УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хорооны өнөөдөр /2025.12.02/-ийн хуралдаанаар УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэбатаас Тэтгэврийн зээлийн асуудлаар Монголбанкны ерөнхийлөгчид хандсан асуулгын хариуг хэлэлцэж, тус байнгын хороонд иргэн, хуулийн этгээдээс ирүүлсэн өргөдөл, гомдол, хүсэлт шийдвэрлэлтийн явцын талаарх мэдээлэл сонсон ажлын хэсэг байгууллаа.

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэбат Гэр бүл, Нийгмийн хамгааллын яам, Монголбанканд УИХ-аас чиглэл болгосон зээлийн хүүг багасгах, хугацааг уртасгах, тэтгэврийн зээлийн хэмжээнд хязгаар тавихгүй байх зэрэг хэд хэдэн чиглэлтэй холбогдуулан таван зүйл бүхий асуулга тавьсан. Монголбанк тэтгэврийн зээлийг хязгаарлалтгүй олговол зээлийн чанарт нөлөөлж, инфляци үүснэ, тодорхой судалгаа хийж байгаа гэсэн хариу ирүүлсэн байна. Харин байнгын хорооны хуралдаанд Монголбанк арилжааны есөн банктай жил бүр гэрээ хийж, хамтран ажилладаг боловч арилжааны банкны үйл ажиллагаанд огт оролцдоггүй. Одоогоор банкууд өөрийн гэрээний нөхцлийн дагуу хүүг тогтоогоод зээл олгож байгаа. Монголбанкнаас арилжааны банкуудад тавьсан өр орлогын хэмжээ, зээлийн хугацаа зэрэг бүх хязгаарлалтуудыг цуцалсан хэмээн Монголбанкны дэд ерөнхийлөгч тайлбарлав. Харин арилжааны банкууд бусад хадгаламж эзэмшигчдийн мөнгийг эргүүлээд зээлдүүлдэг тул эх үүсвэрийг шийдэж, Монголбанк эрсдлийн хэмжээ, заавал байлгах нөөцийг багасгаж өгвөл тэтгэврийн зээлийн хүүг бууруулах боломжтой гэж үзэж байгаагаа мэдэгдлээ.

Ахмадууд анх тэтгэвэр тогтоолгохдоо цалин түүнтэй адилтгах орлого, түүний өнөөгийн үнэ цэнэ, шинэчлэн тогтоох итгэлцүүр, тэтгэмжийн хэмжээ багассан гэдэг гомдлоор нэр бүхий 21 иргэнээс өргөдөл гомдол ирүүлсэн байна. Иймд Өргөдлийн байнгын хорооноос дээрх асуудлыг шинжлэн судлах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах шаардлагатай гэж үзэн Байнгын хорооны тогтоолын төслийг батлав.

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбоотойгоор гишүүд үг хэлж байна. 

УИХ-ын гишүүн С.Замира:

-Монголбанк толгойгоо ажиллуулах хэрэгтэй байна. Бид мэдэхгүй, арилжааны банк мэднэ гээд суухын оронд бодлого гаргаж, ирэх жилүүдэд бид ч гэсэн тэтгэвэрт гарахыг бодох хэрэгтэй. Олон ахмадуудаа гуйлга гуйж байгаа мэтээр харж болохгүй. Нийгмийн даатгалын газраас өгсөн мэдээллээр, тэтгэврээс гарсан үлдэгдэл мөнгийг арилжааны банкуудад байршуулж, хүүг нь өсгөж байна. Гэтэл ингэснээр банкууд давхар давхар ашиг олж, эргээд ахмадууд хүүгийн нэмэгдлээ бүрэн хүртэж чадахгүй нөхцөл үүсдэг.

Энэ асуудал нь зөвхөн 36 сараар тэтгэвэртээ зээл авах хүсэлтэй ахмадуудынх биш, бүх ахмад настанд хамаатай. Тиймээс бодлого, зохицуулалтыг сайжруулж, зөвхөн тэтгэврийн зээл биш бусад зээл авах боломжийг ч олгох хэрэгтэй. Жишээлбэл, тэтгэвэртэй хүн байр авахыг хүсэж байхад одоо зарим банк зээл олгодоггүй нөхцөл байдал байгаа нь зохистой биш юм. Иймд бодлого, зохицуулалтаар ахмад настнуудын санхүүгийн боломжийг нэмэгдүүлж, банкуудын үйл ажиллагаатай уялдуулан зохицуулах шаардлагатай байна.

УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ: 

-Монголбанкны дэд Ерөнхийлөгч Г.Энхтайван та хоёр үзүүртэй санал хэлж байна. Гишүүд эсрэг санал хэлэхэд “Би тантай санал нэг байна” гэж хэлж байгаа ч бид уг нь Монголбанкнаас ирүүлсэн саналын эсрэг байр суурьтай байгаа юм.

Хэрвээ санал нэг байгаа бол бүгдээрээ нийлээд өөрчилцгөөе. Харин өөрчилж чадахгүй бол та нар албан тушаалаа эзлэх шаардлагатай юу? Жижүүрийн үгтэй байсаар байж болохгүй шүү.

Бид Монголбанкны албан тушаалтнууд шиг тэтгэвэрийн ахмадууд валютын ханшны зөрүүн дээр ажилладаггүй гэдгийг анхаараарай.

УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун:

-Монголбанк хэдэн мянган ажилтантай хэрнээ наад захын судалгаагаа хийж чадахгүй байна. Иргэдэд хүртээмжтэй бодлого, шийдвэр гаргасан уу? Хэрвээ та нар шийдэхгүй бол энэ асуудлыг хэн шийдэх юм бэ. Жоохон сэтгэлтэй байгаарай.

Өргөдлийн байнгын хорооны дарга О.Номинчимэг:

-Иргэдийн чухал асуудлуудыг хэлэлцэж байхад хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр хуралд ирээгүй албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцох заалттай шүү гэдгийг сануулъя. 

Монголбанкны дэд ерөнхийлөгч Г.Энхтайван:

-Төв банк тэтгэвэр, тэтгэмжтэй холбоотой асуудлаар тогтмол судалгаа хийдэг. Тухайлбал, тэтгэвэр авагчид авсан зээлээ юунд зарцуулдаг, энэ нь тухайн ахмадын эдийн засагт ямар нөлөө үзүүлдэг вэ гэдгийг судалж явдаг.

Энэ судалгаагаа Засгийн газартай хамтраад, одоо нөхцөл байдалд хамгийн боломжит шийдэл юу байна вэ гэдэгт чиглүүлдэг. Манай хийсэн тооцоо, дүгнэлтээр харахад хамгийн үр дүнтэй арга нь арилжааны банкуудын эх үүсвэрийг дэмжиж өгвөл тэтгэврийн зээлийн хүүг бодитоор бууруулах боломжтой гэж гарсан.

Ахмадын тэтгэврийн зээлийн асуудлаар Монголбанкны Ерөнхийлөгчид хандсан асуулгын хариуг Өргөдлийн байнгын хороо хэлэлцэж эхэллээ. 

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэбат: 

-Ахмадуудын тэтгэврийн зээлтэй холбоотой асуудал бараг жил тойрлоо. 2024 оны энэ үеэр бид Засгийн газар, ГБХЗХЯ, Монголбанк руу тодорхой санал хүргүүлсэнтэй холбоотойгоор тэтгэврийн зээлийг олгохдоо өр орлогын харьцааг амьжиргааны доод түвшинтэй уяж тогтоох, мөн зээлийн хэмжээнд хязгаар тавих чиглэл өгснөөс болоод арилжааны банкууд хугацааг нь багасгах, дээд хэмжээг нь бууруулах зохицуулалтууд хийсэн.

Үүний үр дагаварт оны эхнээс 6000 гаруй ахмад гомдол гаргасан. Тийм учраас Өргөдлийн байнгын хороо, Нийгмийн бодлогын байнгын хороо хамтраад Монголбанк, салбарын яаманд ‘Өмнөх шийдвэрээсээ буцаж, тэтгэврийн зээлийг хуучин журмаар олгох, мөн хүүг бууруулах боломжийг судал’ гэсэн санал хүргүүлсэн.

Наадмын өмнө Засгийн газар асуудалд анхаарал хандуулж, тодорхой шийдвэрүүд гаргасан. Гэхдээ энэ нь дан ганц зээлээр хязгаарлагдсангүй. Тэтгэврийн доод хэмжээг нэмэх зэрэг олон асуудал зэрэгцэн гарч ирсэн. Ахмадын холбоо хүртэл иргэдтэйгээ нийлээд суулт зарлах хэмжээнд хүрч, бүх зуны турш тэмцсэн шүү дээ.

Бид асуудал шийдэгдсэн гэж ойлгосон. Гэтэл арилжааны банкуудад бодит байдал дээр асуудал хэвээр байна. Одоогийн байдлаар тэтгэврийн зээлийг 36 сараар олгож байгаа банк алга. Дээд тал нь 24 сар. Ахмадууд үүнд маш их бухимдаж байна. Тиймээс би дахин ажлын хэсэг байгуулж, олон талын уулзалтууд хийлээ.

Арилжааны банкуудын зүгээс "Засгийн газар, Монголбанк тодорхой шийдвэр гаргавал бид хүүг бууруулах боломжтой" гэсэн хариуг гурван банк бичгээр өгсөн. Банкны холбоотой хүртэл би уулзсан. Тэдний хэлж буйгаар ахмадын тэтгэврийн зээл маш өндөр эрсдэлтэй буюу 50 хувийн эрсдэлтэй гэж үнэлэгддэг учраас хүү өндөр байна гэж байна. Гэхдээ би асууж байгаа. ахмадын тэтгэврийн зээлийн 97 хувь нь хугацаандаа төлөгддөг, маш сайн чанартай зээлд ордог. Тэгэхээр яагаад ингэж өндөр эрсдэлтэй гэж тогтоосон юм бэ?

Хоёрдугаарт тэтгэврийн зээлийн хүүг заавал байлгах нөөцийн хэмжээнд нь зохицуулалт хийгээд банкуудад зээл олгох эх үүсвэр дээр нь орон зай гаргаж өгөх юм бол тэтгэврийн хүүг бууруулах болон хугацааг нь нэмэгдүүлэх боломж байж болох юм гэдгийг арилжааны банкууд ирүүлсэн. Үүний дагуу би асуулт тавьсан гэлээ.