Сангийн сайд Б.ЖАВХЛАН:

-Монгол Улсын 2026 оны төсөв хуулийн хугацаандаа буюу арваннэгдүгээр сарын 15-нд багтаж амжилттай батлагдлаа. Амжилттай батлагдлаа гэж тодотгохын учир нь Засгийн газраас өнгөрсөн есдүгээр сарын 1-нд өргөн барьсан төсөв маань УИХ дээр тодорхой хэмжээний өрөчлөлт гарсан ч  зарим макро үзүүлэлт нь сайжирсан.

2020, 2021 оны Covid-19 цар тахлын  хүнд үед боловсрол, эрүүл мэндийн салбарын болон бусад төрийн албан хаагч нарын цалинг хангалттай нэмж чадаагүй. Тэр үеэр инфляци хүчтэй  тэлж байсан. Төсвөөр дамжиж ард иргэдийн гар дээр очдог эдийн засгийн бодит өсөлт татарсан. Үүнийг 2023, 2024 онд төсвийн бодлогоор нөхөж хийж байсан. Энэнтэй холбоотойгоор төсвийн тэлэлт  нэлээд явагдсан. Ийм учраас 2026 оны төсөв нь төсвийн тэлэлтийг тодорхой хэмжэгээр хязгаарлаж, ДНБ болон эдийн засгийн өсөлтөд эзлэх хувийн хэвшлийн орон зайг тэлэх, баялаг бүтээгч салбараа дэмжих төсөл болсноороо онцлогтой. Дээрээс нь 2026 оны төсвийг боловсруулахдаа Засгийн газар 180 мянга гаруй иргэдээс санал авч, тодорхой хэмжээнд тусгаж чадсан төсвийг УИХ-д өргөн барьсан. УИХ гол үзэл баримтлалыг хэвээр нь баталснаараа онцлог төсөв боллоо.

Ирэх онд эдийн засгийн өсөлт маань 5.7 хувь, ДНБ 102 их наяд хүрэхээр гол өөрчлөлтөө хадгалж чадсан. Өөрөөр хэлбэл, УИХ 2026 оны хөгжлийн төлөвлөгөөг хангахад бүрэн дэмжсэн төсвийг баталлаа.

Монгол Улсын 2026 оны төсвийн алдагдал анх ДНБ-ийн 1.5 их наяд төгрөг байсан, УИХ алдагдлыг 1.1 их наяд болгон бууруулж, баталлаа. Төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого 31.9 их наяд бол урсгал зардал 24.9, хөрөнгийн зардал 8.6 гээд том тоонууд өөрчлөгдөөгүй.

2026 оны төсөв УИХ-д өргөн баригдсанаас хойш гишүүд, ажлын хэсэг дээр гарсан саналын дүнд салбаруудад орсон өөрчлөлтийн нийт дүн нэг их наяд 351.3 тэрбум болж байгаа. Үүнээс 884 тэрбум нь цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж нэмэхэд зориулагдаж байна. Зөрүү 80-аад тэрбум нь бусад урсгал зардал дээр гарч байгаа өөрчлөлт.

Хөрөнгө оруулалтын зардлын өөрчлөлт 382.1 тэрбум буюу 28 хувь. Эдгээр зардлууд нэмэгдсэн зүйл байхгүй, одоо байгаа урсгал зардал болон хөрөнгө оруулалт дээр зохицуулалт хийж, нэг зардлаас нөгөө зардал руу шилжиж байгаа гэсэн үг. Тэгэхээр инфляцид ирэх дарамт нь бага байна.

Хэрвээ эдгээр дүнгээр суурь зардлууд огцом  цоо шинээр нэмэгдсэн бол инфляцид сөрөг дарамт ирэхээр байлаа. Хасвал нэмнэ, нэмбэл хасна гэдэг зарчмаар УИХ ажиллаж, Засгийн газраас өргөн барьсан төсвийг огт муутгаагүй харин ч зарим нэг үзүүлэлт дээр сайжирсан, сайн төсөв батлагдлаа. Төсөв маань дараагийн цаглавараараа ирэх арванхоёрдугаар сарын 5-н гэхэд орон нутгийн төсвүүд батлагдах ёстой. Шинэ он эхлэхэд шинэ төсвийн хуулиараа  төрийн байгууллагын санхүүжилт хийгдээд явна гэж ойлгож болно.

Нийт хөрөнгө оруулалт маань 3.2 их наяд төгрөг, томоохон өөрчлөлт ороогүй, 12 тэрбумаар нэмэгдсэн. Задалж харах юм бол Засгийн газраас өргөн барьсан үргэлжлэх хөрөнгө оруулалт 2.1 их наяд байсан, 486 тэрбумаар буурсан. Засгийн газраас 2026 оны төсөв өргөн барихад 149 төсөл байсан, батлагдахад 296 буюу 147 төслөөр нэмэгдсэн. Санхүүжих төсөв нь 500 тэрбум, 2027, 2028 онд төсөвт өртөг нь 4.6 их наядаар нэмэгдэхээр байгаа. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгийн өсөлтийг гол дэмждэг хөшүүрэг болох төсвийн бүтэц буюу хөрөнгө оруулалт маань ийм хэмжээгээр нэмэгдлээ гэсэн үг. Нэмбэл хасна гэсэн зарчмаар явсан өөрчлөлт.

УИХ энэ төсвийг 2026 оны хөгжлийн төлөвлөгөөг санхжүүлэх төсөв байна гэж үзэж байгаа.

Засгийн газраас 2026 оны төсвийг УИХ-д өргөн барьснаас хойш ямар асуудал өрнөснийг та бүхэн мэднэ. Загсийн газрын асуудал, УИХ-ын даргын асуудал яригдсан. Боловсролын салбарынхан ажил хаяж, эрүүл мэндийн салбараар үргэлжилсэн.

Хүнд нөхцөлд төсөв батлах процесс боллоо. Салбар болон нийгмийн шаардлагад үндэслэн зохих өөрчлөлт хийгдлээ. Эдгээр өөрчлөлтийг хийхийн тулд төсөв ерөнхийлөн захирагч нар ирэх жилийн ажлын төлөвлөгөөнөөсөө 10-15 хувийн ажлыг хумьж байгаа. Тэр хэмжээгээр цалин, тэтгэвэр нэмэхэд зарцуулагдлаа. Засгийн газар батлагдсан төсвөө хүлээж аваад 2026 оныхоо ажилд ороход бэлэн боллоо гэсэн юм.

Г.ХОРОЛ