Монголчууд бид сүүлийн үед нэг л сонин давхар мэргэжилтэй болжээ. Өглөө ажилдаа явна, орой нь телеграмд “даалгавар биелүүлэгч”, “азтантай лайвын ялагч”, “мөнгөө өсгөх хөрөнгө оруулагч” болчихдог. Харамсалтай нь энэ мэргэжил маань диплом ч үгүй, ашиг ч үгүй, харин данс хоосордгоороо л онцлог.

Өнгөрсөн онд 2318 иргэн цахим залиланд өртөж, нийтдээ 18.8 тэрбум төгрөгөө “амархан аргаар” үдэж өгчээ. Энэ тоо бол нэг том барилга, хэдэн сургууль, эсвэл хэдэн мянган хүүхдийн сургалтын төлбөртэй дүйцэх мөнгө. Гэхдээ бид үүнийг барилга болгож босгоогүй, харин телеграмын багш болон залилангийн лайвдаа хандивласан хэрэг.

Сценари нь бараг л нэг ижил.

• “Та өөрийн даалгавар биелүүлж олсон 100 мянган төгрөгөө авахын тулд 30 мянгыг шилжүүл”
• “Лайк дараад, коммент бичээд, сугалаанд оролцоорой.”
• “Үнэт чулууны уурхайгаас олборлолт хийж, мөнгөтэй болоорой”

Сүүлийн үед телеграмаар даалгавар биелүүлэхээс гадна үнэт чулууны уурхай эрчийг авч байна. Гар утсаа хэд товшоод л маргад, бадмаараг, алмаз олборлоно. Уул нь Монголд жинхэнэ уурхай ухахад лиценз, техник, багагүй хугацаа хэрэгтэй. Харин лайв уурхайд бол ганцхан шилжүүлэг хангалттай. Чулуу нь харагдахгүй, уурхай нь хаана байгааг хэн ч мэдэхгүй, харин мөнгө чинь яг л бодитоор олборлогдоод алга болдог.

Эндээс нэг асуулт ургана. Хэрвээ үнэхээр тийм амархан мөнгө олдог, үнэт чулуу ухдаг юм бол яагаад тэр хүмүүс өөрсдөө чимээгүйхэн баяжаад суухгүй, бусдыг урин залж, “сүүлчийн боломж”, “өнөөдөр л ор” гэж яаралдуулаад байна вэ?

Монголчууд бид хөдөлмөрөөрөө, тархиараа мөнгө олж сурсан ард түмэн. Гэтэл сүүлийн үед “амархан баяжих”, “онлайнаар уурхай ухах” гэдэг үлгэрт хэт итгэх боллоо. Үлгэр гэдгийг нь харин төгсгөл дээр нь л ойлгодог. Төгсгөл нь ихэнхдээ дансанд үлдэгдэл: 0₮.

Үнэн гэвэл нэг л байдаг. Амар, хялбар аргаар мөнгө өсгөнө, олно гэж байхгүй. Уурхай ч бай, сугалаа ч бай, даалгавар ч бай адилхан.

Байгаа бол тэр нь зөвхөн нэг хүнд ашигтай. Тэр хүн нь та биш.

Хурдан, амар аргаар баяжмаар байна уу? Тэгвэл тийм арга, боломж одоогоор дэлхийд алга. Нэг бол гараа, эсвэл тархиа зарж байж, хөдөлмөр гэсэн ганцхан аргаар та хүссэн бүхэндээ хүрэх боломжтой.