1.МАН-ын бага хурлын гишүүдийг чөлөөлөх, сонгох

2.МАН-ын даргыг сонгох

3.МАН-ын даргыг чөлөөлөх тогтоол

4.МАН-ын XXXI Их хурлын тов, оролцох гишүүдийг сонгох журмыг хэлэлцсэн.

Дээрх шийдвэрүүдээс одоо ч ойлгомжгүй байгаа асуудал бол МАН-ын даргыг сонгох тухай асуудал.  Тус Бага хурлын үеэр МАН-ын даргад Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан өрсөлдсөн. Санал тоолоход УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан 56 хувь, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар 44 хувийн санал тус тус авсан байдаг. Санал хураалт явуулахаас өмнө нэр дэвшигчдийн хэн нь ч гуравны хоёрын санал авч чадаагүй нөхцөлд дахин санал хураалт явуулах журмыг Бага хурлын гишүүд баталсан. Дахин санал хураалтаар Бага хурлын гишүүн, УИХ-ын гишүүн, УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан нийт 321 гишүүнээс 275 гишүүн буюу 85.7 хувийн санал авч, МАН-ын даргаар сонгогдсон талаарх шийдвэрийг тухайн үед олон нийтэд мэдээлсэн. Ямартай ч тус сонгуулийн үр дүнтэй холбоотойгоор УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнээс намын тамгыг гардан авсан. Гэсэн хэдий ч өрсөлдөгч тал энэхүү сонгуулийн үр дүнг хүлээн зөвшөөрөхгүй, сонгууль дүрмийн дагуу явагдаагүй гэдгийг удаа дараа мэдэгдсэнээр Г.Занданшатар, Д.Амарбаясгалан хоёрын дундах зөрчилдөөн улам ширүүссэн.

Тэгвэл МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатар “Их хурлаар МАН-ын даргаар Д.Амарбаясгаланг баталгаажуулна гэсэн асуудал байхгүй.  МАН-ын дүрмээр намын дарга, Бага хурал, Хяналтын хорооны гишүүдийг Их хурлаараа сонгодог. Үүний дагуу сонгууль зохион байгуулагдана” гэж мэдэгдээд буй. Энэхүү мэдэгдлээс харахад МАН-ын даргын төлөөх өрсөлдөөн дахин явагдах нь тодорхой харагдаж байгаа юм.

Тэгвэл МАН-ын Их хурлын үеэр МАН-ын дараагийн даргад хэн хэн өрсөлдөх нь одоо ч олны анхаарлын төвд байна. Тус өрсөлдөөнд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан нар оролцох байх гэсэн таамаг олон хүн дэвшүүлж байсан. Тэгвэл намын даргын сонгуультай холбоотойгоор зуун жилийн түүхтэй намаа хэд хэд хувааж бутаргасан асуудалд анхаарч ажиллахаас өөр аргагүй байдалд орсон МАН-ын Удирдах зөвлөлөөс нам дотор үүссэн хурцадмал асуудлыг шийдвэрлэх хүрээнд ажлын хэсэг хүртэл байгуулж амсан. Тус ажлын хэсгийг УИХ-ын гишүүн асан, Эдийн засаг хөгжлийн сайд асан Ч.Хүрэлбаатар ахалж буй. Тэгвэл хэдхэн хоногийн өмнө Ч.Хүрэлбаатар ярилцлагын нэвтрүүлэгт оролцох үедээ "Тэр үеийн УИХ-ын дарга болон Ерөнхий сайд хоёр өрсөлдөхийн өмнөх Удирдах зөвлөлийн хурал дээр “Та хоёр Бага хурал биш Их хурал дээрээ өрсөлдөөч ээ. Хэрвээ өрсөлдвөл та хоёрын хэн нь ч 2/3-ын санал авахгүй. Харин Бага хурал дээр өрсөлдөөд унавал Их хурал дээр өрсөлдөхгүй шүү. Хуц, ухна тавьчихсан биш” гэж хэлж байсан. Дараа нь Бага хурал болсон. Энэ хоёрын өрсөлдөөн утгаа алдаж байна шүү дээ. Сүүлд болсон Удирдах зөвлөлийн хурал дээр ч “Та хоёр хоёулаа боль оо” гэж ч хэлсэн. Тиймээс МАН-ын дараагийн даргаар УИХ-ын гишүүн, нам дотроо хүлээн зөвшөөрөгдсөн хүн сонгогдох ёстой" гэсэн байр суурийг илэрхийлсэн.

Энэ таамгийг Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын өчигдрийн /2025.11.11/МАН-ын даргын өрсөлдөөнөөс нэрээ татаж байгаа тухай мэдэгдэл улам баталгаажууллаа. Тэрбээр “Улс орны эрх ашгаа тэргүүн эгнээнд тавьж, намын дотоод асуудал төрийн зовлон болохоос сэргийлэн МАН-ын даргын төлөөх өрсөлдөөнөөс нэрээ татаж буйгаа мэдэгдэж байна. Улсын эдийн засаг, ард түмний амьдралд тулгамдсан олон асуудал шийдлээ хүлээж байна. Авлига, баялгийн хулгайтай хийж буй тэмцлээ тууштай үргэлжлүүлж, иргэдийнхээ орлого, цалин хөлс, тэтгэвэр тэтгэмжийг нэмэгдүүлэх, бусад тулгамдсан олон суурь асуудлыг шийдэхийн төлөө Засгийн газар улам эрчтэй ажиллах болно.Баялгийн хулгайтай хэзээ ч эвлэрэхгүй. Надад албан тушаал бус улсын төлөө бодит ажил, ард иргэдийн итгэл илүү чухал. Байгалийн баялгаас нийт иргэн бус хэсэг бүлгээрээ хувь хүртдэг шударга бус байдлыг халахын төлөө Засгийн газрын тэргүүний хувьд тууштай тэмцэнэ" гэсэн юм. Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг шаггүй шатарчин гэдэг. Түүнд улс төрийн ээдрээтэй ийм үед ухарсан мэт боловч урагшилсан уран нүүдэл хийх ухаан бий бий.

Тэгвэл хэн ч өрсөлдөх нь нээлттэй МАН-ын даргын өрсөлдөөнд хэн, хэн орох бол. Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын мэдэгдлийн дараа УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан болон Хүнс хөдөө аж ахуй хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт, Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Н.Учрал, Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар нар МАН-ын даргад өрсөлдөх тухай яриа саарал ордонд хүчтэй өрнөж буй юм.  Тэгвэл эдгээр горилогч дундаас ямар нэгэн хулгай луйварт нэр холбогдоогүй, УИХ-ын сонгуульд Сонгинохайрханаас ч, Сүхбаатараас ч дэвшин олны санал авч УИХ-д удаа дараа сонгогдсон Н.Учралыг МАН-ын даргад зүтгүүлэхээр Ерөнхийлөгчтэй тохиролцсон гэх. Түүний хувьд нам дотроо нэр хүнд сайтай, нөлөөтэйн дээр удаа дараа Засгийн газрын сайдаар томилогдон ажилласан түүхтэй.

Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатарын хувьд МАН-ын даргад өрсөлдөхгүй гэдгээ өнгөрсөн есдүгээр сарын сүүлээр тов тодорхой зарласан. Эхлүүлсэн ажлынхаа үр дүнг үзэх нь түүнд чухал байгаа. Дэд төвүүдийг түшиглэн нийслэлд 20 минутын хот байгуулах зорилт тавьж, бодлогоо УИХ-аар батлуулан ажлаа эхлүүлсэн. Иймээс 2028 оны орон нутгийн сонгууль хүртэл нийслэлийн ажлыг "базах" амбиц бий гэж хэлж болно.

Харин Хүнс хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт нарын хувьд нэгэн үеийнхэн, МАН-ын дарга болох амбиц бий ч намын гишүүд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй гэдэг асуудал хөндөгдөх болсон.

Ямартай ч МАН-ын дараагийн даргад хүлээх үүрэг, үүрэх хариуцлага асар их бий. Сүүлийн үед шалдаа ортол унаад буй намын нэр хүндээ сэргээхээс эхлүүлээд, нам дотроо үүсээд байгаа хагарал хуваагдлыг эв, эеэнд нь оруулах цаашлаад Ерөнхийлөгчийн сонгууль, УИХ-ын сонгуульд намдаа ялалт авч ирэх гээд үүрэг хариуцлага олон бий.

МАН-ын даргын төлөөх зодооноос үүдэлтэй талцал хуваагдал удаан үргэлжлэхийн хэрээр ард түмэн, улс орны амьдрал уруудан доройтно. Эрх баригч намын эрх мэдлийн төлөөх хямрал зөвхөн МАН-ын дотоод асуудал биш. Тиймээс хэрүүлийн бузар, хямарлын цав суусан эдгээр өдрүүд тун удахгүй төгсөнө гэж найдах л үлдлээ.