Багш нар хагас сар ажлаа хаясны эцэст Засгийн газар  урсгал зардлаа танаж багш, эмч нарын цалин, ахмадуудын тэтгэврийг нэмэх шийдвэрт хүрсэн юм. Гэтэл багш, эмч нарын цалинг нэмэх малгай дор 1.1 их наяд төгрөгийг АН, ХҮН-ийн гишүүдийн тойрогт “бэлэг болгож өгөх” гэж байна гэсэн байр суурийг УИХ-ын гишүүн Ц.Сандаг-Очир хэлж байна. Түүний сэтгүүлчдэд өгсөн ярилцлагыг тоймлон хүргэе.

 –“АН, ХҮН-ын гишүүдийн тойрогт 1.1 их наяд төгрөгийн усалгаа төсвөөс гаргах нь ээ” гэсэн таны хардлага хэр ортой вэ, баримт байна уу?

-Жишээ хэлье. Ховд, Говь-Алтай гэх мэт 7 аймагт АН ялсан. Ховд аймгийн төвийн авто замд 10 тэрбум, Зэрэг суманд бизнес инкубатор төв барихад 5 тэрбум гэх мэтээр нэрлэж болж байна. Та нар сайн задалж хараарай. Эд нар их зальтай. Багш эмч нарын цалин, ахмадуудын тэтгэвэр нэмнэ гэсэн малгай доор энэ хулгай, авлигаа оруулаад ирж байгаа юм. Засгийн газар есдүгээр сарын 15-нд ирэх оны төсвийг өргөн барихдаа ахмадын тэтгэврийг 6 хувиар нэмэгдүүлнэ, эмч, багш нарын цалинг нэмэх ямар ч боломжгүй гэсэн агуулгатай төсөл УИХ-д өргөн барьсан. Эмч, багш, ахмадууд жагссан ч тоогоогүй. Багш нар ажлаа хаяж байж ирэх ондоо багтаж цалингаа 76 хувиар нэмүүлэхээр болсон. Засгийн газар үүнээс гадна ахмадуудын тэтгэврийг 6 хувь нэмэх байснаа 6 хувиар өсгөж 8.6 хувь, эмч нарын цалинг 15 хувиар нэмэх санал оруулж ирээд байна. Энэ хувилбарыг УИХ дахь МАН-ын бүлгийн гишүүд дэмжсэн. УИХ-ын гишүүдийн хувьд урсгал зардлаа танаад 1.1 их наяд гаргаж цалин, тэтгэвэр нэмэх нь дээ гэж бодож байлаа. Гэтэл өчигдөр Төсвийн байнгын хороо хуралдахад энэ бүхний цаана маш том луйвар явж байгааг олж харлаа.

-Төсөвт нэмж тусгах 1.1 их наяд цалин, тэтгэвэртэй ямар ч хамаагүй болж таарсан уу?

-Тэглээ. Энэ их мөнгөний 336 тэрбум төгрөгийг нь ирэх онд хэрэгжих 111 төсөл хөтөлбөрт зарцуулна гээд оруулаад ирж. Үлдсэнийг нь мөн л  өнөө 111 төсөл хөтөлбөртөө зарцуулна. Гэхдээ 2027 оны төсөвт суулгах юм байна. Энэ ажлуудын дийлэнх нь АН, ХҮН-ын хөрөнгө оруулалтын ажлууд болж орж ирж байна.Үүнийг манай намын дийлэнх олон гишүүн мэдээгүй.

-Намар өргөн барьсан төсвийн төсөлд огт суугаагүй хөрөнгө оруулалтууд юм уу?

-Яг тийм. Төсвийн өргөн баригдсан төсөлд тусаагүй хөрөнгө оруулалтууд. Тийм учраас УИХ дахь МАН-ын бүлэг завсарлага авах ёстой. Хориод хоногийн өмнө эрх баригчид хоёр хуваагдаж засаг огцруулах асуудлыг хөндөхөд АН сөрөг хүчний үүргээ биелүүлэхгүй Засгийн газрыг цээжээрээ хамгаалаад байсны учир сая олдлоо. АН сөрөг хүчин хэрнээ эрх баригчидтай өвөр түрийндээ орж, төсвөөр наймаалцаж яваа нь гутамшиг.

-Тэгэхээр Г.Занданшатар АН, ХҮН-ынханд 1.1 их наядыг амлаж, авлигадаж кнопыг нь худалдаж авсан хэрэг үү?

-Тийм ээ, энэ Г.Занданшатарын танхим 1 их наядын үнэтэй Засгийн газар байж. Ийм том хулгайг төсвөөс хийж өгнө гэсэн учраас энэ Засгийн газар үлджээ. Ард түмнээсээ нууж харамласан мөнгөө одоо гаргаж ирж байна. Хулгай, луйвар, залилан, хээл хахуулын шинжтэй байж мэдэх 2026 оны төсвийг яавч  энэ байдлаар нь баталж болохгүй. Засгийн газар энэ төсвөө нэг бол эргүүлж татах хэрэгтэй. Эсвэл шинээр оруулж ирж байгаа 111 төсөл, хөтөлбөрөө боль. Шинжлэх ухааны байгууллагуудын төсвийг бүр 50 хувиар хасчихсан хэрнээ АН-ын гишүүдийн тойрогт хэрэгттэй хэрэггүй баахан юм барихад  1 их наяд төгрөг зарцуулахаар улайрч байна гээд төсөөл дөө.  Би эрх баригч намын УИХ дахь бүлгийн гишүүн ч гэлээ ийм хулгай луйврыг халхалсан асуудалтай эвлэрч чадахгүй. Энэ бол төсвийн хулгай. Тийм  учраас төсвийг яг энэ чигээр нь баталж болохгүй.

-Та “363 тэрбумаар эмч нарын цалин, ахмадуудын тэтгэврийг ахиад ч нэмэх боломжтой” гэсэн. Хэчнээн хувиар нэмэх тооцоо гарч байна вэ?

-Төсвийг татаж авахгүй гэвэл Засгийн газар төсвөөс хулгайлахаар завдсан мөнгөө ахмадуудын тэтгэвэр, эмч нарын цалинг нэмэхэд зарцуулах ёстой. Тэтгэврийг 6 хувь, эмч нарын цалинг 15 хувиар нэмнэ гэж байгаа. Хулгайлах гэж завдсан 363 тэрбум төгрөгийг нэмбэл эмч нарын цалинг 25, тэтгэврийг 15 хувиар нэмэх боломжтой.

-Гэхдээ 363 тэрбумыг Төсвийн байнгын хороо дэмжчихсэн?

-Хүчээр батлуулж дэмжсэн. Байнгын хорооны өчигдрийн хурал хуулийг яаж ноцтой зөрчсөнийг улсаараа харчихлаа шүү дээ. Төсвийн маш чухал хэлэлцүүлэг явах гэж байна. Одоо ажлын хэсгийн цаана хэн хэн гэдэг гишүүд санал гаргасан нь тодорхой болно. Өнөөдрийг хүртэл МАН-ын бүлгийн эрхэнд халдаж, дэд даргыг сонгуулахгүй байна. Б.Пүрэвдорж өнгөрсөн долоо хоногоос өнөөдрийг хүртэл чуулган удирдаж байгаа нь миний сая онцолсон төсвийн хулгайтай холбоотой. Б.Пүрэвдорж төсвөөс хулгай хийх гэж улайрч байгаа хүмүүсийн нэг. Төсвийн гуравдугаар  хэлэлцүүлгийг УИХ-ын даргын суудал дээр сууж байгаа дээрээ хийх гэж чичирч байна. АН-ын шударга гишүүд Б.Пүрэвдоржтонгууд шиг ингэж чичрэхгүй, шударга, зарчимч, сөрөг хүчний байр сууринаас хандана гэж итгэж байна.