3,595.72
УИХ-ын намрын ээлжит чуулган өнөөдөр /2025.09.15/ нээлтээ хийж байна. Энэ удаагийн чуулганаар эгүүлэн татагдахаар яригдаж буй УИХ-ын гишүүдийн нэр холбогдсон хэргүүдийг тоймлон хүргэе. Улсын ерөнхий прокурорын зүгээс нэр бүхий УИХ-ын гишүүдийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэн шалгах хүсэлтийг УИХ-ын даргад тавина гэх асуудал хөндөгдөх болсон. УИХ прокурорын хүсэлтийг хангавал тэд эгүүлэн татагдана. Хуулийн байгууллага гишүүдтэй холбоотой хэргийг шалгах болоход бүрэн эрх нь тушаа болж хүндрэл учруулдаг.
УДШ: Д.ЦОГТБААТАРЫН НИЙТИЙН АЛБАНД ТОМИЛОГДОХ ЭРХИЙГ 2 ЖИЛЭЭР ХАСЧ, 20 САЯАР ТОРГОХ ЯЛ ОНООСОН
Улсын дээд шүүхээс УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатарыг Хөгжлийн банкинд хэлтсийн захирлаар ажиллаж байхдаа “Мон дулаан”, “Газ импорт”, “Бэрэн” ХХК-д давуу байдал олгосон гэм буруутайд тооцсон. Тодруулбал, анхан шатны шүүх түүнийг албан тушаалын байдлаа ашиглаж, дээрх нэр бүхий компаниудад давуу байдал олгосон гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцон нийтийн албанд томилогдох эрхийг хоёр жилээр хасч, 20 сая төгрөгөөр торгох ял оноосон байсныг Улсын дээд шүүх үндэслэлтэй гэж үзсэн юм.
УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар 2025 оны гуравдугаар сарын 10-нд Улсын дээд шүүхэд хандсан. Тэрбээр УДШ-ийн эрүүгийн хэргийн танхимын шүүгч Ч.Хосбаярт ял эдлэх хугацааг хойшлуулж өгөх хүсэлт хүргүүлсэн байдаг. Тэрбээр энэ тухай өнгөрсөн гуравдугаар сард /2025.03.24/ мэдээлэл өгөхдөө "Би гайхаж байгаа учраас Улсын дээд шүүхээс ямар бичиг гарсан бэ гэдгийг очиж аваад шүүхийн шатанд дахин гомдол өгөхөөр материал бүрдүүлэн өмгөөлөгчийнхөө багт өгөх ёстой. Тиймээс Улсын дээд шүүхийн шийдвэрийг очиж авсан юм. Харин Улсын дээд шүүхийн шийдвэрийг очиж авснаараа ямар нэгэн байдлаар надад холбогдуулж байгаа гэмт хэргийг хүлээн зөвшөөрөх, эс зөвшөөрөх эрх зүйн байдалд ялгаатай ойлголт байхгүй. Үндсэн хуульд УИХ-ын гишүүн гэж хэн бэ, хүний сонгох болон сонгогдох эрхийн талаар дурдаад өгсөн байгаа. Хэрвээ Үндсэн хууль зөрчсөн, өргөсөн тангарагаасаа няцсан хүнийг УИХ-ын гишүүнээс эгүүлэн татах, түдгэлзүүлэх асуудлыг зааж өгсөн.
Тэрнээс Үндсэн хуулийг Үндсэн хуулийн Цэц тайлбарлана, бусад хуулийг УДШ тайлбарлана.
Дуртай нэгэн хуульч, сэтгүүлчид ямар нэгэн өнцөг гаргаж, хуулийг өөрсдөдөө ашигтай байдлаар тайлбарлах эрхгүй. Өөрөөр хэлбэл, хуульд гурван өгүүлбэр байхад хоёр нь уншиж болохгүй. Би гишүүн болсноосоо хойш Үндсэн хууль зөрчөөгүй. Өмнө нь ч Үндсэн хууль зөрчөөгүй. Би шүүхийн шатанд дахин гомдол гаргаж байгаа. Би жагсаалтаар сонгогдсон УИХ-ын гишүүн биш. Би хангайн бүсийн нэгдүгээр тойрогт нэр дэвшиж, УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон. Иргэнийг биш УИХ-ын гишүүнийг гэж хуульд заасан" гэсэн юм.
Н.АЛТАНХУЯГИЙГ ЦАГААТГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОЖ, ДАХИН ХЭЛЭЛЦЭВ
Улсын дээд шүүхээс Хөгжлийн банкны гэх тодотголтой хэргийг хэлэлцээд Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуягийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж “Говийн зам” ХХК-ийн барьсан замыг Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр төрд худалдаж авсан, “Бэрэн” ХХК-д 2014 онд Хөгжлийн банкнаас зээл олгосон гэх хэргүүдийг анхан болон давж заалдах шатны шүүхээс хэрэгсэхгүй болгосон дүгнэлт нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хэрэгт ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг анхаарч үзэлгүй орхигдуулсан байна гэж үзсэн.
Иймд прокурорын эсэргүүцлээс зарим хэсгийг хангаж гэм буруутай эсэхийг дахин хэлэлцүүлэх нь зүйтэй гэж шийдвэрлэсэн байдаг.
Хөгжлийн банкны хэрэгт холбогдсон улстөрчдийн хэргийн шүүх хурал өнгөрсөн долоо хоногт /2025.09.08/-наас эхлэн гурав хоног хэлэлцэж дууссан. Тодруулбал, гурван хуулийн этгээд, 42 шүүгдэгчид холбогдох хэргийг нийслэлийн Баянзүрх, Чингэлтэй, Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх танхимд хэлэлцэж, шийдвэрийг энэ сарын 15-ны 14.00 цагт танилцуулах юм.
Шүүх хурлын үеэр УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг "Энэ хэрэг бол нэг хэрэг болж орж ирэх учиргүй байсан. Эрхэм шүүгч нар нээлттэй шүүх хурал хийж байгаад баярлаж явдаг. Дээр нь Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан хүн шүүхийн танхимд Засгийн газрын тогтоолоор зогсч байгаа хэргийг тусгаарлаад өгөөч гэсэн болсонгүй. Гэхдээ бас ч гэж хоёр жил сар гаруй хугацаанд 80 гаруй хүний хэргийг шийднэ гэдэг тун хэцүү ажил. Би өөрөө энд сууж, мэдэрсэн. Хүнд хэцүү юман дундуур ноён нуруутай гарсан гэж бодож байгаа. Тэр нь намайг цагаатгасан агуулгаар хэлээгүй. Та бүхний хийсэн ажлын үр дүнд мэтгэлцэж, янз бүрийн бичиг баримт цуглуулж ярьсны үр дүнд 80 хүнээс 40 гаруй хүн нь цагаадсан. Өнөөдөр яагаад дахиад ороод ирсэн юм бүү мэд. Баахан хулгайч нар байдаг юм байна гэж нийгмийн анхаарлын төвд оруулж байгаа. Эдгээр хүмүүс дотор алдаа хийсэн гэдгээ хүлээж байгаагаа хэлж, ялаа хөнгөрүүлж байгаа хэсэг бий. Гэхдээ 80 гаруй хүний 50 хувь нь цагаадна гэдэг бол том хэлмэгдүүлэлт байжээ" гэдгийг хэлсэн юм.
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Б.НАЙДАЛААГИЙН ХЭРГИЙГ ДАХИН ХЭЛЭЛЦЭВ
Хөгжлийн банкны хэрэгт нэр холбогдож, яллагдагчаар татагдсан 80 хүний нэг нь УИХ-ын гишүүн Б.Найдалаа юм. Тэрбээр Хөгжлийн банкны ТУЗ-ийн хараат бус гишүүнээр ажиллаж байхдаа эрх мэдэл, албан тушаалаа ашиглаж улсад 44.3 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан хэрэгт яллагдагчаар татагдаж байв. “Бэрэн групп” ХХК-д 22.7 сая хүртэлх ам.долларын зээлийг олгохыг дэмжсэн санал өгч, 2014 оны хоёрдугаар сарын 11-ний өдрийн 08 дугаартай “Бэрэн групп” ХХК-д зээл олгох тухай” тогтоол гаргаж байжээ.
Улсын дээд шүүхээс Хөгжлийн банкны ТУЗ-ийн дарга, гишүүдэд холбогдох хэргийг анхан шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгон, цагаатгаж шийдвэрлэхдээ дүгнэлтэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг анхаарч үзээгүй, цагаатгасан үндэслэл нь хэргийн жинхэнэ байдалд нийцээгүй байна гэж дүгнэсэн.
Тодруулбал, анхан шатны шүүх хэргийн болсон үйл явдал, шүүгдэгч тус бүрийн үйлдэл, хамтран оролцоог нотлох баримтад тулгуурлан тодорхойлж үйл баримтын дүгнэлт хийгээгүй. Иймд Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдийн холбогдсон бүх хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэсэн давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль ёсны, үндэслэлтэй болсон гэж шийдвэрлэсэн юм.
Иймээс өнөөдрийн шүүх хуралдаанаас түүнтэй холбоотой шийдвэр гарна.
Авлигатай тэмцэх газраас УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатарын дүүгийнх нь гэрт нэгжлэг хийж байна гэх мэдээлэл өнгөрсөн зургадугаар сард цацагдсан. Энэ талаар тухайн үед хуулийн байгууллагаас тодруулахад “УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар болон МҮЭХ-ны албан тушаалтнуудтай холбоотой 15 гомдол мэдээлэл 2020 оноос хойш ирсэн. Үүнээс 11-т нь хэрэг бүртгэл нээж, дөрвөн хэргийг нь одоо мөрдөн шалгаж байна. Өнөөдрийн байдлаар С.Ганбаатар гишүүний нэр дээр бүртгэлгүй аж ахуйн нэгжид нэгжлэг хийж ажилласан. Энэ үеэр хүн саатуулж, хүч хэрэглээгүй” гэдгийг мэдээлж байв.
УИХ-ын сонгуулийн үеэр оффшор бүс дэх гадаадын компаниас хандив авсан байж болзошгүй гэх хэрэгт холбогдоод буй УИХ-ын гишүүн Э.Болормааг цагдаагийн байгууллагаас шалгаж эхэлсэн тухай бид өмнө нь мэдээлсэн. Энэ талаар өмнө нь цагдаагийн байгууллагаас мэдээлэл өгөхдөө"Иргэний гомдлын дагуу шалгалтын ажиллагаа явуулж байгаа нь үнэн. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөх боломжгүй" гэдгийг хэлж байв. Тэгвэл УИХ-ын гишүүн Э.Болормаад холбогдох хэргийг прокурорт шилжүүлжээ. Прокуророос тус хэрэгт харьяалал тогтоож, үргэлжлүүлэн шалгах эсэхийг шийдвэрлэх юм байна.
Монгол Улсын Их хурлын Сонгуулийн тухай хуулийн 56.1.1 дэх хэсэгт "гадаадын хөрөнгө оруулалттай байгууллага хандив өгөхийг хориглоно” гэж заасан байдаг.
УИХ-ын сонгуульд МАН-аас баруун бүсэд нэр дэвшин парламентын гишүүнээр сонгогдсон Э.Болормаа нь оффшор бүсэд бүртгэлтэй, гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниас 30 сая төгрөгийн хандив авч ашигласан нь УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн үйлдэл болсон тул эгүүлэн татах ёстой гэдэг шаардлагыг жижиг намууд /2025.02.18/ тавьсан. Харин УИХ-ын гишүүн Э.Болормаагийн хувьд УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшиж байхдаа хууль зөрчсөн үйлдэл нэгээхэн гаргаагүй, бүх холбогдох байгууллагууд нээлттэй шалгаарай гэсэн байр суурийг илэрхийлсэн байдаг.
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Х.БАТТУЛГЫН НЭР ХОЛБОГДСОН ХЭРГИЙГ АТГ-ААС ШАЛГАЖ БАЙНА
Тухайн үед АТГ-ын мөрдөн шалгах хэлтсээс хамтарсан ажлын хэсэг байгуулах саналыг прокурорт хүргүүлсэн байна. Улмаар улсын Ерөнхий прокуророос цагдаагийн байгууллага болон АТГ-тай хамтран ажлын хэсэг байгуулан, мөрдөн шалгаж байна гэж мэдээлсэн.
Хуульд зааснаар мөрдөн байцаалтын явц, үр дүн, төлөвлөлтийн талаар нууцалдаг. Тухайлан хүн, хуулийн этгээдийг нэр зааж хэлэх боломжгүй. Тухайн хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж дууссаны дараа нотлох баримт дээр үндэслэн яллагдагчаар татна. Түүний дараа та бүхэнд мэдээлэл өгөх боломжтой. Одоогийн байдлаар мөрдөн шалгах ажиллагаа дуусаагүй байгаа учир бид нууцлалыг хангах ёстой гэдгийг албаныхан мэдээлж байв.
ЗГХЭГ-ын дарга асан Н.Учрал энэ талаар мэдээлэхдээ "Би УИХ-ын гишүүн, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан Х.Баттулга гуайд хандаж хэлье. Та 39 стратегийн ордод хамаардаг Төгрөг нуурын ордыг үндэстэн дамнасан санхүүгийн схем хийж 250 сая ам.доллараар зарсан нь үнэн. Зарах зарахдаа Виржини арал, Сингапур, Хонконгод бүртгэлтэй компаниудаар дамжуулж, үндэстэн дамнасан санхүүгийн схем хийж 250 сая ам.доллараар зарсан чинь үнэн. Та Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан чинь ч үнэн. Та баялгийг иргэдэд өгье, байгалийн баялагтаа эзэн болъё гэж ярьж байгаа чинь үнэн. Та энэ олон компаниудтайгаа өөрөө учир, холбогдлоо олж, асуудлыг шийд гэдэг долоо хоногийн хугацаа өгч байна. Хэрэв шийдэхгүй бол Засгийн газар дараагийн арга хэмжээг авна гэдгээ хэлье" гэсэн байдаг.
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Х.ТЭМҮҮЖИНГИЙН ОЙРЫН ХҮМҮҮСИЙГ СААТУУЛАВ
УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжингийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх асуудлыг Улсын ерөнхий прокурор оруулж ирж болзошгүй тухай хэвлэлүүд бичиж эхэллээ.
Ямар үндэслэлээр түүний бүрэн эрх хөндөгдөх болсон нь тодорхойгүй ч өнгөрсөн долоо хоногт ойрын хэд хэдэн хүнийг нь мөрдөх байгууллагын ажилтнууд саатуулсан байна.
Холбоотой мэдээ