Нийслэлчүүдийн хувьд их бүтээн байгуулалтын улирал ирж байна. Учир нь, гуравдугаар сараас эхлэн гэр хорооллыг барилгажуулах их ажлыг эхлүүлэхээ Улаанбаатар хотын захирагч мэдэгдсэн. Өнгөрсөн хугацаанд “Сэлбэ” дэд төв, “Шар хад” дэд төв, “Баянхошуу” дэд төвийг түшиглэн орон сууц барихаар болж, газар чөлөөлөлтийн их ажлыг эхлүүлсэн. Гэхдээ газар чөлөөлөлт цаг хугацаа ихээр шаардаж мэдэхээр болоод байна.

Тухайлбал, “Сэлбэ” дэд төвийг түшиглэн 20 минутын хот барьж байгуулахад нийт 2200 иргэн, хуулийн этгээд газар чөлөөлөх ёстой ч одоогоор 1670 иргэн нь хүлээн зөвшөөрч гэрээ байгуулсан.

Нэг ёсны газраа чөлөөлсөн гэж ойлгож болно. Харин үлдэж байгаа 500 гаруй иргэн, хуулийн этгээдийн хувьд газраа чөлөөлөөгүй, нөхөн олговорын мөнгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, нэмүүлэх хүсэлтэй байгаа гэж хэлж болно.

Нийслэлээс өнгөрсөн онд багтаан дээрх бүсэд газар чөлөөлөх ажлыг дуусгахаа мэдэгдэж байсан ч барсангүй явсаар их бүтээн байгуулалтын ажил эхлэх цагтай зэрэгцүүлэн, газар эзэмшигч нартай хэлэлцэл хийх шаардлага үүсч байна. Хэрвээ дээрх айл, хуулийн этгээдүүд газраа чөлөөлөхгүй цаг алдвал “Сэлбэ” дэд төвийг түшиглэн босох 20 минутын хотыг барьж байгуулахад асуудал үүснэ.

Газраа чөлөөлөх бүсэд нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн 14, 18 дугаар хороо, Сүхбаатар дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрийг хамарсан 158 га талбай хамарч байгаа юм.

Төлөвлөсөнөөр “Сэлбэ” дэд төвийг түшиглэн нийт 12 мянган айлын орон сууц барихын зэрэгцээ сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг зэрэг нийгмийн үйлчилгээг гэрээсээ гараад ердөө 20 минутын дотор зорчоод л авах боломжтой байхаар төлөвлөсөн. Мөн үзвэр үйлчилгээ, худалдааны төвүүдийг ч барина. Үндсэндээ хүнд хэрэгцээтэй бүхий л үйлчилгээ дэд төвд бүрэн баригдсан байхаар төлөвлөсөн. Энэ нь түгжрэлээс сэргийлсэн нэг алхам.

Үүний зэрэгцээ “Сэлбэ” дэд төвд баригдах орон сууцууд нь гурван төрөл байна. Нам давхрын буюу амины орон сууц. Дунд давхрын орон сууц нь таван давхар. Төв замаа дагуулж өндөр давхрын орон сууцыг үйлчилгээний байгууламжтай хамтатган барина. Төслийг 2028 онд хэрэгжүүлж дуусахаар төлөвлөсөн. Уг төвийг түшиглэн хот байгуулснаар дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 2.5 их наяд төгрөгөөр нэмэгдэж, 25,295 ажлын байр бий болно. Агаарын бохирдол 22 хувь, авто замын түгжрэл 36.3 хувиар буурна гэсэн тооцооллыг гаргасан юм.

“Сэлбэ” дэд төвтэй зэрэгцэн босох 20 минутын хотын нэг нь “Шар хад” дэд төв гэж хэлж болно.

Мөн тус төвийг түшиглэн 977 айлын ногоон орон сууцыг эко хорооллын төлөвлөлтөөр байгуулахаар төлөвлөсөн бол Баянхошуу дэд төвийг түшиглэн мөн 2200 гаруй айлын ногоон орон сууц төсөл хэрэгжүүлэх зорилт тавьсан.

Одоогоор тус төвийг барьж байгуулахтай холбоотойгоор 110 айлын орон сууц барих ажил үргэлжилж байгаа бөгөөд ирэх зургадугаар сард эхний хэсгийг ашиглалтад оруулах төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа юм. Газар чөлөөлөх ажлыг 2020 онд эхлүүлсэн ч мөн л далайцтай урагшлахгүй байгаа мэдээлэл бий. Товчхондоо нийслэл газар чөлөөлөлтөд анхаарахгүй бол 20 минутын хот байгуулах ажил газар эзэмшигч нартай хийх зөвшилцөл ойлголцолд хүрэхгүйгээс болж хойшлох эрсдэл байгааг албаныхан анхаарах шаардлага байна.

Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор Засгийн газар болон нийслэл гэр хорооллын айлуудын газрыг чөлөөлж, орон сууцжуулах бодлого хэрэгжүүлэхээр болсон. Өөрөөр хэлбэл, гэр хорооллын яндангаас ялгарах утааг бууруулах хамгийн үр дүнтэй арга нь газрыг чөлөөлж орон сууцжуулах. Яндан, зуух сольсноор асуудал шийдэхгүй. Нөгөө талдаа Улаанбаатар хотод газар бүрэн дууссан. Шинэ газар орон сууц барих боломж хязгаарлагдмал. Сул гэсэн газрууд нь мөнгөтэй хувийн компаниудад очсон. Тиймээс ганц боломж нь гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөлтөд оруулах нь нэг талдаа агаарын бохирдлыг бууруулах нөгөө талдаа иргэдээ ая тухтай орчинд амьдруулах боломж нөхцөлөөр хангах нэг гарц болох учиртай.

Иймээс иргэд ч газраа зах зээлийн үнээс хэт хөөсрүүлэлгүй үнэлэх нь чухал байгаа юм.

Г.ХОРОЛ