УИХ-ын гишүүн Э.Болормаа нь яллагдагчаар татагдсан тогтоолтойгоо танилцахгүй байгаа тул албадан ирүүлэх хүсэлтийг Нийслэлийн прокурорын газраас шүүхэд гаргасан талаар өмнө нь мэдээлсэн. Тэгвэл прокурорын байгууллагаас хэргийг үргэлжлүүлэн мөрдөн шалгаж байгаа талаар мэдээллээ.

УИХ-ын 2024 оны сонгуульд нэр дэвших үеэрээ УИХ-ын гишүүн Э.Болормаа нь гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниас хандив авч зарцуулсан нь Сонгуулийн тухай хуулийг зөрчсөн үйлдэл болсон юм. Энэ асуудалтай нь холбогдуулж нэр бүхий иргэн цагдаагийн байгууллагад гомдол гаргаснаар өнгөрсөн хавраас шалгаж эхэлсэн.

Улмаар яллагдагчаар татсан. Гэвч яллагдагчаар татсан тогтоолтойгоо танилцахгүй байгаагаас прокурорын байгууллагаас арваннэгдүгээр сарын 28-нд албадан ирүүлэх хүсэлтийг шүүхэд гаргасан юм.

УИХ-ын гишүүн Э.Болормааг “Ханбогд Эксплорайшн” компаниас 30 сая төгрөг хандиваар авсан байдаг. Тэрбээр УИХ-ын сонгуульд Ховд, Завхан, Увс, Говь-Алтай аймагт нэр дэвшин өрсөлдөж, ялалт байгуулсан билээ. Монгол Улсын Их хурлын Сонгуулийн тухай хуулийн 56.1.1 дэх хэсэгт "гадаадын хөрөнгө оруулалттай байгууллага хандив өгөхийг хориглоно” гэж заасан байдаг.

Иргэн О.Отгонтөгсийн гомдлоор УИХ-ын дэд дарга асан Х.Булгантуяаг хуулийн байгууллагаас шалгаж эхэлсэн талаар мэдээлж байсан юм. Тодруулбал, иргэний гомдлыг 2025 оны аравдугаар сарын 24-ний өдөр Улсын Ерөнхий прокурорын газраас харьяаллын дагуу Тагнуулын ерөнхий газарт шилжүүлсэн гэх мэдээлэл бий. Учир нь Үндсэн хуулийн Цэцийн Их суудлын хуралдаанаар Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулсан УИХ-ын чуулганы 2025 оны аравдугаар сарын 17-ны өдрийн тогтоолыг хэлэлцэн, Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн гэх санал дүгнэлт гаргасан юм. Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн О.Мөнхсайхан Их хуралдаанаас гаргасан санал дүгнэлтийг тайлбарлахдаа гурван үндэслэлийг онцолсон. Тодруулбал,

• Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг ТББХ-ны саналын томъёоллоор санал хурааж, огцруулсан УИХ-ын 95 дугаар тогтоолыг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзлээ.
• УИХ-ын дэд дарга асан Х.Булгантуяа нь УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдааныг даргалахдаа “Дэмжээгүй саналыг дэмжье” гэж ТББХ-ны саналыг үндэслэж, санал хураасан нь Үндсэн хуулийн зөрчил гэж дүгнэв.
• УИХ-ын Дэгийн тухай хуулийг зөрчин өмнөх өдрийн ирцээр ирц авсан, ингэхдээ Баасан гаригийн чуулгандаа суугаагүй 19 гишүүнийг саналын тоонд хууль бусаар оруулж тоолсон. Үндсэн хуульд заасан ердийн олонх буюу 64 хүний саналаар Ерөнхий сайдыг огцруулах ёстой байтал 52 хүний саналаар огцруулсныг Үндсэн хуулийн зөрчилд нэрлэсэн.

УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяагийн хувьд “Үндсэн хуулийн Цэцийн шийдвэрийг хүндэтгэж байна. Хэнд ч гомдох вэ. Улс төр ийм л байдаг” гэдэг байр суурийг хэвлэлд өгч байв.

Иргэний гомдлоор УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан, Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын гишүүн Ч.Номин, П.Сайнзориг нарыг АТГ-т өгч шалгуулах бичиг өгсөн талаар нэг сарын өмнө мэдээлсэн. Сүүлд мөн УИХ-ын гишүүн Ч.Номинг сэтгүүлчийн гаргасан гомдлоор АТГ-т шалгуулах хүсэлтэй байгаагаа мэдээлсэн юм. Харин УИХ-ын гишүүн Ч.Номин “Намайг АТГ-т шалгуулах хүсэлт өгсөн, шалгаж байгаа байх. Би мэдээллээ өгөхөд бэлэн” гэдгээ хэвлэлээр дамжуулан илэрхийлсэн.

Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Б.Энхбаяр “Ч.Номин сайд тогтоол гаргаж "Тамгагүй төр" жүжгийг олон улсад тоглуулахад дэмжлэг үзүүлнэ гээд баталчихсан” гэж мэдэгдэж байв. Үүний дараахан Соёлын сайд асан Ч.Номин Б.Энхбаярын мэдээллийг няцаасан мэдэгдэл гаргасан юм. Ч.Номин мэдэгдэлдээ “Үндэсний хорооны төлөвлөгөөний хэсгээс тастаж тавьсан цаас санхүүгийн баримт биш. Б.Энхбаяр сайд Монгол Улсын Олон улс дахь сурталчилгаа, мэдээллийн Үндэсний хорооны гишүүн, төлөвлөгөөг нь батлалцсан хүний хувьд Монгол Улс хуультай, бодлогын процесс дараалал, төлөвлөгөө, гүйцэтгэл, хяналтын механизмтай байдгийг мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа. "Тамгагүй төр" жүжигт улсын төсвөөс ямар нэгэн байдлаар санхүүгийн дэмжлэг үзүүлээгүй болохыг удаа дараа мэдэгдэж байна” хэмээн онцолж байлаа.