-Хоригийн хүлээж авахад 42, авахгүй гэвэл 84 кноп хэрэгтэй!-

Үндсэн хууль нь агуулга, ач холбогдлын хувьд Монголын ард түмний оюун ухаанаар хуульчлан буулгасан шинэ цагийн Монгол Улс мөн.

/ Үндсэн хуулийн эх баригч, Гавьяат хуульч Б.Чимид агсны хэлсэн үгнээс/

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн гэрийн хэрэг яван, явсаар эцэстээ Үндсэн хуулийн, үндэсний аюулгүй байдалд халдсан үйл явдал болж томорлоо. Монголын парламентын түүхэнд нэг өдөр УИХ-ын дарга болон Ерөнхий сайдаа огцруулсан тохиолдол үгүй. Тэр тусмаа Үндсэн хуулийн бус саналын томъёоллоор гүйцэтгэх засаглалаа огцруулсан нь төрийн эргэлт хийсэн гэх ноцтой асуудалд хүргэв.

Уг нь иргэд Л.Оюун-Эрдэнээс маш энгийн зүйл шаардсан, “Орлогоо хууль ёсных мөн эсэхийг нотло” гэж. Гэвчиг тэрбээр орлогоо нотлож чадаагүй. Харин тэрбээр анд найз Д.Амарбаясгалан болон ах “Херо” Б.Баатар, Соёлын сайд асан Ч.Номин нартай хамтран, улсаа хэрхэн тонож байсан баримтуудыг Б.Энхбаяр олон нийтэд ээлж дараатайгаар олон нийтэд ил болгов.  Эрх зүйт төртэй улс мөн бол зүй нь Б.Энхбаярын дэлгэсэн баримтуудын араас хууль, хүчнийхэн ид мөрдөн шалгалт явуулж, Д.Амарбаясгалан, Л.Оюун-Эрдэнэ нар гүтгүүлсэн үү, эсвэл хулгайлсан уу гэдгийг тогтоох ёстой. Харамсалтай нь, түдэй Монголд “Зарим амьтад бусдаасаа илүү эрхтэй” болсон.

ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ХОРИГ БОЛ ҮНДСЭН ХУУЛЬД ҮЙЛЧИЛСЭН ҮГ-ҮЙЛДЭЛ ЮМ!

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр Г.Занданшатарын Засгийн газрыг огцруулсан УИХ-ын тогтоолд Ерөнхийлөгч хориг тавьсныг мэдээлсэн. Ерөнхийлөгчийн тухай хуульд,

1. УИХ-ын шийдвэр нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, бусад хуульд харшилсан;
2. УИХ-ын шийдвэр нь Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд нийцээгүй;
3. УИХ-ын шийдвэр нь хүний эрх, эрх чөлөөг дордуулсан гэж үзвэл бүхэлд нь болон хэсэгчилсэн хориг тавих эрхтэй гэж суулгаж өгсөн.

Тиймээс У.Хүрэлсүх бүрэн эрхийнхээ дагуу, хуулийн хүрээнд хориг тавихдаа Үндсэн хуульд болон бусад хуульд харшилсан гэж үзжээ. Шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгч Үндсэн хуулийн уг эх дээр баруун гараа тавьж тангараг өргөдөг. У.Хүрэлсүх 2021 оны зургадугаар сарын 25-нд тангараг өргөхдөө 2019 онд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан Үндсэн хуулийн эх дээр баруун гараа тавьж ард түмэнтэйгээ гэрээ байгуулсан. Нэг талаасаа, Үндсэн хууль бол төр-ард түмний хооронд байгуулсан эрх зүйн гэрээ. Нөгөө талаасаа Монгол Улсын тусгаар тогтнолын баталгаа. Үндсэн хуулийн үг таслал бүр ач холбогдолтой, утга агуулгатай. Г.Занданшатарыг огцруулсан үйл явц эхнээсээ процессын алдаатай байсан. Нэгд, огцруулах санал нь үндэслэлгүй. Хоёрт, огцруулсан үйл явц нь Үндсэн хуульд халдсан. УИХ-ын Дэгийн тухай хуульд Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудлаар ТББХ-ын санал дүгнэлтийг УИХ-ын чуулганы хуралдаанд зөвсөн сонсоно. Түүнээс огцруулах үндэслэл болохгүй гэж зааж өгсөн. Харин Ерөнхий сайдыг огцруулахдаа Үндсэн хуульд заасан томъёоллоор нийт гишүүдийн ердийн олонх буюу 64 хүний дэмжлэг авсан байх ёстой.

Атал УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа санаатайгаар /олон хүн түүнд анхааруулсан тул санамсаргүй биш/Үндсэн хууль болон УИХ-ын Дэгийн тухай хуулийг удаа дараа зөрчсөнөө өөрийн амаараа хүлээн зөвшөөрч, уучлалт гуйсан нь тэр өдрийн протоколд тэмдэглэгдсэн нь тодорхой.

Иймээс Ерөнхийлөгчийн хориг улстөржсөн шийдвэр гэхээсээ ардчилсан төрт улсаа хамгаалсан, Үндсэн хуульд үйлчилсэн үг-үйлдэл юм.

Ерөнхийлөгчийн хоригийг УИХ-аар хэлэлцэхдээ 43 дэмжвэл Г.Занданшатарын Засгийн газар хэвээрээ үлдэнэ. Харин 84 хүн хоригийг хүлээж авахгүй гэвэл шинэ нэкст тодорно. Гээд Г.Занданшатарыг огцруулахыг УИХ-ын 40 хүн эсэргүүцэж, 71 хүн дэмжсэн гэхээр Д.Амарбаясгалан, Л.Оюун-Эрдэнэ нарт  84 кноп бүрдэж чадахгүй.

ӨӨРӨӨ УНАСАН ХҮҮХЭД УЙЛДАГГҮЙ!

Үндсэн хуулийн Цэцийн Их суудлын хуралдаан энэ сарын 22 буюу ирэх Лхагва гаригт хуралдахаар товлосон. Хуралдаанаар УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа болон түүний даргалсан чуулганы хуралдаан, хуралдаанаас гарсан УИХ-ын  тогтоол  Үндсэн хуулийн нэгдүгээр зүйлийн 2, 43 дугаар зүйлийн 1, 70 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг зөрчсөн эсэхийг тогтоолгохоор хүсэлт, ихэсгэсэн шаардлагыг Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар гаргасныг хэлэлцэх юм.

Хэрэвзээ ҮХЦ-ийн ИХ суудлын хуралдааны шийдвэр УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа болон УИХ-ын тогтоол Үндсэн хуулийн 1.2-т заасан “Ардчилсан ёс, шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, үндэсний эв нэгдлийг хангах, хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн” гэснийг, 43.1-т заасан “УИХ-ын нийт гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавибал УИХ гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. УИХ-ын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай  УИХ-ын тогтоол баталсанд тооцож, шинэ Ерөнхий сайдыг гуч хоногийн дотор томилно” гэснийг, 70.1-д заасан “Үндсэн хуульд хууль, зарлиг, төрийн байгууллагын бусад шийдвэр, нийт байгууллага, иргэний үйл ажиллагаа бүрнээ нийцсэн байвал зохино” гэснийг тус тус зөрчсөн гэвэл УИХ хүлээж авна. ҮХЦ-ийн Их суудлын хуралдааны шийдвэр эцсийнх, УИХ танилцах л үүрэгтэй.

Мөн УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяаг гишүүнээс нь эгүүлэн татах нөхцөл үүсэх юм.

Учир нь, УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ хэвлэлийнхэнд мэдээлэл өгөхдөө ч “Х.Булгантуяа үнэхээр ёс зүйгүй аашилсан. Үндсэн хууль зөрчсөн” гэсэн санамсаргүй хэлсэн үг биш нь ойлгомжтой.  Харин УИХ-ын гишүүн П.Сайнзоригийн гаргаж ирсэн “Ерөнхий сайдыг огцруулсан УИХ тогтоол хууль зөрчсөн гэвэл УИХ-ын дарга огцрохгүй” гэдэг Д.Амарбаясгалангийн бодол. Угаасаа Д.Амарбаясгаланг УИХ-ын нэр бүхий 67 хүн дефакто огцруулчихсан байсан. Хоржоонтой нь, Д.Амарбаясгалан өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдсөн хүн болж арга заль хэрэглэсэн нь мэхт мэхэндээ гэгч болж байна.

Хамгийн тодорхой болж буй нь, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар суудалтайгаа үлдэж, Б.Энхбаяр хуулийн сайдаар томилогдож, Х.Булгантуяа төрийн ордноос төрхөмдөө буцаад зогсохгүй, Төрийн эргэлт хийсэн гэх хэрэгтээ шүүхийн хаалга татах нь цаг хугацааны асуудал болж байна. Гээд Баяраа өөрөө л ширээн дээрээс унасан. Өөрөө унасан хүүхэд уйлдаггүй!