УИХ –ын нэр хүнд түүхэнд байгаагүйгээр уруудаж эхэллээ. Ардын намынхны туйлдаа хүрсэн зөрчил тэмцэл дээр Ардчилсан намын бүлэг тоглолт хийснээр УИХ чуулганаа хуралдуулж чадахгүйд хүрч, цаашлаад Засгийн газраар бооцоо тавьсан улс төр эрчийг авах шинжтэй.

Яг одоо Ардын нам дотор нүүрсчид ялах уу, ялагдах уу гэдэг том зодоон өрнөж байна.

Хэрэвзээ энэ удаагийн зодоонд Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан нар ялалт байгуулбал Засгийн газрын нүүрсчидтэй хийх тэмцэл төгсгөл болох биз.

Хэдэн сарын өмнө Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдаар Б.Энхбаярыг томилох үеэрээ  “Ард түмний баялгийг хулгайлсан аливаа үйлдэлд хуулийн хариуцлага хүлээлгэж, нууж хаасан үнэнийг илчлэн хариуцлага хүлээлгэх болно” гэж мэдэгдсэн. Удалгүй Бортээгийн ордтой холбоотой асуудлаар УИХ-ын гишүүн Д.Амарбаясгалан шалгуулж, улмаар хилийн хориг тавиулсан.  Мөн Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ хууль зөрчин хилийн зурваст газар олгосон шийдвэр нь Засгийн газрын холбогдох тогтоолуудаар тодорхой болж, хуулийн байгууллагаар шалгуулахаар шилжүүлсэн.  Энэ мэтчлэн нэр дурдвал асар олон хулгайн сэдэлтэй хоолой ороосон хэргүүд Засгийн газар солигдсоны хүчинд олон нийтэд ил болсон.  Нэг үгээр хэлбэл, тэдний бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэн шалгах асуудал УИХ-д хэзээ мөдгүй орж ирж мэдэхээр болсон нь эртнээс төлөвлөсөн мэхээ УИХ-ын ирцээр бойкотлон хийж байна гэж хэлэхэд бодит үнэнээс зөрөхгүй л болов уу.

Харин “УИХ-ыг МАН-ын дарга удирдаж байгаа тохиолдолд чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцохгүй” гэх Ардчилсан намын бүлгийн улс төр эцсийн дүндээ хуулийн хариуцлагаас мултрах гэсэн фракцынхны талд ашигтай тоглолт болж хувирч байна.

Учир нь, хуульд зааснаар УИХ-ын чуулганыг хуралдуулахад оролцох гишүүдийн тоо хамгийн багадаа 64 буюу 50 хувийн босго давах ёстой.  УИХ дахь МАН-ын бүлэг 68 гишүүнтэй дангаараа чуулганы хуралдааныг хийх боломжтой ч Л.Оюун-Эрдэнэ тэргүүтэй гишүүд нь тохироо хийх зорилгоор ирцээр бойкот хийж байгаа тохиолдолд яаж ч чардайгаад дангаараа ирцийг 50 хувьд хүргэх боломжгүй.  Засгийн газрын хамтрагч ИЗНН, ХҮН нам УИХ-д нийтдээ  12 суудалтай ч тэднийг оруулаад ч ирц 50 хувьд хүрэхгүй байна.  Хяслантай нь, УИХ-д дөрвөн суудалтай Үндэсний эвсэл “Эрх баригч хүчин өөрсдөө ирцээ бүрдүүлбэл чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцоно” гэж гэдийх болсон нь бойкотыг дэмжсэн тоглолт болж хувирсан.

Товчхондоо 126 гишүүний кнопын дийлэнх хувь нүүрсчдийн талд гарснаар УИХ-ын ажил гацаад байна.

Ирцээр бойкот хийн, зорилгодоо хүрэх гэсэн бүлэглэлүүдийн хувьд  ордон дотроо ганган тоглолт хийж, нэр хүндээ өсгөж болох ч гадна талд бол парламентын рейтингийг навс унагасан бохир улс төр болж л бууж байна.   Ийм нөхцөлд парламентыг тараах санаачлага гарч байгааг бас буруутгах аргагүй. Гэхдээ ард түмний элч болж ажиллана гэх амлалт өгсөн хууль тогтоогчид хувийн эрх ашгийг дээгүүрт тавьж,  улс төр хийхээс илүүтэй улсаа бодож, ажиллахгүй бол авлигадаа живлээ.  Л.Оюун-Эрдэнэ Засгийн газрыг тэргүүлэн ажиллахдаа энэ улс орныг юу болгож орхисныг “Транспэрэнси Интернэшнл” байгууллагаас зарласан авлигын индекс бэлээхэн гэрчилнэ.  Тодруулбал, 2025 оны үзүүлэлтээр Монгол Улс 31 оноо авч, дэлхийн 182 улсаас 124 дүгээрт эрэмбэлэгдсэн нь сүүлийн 10 жилийн хугацаан дахь хамгийн муу үзүүлэлт болсныг мартах учиргүй.

Ийм нөхцөлд улс төрийн тогтворгүй байдал газар авбал улсаараа л хүндэрнэ.

Одоо бол хэрүүл тэмцэл хийхээс илүүтэй ажиллах цаг. Ойрхи Дорнодод үүссэн мөргөлдөөнөөс болж, олон асуудал сорилт болж орж ирэхээр байна. Жишээ татвал, нефтийн үнэ өсөх эрсдэлтэй нүүр туллаа. ОХУ-аас 100 хувь шахам нефтийн бүтээгдэхүүнээр хараат Монгол Улсын хувьд ид бүтээн байгуулалтын ажил эхлэх цагаар улс төрийн тогтворгүй байдал үүсвэл юу болох вэ. Эндээс бий болох эрсдэлд хамгийн түрүүнд өртөх нь иргэд. Эрчим хүчний төслүүдээ шуурхай хөдөлгөх талд анхаарахгүй бол ажил хийх цаг богино. Үндсэндээ Засгийн газрын хувьд УИХ-аар шийдүүлэхээр хүлээж буй олон асуудал байна. Гишүүд улстөржиж чуулганаа гацааж суухын оронд урагшаа хараад ажлаа хийх шаардлага байна.

Нүүрсчид парламентынхаа нэр хүндийг золин улс төр хийхийн оронд бүрэн эрхээсээ түдгэлзээд шалгуулчихвал наанадаж нэрд нь цэвэр, цаанадаж парламентын дархлааг хамгаалж үдэхэд тустайсан даа.

Г.ХОРОЛ