Олон улсын жишиг: “Цэвэр гарын дүрэм” үйлчилсэн хувийн өмч л хамгаалагддаг

2024-site 10

Олон улсын жишиг: “Цэвэр гарын дүрэм” үйлчилсэн хувийн өмч л хамгаалагддаг

Олон улсын жишиг: “Цэвэр гарын дүрэм” үйлчилсэн хувийн өмч л хамгаалагддаг

30 жил өнгөрсөн ч ардчилал бөгөөд чөлөөт зах зээлийн зарчим, түүний сонгодог ойлголт манайд төлөвшөөгүй хэвээр. Дэлхий нийтэд өдгөө улс төрийн зүүн, барууны чиг баримжаа байраа сольсон гэхэд болохоор болчихлоо. Ардчилсан гэгдэх намууд өөрөө зүүний бодлого баримталж, сонгуульд амжилт олж байна. Угтаа хүний эрх, жендер ярьдаг нь баруун биш зүүний бодлого гэж тодорхойлогддог, АНУ үүгээрээ цэвэр либералистуудад шүүмжлүүлдэг болсон.

Манайд ч мөн адил жинхэнэ чөлөөт зах зээлийн зарчим, хувийн өмчийг хууль ёсны дагуу, шударгаар олж авах ойлголтын талаар нийтээрээ мэдлэг маруухан байгаа нь харагддаг.

Бидэнд “зорилготойгоор суулгасан” ердийн ойлголтоор, хувийн өмч л бол түүнийг хамгаална. Ямар ч арга замаар олж авсан эсэхээс үл хамааран, хувийн өмч л бол түүнд төр, хууль халдаж болохгүй. Хэрэв халдвал энэ коммунизм ба чөлөөт зах зээлийн онолоос ухарсан үйлдэл гэж нийтийн ухамсарт санаатайгаар буруу ойлголт бий болгосон гэж анзаарагддаг. Өөрөөр хэлбэл, зорилго нь аргаа зөвтгөнө гээд хууль тогтоомж, нийтийн эрх ашиг, ёс суртахууныг уландаа гишгэн байж, ард түмний өмчөөс бохир гараар хулгайлан авсан хөрөнгөө миний “хувийн өмч”, тийм учраас хэн ч халдаж болохгүй гэх нь эсрэгээрээ ардчилал, чөлөөт зах зээлийн эсрэг гэмт хэрэг гэж олон улсад үздэг.

Английн хуульд голчлон ашигладаг, “Clean hands doctrine” буюу “Цэвэр гарын дүрэм” нь хувийн өмчийг хууль ёсны эсэхийг ялгаж, салгахад баримтлах хэм хэмжээ буюу шалгуур болдог аж.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнг 100 хувь Нийслэлийн өмчид буцаан авсны дараа “хувийн өмчийг төр булаалаа” гэдэг мессежийг түмний хөрөнгийг луйвардаж авсан цөөнхийн зүгээс санаатайгаар тараасан. Үүний хариуд Монгол Улсад гагцхүү хууль засаглах ёстой гэсэн зарчмыг баримтлан, 30 жилийн туршид бугшсан асуудлыг гурван сарын дотор нэг тийш болгосон гэж болох Нийслэлийн Засаг даргын орлогч О.Номинчимэг “Цэвэр гарын дүрэм”-ийг жишээлэн тайлбарласан нь анх анхаарал татсан юм.

Түүнийхээр, хувийн өмчид “Цэвэр гарын дүрэм” үйлчилсэн байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, хувийн өмчийг цэвэр буюу хуулийн хүрээнд л олж авсан бол түүнийг хамгаална. Харин анхнаасаа хууль зөрчиж, “Бохир гар”-аар хувьдаа завшсан гэвэл асуудал өөрөөр яригдах ёстой.

Цэвэр гарын дүрэм ёсоор хууль бусаар олж авсан хувийн гэх өмчийг хуулийн дагуу төрд буцаан авахгүй байх нь нийтийн эрх ашиг, зан суртахууны эсрэг эс үйлдэл болно гэж эрдэмтэд үздэг.  Тухайлбал, Англид “Бохир гар” гэх ойлголтыг 1700-аад оноос хойш хууль тогтоомждоо хэрэглэж иржээ. Английн хуульч Лэй Эллинс өөрийн бүтээлдээ “Бохир гар”-ын жишээ болгон:

  • Нотлох баримтыг хуурамчаар үйлдэн хууль хяналтын байгууллагыг төөрөгдүүлэх;
  • Авлига өгөх, амлах байдлаар гэрээ, хэлэлцээр байгуулах;
  • Мэдээллийн давуу байдлаа ашиглан өөртөө болон өөрийн ойр хүмүүстээ давуу байдал бий болгох, өмч хөрөнгө олж авах зэргийг дурджээ.

Үүнээс харахад, зөвхөн хувийн өмч гэлтгүй аль ч төрлийн хуулийн маргаанд цэвэр эсвэл бохир “гар” оролцсон эсэхийг шалгадаг, түүнийг шалгуур үзүүлэлт болгодог жишиг бий аж.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн тухайд л гэхэд “бичиг баримтыг хуурамчаар үйлдэн төрийн байгуллагаас хууль бус шийдвэр гаргуулсан”, “төрийн болон нийтийн өмчийг хууль бусаар бусдад худалдан борлуулж завшсан”, “төрийн өмчийг хариу үнэ төлбөргүй хувьдаа авч завшсан” зэрэг бохир гар оролцсон үйлдлүүд яригддаг.   Тийм ч учраас цэвэр хуулийн гаргалгааг гаргаж тавихад, цэвэр бус аргаар төрийн өмчийг луйвардаж авсан этгээд маргаж чадаагүй бөгөөд Нийслэлийн байр суурийг шууд хүлээн зөвшөөрсөн байна.

Өдгөө мөн “Хангай” зочид буудлын асуудал ид яригдаж, олны анхаарал татаж байна. Мэдээж бас л хувийн өмч хэмээн цэцэрхдэг. Гэвч өнгөрсөн хугацаанд татвар төлөөгүй, засвар үйлчилгээ хийгээгүйн улмаас хотын өнгө үзэмжид сөргөөр нөлөөлсөн гэх мэт асуудлаар Нийслэлийн Засаг даргын орлогч О.Номинчимэг шаардлага тавьж байгааг олон нийт талархан хүлээн авсан. Үүнд мөн л “Хувийн өмчийг ямар ч үед шууд хамгаалах ёстой” гэхээс илүү, энэ өмч хувьд анх шилжсэн цагаас хойш “Цэвэр гарын дүрэм”-ээр явж ирсэн эсэхэд анхаарал хандуулах ёстой.

Хэрэв үгүй бол төр хуулийн хүрээнд шаардлага тавих эрх зүйн бүрэн боломжтой юм.

Өмнө нь “Цэвэр гарын дүрэм”-ийн тухай ойлголт төдийлөн сонсогдож байсангүй. Google орчинд ч монгол хэлээр огт дурьдаагүй байгаагаас харахад бид хувийн өмчийг шударгаар олж авсан байхыг бизнесийн салбарынхнаас шаардахаа мартжээ.

Тэгвэл Нью-Йоркийн болон Английн хуулиар зөвлөх эрхтэй, олон улсын арбитрын байгууллагад ажилласан намтартай Нийслэлийн Засаг даргын орлогч О.Номинчимэг энэхүү олон улсын дүрмийг анхлан хэрэгжүүллээ.

Одооноос нийтээрээ хэрсүү байж “хувийн өмч рүү халдлаа, коммунизм руугаа буцлаа” гэхчлэн үг унагааж байгаа нөхдийн үйлдлийг дүгнэхдээ тухайн өмч хөрөнгөө шударгаар олж авсан эсэхийг нь эргэцүүлж нэг үзээд дэлхий нийтийн стандарт болсон “Цэвэр гарын дүрэм”-ийг бодолцож байх нь чухал болж байна.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
6
ЗөвЗөв
1
ТэнэглэлТэнэглэл
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

52 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

AmyLove 2024-05-20 46.8.22.69

Халуун охид таныг хүлээж байна ~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

SarahBartlett 2024-05-20 109.248.143.111

Халуун охид таныг хүлээж байна ->>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

AlexisJackson 2024-05-20 109.248.205.124

Халуун охид таныг хүлээж байна –– https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

ChristineBuckley 2024-05-20 188.130.142.167

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

JenniferGrant 2024-05-20 45.90.196.46

Халуун охид таныг хүлээж байна >> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

KimLee 2024-05-20 46.8.111.61

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

StaceyGonzalez 2024-05-20 194.35.113.55

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

BrandiBowen 2024-05-20 185.181.247.217

Халуун охид таныг хүлээж байна >>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

AngelaSmith 2024-05-20 109.248.205.148

Халуун охид таныг хүлээж байна >>>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

StephanieRomero 2024-05-20 45.86.1.66

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

AshleyTorres 2024-05-20 46.8.22.158

Халуун охид таныг хүлээж байна > https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

StaceyWilson 2024-05-20 188.130.136.88

Халуун охид таныг хүлээж байна >>>>>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

JennaKing 2024-05-20 194.35.113.179

Халуун охид таныг хүлээж байна ____ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

JessicaWilliams 2024-05-20 188.130.128.34

Халуун охид таныг хүлээж байна ~~~~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

SusanJohnson 2024-05-20 109.248.138.187

Халуун охид таныг хүлээж байна ~~~~~~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

CourtneyBray 2024-05-20 188.130.137.161

Халуун охид таныг хүлээж байна >>>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

JulieSabo 2024-05-20 46.8.23.86

Халуун охид таныг хүлээж байна ~~~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

MarquitaWilcox 2024-05-20 46.8.23.120

Халуун охид таныг хүлээж байна >> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

KeriLane 2024-05-20 46.8.23.202

Халуун охид таныг хүлээж байна ____ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

DanielleSanchez 2024-05-20 188.130.136.87

Халуун охид таныг хүлээж байна >>>>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

TracyCampbell 2024-05-20 109.248.166.67

Халуун охид таныг хүлээж байна ~~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

JessicaFuller 2024-05-20 188.130.211.164

Халуун охид таныг хүлээж байна –– https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

KimberlyCollins 2024-05-20 109.248.14.97

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LauraSmith 2024-05-20 31.40.203.248

Халуун охид таныг хүлээж байна —> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LeslieNguyen 2024-05-20 109.248.128.62

Халуун охид таныг хүлээж байна >> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

TamekaJones 2024-05-20 188.130.220.23

Халуун охид таныг хүлээж байна > https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

StephanieWilliams 2024-05-20 31.40.203.248

Халуун охид таныг хүлээж байна ___ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

KarenSand 2024-05-20 46.8.107.87

Халуун охид таныг хүлээж байна >>>>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

KatyMorris 2024-05-20 46.8.223.213

Халуун охид таныг хүлээж байна >>>>>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

ChristinaJohnson 2024-05-20 109.248.15.132

Халуун охид таныг хүлээж байна ->>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

DanielleFerguson 2024-05-20 95.182.127.146

Халуун охид таныг хүлээж байна _____ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LaniCaudel 2024-05-20 46.8.192.109

Халуун охид таныг хүлээж байна ~~~~~~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

AubreyiaAviles 2024-05-20 31.40.203.75

Халуун охид таныг хүлээж байна _ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

MelissaLocke 2024-05-20 46.8.22.65

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

EmilyRojas 2024-05-20 109.248.139.155

Халуун охид таныг хүлээж байна –> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

MichelleWatson 2024-05-20 109.248.13.176

Халуун охид таныг хүлээж байна ~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LisaSmith 2024-05-20 46.8.23.218

Халуун охид таныг хүлээж байна ___ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LisaMiller 2024-05-20 46.8.222.201

Халуун охид таныг хүлээж байна ->>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

ShannonHertler 2024-05-20 45.15.73.126

Халуун охид таныг хүлээж байна —-> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

BrittanyMitchell 2024-05-20 109.248.49.164

Халуун охид таныг хүлээж байна ~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LeahPrice 2024-05-20 188.130.136.200

Халуун охид таныг хүлээж байна ____ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

SusanLopez 2024-05-20 5.183.130.242

Халуун охид таныг хүлээж байна ~~~~~ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

SarahWright 2024-05-20 109.248.15.154

Халуун охид таныг хүлээж байна __ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

JenniferMarie 2024-05-20 46.8.222.154

Халуун охид таныг хүлээж байна >>> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

ElisHernandez 2024-05-20 194.34.248.2

Халуун охид таныг хүлээж байна __ https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

NormaSanchez 2024-05-20 188.130.128.146

Халуун охид таныг хүлээж байна >> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

TiffanyWebster 2024-05-20 188.130.189.167

Халуун охид таныг хүлээж байна –> https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

SarahMoon 2024-05-20 45.15.73.105

Халуун охид таныг хүлээж байна – https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

LaurenAllen 2024-05-20 5.183.130.121

Халуун охид таныг хүлээж байна –– https://news.mn@ok.me/95WG1?2723810

Avatar

Иргэн 2024-05-20 59.153.113.149

Цэвэр гарын дүрмээр явбал өмч хувьчлал нэрээр луйвардсан улсын бүх үйлдвэрүүд төрд буцаж ирэх ёстой болно. Мөн МАК мэтийн компаниудын өмчлөх гэж оролдоод байгаа стратегийн ордууд ч үүнд хамаарна. Мэдээлэлд ойрхон байсан тагнуулын ажилтан Нямтайшир дээр нь бүүр болоогүй ээ Монгол улсын ерөнхий сайд байсан Содном гэж хүн зөвлөх нь болчихоод стратегийн ордыг эзэмшээд сууж байна гэдэг бол зүгээр л луйвар.

Avatar

Зочин 2024-05-20 59.153.112.198

Зов иймэрхуу тайлбар олныг бичих байж ардчилсан узлийгтжинхэнээр хогжуулнэь Бид ардчилагчид та нар коммунистууд гэж орилоод байвал сэтгэхуйгээрээ 90 ондоо гацсан хэвээр байна

Avatar

Мөнгөө 2024-05-20 122.201.31.236

зөв, цэвэр гарын дүрмийг шаардах ёстой. ялангуяа улсын үйлдвэрийг авсан гаруудаас хамгийн түрүүнд шаардах хэрэгтэй

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж