"Монголын газрын тос боловсруулах үйлдвэр" ТӨХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Алтанцэцэгээс дараах асуудлыг тодрууллаа.

-Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн барилга угсралтын ажил төлөвлөсний дагуу 2027 онд ашиглалтад орно гэж ойлгоод байгаа зөв үү? 

-Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн  ашиглалтад орох хугацаа нь инженерчлэл, худалдан авалт, барилга угсралтын гэрээнд заасан хугацаагаар л тооцогддог. Хоёрдугаар багц ажил 2023 онд ажил нь эхэлсэн. Хамгийн сүүлчийн дөрөвдүгээр багц ажлын гэрээг 2025 оны хоёрдугаар сарын 6-нд байгуулсан. 2028 он гэхэд гэрээний дагуу ажлын гүйцэтгэл дууссан байх ёстой. Үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажил эрчимтэй явагдаж байгаа. Сүүлийн багц ажлын инженерчлэлийн ажилд хоёр компани оролцож байна. Барилга байгууламжийн хувьд инженерчлэлийн ажилтай зэрэгцээд суурийн ажил хийгдэх ёстой. Суурийн ажлын дараа шугам хоолой болоод тоног төхөөрөмжийн суурилуулалт хийгддэг.

-Нэмэлт санхүүжилтийн асуудлын талаар?

–​2024 оны сүүлээр Энэтхэгийн Засгийн газраас нэмэлт санхүүжилтийн асуудлыг шийдэж өгсөн. 2019 оноос хойш санхүүжилт 30 орчим хувиар өссөн. Үйлдвэрийн анхны техник эдийн засгийн үндэслэлээр тогтоосон үнэ нь 1 тэрбум 236 сая доллар байсан бол, санхүүжилт нэмэгдэж 1 тэрбум 650 сая доллар болж өссөн.

–Энэтхэгийн талаас ажилчдын визний асуудал дээр хэрхэн анхаарч байна вэ?

–​Газрын тос боловсруулах үйлдвэр, түүхий эд дамжуулах хоолойн хувьд гадаадаас олон тооны ажиллах хүч ирж ажиллаж байгаа. Ажилчид он дамжиж ажиллах шаардлага тулгардаг. Хуулиараа бол жил дамнаж болохгүй. Заавал хилээс гарсан байх ёстой. Тийм учраас энд хоёр асуудал байгаа. Нэгдүгээрт, Ажиллах хүчний квот тогтоох. Хоёрдугаарт, Газрын тос боловсруулах үйлдвэр нь Энэтхэг улсын Эксим банк Монгол улсын Засгийн газар хоёрын зээлийн хэлэлцээрийн дагуу хэрэгжиж байгаа. Энэ хэлэлцээрт заасны дагуу ажлын байрны төлбөр чөлөөлөх гэсэн заалт нь өмнөх онд хоцорч гарсан төвөгтэй байдал үүсгэсэн.

-Түүхий эдийн нөөц хэр байгаа бол. Хайгуулаа нэмэгдүүлэх ёстой гэсэн зүйл ярьдаг шүү дээ.

–​2012 онд газрын тосны хайгуулын 19 болон 21-р талбай дээр БНХАУ-ын “Петрочайна Дачин” компани ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулж хайгуул хийсэн одоо олборлолт хийж байгаа. Тухайн компани төлөвлөгөө дээрээ 2018 оноос хойш жил бүр 1 сая 650 мянган тонн тос олборлоно гэж заасан байдаг. Аливаа ашигт малтмал хайгуул хийхийн хэрээр хатуу ч бай, шингэн ч бай нөөц нь нэмэгдэж байдаг. Монгол улсын нэн түрүүний зорилго бол үр ашгийг нь хүртээд, авсан зээлээ буцааж төлөөд, эдийн засагт хувь нэмэр оруулах нь л чухал юм.