НЭГДЭХИЙГ ЗӨВШӨӨРСӨН УЛС, ОРОН

Энх тайвны зөвлөлд нэгдэх урилгыг олон улс хүлээн зөвшөөрөөд байна. Энэхүү байгууллага нь мөргөлдөөнд өртсөн бүс нутгуудад энх тайван, тогтвортой байдлыг дэмжих зорилготой юм. Урилгыг хүлээн авсан орнуудын тоонд Арабын Нэгдсэн Эмират, Саудын Араб, Египет, Катар, Бахрейн, Пакистан, Турк, Унгар, Марокко, Косово, Албани, Болгар, Аргентин, Парагвай багтжээ.

Мөн Төв Азийн Казахстан, Монгол, Узбекистан, зүүн Өмнөд Азийн Индонез, Вьетнам улс нэгдэхээ илэрхийлсэн байна.

Израилийн ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху мөн оролцохоо мэдэгдсэн ч Газын Гүйцэтгэх зөвлөлд Турк, Катарын төлөөлөгчид багтсанд дургүйцлээ илэрхийлсэн байна. Тэрбээр мөн Олон улсын эрүүгийн шүүхээс гаргасан баривчлах захирамжтай тулгарч байгаа юм. Давост болсон Энх тайвны зөвлөлийн ёслолын үеэр Израилийн төлөөлөгч тайзан дээр гарч ирээгүй ч тус улсын ерөнхийлөгч Ицхак Херцог ирсэн байжээ. Харин Нетаньяху өөрөө оролцоогүй байна.

Өнгөрсөн жил АНУ-ын зуучлалаар энхийн гэрээ байгуулсан Армени, Азербайжан улсууд мөн Энхийн зөвлөлд нэгдэхээр зөвшөөрсөн байна. Уг гэрээний хүрээнд АНУ бүс нутгийн чухал тээврийн коридорыг хөгжүүлэх онцгой эрх авах юм. ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путины ойрын холбоотон гэгддэг, Европын “сүүлчийн дарангуйлагч” хэмээн тодорхойлогдож буй Беларусын удирдагч Александр Лукашенко ч мөн оролцохоор болжээ.

Трамп “Надад маргаантай хүмүүс ч бий” хэмээн, Владимир Путин нэгдэхийг зөвшөөрсөн гэж хэлсэн байна.

Гэсэн хэдий ч ОХУ-ын Ерөнхийлөгч үүнийг албан ёсоор хүлээн авснаа батлаагүй байгаа. Мөн тус улсын удирдлага АНУ-д царцаагдсан Оросын хөрөнгийг ашиглан байнгын гишүүн орны 1 тэрбум ам.долларын хураамж төлөх боломжтойг өмнө нь дурдсан юм. Үүнээс гадна, дайн явуулж буй улс энхийн санаачилгад оролцож болзошгүй байгаа нь олон хүний санаа зовнилыг төрүүлжээ.

АНУ-ын тусгай элч Стив Уиткофф болон Трампын хүргэн Жаред Кушнер өчигдөр Москвад очсон бөгөөд өнөөдөр Украинтай холбоотой энхийн хэлэлцээрийн асуудлаар Путинтэй уулзах болсон. Канадын Ерөнхий сайд Марк Карни Канад улс тодорхой нөхцөлтэйгөөр Энхийн зөвлөлд нэгдэх бодолтой байгааг мэдэгдсэн бөгөөд санхүүгийн гэх мэт нарийн асуудлууд хараахан шийдэгдээгүй байна гэж мэдэгджээ. Путин болон Карни нар Давост болсон Энхийн зөвлөлийн ёслолд оролцоогүй байна.

НЭГДЭХЭЭС ТАТГАЛЗСАН УЛС, ОРОН

Трампын санаачилсан Энх тайвны зөвлөлд нэгдэх урилгыг зарим улс хүлээн зөвшөөрөөгүй, харин зарим нь тодорхой шийдвэр гаргаагүй хэвээр байна.

Их Британи тус зөвлөлд нэгдэхгүй гэдгээ мэдэгдсэн бөгөөд үүний шалтгаан нь Орос оролцож буйтай холбоотой ажээ. Их Британийн Гадаад хэргийн сайд Иветт Купер "ВВС"-д өгсөн ярилцлагадаа, энэ нь өргөн хүрээтэй улс төр, хууль эрх зүйн асуудал хөндсөн олон улсын гэрээ тул Британи гарын үсэг зурахгүй гэж хэлсэн байна.

Мөн ОХУ Украинд энх тайвныг эрхэмлэж байгааг харуулах ямар нэгэн бодит алхам харагдахгүй байхад Владимир Путин энх тайвны байгууллагад оролцох нь зохимжгүй хэмээн онцолжээ.

Франц, Норвеги улсууд мөн татгалзсан байна. Тэд Энхийн зөвлөл нь НҮБ-тай хэрхэн уялдан ажиллах нь тодорхойгүй байгаа талаар эргэлзэж буйгаа илэрхийлжээ. Хятад улс урилга авснаа баталсан ч нэгдэх эсэхээ хараахан мэдэгдээгүй байна. Хятадын Гадаад хэргийн яамны төлөөлөгч НҮБ төвтэй олон улсын тогтолцоог хамгаалах байр сууриа хэвээр хадгална гэж мэдэгджээ.

Украин энэхүү санаачилгыг эрс эсэргүүцэж байна. Ерөнхийлөгч Володимир Зеленский Оростой нэг зөвлөлд хамт суух боломжгүй хэмээгээд, Оросыг дайсан, Беларусийг түүний холбоотон гэж тодорхойлжээ. Итали улс мөн болгоомжтой хандсан байна. Ерөнхий сайд Жоржиа Мелони зөвлөлд нэгдэхэд Үндсэн хуулийн асуудал үүсч болзошгүй гэж үзэн, гарын үсэг зурах ёслолд оролцоогүй байна. Ирланд одоогоор эцсийн шийдвэрээ гаргаагүй байгаа бөгөөд Гадаад хэргийн сайд Хелен МакЭнти уг урилгыг нухацтай авч үзнэ гэж мэдэгджээ.

ШҮҮМЖЛЭЛ ДАГУУЛСААР

Дональд Трампын санаачилсан Энх тайвны зөвлөл нь олон улсын түвшинд ихээхэн маргаан дагуулж байна. Дипломат, төрийн албан тушаалтнууд болон олон улсын удирдагчид уг байгууллагын талаар ноцтой санаа зовнил илэрхийлжээ. Гол асуудлын нэг нь Энх тайвны зөвлөлийн эрх мэдэл хэт тэлэх болон Трамп зөвлөлийн даргаар тодорхой хугацаагүйгээр ажиллах юм. Үүнийг нэг хүнд хэт их нөлөө төвлөрөх эрсдэлтэй гэж шүүмжилж байна.

Мөн тус зөвлөл нь НҮБ-ын үүрэг, нөлөөг сулруулж болзошгүй гэсэн болгоомжлол бий.

Трамп өмнө нь Энх тайвны зөвлөл НҮБ-ыг орлож магадгүй гэж мэдэгдсэн нь дэлхийн энх тайвныг сахин хамгаалахаар 80 жилийн өмнө байгуулагдсан байгууллагын ирээдүйд заналхийлж байна гэж үзэхэд хүргэжээ. Тус зөвлөлийн дүрэмд “олонтой бүтэлгүйтсэн байгууллагууд” хэмээн дурдсан нь НҮБ-ыг шууд нэрлээгүй ч шүүмжилсэн утгатай гэж олон хүн харж байна. Трамп НҮБ-ыг өмнө нь олонтоо шүүмжилж байжээ.

Өөр нэг маргаантай асуудал нь гишүүнчлэлийн тогтолцоо юм. Улс, орнууд гурван жилийн хугацаатай гишүүнээр ажиллах бөгөөд дараа нь байнгын суудал авахын тулд 1 тэрбум ам.доллар төлөх шаардлагатай.

АНУ-ын албаныхны хэлснээр, уг мөнгийг Газын сэргээн босголтод зарцуулна. Гэвч энэ тогтолцоо нь авлигад өртөх эрсдэлтэй гэж шүүмжлэл дагуулж байна. Мөн Энхийн зөвлөл НҮБ-ын одоогийн энх тайван, хүмүүнлэгийн ажиллагаанд хэрхэн нөлөөлөх нь тодорхойгүй байгаа. Үүнд хариу тайлбар хийхдээ НҮБ-ын хүмүүнлэгийн асуудал хариуцсан дээд албан тушаалтан, Онцгой байдлын тусламжийн зохицуулагч Том Флетчер, Энхийн зөвлөл нь НҮБ-ыг орлохгүй гэдгийг тодорхой мэдэгдсэн байна.

“НҮБ хаашаа ч алга болохгүй,” хэмээн тэр хэлжээ.