Хүйтний ам наашилж өвлийн эхэн сар гарсан энэ үед ханиад томуу нэмэгдэж, эмнэлэг хүрэлцэхгүй байгаа учир нийслэлийн зургаан дүүргийн ерөнхий боловсролын сургуулийн 1-5 дугаар ангийн сурагчдыг өчигдрөөс /2025.12.1/цахимаар хичээллүүлж эхлэв. Уг шийдвэрийг өнгөрсөн Баасан гаригт олон нийтэд танилцуулсан. Үндсэндээ эцэг, эх асран хамгаалагч, багш нарын саналыг авахгүйгээр Засгийн газар шийдчихсэн гэсэн үг. Гэтэл дээрх шийдвэр олон хүнд, асар их асуудлыг дагуулж байгаа юм.

Нэгдүгээрт, ээж, аав нь ажилдаа, ах эгч нь сургуульдаа явчихаар бага ангийн дүүг нь, хүүхдийг нь хэн харах вэ?

Хоёрдугаарт, айл бүхэн, хүүхэд бүр цахим хичээлд хамрагдах ухаалаг гар утас, интернэтээр хангагдсан байгаа юу?

Гуравдугаарт, цахимаар хичээллэхэд ялангуяа бага ангийн сурагчдад заавар зөвлөгөө, тусламж шаарддаг. Үүнийг хэн хийлгэх вэ, эцэг эх хоёрынх нь нэг нь ажлаасаа чөлөө авч хариуцах уу. Гээд маш олон асуудал тулгарч байгаа юм.

Нөгөө талд, хүүхдийн хичээлийн хоцрогдлыг хэзээ, хэрхэн арилгах вэ. Өнгөрсөн аравдугаар сард багш нар цалингаа нэмэхийг шаардаж, ажил хаялт зарлаж бараг 20-иод хоног, цэцэрлэг, сургуулийн үйл ажиллагаа тасалдсан.

Энэ үеэр Боловсролын сайд П.Наранбаяр “Хүүхэд нэг өдөр хичээллэхгүй байснаар цаашид боловсролын үр дүнд маш сөргөөр нөлөөлнө"  гэж мэдэгдэж байсан удаатай. Covid-19 цар тахлын үед мөн хүүхдүүд маш их сурлагын хоцрогдолд орсон. Тухайн үед нэгдүгээр ангид элсэж байсан хүүхдүүд өнөөдөр унших, бичих чадвар муу байгаа гэхэд хилсдэхгүй.

Монгол хүүхдүүдийн мэдлэг үеийнхнээсээ буюу 38 улсын яг ижил насны хүүхдүүдээс 2-5 жилийн хоцрогдолтой гэсэн судалгаа бий.

Тодруулж хэлбэл, математикийн мэдлэгээр 2 жил, унших ур чадвараар 5 жилийн хоцрогдолтой байна гэсэн PISA үнэлгээний үр дүн 2022 онд гарсан.

Гэтэл танхимын хичээлээ хааж, цахимд шилжүүлэх нь шийдэл мөн үү.

Судалгаа тооцоолол багатай шийдвэрээс болж, хүүхэд багачууд цоожтой хаалганы цаана үлдэж үр дүн багатай боловсрол эзэмших л сонголттой тулгарч байна.

Угтаа, 1-5 дугаар анги гэдэг бол бүхий л хичээлийн суурь тавигдаж байдаг маш чухал үе. Эндээс хүүхэд дунд, ахлах анги, цаашлаад их, дээд сургуульд суралцах үндэс суурь нь бэлтгэгддэг чухал үе гэж хэлж болно. Харамсалтай нь, Засгийн газар сошиалд хөтлөгдөн шийдвэр гаргадаг нь эргээд сурлагын хоцрогдлоос эхлээд олон сөрөг үр дагавар дагуулсаар байна. Гэвч засах бус гал унтраах хэлбэрээр аргалж ирэв.

Монголд зөвхөн энэ жил анх удаа өвөл болоод ханиад, томуу дэгдээгүй. Анх удаа эмнэлэг ачааллаа дийлэхээ больж, коридорт хүүхэд хүлээн авахаас аргагүйд хүрсэн  юм биш. Жил, жилийн өвөл ийм дүр зурагтай угтаж, үдсээр хэчнээн ч олон хавартай золгов. Угтаа энэ асуудлыг эртнээс тооцоолж, ул суурьтай шийдэл эрэлхийлж, ажилласан бол өнөөдөр хүүхдүүд гэртээ цахим хичээлд шилжиж, сурлагын хоцрогдолд орохгүй байх боломж байсан.

Ханиад томууны гол шалтгааны нэг нь агаарын бохирдол. Эмнэлэг хүрэлцээгүй байгаа нь бас л эрх баригчдын буруу.

Сүүлийн 20 гаруй жил агаарын бохирдлыг бууруулах нэрээр зуух, яндан, түлшээр дамжуулж татвар төлөгчдийн мөнгийг хэдэн их наядаар нь "цацлаа".  Асуудлыг шийдэх бус аргалах, далимдуулж мөнгө "тонших" гэсэн арга барилаар ажилласны уршгаар Улаанбаатар хот өнөөдөр дэлхийн хамгийн их агаарын бохирдолтой нийслэлээр бичигдэх болов. Үйлдвэр гэх юмгүй улсад агаарын бохирдлыг шийдэхэд уг нь тийм түвэгтэй биш. Харамсалтай нь, судалгаа тооцооллыг хийдэггүй, муйхар аргаар утааг бууруулна гэж сэтэртэй болгон нь ярьж, сүрийг үзүүлснээс өөр шийдсэн зүйл алга. Харин ч сайжруулсан түлшинд нь иргэд хордож, амиа алдсан иргэдийн тоо өнөөдөр 700 хол давсан. Жил бүр галлагааны улирал ирэхэд хэд маань угаартах бол гэдэг айдас дунд зургаан жилийг ардаа үдлээ.

Агаарын бохирдлыг бууруулах үр дүнтэй аргыг олж чадсан бол ханиад томуу дэгдэхэд хичээлээ цахимд шилжүүлж, хүүхдүүдээ хохироохгүй л байх боломж бүрэн байв.

Угтаа, байгалийн давагдашгүй хүчин зүйл, хүн амыг хамарсан цар тахал тохиолдсон үед зайнаас ажиллах, зайнаас хичээллэх шийдвэрийг улс орнууд гаргадаг.

Харамсалтай нь, Монголд томуу дэгдээд, эмнэлэг ачааллаа дийлэхээ болиод ирэхээр л хичээлийг цахимд шилжүүлчихдэг. Цахим хичээл тэр дундаа бага ангийнханд үр дүн муутай гэдэгтэй ихэнх эцэг, эхчүүд санал нийлнэ. Учир нь, тэдний анхаарлаа төвлөрүүлэх хугацаа маш богино. Тийм учраас энэ мэт төлөвлөлтгүй, гэнэтийн шийдвэр хүүхэд сурч мэдэх идэвхгүй болох, цаашлаад хичээлдээ дургүй болох үндэс суурийг бий болгох эрсдэлтэй. Тооцоо судалгаагүй гэнэтийн шийдвэрийн золиос нь хүүхэд, багачууд болсоор удлаа. Хэдий болтол цахим хичээл нэрийн дор хүүхдийн сурах эрхэнд халдсаар байх вэ.