Үдээс хойшх чуулганы нэгдсэн хуралдаан эхэллээ. УИХ-ын гишүүд "Нийгмийн хамгаалал уу, нийтийн халамж уу" сэдвээр Ерөнхий сайдаас асуулт асууж байна. 

УИХ-ын гишүүн, АН-ын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл: 

-Энэ сэдэв өнөөдөр Монгол Улсад тулгамдаж байна гэж үзэж байгаа. Гэтэл сүүлийн жилүүдэд нийгмийн хамгаалал гэдэг ойлголт нийтийн халамж болж хувирсан. Бүх зүйл буруугаа эргээд байна. Халамжийн тогтолцоо гэдэг бол бие даан амьдрах чадваргүй иргэдэд төрөөс тодорхой бодлого чиглүүлж ажиллах ёстой. Хамгаалал гэдэг бол илүү даатгалын шинжтэй, эдийн засгийн арга механизм орсон байх ёстой. Гэтэл өнөөдөр олон улсад байдаг жишиг харамсалтай байдалд орсныг та бүхэн мэдэж байна уу. Тэр тусмаа улс төрийн арга хэрэгсэл болсон гэдэгтэй санал нэгдэж байна уу?

Ерөнхий сайд Н.Учрал: 

-Засгийн газрын "Чөлөөлье" санаачлага бол ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх зорилготой. Ажил эрхлэльт өндөр байвал хөдөлмөрийн орлого өндөр байдаг. Хөдөлмөрийн орлого өндөр байвал дотооддоо үйлдвэрлэж байгаа нийт бүтээгдэхүүн өсдөг. Энэ замаар иргэн бүр, өрх болгонд эдийн засгийн өсөлт хангагдах суурь зарчимтай. Гэтэл өнгөрсөн хугацаанд нийгмийн хамгаалал, халамж хоёрыг нэг саванд хийчихээд яваад байсантай санал нэгдэж байна. Энэ асуудлыг шийдэхийн тулд "Чөлөөлье" санаачлагыг дэвшүүлсэн. Нийгмийн хамгаалал гэдэг бол амьдралын аль нэг мөчлөгт хүнд тохиолдож болох эдийн засаг, нийгмийн эрсдэлээс хамгаалах бодлого байдаг. Нийгмийн халамж бол нийгмийн хамгааллын нэг бүрэлдэхүүн хэсэг. Хүн амын ядуурал, эмзэг байдал руу чиглэсэн тусгай бодлого. 

УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал:

-Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад хуульд хүүхдийн тэтгэлэг төлөх үүргээ гурван сараас дээш хугацаагаар биелүүлээгүй бол мэдээллийг нь Зээлийн мэдээллийн санд нийлүүлнэ. Энэ мэдээллийг олон нийтэд хүргэх нв зөв гэж үзэж байна. Зээл авах тохиолдолд дээрх мэдээлэл санхүүгийн сахилга бат, зээлийн оноонд нь нөлөөлнөх учир эцэг, эхчүүд хариуцлагатай байх шаардлагатай гэлээ. 

УИХ-ын чуулганы хуралдаан Гэр бүлийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийг хэлэлцэж гишүүд асуулт асууж, хариулт авав. 

УИХ-ын гишүүн П.Наранбаяр: 

– Гэр бүлийн тухай хууль бол маш чухал хууль. Гэр бүл тайван байх нь улсын ирээдүйтэй холбоотой, үнэт зүйл. Хуулийн төсөлтэй холбоотой хэд, хэдэн асуулт байна. Нэгдүгээрт, Гэр бүлийн нөхцөл байдлын шинжээч гэж ямар мэргэжилтэй, эрх бүхий хүн байх вэ. Үрчлэлийн нууцлал гэж байна. Үүнд хүүхдийн эмзэг мэдээлэлд хэрхэн нэвтрэх вэ. Мөн хүүхдээс шинжээч сэтгэл зүйч гээд олон хүн нэг утгатай зүйлийг асуугаад байхаар сэтгэл зүйд хүнд тусна. Үүн дээр яаж анхаарч байгаа вэ. 2025 оны эхний хагас жилд 5246 хүн гэрлэлтээ бүртгүүлсэн байгаа нь өмнөх оноос 12 хувиар буурсан байна. Мөн 2025 оны нэгээс зургадугаар сарын хооронд 1962 хүн гэрлэлтээ цуцлуусан байгаа бол энэ оны мөн үед 2072 болж өссөн үзүүлэлттэй байна. Гэр бүлийн тухай хуульд зөвхөн шийтгэхээс өөрөөр гэр бүлийн тогтвортой байдлыг хангах тал дээр хэрхэн анхаарсан байгаа вэ. 

-УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал хариулт өгөв. Тэрбээр, Хүүхэд гэр бүлийн шинжээч биш мэргэжилтэн гэж өөрчилсөн байгаа. Энэ хүн ямар мэргэжилтэй хүн хэрхэн хаана, яаж ажиллах вэ гэхээр Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн захиргааны ажилтан байна. Нэг шүүгч дээр нэг хүүхэд гэр бүлийн мэргэжилтэн ажиллахаар тооцоолж байна. Анх удаа шүүх эрх мэдлийн тогтолцоонд хуульч биш өөр мэргэжлийн хүн буюу сэтгэл судлаач, социологич хүнийг  оруулж ирж байгаа нь онцлог байгаа. Одоогийн байдлаар шүүгч нар шинжээчийг гаднаас томилдог. Үндсэн нийгмийн ажилтнууд ажлынхаа хажуугаар хийхээр хугацаа их алдаж, хэрэг удааширдаг. Үүнийг залруулж мэргэжилтэн ажиллуулахаар хуульд тусгаад байна. 

УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун:

-Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг дагуулаад маш олон хуульд өөрчлөлт оруулж байгаа. Энэ хуулиар гэр бүл болох цаашлаад нэгэнт гэр бүл болсон бол гэр бүлээ хамгаалах, гэр бүл салах гэсэн гурван үе шат дээр сэтгэл зүйчийн оролцоог хэрхэн тусгаж, сайжруулсан бэ. 

Сэтгэл зүйч гэрлэлт цуцлах маргаан дээр иргэний хэрэг үүсгэхээс өмнө заавал эвлэрүүлэн зуучлалын ажиллагаа явуулж байгаа. Энэ хүрээнд сэтгэл зүйч оролцох боломжийг хуульчилж өгсөн. Мөн сэтгэл зүйчийн орон тоог баталгаажуулж өгч байна. Гэр бүлийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар шүүхийн шатанд эвлэрүүлэн зуучлах баг ажиллана, энэ багт мөн сэтгэл зүйч орж ажиллана гэж Хуулийн байгууллагаас хариулав. 

УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун:

-Энэ Гэр бүлийн тухай хуулиар иргэд гэрлэхдээ гэрээ байгуулах асуудал хөндөгдөж байгаа. Мөн гэрээнд ямар ямар зүйлийг тусгаж байгаа вэ. 

-Хуулийн төсөлд гэрлэлтийн гэрээ гэж тусгаж өгсөн. Энэ нь иргэд гэр бүл цуцлуулахдаа заавал шүүхэд маргаан үүсгэхээс өмнө урьдчилан тохирох боломжийг олгож өгч байгаа гэдгийг хуулийн багийн зүгээс хариулав. 

УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг:

– Гэрээний харилцаа талуудын сайн дурын харилцаан дээр явна, заавал биш.

УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун: 

-Гэрээнд эд хөрөнгө хуваарилах асуудлыг тодорхой тусгасан юм байна. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ээж, аав салахад хууль хэрхэн үйлчлэх вэ?

УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг:

-Асрах асуудал бол хууль зүйн үүрэг. Энэ бол гэрээнд тусгагдаагүй, гэрээгээр зохицуулагдах харилцаа биш, гэрлэгчдийн хууль зүйн үүрэг. Энэ тохиолдолд шүүхээр шийдвэрлүүлэх зохицуулалт хэрэгжинэ.

УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал:

-"Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй болон асаргаанд байдаг хүнтэй гэр бүл салах тохиолдолд тэтгэмжээс гадна бусад зардлыг тэтгэмж авч байгаа хүүхдийн хэрэгцээ шаардлага, онцлогийг харгалзан тогтооно гэж заасан. Мөн тэтгэлэг төлөгчийн орлого, хэчнээн хүний зардлыг хариуцдаг гэх мэт олон талаас нь харгалзан үзнэ" гэв. 

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн хуралдааны эхэнд Ж.Сүхбаатар, Г.Эрдэнэбат нарыг Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр дэмжье гэсэн томъёоллоор санал хураалт явуулахад, 91 гишүүн санал өгснөөс 76 гишүүн дэмжиж 84 хувийн саналаар санал дэмжиж, Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр томиллоо. Мөн бүрэн эрхийн хугацаа нь дууссан ҮХЦ-ийн дарга Г.Баясгаланг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв. Г.Баясгалангийн хувьд 2019 оны зургадугаар сарын 6-нд  Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр томилогдсон. Улмаар 2024 оны тавдугаар сарын 31-нд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн нийт гишүүний олонхын саналаар Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн даргаар сонгогдсон билээ.