УИХ-ын гишүүн Д.Ганбат, Ж.Баярмаа нар өнөөдөр /2025.11.07/ мэдээлэл хийлээ.

УИХ-ын гишүүн Д.ГАНБАТ:

-БНХАУ-тай байгуулсан Харбины гэрээг шалгая гээд 40-өөд гишүүн дэмжээд УИХ-ын даргад өргөн барьсан. Өнөөдрийг хүртэл тус гэрээг шалгах Түр хороо байгуулагдаагүй байна. УИХ-ын дэгийн тухай хуулиар нэг чуулганы бүрэн эрхийн хугацаанд хяналт шалгалтын хоёр Түр хороо байгуулан ажиллаж болно гэсэн заалт байдаг.  Бид бүхэн намрын чуулганаар хоёр дахь Түр хороо байгуулах хүсэлтэйгээр ажиллаж байна.

УИХ-ын гишүүн Л.Оюун-Эрдэнэ санаачлан Ухаа худаг буюу оффтейк гэрээнүүдийг шалгах Түр хороог байгуулах санал гаргаж, холбогдох тогтоолын төслийг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр хэлэлцэн санал хураахад гишүүд дэмжсэнгүй. Гурван удаа санал хураахад гишүүд Түр хороо байгуулахыг дэмжсэнгүй.

Харбины гэрээг Монгол Улсад ашигтай байдлаар засах боломжтой. Хамгийн багадаа 10 тэрбумын алдагдалтай гэрээ болсон байна гэж үзэж байгаа. 35 тэрбум буюу Могол Улсын нэг жилийн төсөвтэй тэнцэх мөнгө явж байна. Түр хороо байгуулах боломжтой болж байна.

УИХ-ын гишүүн Ж.БАЯРМАА:

-УИХ-аас өнөөдөр Ухаа худаг болон оффтейк гэрээг шалгах Түр хороо байгуулахыг дэмжсэнгүй. Энэ асуудлыг ярихаар УИХ-ын гишүүн Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайдын алба таван жил хашихдаа байгуулсан оффтейк гэрээгээ өөрөө шалгана гэж юу гэсэн үг вэ гэдэг асуудал гарч байгаа. УИХ -ын хяналт шалгалтын тухай хуулиар Түр хорооны бүрэлдэхүүнд нь ашиг сонирхлын зөрчилтэй гишүүн орж болохгүй гэж байгаа.

Тэгэхээр Л.Оюун-Эрдэнэ гишүүн өөрийнхөө байгуулсан их наяд,  тэрбумын дүнтэй гэрээг шалгах гээд байгаа нь ашиг сонирхлын зөрчилтэй гэсэн үг. Түр хорооны бүрэлдэхүүнд нь орж болохгүй.

УИХ-ын гишүүн Д.Амарбаясгалан УИХ-ын даргын алба хашиж байхдаа Ухаа худагийг шалгах ажлын хэсэг байгуулсан. Ажлын хэсгийг 2025 оны тавдугаар сард байгуулсан, П.Мөнхтулга гишүүн ахлаад нэр бүхий гишүүд орсон. Энэ ажлын хэсэг холбогдох материалуудаа татсан, шинжээчид экспертүүдийн ажиллахыг хүлээж байгаа гэсэн. Тэдэнд хөлс цалин өгөх ёстой түүн дээрээ гацсан байгаа. Тэгэхээр Ухаа худагтай холбоотой материал цуглуулсан шалгахад бэлэн.  Энэ ажлын хэсэгт Л.Оюун-Эрдэнэ гишүүн ороод ажиллах бүрэн боломжтой.

Бид хоёрын санаа зовж байгаа гол асуудал бол саяхан байгуулсан Харбины гэрээ. Нийт 250 сая тонн нүүрсний  асуудал юм. Нэн яаралтай хянаж шалгаж үнийг яагаад хямдаар тогтоов гэдгийг л тогтоох гээд байгаа юм. 2024 оны хоёрдугаар сард “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК -ийн Бүрэн эрхт төлөөлөгч Ж.Ганбат тухайн үеийн Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Д.Амарбаясгаланд хандаж “Харбины гэрээний нүүрс худалдахтай холбоотой асуудал ямар түвшинд явааг тайлагнасан.

Тайланд “Нүүрсний үнийг биржийн арилжааны жигнэсэн дундаж үнээр тогтоох саналыг “Чайна энержи” групп компани хүлээн зөвшөрөөд байна гэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, биржийн үнийг “Чайна энержи”  хүлээн звөшөөрсөн гэсэн үг.

Гэхдээ айлын тал энэ үнээс 5 хувийг хөнгөлөөч гэж санал тавьж байгаа гэсэн. Ийм гэрээ хэлцэл явагдаж байсан атал яагаад 57 ам.доллар болчих вэ гэдэг асуудлыг бид тавиад байгаа. Биржээр өнөөдөр нүүрс нэг тонн нь 120 ам.доллараар зарагдаж байна гэж сонслоо, 5 хувийн хөнгөлөлт үзүүлэхэд 114 ам.доллараар нэг тонн нүүрсээ зарах боломж байж. Гэтэл яагаад 50, 57 ам.доллар болж буурав гэдгийг шалган тогтоох ёстой. Цашлаад Засгийн газар “Чайна энержи”- тэй дахин шинээр гэрээ хэлэлцээр эхлүүлж Монгол Улсын эдийн засгийн аюулгүй байдал, ард иргэдийн аж байдлыг сайжруулахын төлөө явах ёстой.

120 ам.доллараар биш гэхэд яагаад 80 ам.доллараар зарж болдоггүй юм.

Харбины энэ гэрээндээ өөрчлөлт оруулахыг Засгийн газарт шаардах болно. Гэрээг Монголын талд ашигтай байдлаар шийдүүлж чадвал Үндсэн хуульд заасан газрын доорх баялаг иргэдийн өмч гэдэг заалт жинхэнэ утгаараа хэрэгжинэ гэлээ.

Г.ХОРОЛ