Дөнгөж 18 насанд хүрсэн, галзуу барын аманд гараа хийхээс буцахгүй дэврүүн сайхан залуусаа зохих ёсны журмын дагуу үзлэг шинжилгээнд хамруулж улмаар хугацаат цэргийн албанд жилдээ хоёр удаа татдаг. Аавын олон хөвгүүдтэй мөр зэрэгцэн алхаж, эх орноо хамгаална гэх дэврүүн сэтгэлээр тэд цэргийн албанд татагддаг. Гэтэл сүүлийн жилүүдэд цэргийн албанд татагдсан залуус алба хааж байх хугацаандаа амиа алдсан гэх мэдээлэл олны чихийг дэлсдэг болоод удаж байна.

Энх цагт эх орноо манах эрэлхэг цэргүүдээ цаг бусаар алдсаар байгаа нь гаслантай.

 Хамгийн сүүлд гэхэд энэ сарын 19-ний өдөр Баянхонгор аймаг дахь барилгын цэргийн ангийн 339 дүгээр цэргийн ангид хугацаат цэргийн алба хааж байсан байлдагч амиа алдсан хэрэг олныг хиртхийлгэлээ. Байлдагч яг ямар шалтгаанааны улмаас нас барсан нь одоогоор тодорхойгүй буюу шалгалтын ажиллагаа үргэлжилж байна гэх мэдээлэл бий.

Гэхдээ энд хэд хэдэн  тодорхойгүй асуудал бий. Тухайлбал, байлдагч хяналтын камергүй өрөөнд өөр нэг байлдагчтай муудаж улмаар гарч ирсэн даруйдаа ухаан алдаж газар дээрээ нас барсан гэж Цагдаагийн байгууллагаас мэдээлсэн. Мөн Зэвсэгт хүчний жанжин штабаас "амиа алдсан цэрэг өвчтэй байсан" гэж мэдээлэл өгсөн юм.

Тэгвэл талийгаачийн нагац ах Н.Гансүх “Эрүүл чийрэг сайхан хүү байсан. Өнөөдөр ар гэрийнхэнд бүгдэд нь шок болж байна. Бүгд сэтгэл зүйн хувьд том цохилтод ороод байна. Талийгаач дүүг минь нас барснаас хоёр цагийн дараа ар гэрийнхэнд нь мэдэгдсэн. Би задлан шинжилгээ хийхийнх нь өмнө дүүгээ гадна үзлэгийн үеэр нь орж харсан. Бие дээр үүссэн хэзэрхий, толбо, шархыг харахад бусдад зодуулсан нь харагдаж байсан. Миний дүү өвөө эмээгийнхээ гал дээр төрсөн зээ болохоор өлчир, чийрэг биетэй 180 см өндөр залуу байсан. Хүний хүчинд автаж, аргагүй байдалд орж нас барсан байх гэж би харж байна.

Зэвсэгт хүчний жанжин штаб /ЗХЖШ/-аас эрүүл мэндийн шалтгааны улмаас гэдэг тайлбар өгснийг хараад маш их цочирдсон. Эрүүл мэндийн шалтгаанаар нас барсан гэсэн тайлбар өгснийг нь хараад миний хувьд маш их гомдож, итгэж чадаагүй.

Цэрэгт татах үеийнх нь эмчийн үзлэг, дүгнэлтийг үзүүлнэ. Цааш цаашдаа аавын олон хүү армид яваад амиа алдаад байж болохгүй. Цэрэгт байхдаа гоё байна, улирч магадгүй гэж ярьж байсан шүү дээ, дүү минь. Ийм эх оронч сэтгэл зүрхээр хандаж байсан. Гэтэл хөшигний цаана ийм сэтгэл зүрхтэй цэргүүд нь амь насаа алдаад байж болохгүй. Холбогдох албан тушаалтнууд нь арга хэмжээ авах ёстой” гэдгийг хэлжээ.

Тэгвэл 2026 он гарсаар нэгдүгээр сарын 24-ний 00:10 цагт Дотоодын цэргийн 05 дугаар ангийн хугацаат цэргийн алба хаагч зодуулж, биедээ гэмтэл авсан байдалтай эмнэлэгт хүргэгдэн ирлээ гэх мэдээлэл цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдсэн. Одоогийн байдлаар шалгалтын ажиллагаа үргэлжилж буй. Энэ хэргийг цагдаа, дотоодын цэргийн удирдлага анхааралдаа авч Дотоодын цэргийн штабаас дотоод хяналт аюулгүй байдлын алба хаагчид, штабын дэд дарга, цэргийн зохион байгуулалтын хэлтсийн дарга, нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргийн цагдаагийн хэлтсийн алба хаагчид шалгаж, цэргийн ангийн дарга нарыг ажлаас нь чөлөөлсөн байдаг.

Гэвч байдал дээрдсэнгүй. Энэ дөнгөж энэ он гарсаар бидэнд мэдэгдэж байгаа тохиолдол. Үүний цаана цэргийн нууц гэдэг шиг хэчнээн ийм хэрэг гарч байгааг тааварлах боломжгүй. Үндсэндээ, үе үе ийм мэдээ сонсогддогч төдийлөн эзэн холбогдогч нь хариуцлага хүлээсэн зүйлгүй шат шатандаа бөөрөнхийлсөөр дорвитой хариу мэдээлэл өгөлгүй хэрэг тэгэсгээд намждаг.

"Нэг хүн үхвэл эмгэнэлт явдал, олон хүн үхвэл статистик" гэж Сталины хэлсэн үг байдаг. Үнэндээ, Монголын цэрэг армид ийм л явдал тохиолдож байна. Учир нь, байсхийгээд л нэг цэрэг учир битүүлгээр амиа алдах, хэн нэгэн зодуулж эрүүл мэндээрээ хохирох явдал жирийн үзэгдэл болжээ. Харамсалтай нь, "хүн биш цэрэг" гэдэг хандлагаар армид алба хааж яваад амиа алдсан цэргүүдийн асуудлыг төр нь тоохоо болиод удаж байна.

Хүний сайхан үрийг цэрэгт татаж алчхаад  "Энэ хэргийг эргэн мэдээлнэ. Шалгаж байгаа учраас илүү мэдээлэл өгөх боломжгүй" гэж олны амыг тагладаг хэвшмэл үгтэй болсон. Хэвлэл, олон нийтээр хэдэн өдөр шуугиж байгаад мартчихна гэж тэд тооцдог байх. Тиймээс шалгаж байна, нягталж байна гэсээр цаг хождог.  Эр цэргийн албанд үдсэн хүү нь эргэж ирэхгүй болсон насны шарх, сэтгэлийн тамтайгаа ээж, аавууд нь үлддэг. Цэрэг армийн салбар бол эмзэг бөгөөд улс орны аюулгүй байдал, тусгаар тогтнол, өндөр хэмжээний нууцлалын зэрэглэлд үйл ажиллагаа, тушаал заавар нь явагддаг онцлогтой. Тиймээс иргэд олон нийт, ээж аавууд ч, хэвлэл мэдээлэл ч тэгсхийгээд аливаа асуудлыг дотроос нь бус гаднаас нь өнгөцхөн шүүмжлээд л өнгөрдөг. Өөрөөр хэлбэл, эрүүл мэнд, боловсрол, хөдөө аж ахуй гэх мэт шиг сэтгүүлч болгон сэвж, балбаад байдаггүй салбар. Тодруулбал, иргэн бүрийн зүрх сэтгэлд эх орны төлөө… гэсэн зүрхэн тарни мэт тангараг хадаатай явдаг учир ийн хайрладаг юм.  Монголын зэвсэгт хүчний салбарт бодлого дутагдав уу, боловсролтой боловсон хүчний хомсдол нүүрлэв үү?

Ээжийн энхрий хөвгүүд бодлогогүйн, боловсролгүй дарга нарын, хариуцлагагүйн, хатуу дэглэлтийн, аюулгүй ажиллагаа алдагдсаны гайгаар аминаасаа салж аав ээжийгээ орхин одсоор.

Өмнө нь 2022 оны зургадугаар сард Дотоодын цэргийн 05 дугаар ангийн хугацаат цэргийн алба хаагч 18 настай Н /2022.06.16/ 16:00 цагийн үед эмнэлэгт яаралтай түргэн тусламж авахаар ухаангүй хүргэгдэн иржээ. Ингээд 6-7 цаг үргэлжлэх мэс засалд орсон ба эмч нарын баг ходоодыг нь бүрэн авсны улмаас амиа алдаж байв. Цэл залуухан, амьдралд дөнгөж хөл тавих насан дээрээ цэргийн албанд мордсон залуус яагаад амиа хорлох, бэртэж, гэмтэж, ухаангүй эмнэлэгт хүргэгдэх болов. Учир шалтгаан нь цэргийн албандаа юу эсвэл алба хаахаар ирж байгаа залуусын хүмүүжил, сэтгэлзүйтэй холбоотой юу гээд олон хариултгүй асуултууд үргэлжилсээр.
Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Батлан хамгаалах яам, Зэвсэгт хүчний жанжин штаб нь энэ талаар судалгаа дүгнэлт гаргаж, шалтгааныг олохгүй бол цэргийн албанд явах залуус ховордож, ямар нэг аргаар цэрэгт явахгүй байх арга сийлэх залуусын тоо улам олон болох вий.

Жил бүр л цэрэгт нас барсан залуусын тоо нэмэгдэх, иргэд ч цэргийн албанд итгэх итгэл алдарсаар өнөөг хүрэв. Олон нийтийн шүүмжлэл нэмэгдээд ирэхэд хэн нэгэн даргад хариуцлага тооцох нэрээр халаад үлддэг, харин иргэд нь хайран сайхан залуучууд хэмээн статистик тоо тоолсоор байх уу. Цаашид хэдэн аав, ээжийн хүү, хэдэн залуусын алтан амиар цэргийн албаны дэглэлтийг анхаардаг болох вэ.