Улс төрийн намын тухай хуулийн шинэчлэлийн хүрээнд улс төрийн намууд шинэчлэгдэх шаардлага үүссэн. Тиймээс энэ оны арванхоёрдугаар сарын 31-нээс өмнө бүх намууд их хурлаа хийж намын дүрэм, бодлогоо шинэчилж Улсын дээд шүүхэд хүргүүлэх учиртай. Дээрх өөрчлөлтөөс үүдэн намрын улс төр халуухан өрнөж байна. Тэр дундаа монголын улс төрийн ууган хүчнүүд болох МАН болон Ардчилсан намын дарга, дүрэм журмын өөрчлөлт олны анхаарлын төвд буй. Ямартай ч Ардчилсан нам айдагаа авдартаа хийж намынхаа даргаар О.Цогтгэрэлийг батламжилж Улсын дээд шүүхэд бүртгүүлэх хүсэлтээ өгсөн. Ардчилсан намынхан хэзээнээсээ ил цагаан зодолдож ирсэн.

Харин МАН-ын хувьд хөнжил дотроо хөлөө жийлцсээр ирсэн. Гэсэн ч даравч далдайж, булавч бултайдаг хойно МАН-ын дараагийн даргын төлөөх зодоон савнаасаа нэгэнт хальчихлаа. Бүхэл бүтэн 100 жилийн түүхтэй, 300 гаруй мянган гишүүд дэмжигчидтэй МАН-ын даргын төлөөх марафон бол жижиг гаруудын оролцдог тоглоом биш. Том дэнчин тавьдаг томчуудын тулаан.

Тэр хэрээрээ эргээд үүрэх эрсдэл ч их. Тэгвэл хэн хэн МАН-ын дараагийн даргын төлөөх өрсөлдөөнд оролцох вэ гэдэг нь өнөөдрийг хүртэл таамаг төдий байсан бол УИХ-ын даргын өнөөдөр /2025.09.12/ хийсэн мэдэгдлээр бүх зүйл тодорхой болж байна. Тэрбээр, Хоёр их гүрний дунд оршиж байгаа Монгол Улс ардчилсан Монгол Улс ардчилсан парламентынхаа тогтолцоог улам бүр баталгаажуулж дархлаажуулж явах учиртай байдаг. Хуулийн доор хүн бүр эрх тэгш амьдардаг нийгмийг бид цогцлоон хөгжүүлэх ёстой. Тэр бол Монгол Улсын Их хурлын Монголын төрийн үндсэн зорилго байх ёстой. Энэ утгаараа би 100 жилийн түүхтэй МАН-ыг хувь хүн бус хамтын удирдлагын байгууллага хэвээр хадгалахын төлөө 300 мянган гишүүнтэй МАН-ын иргэд сонгогчдынхоо өмнө амласан том амлалтыг биелүүлэхийн төлөө, МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар найман жилийн туршид ажиллаж, шинэчлэлт өөрчлөлт, дэвшилтэт үзэл санааг улс төрийн намын үйл ажиллагаанд нэвтрүүлэхийн төлөө ажиллаж байсныхаа төлөө МАН ын даргын сонгуульд нэр дэвшиж оролцоно гэдгээ албан ёсоор мэдэгдэж байна” гэсэн юм.

Экс Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ огцорсонтой холбоотойгоор улс төрд Comeback хийсэн гэнэтийн зочин бол өнөөгийн Ерөнхий сайд Г.Занданшатар. Түүний хувьд экс Ерөнхий сайдаас намын даргын тамгаа тийм ч амархан хүлээгээд авчихгүй гэдгийг УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалангийн мэдэгдэл баталлаа. Нэгэнт Ерөнхийлөгчийн дэмлэгтэйгээр гарч ирсэн Ерөнхий сайдад нэмээд намаа бүтнээр нь өгчих сонирхол Д.Амарбаясгалан болон түүний нөхдөд үгүй. Тиймээс эцсийн мөч хүртлээ тулалдахаар дайны бүрээ үлээлээ.

Угтаа МАН-ын дүрмэнд МАН-ын дарга Ерөнхий сайд байна гэсэн тов тодорхой заалт бий. Тэгэхээр МАН-ын дараагийн дарга болох хүнд Ерөнхий сайдын суудал очно. Тиймээс УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан өөрт байгаа бүхнээ дэнчин тавьж МАН-ын даргын төлөөх өрсөлдөөнд орж байна. Угтаа өөрт байгаа хөзрөндөө эрдэж ALL-IN хийчихлээ.

Түүний хувьд МАН-ын Генсекээр хамгийн удаан буюу 8 жил ажилласан. Энэ хугацаанд намынхаа бүхий л шатанд өөрийн дэмжигчидээ шургуулж амжсан. Магадгүй хэзээ нэг өдөр ийм тулаанд орно гэдгээ маш сайн мэдэж байсан учраас үүнд хангалттай бэлдсэн байх. Унтаж сэрээд даргын төлөөх марафонд оролцох шийдвэр гаргаагүй нь тодорхой. МАН-ыг сүүлийн гурван ч удаагийн сонгуульд үнэмлэхүй ялалт байгуулахад түүний оролцоо өндөр байсан. Тийм учраас тэр өөрийнхөө гарын модонд итгэж ALL-IN хийсэн.

Түүний хувьд МАН-ын даргын тулаанд ялагдвал УИХ-ын даргын суудлаасаа буух бол энгийн үзэгдэл. Цаашлаад нэр холбогдсон нүүрсний хулгай, Бортээгийн ордтой холбоотой будилаан, дотоодын аж ахуйн нэгжүүдийн амыг барьж гаалийн албан татвараас гурил, цементыг чөлөөлсөн гэх мэт хэргүүдээс үүдэн улстөрийн хонгилоор чирэгдэх магадлал өндөр. Хэрэг нь байхад хүн нь олддог гэдэг шиг хүсвэл хэн ч болгож хувиргах чадвар хэсэг бүлэг хүмүүст бий.

Нэгэнт байгаа бүхнээ дэнчинд нь тавьчихсан учраас том ах нарынхаа эсрэг эцсийн мөч хүртэлээ тулалдахаас өөр сонголт түүнд үлдсэнгүй. “Монгол Улсад хувь хүн бус хууль засагладаг эрх зүйт төртэй байх ёстой.  Монголын асуудал Монголын төр өөрөө болсон байна. Ард түмний зовлон төр өөрөө болсон байна” гэдэг хэнд хаяглаж хэлсэн үг вэ гэдэг нь шууд уншигдаж байна. Ямартай ч өнөөдөр ойрын өдрүүдэд тавигдах улс төрийн драмын жүжгийн эхлэл тавигдлаа. Уг жүжиг цаашид хэрхэн өрнөхийг харж л байя. Зураг, зодоон хоёрыг холоос гэдэг дээ .

Б.ШАРХҮҮ