Монголд зочлон ирэх жуулчдын тоо сүүлийн жилүүдэд өссөн сайн мэдээтэй. Гэвч дэд бүтцээ шийдэж, үйлчилгээгээ сайжруулаагүй цагт нэг сая жуулчин хүлээж авах зорилго "мөрөөдөл" болж хувирна. Салбарын сайд нь жуулчдын тоо өсч, өчнөөн тэрбум ам.доллын орлого олсон тухай ярьдаг ч бодит амьдрал дээр аялал жуулчлалын үнэ нь хадаж, үйлчилгээ нь унасаар байна. Үүний ганц жишээ бол модон жорлон. Өнөөдөр боловсон жорлон, хог хаягдлын асуудлаа бүрэн шийдэж чадаагүй байгаа нь XXI зууны эмгэнэл юм. Хээр талд хог нь хийсч, хүмүүс нь энд тэндгүй морь харцгаана. Олон нийтийн сүлжээ хөгжсөн энэ цаг үед Монголд ирсэн гадаадын жуулчин болгон л гар утсаараа бичлэг хийж, аяллын сэтгэгдлээ хуваалцах энүүхэнд болсон.

Зарим нь модон жорлон, хоолны чанар хоёрыг нь гайхаж гомдол мэдүүлэх нь бий. Энэ нь эргээд ирэх жуулчны тоог төдий чинээгээр бууруулах нь мэдээж.

Засгийн газар, салбар яамнаас жил бүр л нэг сая жуулчин хүлээн авахаа мэдэгддэг. Монгол Улс 2024 онд 800 мянган жуулчин хүлээн авч, салбарын орлого 1.5 тэрбум ам.долларт хүрсэн гэдгийг албаныхан онцолж байв. Тэгвэл энэ тоо 2025 онд 856 мянга буюу 56 мянган жуулчнаар нэмэгдэв. Нэг жилийн дотор 50 мянгаар л нэмэгдсэн жуулчдын тоог энэ онд 150 мянгаар нэмэгдүүлж чадах уу. Өнөөдрийн байдлаар 280 мянга гаруй гадаад жуулчин Монголд иржээ. Жуулчдынхаа тоог нэмж чадлаа гэхэд тав тухтай, сэтгэл ханамжтай аялуулж, үдэж чадах уу гэдэг эргэлзээ дагуулсан хэвээр байна.

Учир нь 2026 оны гуравдугаар сараас эхлэн салбараа хөгжүүлж, бизнес эрхлэгчдээ дэмжихээр зургаан хувийн хүүтэй хөнгөлөлттэй зээл арилжааны банкуудаар дамжуулан олгож эхэлсэн. Гэвч тэр зээл нь очих ёстой эзэддээ хүрч чадсангүй.

Монгол Улсын Засгийн газрын өнгөрсөн 2025 оны тавдугаар сарын 22-ны өдрийн хуралдаанаар дөрвөн улирлын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх, аялал жуулчлалын салбарт хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар хийгдэх дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх зорилгоор Аялал жуулчлалын салбарыг дэмжих хөнгөлөлттэй зээл олгох тухай 255 дугаар тогтоолыг баталсан. Уг тогтоолоор аялал жуулчлалын салбарт үйл ажиллагаа эрхлэгчдэд арилжааны банкуудын эх үүсвэрт тулгуурлан зургаан хувийн хүүтэй, зургаан жил хүртэлх хугацаатай хөнгөлөлттэй зээл олгохоор болсон юм. Харамсалтай нь, УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны дэргэдэх Аялал жуулчлалын хөгжлийн дэд хорооны хурлаар салбар яамнаас нийт 28 аж ахуйн нэгжид 72 тэрбум төгрөгийн зээл олгосны 10 нь Аялал жуулчлалын мэргэжлийн холбооны гишүүн хуулийн этгээд байгаа бөгөөд үлдсэн 18 аж ахуйн нэгжийн мэдээллийг тодруулан, баталгаажуулж ирүүлэхийг ССАЖЗЯ-наас хүссэн байна. Зээл авсан аж ахуйн нэгж дунд бетон зуурмагийн компани хүртэл багтсан нь шүүмжлэл дагуулав. Хөнгөлөлттэй зээл олгосноор ялал жуулчлалын салбарт тулгамдсан олон асуудлыг шийдвэрлэж, үнийн хөөрөгдөл буурна гэх хүлээлт ч талаар болов.

Зөвхөн гадаад жуулчин гэлтгүй эх орондоо гэр бүл, найз нөхдөөрөө олон жил төлөвлөсөн аяллаа сэтгэл дундуур дуусгаж, эрүүл мэндээрээ хохирох тохиолдол ганц нэгээр тогтохгүй. Аялал жуулчлалын салбарт модон жорлонгийн асуудал хөндөгддөг байсан бол үүн дээр нэмээд амт, чанартай хоол, тав тухтай орчин, үнэ өртөг, аюулгүй байдал гээд олон асуудалд анхаарах цаг болсныг иргэд хэлж, шүүмжлэх болсон. Тиймээс салбарын судлаачид аялал жуулчлалын салбар дахь үйлчилгээний чанарт анхаарч, сайжруулах шаардлагатай гэж дүгнэжээ.

Аялал жуулчлалын салбарт маркетинг сурталчилгаа, элдэв контент, инфлүүзер гэхээс илүүтэй дэд бүтэц болон тав тухтай үйлчилгээ үгүйлэгдэж байгааг судалгаанд оролцсон дотоодын аялагчид онцолсон байдаг.

Тэд эх орноороо аялахад хамгийн түрүүнд боловсон жорлонгийн асуудлыг шийдэхийг хүссэн бол дараагаар нь орон нутгийн замын нөхцөл байдал, үйлчилгээний байгууллагын тав тух, стандартад анхаарах шаардлагатай гэсэн байна. Үүнээс гадна орон нутгийн замын тэмдэг тэмдэглэгээ, амралтын газар, зочид буудлын үнийн хөөрөгдөл, интернэт харилцаа холбооны асуудал хүндрэлтэй байдаг гэжээ.