О.Амгаланбаатар

УИХ-ын гишүүн

-Уламжлалаараа бол Үндэсний их баяр наадам бол бүх нийт ард иргэдийнх байсан. Сүүлийн арав гаруй жилийн байдлаас харахад, сум, аймаг, улсын баяр наадамд малчдын морь айрагдаж, ямар нэгэн амжилт гаргасан тохиолдол маш хомс болж байна. Голчлон цөөн хэдэн хүрээллийн буюу боломжтой хүмүүсийн л баяр цэнгэл наадам болж хувирсан. 

Тиймээс энэ баяр наадмыг буцааж ард түмэнд авч ирэх зайлшгүй шаардлагатай. 

Мөн улсын баяр наадмаар насанд хүрэгчдийн ганцаарчилсан төрөлт эрийн гурван наадмыг зохион байгуулна гэж тусгасан. Энэ нь өнөөдрийн уламжлалт баяр наадамд өөрчлөлт орохгүй гэсэн үг. Баяр наадмын дараа буюу долодугаар сарын 15 эсвэл 16-ны өдөр эрийн гурван наадам хийнэ гэдэг нь хуучин уламжлалт наадам юм. Монгол Улс манжид эзлэгдэхээс өмнөх түүхийн эх сурвалжуудад, эр хүн өөрөө морио унаж, бөх барилдаж, сур харвадаг байсныг дурдсан байдаг. Үүнийг сэргээснээр хөдөөгийн малчин залуусын хувьд энэ төрлөөр хичээллэх боломжтой болж байгаа юм. Энэ гурван төрлийн спортоор хичээллэснээр өв тэгш бие цогцолно гэж харж байгаа. Энэ бол үнэхээрийн чухал зүйл байна аа. 

Дэлхийн монгол наадмыг гурван жил тутам зохион байгуулж, уг наадмын үндэсний бөхийн барилдаан, хурдан морины уралдаан, сур харвааны төрлүүдэд дэлхийн аварга цол олгоё.

Зөвхөн монголчуудын наадам гэж ярьдаг. Гэтэл нэг өдөр монгол үндэстэн амьдардаг дэлхийн бусад улс орнуудад ийм наадам хийгээд, дэлхийн аварга өгөөд унавал яах вэ. Тиймээс Чингис хааны талбай, Чингис нисэх буудал нэрлэсэнтэй адилхан монгол наадмаа өөрсдөө өвлөж авахын тулд дэлхийн хэмжээний наадам хийж эхлэхээс өөр замгүй юм. 

Ч.Лодойсамбуу

УИХ-ын гишүүн

-Энэ хуулийг хэлэлцэх шаардлагагүй гэж үзэж байна. Наадам, Цагаан сар дөхөхөөр элдэв шоглолт, мушгин гуйвуулсан яриа гардаг нь зохимжгүй. Эрийн гурван наадмын утгыг нь гажуудуулан ярьж байна.

Нэг хүн гурван наадам хийнэ гэсэн ойлголт байхгүй. Аливаа асуудлыг олон нийтэд хүргэхээсээ өмнө сайтар нягталж, судалж байх хэрэгтэй.

Үндэсний их баяр наадам бол ард түмний эв нэгдлийн бэлгэ тэмдэг. Гэтэл үүнийг хүний амны зугаа болгож, зарим хүмүүс санаатайгаар гутаан доромжлох явдал гарч байна. Наадам ойртох бүрд үндэсний баяр наадмын талаар янз бүрээр ярьдаг байдлыг зогсоох хэрэгтэй. Хэрэв баяр наадмын талаар хэлэлцэх гэж байгаа бол үндэсний хэмжээнд нь авч үзэж, хүндэтгэлтэй хандах ёстой. УИХ-ын гишүүн О.Амгаланбаатар энэ санаачилгаа эхлээд өөрийн төрөлх Говь-Алтай аймагт хэрэгжүүлж, зохион байгуулж үзэх боломжтой. Уг хуулийн төслийг баталж, хуульчлахгүйгээр ч ийм арга хэмжээг зохион байгуулах боломж нээлттэй байна.