УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан УИХ-ын асуулгын мэтгэлцээнээр үргэлжилж байна.

УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг тэрбээр, Зөвшөөрлийн хуулийн төслийг дэмжиж байна. Хэрвээ баталсан  хуульд алдаа гарсан бол хурдан засах ёстой. Зарим гишүүд энэ хуулийг өнгөрсөн жил баталсан гээд хүч ядаад байдаг. Ингэхийн тулд байнгын ажиллагаатай парламент бий. Шинэ хуулийн харж байхад хэд хэдэн анхаарах зүйл бас байна. Монгол Улсын Үндсэн хуульд зааснаар иргэд ААН байгууллагууд тусгай зөвшөөрөл болон энгийн зөвшөөрөлтэй байдаг. Гэтэл мэдэгдэл гэж шинэ хуульд орсон байна. Мөн ашигт малтмал, галт зэвсгийн тухай хуулиуд дээр анхаарах хэрэгтэй байна" гэлээ. 

УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг: 

-Мэдэгдэл гэдэг нь энгийн зөвшөөрлөөс мэдэгдэл рүү шилжүүлж байгаа асуудал. Түүнээс мэдэгдэл гээд шинээр өөр зүйл оруулж ирж байгаа асуудал биш. Тусгай зөвшөөрөл, зөвшөөрөл, мэдэгдэл гэсэн гурван ангилалтай болж байгаа юм. 

УИХ-ын дарга Н.Учрал Зөвшөөрлийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах санаачилгыг гаргаад байгаа юм. Тэрбээр, "Зөвшөөрлийн тоо багасаагүй зөвшөөрөл гэдэг бичиг бүртгэл, мэдэгдэл, гэрчилгээ, сертификат, магадлан итгэмжлэл гэх мэтчилэн зүсээ олон янзаар хувиргаснаар бизнес эрхлэх хүсэлтэй иргэн 1000 гаруй бичиг баримт бүрдүүлж байж зөвшөөрөл авдаг болчихсон байна.

Тухайлбал, бүртгэл 264, дүгнэлт 232, гэрчилгээ 132, магадлан итгэмжлэл 30, сертификат есийг нэмж зохиосноор 1000 гаруй байсан зөвшөөрөл өөр нэр, зүстэйгээр ахин амилсан байна" гэсэн юм. 

Төрийн хүнд суртлыг бууруулж, төрийн оролцоог багасгаж, зах зээлийн систем рүү  шилжүүлэх зорилгоор “Чөлөөлье” санаачилгыг гаргасан. Уг санаачилгаа ажил хэрэг болгохын тулд Зөвшөөрлийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулахаар болж, хуулийн төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлснийг өнөөдрийн чуулганаар хэлэлцэж гишүүпд байр сууриа илэрхийлэв. 

УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ: 

-Тэрбээр, мэргэжлийн холбоодууд тодорхой зөвшөөрлийг олгож эхэлсэн. Энд олгож байгаа зөвшөөрлийг хэрхэн хялбаршуулж байгаа вэ. Хоёрдугаарт, зөвшөөрөл олгох хугацааг заавал зааж өгдөг. Энэ нь нягтлах нэрээр маш удаж, өрсөлдөөнд шударга бусаар нөлөөлдөг. Үүнийг хэрхэн шийдвэрлэж байгаа вэ. Гуравдугаарт, иргэдийг маш их төөрөгдүүлдэг. Өмнө нь бүх мэдээллийг цахимжууллаа гээд зөвшөөрлийг цахимаар авахаар зохицуулсан. Гэтэл Батбаатар сайд дөнгөж энэ жилээс цахим болгож байгаа юм шиг зүйлийг ярьж байна. Энэ 2022,2023 онд цахимжчихсан байна. Тусгай хамгаалалттай газартай холбоотой асуудал орж ирж байна.

Хууль санаачлагч, УИХ-ын дарга Н.Учрал:

-Өмнө нь Хассуурийн Ганхуяг нарын гишүүд Зөвшөөрлийн тухай хуулийг өргөн мэдүүлж батлуулаад 360 болгож тоог нь бууруулсан. Гэсэн ч нөгөө магадлан итгэмжлэл, мэдэгдэл, гэрчилгээ, сертификат гээд дахиад зүсээ хувиргаад нэмэгдээд байгаа юм. Ийм олон хэлбэрээр нэмэгдээд байхаар зөвшөөрлийг бууруулсан ашиг нь гарахгүй байна. Энэ удаа мэдэгдэл гэж юу юм бэ гэдгийг тусгайлан хуульчилж байгаа. Тухайлбал, худалдаа, үйлчилгээний чиглэлээр хаана ямар чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулах гэж байгаагаа мэдэгдчихнэ. Ингэснээр дараа нь эрүүл ахуй зэрэгт төр хяналт тавиад явах боломжтой болно. Мөн энгийн зөвшөөрөл гэж бий. Тусгай зөвшөөрөл шаарддаг байсан олон нэр төрлийг энгийн зөвшөөрөл рүү шилжүүлж байгаа. Төрийн байгууллага 22 хоногт дотор энгийн зөвшөөрөл олгосон эсэхээ тухайн байгууллага руу мэдэгдээгүй бол шууд үйл ажиллагаа эхэлнэ гэдэг зарчим бий. Энэ хуулиар энгийн зөвшөөрлийн тоог нэмэгдүүлж байгаа. Дээрээс нь 120 энгийн зөвшөөрөл, 30 мэдэгдлийг хуульчлаад үүнийг мэргэжлийн холбоод руу шилжүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлж байна. Тус хууль ерөнхийдөө зах зээл дэх төрийн оролцоог бууруулах зорилготой. 122 зөвшөөрлийг бүрэн цахижуулж дууссан. Үүнийг яамдууд хэрэгжүүлэх ёстой. Энэ хууль хэрэгжиж эхэлснээр Монгол Улсын иргэн бүр чөлөөтэй үйл ажиллагаа эрхэлж чөлөөтэй амьдрах боломжийг бий болгож, чөлөөлж өгч байна. 

УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан:

-УИХ-ын дарга, Х.Ганхуяг нарын гишүүд Зөвшөөрлийн тухай хуулийг өөрчлөх гэж олон жил ноцолдсон. Ингээд 1000 гаруй зөвшөөрлтийн бичиг баримтыг 250 гаруй болгож бууруулна гэдэг том эрх зүйн дэвшил болж байна. Гэтэл хуулийн хэрэгжилт хангалтгүй, хэрэгжилт дээр нугалаа хийдэг энэ нь бүр технологи болчихсон. Өнгөрсөн 30 жилд манай төрийнхний таргалсан, хувийн хэвшлийнхний турсан яг адил. Бизнесийнхэн татвар дээр нь үйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл түүнийг сунгах, бүртгүүлэх гэдэг том босго болж байна. Төрд залуучууд орох гээд үхэлдээд байгаа нь гарын үсгийн дон. Энэ нь тарифтай болчихсон. Зөвшөөрлийн цаана авлига, албан тушаал яригддаг болсон нь үнэн. 

Нэгдүгээрт, Монгол Улсад эмийн салбарын үйл ажиллагаа эрхлэх гэж байгаа компаниуд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн, патентаа авчихсан эмийг бүртгэх үйл ажиллагаа бол там болсон. Хоёрдугаарт, гаалийн кодчиллын асуудал. Гуравдугаарт, байгаль орчны үнэлгээний асуудал гээд марзан асуудлууд байна шүү. Бид сайн эрх зүйн шинэчлэл хийдэг. Гэтэл дунд шатандаа алдагддаг. Тухайлбал, хоёр хүн нэг дор ресторан нээлээ гэж бодоход нэг нь зөвшөөрөл өгдөг өндөр албан тушаалтных бол нөгөө нь энгийн иргэнийх байдаг. Ингээд үзэмжээр шийддэг асуудал бий. 

УИХ-ын дарга Н.Учрал: 

-Намайг ЗГХЭГ-ын дарга байхад Зөвшөөрлийн зөвлөлийг Ерөнхий сайд ахалдаг байсан. Тийм учраас өдөр тутмын үйл ажиллагааг хариуцаж байсан. Хуулиараа шинэ зөвшөөрөл нэмэх гэж байгаа бол Зөвшөөрлийн зөвлөл хуралдаад дүгнэлт өгдөг юм билээ. Гэхдээ хэзээ ч тэгж байгаагүй. Сайд нар хэзээ санал дүгнэлт аваад шинэ зөвшөөрөл нэмж байсан юм. Тэр битгий хэл УИХ дээр ажлын хэсэг дээр дураараа зөвшөөрөл нэмчихсэн байна лээ. Эдийн засаг хөгжлийн сайд зөвшөөрлийн санг хариуцдаг юм билээ. Өөрөөр хэлбэл, систем дээр бүртгэгддэг хэсгийг. Яг олон нийтэд харагддаг хэсгийг цахимын сайд хариуцдаг. Ингээд энэ гурван хүн эв зүйгээ олж ажилласны үндсэн дээр хүнд суртал буурна. Улмаар энэ гурван хүн эрх мэдлийг авах гээд байдаг. Манай дарга нар сайдын албан тушаалд очихоороо эрх мэдлээсээ салж болдоггүй юм шиг ханддаг. Тэгэхээр энэ хуулийн Засгийн газар санаачилж болохгүй. Яамдуудаас санал авасад тойроод ирэхээр энэ нь байх ёстой тэр нь ч байх ёстой гээд байдаг. Ингээд хэвээрээ үлддэг. Одоо бол салбарын эрх ашиг яригдахгүй. Л.Энх-Амгалан гишүүний хэлдэг үнэн. Уг эмийн зөвшөөрлийн асуудалд эрүүл мэндийн яам хариулах ёстой. Мөн гаалийн асуудал дээр дэвшил гарсан байгаа. Насаараа дарга байхгүй гэдэг нүдээр асуудлыг хармаар байна" гэсэн юм.  

УИХ-ын гишүүн С.Зулпхар: 

-Хувийн хэвшлийг дэмжиж, иргэдийн аж ахуй эрхлэх боломжийг өргөжүүлэх нь гол зорилт. Бид эдийн засгаа либералчлахагүйгээр улс орноо хөгжүүлж чадахгүй. Зөвшөөрлийн тухай хууль гарч олон эерэг өөрчлөлт гарсан. Гэхдээ хэрэгжилттэй холбоотой асуудал үүсэж байна. Засаглалыг иргэдэд ойр байлгахын тулд цахимжуулах, төрийн байгууллагын чиг үүргийг тодорхойлох хэрэгтэй. 

УИХ-ын гишүүн Д.Бум-Очир: 

-Зөвшөөрлийн хуулийн төслийг дэмжиж байна. Гэхдээ зөвшөөрлийг зарим салбарт чангаруулах ёстой байх гэж харж байгаа. Тухайлбал, их, дээд сургууль дээр. Л.Энх-Амгалан гишүүн хэллээ 99 их, дээд сургууль байсныг 65 болгож бууруулсан гэж. Цөөхөн хүн амтай манай оронд ийм олон их, дээд сургууль хэрэгтэй юу. Эдгээр сургуулиуд бүгдээрээ чанартай юу гэдэг асуулт гарч ирнэ. Ер нь бол энэ асуудал дээр бол зөвшөөрлийг чангатгах хэрэгтэй байх. Бүх сургуулийг хэлж байгаа юм биш. Мөн шашны байгууллагуудыг яах юм. Олон шашны гаж урсгалууд орж ирж байна. Тэгэхээр энэ мэт зарим салбарт бол чангатгах ёстой. 

УИХ-ын дарга Н.Учрал: Шашны байгууллага байгуулах эсэх энэ хуульд хамаарахгүй. Зах зээлийн тогтолцоог эрэлт, нийлүүлэлттэй нь авч үзнэ. Түүнээс зөвшөөрлөөр зах зээлийг удирдах боломжгүй. Эрх чөлөөг дураараа эдэлж болохгүй. Зөвшөөрлийн хууль бол төрийн гох дэгээг багасгах, авлигыг бууруулах гэж өөрчилж байгаа.