Ардчилсан намаас өнөөдөр /2026.05.07/ зохион байгуулсан "4:11 мэдээллийн цаг" хэвлэлийн бага хурлаар Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн "Татварын дарамтаас чөлөөлөх багц хуулийн төсөл"-ийн талаар мэдээлэл хийлээ. 

УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн ахлах зөвлөх М.ЧИМЭДДОРЖ:

-Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн татварын багц хуулийн төсөл нь бодит байдал дээр бизнес эрхлэгчдийг дэмжих бус, харин эдийн засгийн хүндрэлтэй үед дарамтыг улам нэмэгдүүлсэн шинжтэй байна. Өнөөдөр макро эдийн засгийн алдаатай бодлогын улмаас хөрөнгө оруулалт саарч, инфляц өсөн, улсын төсөв тасалдах хэмжээнд хүрээд байгааг Засгийн газрын гишүүд өөрсдөө ч хүлээн зөвшөөрч, ирэх зургадугаар сард төсвийн тодотгол хийхээр төлөвлөж байна. Ийм нөхцөлд аж ахуйн нэгжүүд татвар төлөх дургүйдээ бус, үйл ажиллагааны орлогогүй болж, боломжгүй байгаадаа татвараа хугацаандаа төлж чадахгүй байна. Гэтэл шинэ хуулийн төсөлд татвараа хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд ирээдүйд олох орлогын 80 хувийг үл маргах журмаар шууд суутгахаар заасан нь ААН-үүдийг дампуурал руу түлхэх аюултай юм.

Олсон орлогынхоо 80 хувийг татварт хураалгасан байгууллага үлдсэн 20 хувиар үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэх, ажилчдын цалин тавих боломжгүй тул энэ заалтыг наанадаж 50 хувь болгож бууруулах шаардлагатай байна.

Түүнчлэн татварын байцаагч үндэслэлгүйгээр илүү татвар ногдуулсан бол түүнийхээ 50 хувиар татвар авна гэх мэт ойлгомжгүй, хариуцлагагүй заалтууд орсон нь төрийн зүгээс татвар төлөгчдөд хүндрэл учруулж буйн нэг илрэл юм.

НӨАТ-ын хуулийн хэрэгжилтийн үнэлгээгээр өндөр оноо авсан ААН-үүдэд татвар төлөлтийг хоёр жилээр хойшлуулах боломж олгож байгаа нь өнгөн талдаа дэмжлэг мэт харагдах боловч практик дээр зөвхөн уул уурхай, банк санхүүгийн салбарын томоохон компаниудад зориулагдсан хөнгөлөлт болжээ. Харин татвараа арай ядан төлж буй жижиг, дунд бизнесүүд энэ босгыг давах боломжгүй байна. НӨАТ-ын босгыг 50 саяас 400 сая төгрөг болгож нэмэгдүүлсэн нь ч эдийн засагт сайн үр дагавар авчрахгүй бөгөөд татвар төлөгч ба төлөгч бус гэсэн хоёр тусдаа тогтолцоо үүсгэж, шударгаар татвар төлөгчдийг хохироох эрсдэлтэй.

НӨАТ-ын босгыг нэмэх бус, хувь хэмжээг нь 10 хувиас бууруулах замаар асуудлыг шийдэх нь зүйтэй.

Онцгой албан татварын хувьд 100 мянган ам.доллараас дээш үнэтэй автомашины татварыг 33 хувь болгож нэмэгдүүлсэн нь заль мэх ашигласан зохицуулалт гэж харагдаж байна. Учир нь төрийн байгууллагууд 2026 оны худалдан авалтын тендерээ аль хэдийнэ зарлаж дуусгаад, наадмын дараа иргэдийн худалдан авалт эхлэх үеэр энэ татварыг хэрэгжүүлж байгаа нь шударга бус юм.

ААН-ийн орлогын албан татварт 15 хувийн шинэ шатлал нэмж байгаа нь татварын реформ биш, харин өргөжин тэлэх гэж буй компаниудыг жижиг байхыг шаардсан арга ядсан оролдлого юм. Мөн Хувь хүний орлогын албан татварт үзүүлэх хөнгөлөлт нь өмнөх шатлалтай татварын бодлогын алдааг засч чадахгүй байна. Сайн боловсрол эзэмшиж, өндөр цалин авч буй иргэдийнхээ эсрэг 20 хувийн татвар ногдуулсан нь хөдөлмөрийн үнэлэмжийг бууруулж байгаа хэрэг.

Хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэхийн тулд толгой болон охин компаниудын хоорондох давхар татварыг арилгах, томоохон төслүүдийн эхэн үед гардаг алдагдлыг орлогоосоо шилжүүлэн тооцох боломжийг бүрдүүлэх зэрэг бодит реформууд өнөөдөр юу юунаас илүү чухал байна.

Ардчилсан намын дэргэдэх "Гэрэгэ" бодлогын хүрээлэнгийн захирал Х.Номингэрэл:

"Гэрэгэ" бодлогын хүрээлэн нь бодлого боловсруулах явцад үр шим хүртэгсэд болон эрх ашиг нь хөндөгдөж буй иргэдийн дуу хоолойг тусгах, тэдний дунд хэлэлцүүлэг өрнүүлж бодлогын санал боловсруулах нь чухал гэж үздэг судалгааны байгууллага юм.