УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хорооны өнөөдөр /2025.12.02/-ийн хуралдаанаар Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэж, олонхийн саналаар “Хэлэлцэх нь зүйтэй” хэмээн үзлээ.

Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн энэхүү хуулийн төслөөр гэрлэх, гэрлэлт дуусгавар болох, гэр бүлийн гишүүдийн эд хөрөнгийн болон эд хөрөнгийн бус эрх, үүрэг, хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах, тэжээн тэтгэх, асран хамгаалах, харгалзан дэмжих, хүүхэд үрчлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулах юм.

Монгол Улсад гэрлэлт цуцлалтын хувь хэмжээ жил ирэх тутам нэмэгдэж байгаа хэдий ч гэрлэлт цуцлахдаа хүүхдийн асуудлыг хамтад нь шийдвэрлэхгүй байх тохиолдол цөөнгүй байгаа аж. Иймд гэрлэлт цуцлалтаас болж хүүхэд хохирохгүй байх, хүүхдийн тэтгэлэг, хүүхдийн асрамж, тусдаа амьдрах, эцэг, эсхүл эхийн хүүхэдтэйгээ уулзах асуудлыг гэрлэлт цуцлалтай хамтад нь заавал шийдвэрлэхээр тусгасан байна. Хүүхдийн тэтгэлгийн хэмжээг амьжиргааны доод түвшний хэмжээгээр бус тэтгэлэг төлөгчийн хөрөнгө орлого, тэтгэлэг авагчийн хэрэгцээ, шаардлагад нийцүүлэн тогтоох нь зүйтэй хэмээн төсөлд холбогдох зохицуулалтыг тусгасан байна. Хүүхдийн тэтгэлгийг сургуульд сурч байгаа 18-21 насны болон асаргаа сувилгаа шаардлагатай хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд наснаас үл хамааран олгохоор тусгажээ. Гэрлэлт дуусгавар болсноос тусдаа амьдрах болсон эцэг, эсхүл эх хүүхэдтэйгээ уулзах, уулзуулах үүргийг хуульчилж, хүүхэдтэйгээ уулзахгүй, эсхүл хүүхэдтэй нь уулзуулахгүй бол Зөрчлийн тухай хуулиар албадан биелүүлж, шийтгэл оногдуулахаар тусгаж, хүүхдийн өмнө хүлээсэн эцэг, эх байх үүргийн биелэлтийг нэмэгдүүлэх хөшүүргийг бий болгох нь зүйтэй гэж үзжээ.

Гэрлэлтийн гэрээ байгуулах, нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, цуцлах, гэрлэлтийн гэрээ байгуулсан бол гэрлэлт цуцлахад гэрээний дагуу дундын эд хөрөнгийг хуваах нөхцөлийг бүрдүүлэхээр төсөлд холбогдох зохицуулалтыг тусгасан байна. Мөн таваас доошгүй жил хамтран амьдарч, эд хөрөнгө бий болгосон хамтран амьдрагчдын хамтын амьдрал дуусгавар болоход гэрлэгчид дундын эд хөрөнгөө хуваадагтай адилтган үзэхээр тусгажээ.

Төсөлтэй холбогдуулан гишүүд асуулт тавьж хариулт авав.

УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг:

-Энэ хуулийг дагаж мөрдөх журмын зохицуулалт дээр ургийн овгийг шинэчлэх боломжийг иргэдэд олгочихооч. Боржигон овгийг авч байгаа хүмүүсийн бичилт нь янз, янз байгаа. Дуудлагаар ургийн овгоо бичдэг, түүнээсээ болоод зөрдөг.  Мөн хамаатан садан мөн биш эсэх нь мэдэгддэггүй.  Энийг нэг удаадаа иргэний үнэмлэхээ солиулах явцад сонголтоороо баталгаажуулаад ургийн овгоо солиулах боломжийг олгох нь зүйтэй. Зарим  оронд утасны аппликейшн хийсэн байдаг. Ялангуяа зэрэгцээд сууж байгаа хоёр хүн тэр аппликейшнээрээ тулгахад “та хоёр тэддүгээр үеийн хамаатнууд байж болзошгүй” гэдэг мээдэлэл гарч ирдэг. Жишээ нь Финлянд улсын загварыг аваад судалчих хэрэгтэй. Хүн ам багатай, цус ойртолтоос сэргийлэх бодлогоо технологи ашиглаад хийсэн. ДНК -ийн шинжилгээ өнөө маргаашдаа хэцүү. Тэгэхээр ургийн овог цэгцлэх асуудлыг Гэр бүлийн тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж байгаа дээр шийдье.

Хууль зүй дотоод хэргийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Н. Мягмар:

-Одоо байгаа хуулийн зохицуулалтаар иргэд ургийн овгоо нэг удаа өөрчлөх, цэгцлэх эрх нь бий. Байгаа зохицуулалтын хүрээнд ургийн овгоо шийдвэрлэх боломжтой.

УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал: 

– 2015 онд НҮБ-аас Засгийн газарт зөвлөмж өгсөн. Уг зөвлөмжид хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний гэр бүл, нийгмийн оролцооны асуудлыг хөндсөн. Сэтгэц болон оюуны бэрхшээлтэй хүмүүс гэр бүл зохиох, үр хүүхэдтэй болох, хүүхэд үрчилж авах эрхийг нь хориглосон хэвээрээ байна. Нөхцөл байдлыг хэрхэн үнэлж оруулж ирээд байна вэ?

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдээ асарч халамжилж үлдсэн тохиолдолд тэтгэлгийн хэмжээг бусад хүүхдүүдийнхээс ялгамжтай байдлаар тогтоосон уу?

Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Н.Мягмар:

-Энэ хуулийн төслийг ялгаварлан гадуурхалтаас ангид байх зарчмын хүрээнд боловсруулсан. Гэрлэхэд харшлах нөхцөлүүдийг зааж өгсөн байгаа. Хэн нэг нь удамших хандлагатай сэтгэцийн архаг өвчтэй бол гэрлэхийг хориглож байгаа. Монгол хүний удмын сан, генийн аюулгүй байдалтай холбоотой учраас удамших хандлагатай сэтгэцийн архаг өвчтэй бол хориглож байгаа. Мөн үүрэг хүлээх чадваргүй гэж үзээд гэрлэхийг хориглохоор заасан.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн тэтгэлгийг амьжиргааны баталгаажих түвшингээр тогтоохоо болиод хүүхдийн хэрэгцээ шаардлага, онцлог, тэтгэлэг төлөгчийн орлогод нийцүүлэн тогтоохоор заасан.

Г.ХОРОЛ