориглолоо.

Хэмнэлт 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 31-ний өдрийг хүртэл үргэлжлэх юм.  Үндсэндээ төр бүсээ чангаллаа.

Монгол Улсын 2026 оны төсвийн алдагдал 2.1 их наяд төгрөгт хүрсэн тул оны эцэст цалин, тэтгэврээ ч тавих боломжгүйд хүрэх эрсдэлтэй тулсныг Сангийн сайд З.Мэндсайхан мэдэгдсэн. Иймээс 2026 оны төсвийн тодотголыг 2027 оны төсөвтэй хамт УИХ-д өргөн мэдүүлэх болж байна.

Монголбанкнаас мэдээлснээр өнгөрсөн долдугаар сард мах, шатахуун болон төрийн зохицуулалттай үйлчилгээний үнийн өсөлт хүлээлтээс өндөр гарсан нь инфляци өмнөх төсөөллөөс нь өндөр гарах нь тодорхой болж, иргэдийн  цаг наргүй хөдөлмөрлөж олсон цалинг ч цаас болгон хувиргаж эхлэв.

Эрчим хүчний зохицуулах хорооноос өнгөрсөн зургадугаар сард цахилгаан, дулааны үнийг нэмсэн. Тодруулбал, өнгөрсөн зургадугаар сараас эхлэн айл өрхийн цахилгааны үнийг 5, аж ахуй нэгжийг 10, уул уурхайн компанид 15 хувиар нэмэгдүүлсэн юм.  Цахилгааны үнэ нэмэгдүүлсэнтэй холбоотойгоор үндэсний үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнүүдийн үнэ бүхий л төрөл дээр нэмэгдсэн. Хамгийн багадаа 150 орчим төгрөгөөр өсгөөд байгаа.

Дулааны улирал үргэлжилж, иргэд хөдөө орон нутагт амарч зугаалж байгаа тул цахилгааны хэрэглээ нь өвлийнхөөс эрс багассан. Иймээс үнийн нэмэгдэл одоогоор шок үүсгэх хэмжээнд хүрээгүй байна. Харин удахгүй хүйтний улирал ирэхэд илүү мэдрэгдэнэ. Ер нь Монголд үнэ нь нэмэгдээгүй үйлчилгээ гэж байхгүй болсон.

"Улаанбаатар төмөр зам" хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг ачаа тээврийн үнээ нэмэгдүүлсэн бол авто замын төлбөрийг тав дахин нэмэгдүүлж, 5000-20000 төгрөгт хүргэсэн. Энэ бүх үнийн нэмэгдлийн дарамт тодорхой хугацааны дараа иргэдэд илүүтэй мэдрэгдэж эхэлнэ.

Нэг ёсондоо оны төгсгөл рүү инфляци улам л өсч, иргэн бүрийн амьжиргаанд дарамт учруулах нь тодорхой болж буй.  Иймээс иргэн, аж ахуй нэгж бүр хэрэглээгээ танаж хэмнэлтийн горимд шилжихээс аргагүйд хүрээд байна. Төр арга хэмжээ авах болов уу гэж иргэн, аж ахуй нэгж бүр харах шаардлагагүй. Амь амиа бодож, алсаас бодолтой хандаж гэмээнэ энэ их хямралыг давцгаана шүү.

Г.ХОРОЛ