"Амь тасарсан" шаазан урлал дахин сэргэжээ | News.MN

"Амь тасарсан" шаазан урлал дахин сэргэжээ

"Амь тасарсан" шаазан урлал дахин сэргэжээ

Өвгөдийн бурхад дундаас ялгарах Баян Намсрай, Энх-Амгалан хааны баримал, хавтастай бор толины өмнө ижилсүүлэн тавьсан шаазан морь, үнэг гээд нэгэн үе айл бүрийн хойморт заларч байсан шаазан эдлэлийг Монголд үйлдвэрлэхээ болиод удсан. Эдүгээ мартагдах шахсан шаазан ваарны үргэлжлэл болсон цомхон үйлдвэрт хуучны шилэн эвдлэл дахин “мэндэлж” байна. Налайхад байрлах тус үйлдвэрийн ойр орчим эл хуль, уран бүтээлчид бүтээлээ туурвихад тохирсон нам гүм ажээ.

Энд  толь шиг тунгалаг, шил мэт гөлгөр хонх шиг жингэнэсэн дуутай гангар шаазан бүтээлүүдийг харж болохоор. Шаазангийн үйлдвэрт шаврын хурц үнэр хамар цоргих нь содон. Уран бүтээлчид дор бүрнээ ваар урлаад завгүй. Нэг нь ваарыг хэвэнд цутгаж, биежсэнийг нь маш болгоомжтой салгаж байхад нөгөө нь толь шиг тунгалаг болгохоор зүлгэж, бийрээр норгож харагдана. Хэв загварыг нь гаргахаас эхлээд цутгаж, өө сэвийг нь цэвэрлэж, угаасны дараа пааландаж, шатаасны эцэст шаазан “бүтдэг” аж. Үүнийгээ уран бүтээлчид хараад ёстой л шинэ хүн төрсөн мэт  баярлаж, бас бахархдагаа хэлж байв.

Энд өөрийн хүсэл сонирхлоороо нэгдсэн 10 гаруй хүн ажилладаг. Тэдний нэг Д.Байгалмаа 18 жил цутгуур хийж буй туршлагатай мэргэжилтэн. Тэрбээр дугуй ваарыг дөрвөлжин хэвээс нь салгах зуураа “Тэтгэвэрт гарах цаг минь болсон ч дуртай болохоороо ажиллаж байна. Хүүхдүүд маань "Та гэртээ суугаад, хүүхдүүдээ хар" гэж зөвлөдөг ч ажил минь миний сонирхол. Дуртай болохоороо шавартайгаа найзалж байна. Ваар хэвэнд цутгах ажил бол хүн бүрийн хийхээр амархан зүйл биш. Маш их мэдрэмж шаардана. Анхаарал сарнихыг андахгүй. Нэг болгоомжгүй үйлдэл шаазанг хог хаягдал болгодог. Тиймээс нямбай бас мэдрэмжтэй байх хэрэгтэй” гэв. Түүний хувьд өдөрт 20 гаруй ваар, шаазан эдлэлийг хэвэнд цутгаж бэлтгэдэг байна. Өрөөнд нь 70 гаруй хэвэнд цутгасан цагаан ваарнууд өрөөстэй.

Дараа нь угааж цэвэрлэх хэсгээр оров. Бидний төсөөлсөн шиг цутгуураас гарсан ваарыг усаар угаахгүй. Хэвнээсээ гарсан ваарыг цаас зүсэгчээр өө сэвийг нь арилгасны дараа зүлгэж, бийрээр норгож угааж пааландана. Мөн л өчүүхэн өө сэвийг ваар андахгүй. Жаахан өө байхад пааландахад овойж товойх, арзайх гээд бас л учир дутагдалтай болдог аж. Яг л өндөг шиг өөгүй болтол зүлгэж, угаах зэрэгт нэг вааранд багадаа л 30 минут зарцуулдаг болохыг хэлж байлаа. Шил мэт гөлгөр болсных нь дараа зууханд шатааснаар шаазан ваар мэндэлнэ. Харин дараа нь будах чимхлүүр ажлын ард эцсийн бүтээгдэхүүн хэрэглэгчийн гарт хүрэхэд бэлэн болох нь тэр. Энэ мэтчилэн ваар урлах нь нарийн төвөгтэй, мэдрэмж шаардсан чимхлүүр ажил аж. Хэдий 30 жилийн өмнөх шиг дотоодын шаазан эдлэлээ хангадаг байсан үетэй харьцуулахад цөөхөн хэрэглэгчтэй, цомхон үйлдвэр ч мартагдах шахсан өв соёлыг өөрсдөө тээж үлдсэн нь сайшаалтай.

Зохион бүтээгч Д.Дашдэлгэр хоёр жилийн өмнөөс “Монгол өв шаазан” нэртэйгээр үйлдвэрээ нээж байв. Түүний хувьд 30 жилийн тэртээ ажил буцалж байсан 300 орчим ажилтантай “Монгол шаазан” үйлдвэрийн нэгээхэн эд эс нь. Тухайн үед “Чамин хийцийн тасаг”-т зураач, зохион бүтээгчээр ажилладаг байж. Харин 1990-ээд онд зах зээлийн шуурганд үүдээ барьснаар керамикийн мэргэжилтнүүд шагай шиг тарж, дор бүрнээ өөрсдийн бүтээлээ туурвиж, замаасаа буцах нь буцсаар шаазан эдлэл гэх нэр томъёо ч мартагдаж. Ийм л үед “амь тасарсан” шаазан үйлдвэрийг 30 жилийн дараа дахин нээсэн нь энэ аж.

Түүний үйлдвэрээ нээх болсон тухай түүхээс сонсвол “Шаазан үйлдвэр бол миний 30 жилийн мөрөөдөл. Анх үйлдвэрээ нээнэ гэхэд эсэргүүцэх хүн олон байсан. Зах зээлийг Хятадын шаазан эдлэл эзэлсэн байхад шаазан үйлдвэр нээх нь бүтэшгүй санаа болохыг зөвлөх нэгэн ч байсан. Гэхдээ мэргэжилдээ хайртай, дуртай болохоор бүх хөрөнгөө шавхаж, үйлдвэрээ нээсэн. Шантарвал шантрахаар, замаас нь буцаж хаахад амархан л байсан байх. Гэхдээ шаазан эдлэл үйлдвэрлэх нь миний хобби учраас өдийг хүргэлээ” гэв. Түүний хувьд ихэнх цагаа үйлдвэртээ өнгөрүүлдэг бөгөөд шаазан эдлэлийн зохион бүтээгч, хэв зураачаар ажилладаг.

Зах зээлийн нийгэмд шилжсэнээс хойш Хятад, Оросын шаазан эдлэлүүд монголчуудын дотоодын хэрэгцээг хангах болсон ч Энх-Амгалан хаан, эмээлтэй хос морь, өвлийн өвгөн гээд хуучны эдлэл үнэ цэнээ алдсангүй. Хэн ч харсан гайхан бишрэхгүй байхын аргагүй ховор нандин бүтээлийн нэгээхэн хэсэг Д.Дашдэлгэрт ч байдаг. Түүний шүүгээнд өрөөстэй  шаазан эдлэлүүд 1950-1990 оны хооронд. Дийлэнх нь өөрөө урлаж, хадгалжээ.

Нэгэн үед айл бүрийн хойморт заларсан эмээлтэй морь, Энх-Амгалан хааныг урд хөрш дуурайж үйлдвэрлэсэн ч монгол хүний ур хийц дахин давтагдашгүй болохыг тэрбээр хэлсэн. Энэ тухай ярихдаа “Хятад, Оросын шаазан эдлэлүүд дотоодын ахуйн хэрэгцээг хангаж, олон төрөл загварын бэлэг дурсгал ч их болсон. Гэхдээ аль ч улсын шаазан эдлэлийг цуглуулсан монгол хүний үйлдвэрлэсэн шигийг би олж хараагүй. Монголчуудын хувьд монгол ур хийцтэй, хуучны ховор нандин шаазан эдлэлүүдийг л их хайж, цуглуулдаг. Шаазан эдлэл харахад адилхан боловч ур хийцээрээ ялгарна. Жишээ нь, эмээлтэй хос морийг хятадууд хэчнээн дуурайлгаж үйлдвэрлэсэн ч монгол хүний урласан хийц дахин давтагдашгүй байдаг. Харахад л андашгүй” гэв. Тэр бол Монгол шаазангийн үргэлжлэл.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
74
ЗөвЗөв
7
ГайхмаарГайхмаар
6
ХөөрхөнХөөрхөн
2
ХахаХаха
2
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

28 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

зочин 2022-01-14 192.82.73.220

Өнгөрсөн хавар энэ үйлдвэр байгуулагдаад шаазан хийж байгааг интернэтээс мэдээд Мөнгөн завьяа-д байсан тасгаас ноён хатан 2 ламаахай заан хулгана авсан.Их гоё санагдсан.Орос Англи Хятад Нидерланд Япон Турк шаазангийн үйлдвэрүүд 1700,1800 онд байгуулагдаад одоо хүртэл ажиллаад дэлхийн зах зээлд шаазан нь нийлүүлэгдэж байна. Тэд гол нь дан ашиг хараагүй хэрэгцээг үндэслээд ажилладаг юм байна. Хүмүүсээ айл өрх бүр энэ үйлдвэрийн шаазанг авч дэмжээрэй. Та нарт амжилт хүсье. Битгий шантраарай.

Avatar

Zochim 2022-01-14 64.119.22.179

Haaguur hudaldaalj baigaa yu be? Hayagaa uguuch.

Avatar

Монгол хүн 2022-01-14 103.10.21.73

Монгол хаан хатдын шаазан барьмал хийгээрэй энхамгалан чинь Монголын хаан биш шүу дээ ажилд чинь амжилт хүсэе ээ

Avatar

зочин 2022-01-14 43.228.131.113

Та бүхнийг дэлхийн дэвжээ хүлээж байгаа амжилт хүсье

Avatar

Зочин 2022-01-14 183.177.99.228

САЙН БАЙНА, БАЯР ХҮРГЭЕ, ШААЗАН БААРНЫ ҮЙЛДВЭР СЭРГЭХ НЬ ЭЭ, ДЭЭХЭН МАНАЙХАН ЧИНЬ МОНГОЛ ШААЗАНТАЙ УУХ АЯГАГАА ӨӨРСДӨӨ ХИЙДЭГ БАЙСАН ҮЕ, МҮХАҮТ-ИЙН ДЭМЖЭЭД ӨГВӨЛ ДЭГЖИХ ҮЙЛС БОЛНО ДОО

Avatar

Зочин 2022-01-14 90.196.191.207

Тийм ээ Монгол шаазан , Мавган гуай олимпийн хороо гээд хуучны юмс санагдчихлаа. Ур хийц нь сайжраад дэвждэг дээр нь буруу элэгтэнгууд нураачиж билээ. Герман Чех Оросд сурч байсан оюутанууд цэнхэр гуц хундаганы хослолыг авч яваад Монгол дахь унээс нь хэд дахин нугалаад зарж хоолны менгетей залгадаг байж билээ. Тэр туухийг ахмадууд маань ур ухаанаараа бутээж улдээжээ… одоо тэд маань автобусанд Дэлгэрцэцэгтэй суудал булаацалдсан хэргээр адлуулж яваа даа

Avatar

Зочин 2022-01-14 103.26.193.59

Энх-Амгалан хаан гээд анхнаасаа андуураад нэрлэчихсэн юм шүү. Уг нь бол биш л дээ. Өөр нэр бодож олъё оо. Энх-Амгалан хаан гэдэг чинь хорчийсон туранхай нэгэн байсан гэсэн. Харин энэ баримал бол даоизмын үеийн хятадын эд баялгийн бурхантай дүр төстэй юм. Тэр бурхан нь ийм олон хүүхэдгүй, баахан ембүү зоостой байдаг. Бид эдээр баян биш, үрээр баян байхыг эрхэмлэдэг гэсэн санаагаар анхнаасаа ингэж хийсэн ч байж магад.

Avatar

Зочин 2022-01-14 90.196.191.207

Энх амгалангийн , амар тайвны билэгдэлийг л хаан болгоцон юм байлгуй дээ Энх амгалангийн хаан

Avatar

Иргэн 2022-01-14 64.119.20.41

Бүх сайхан үйлдвэрээ сэргээх хэрэгтэй .Тэгвэл хөгжинө.!!@@

Avatar

Нэргүй 2022-01-14 202.55.188.41

Одоо Монгол Хаадаа хийх хэрэгтэйЭнх амгаланг болих хэрэгтэй манай хаан биш, гадны бодлого шүү дээ, бусад бүтээгдэхүүнүүд болж л өна

Avatar

PEEN 2022-01-14 197.211.58.121

Тэнд хэн нэгэнд түүний тусламж хэрэгтэй байгаа гэдэгт би итгэлтэй байна. Та гэрлэлтийн хувьд маш том асуудалтай тулгараад байна уу, эсвэл танд гайхалтай шившлэг хэрэгтэй байна уу, Доктор Окос бид танд хайртай хүнээ торгох, хайртаа эргүүлэн авчрах, гэрлэлтийг чинь авархад туслана.
Тиймээс хэрэв энэ нь үнэхээр бол гэрлэлтээ/харилцаагаа аврахын тулд илүү их хүчин чармайлт гарга
үнэ цэнэтэй. Түүнтэй +2347039201245 whatsap дугаараар холбогдоно уу
түүний Виа
okosherbalhome@gmail.com хаягаар илгэ

Avatar

Zocnin 2022-01-14 108.63.58.182

Yostoi bayar hurgey Ajil uils ni delgercn mongol ail buhnii gert mongol shaazan urlal belegdel bolj amilah boltugai

Avatar

Зочин 2022-01-14 103.57.95.225

Yamar saihan medee vee. Bayarlalaa. Ajlin undur amjilt husen eruue.

Avatar

Хөөрхөн юмаа 2022-01-14 64.119.25.232

Авна шүү. Ажилт хүсье

Avatar

zochin 2022-01-14 202.179.24.110

ingeedel boloo umuu?,

Avatar

Зочин 2022-01-14 202.126.90.156

Үндэсний шаазан үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж буй та бүхэндээ том амжилт хүсье!

Avatar

зочин 2022-01-14 64.119.23.36

Маш зөв бизнесс эхлүүлжээ. Хүүхэд нас санагдаж байна.
Монгол хүүхэлдэйнүүд шаазангаар хийгээрэй.
Худалдаж авна шүү.

Avatar

Иргэн 2022-01-14 66.181.179.144

Хэв загвар, дизайн муутай бүүр хуучны хэдэн эхнэр хувцастай эмэгтэй, эмээлтэй морь, хятад цагаан өвгөнөөс өөр хийц үзэмжтэй
загварууд гаргаасаай. За тэгээд л хятад луутай аяга, хундага хийгээд эхлэх вий дээ.

Avatar

Оноч 2022-01-14 119.40.98.106

Хэдэн сайхан зураг тавьчих ухаан байдаггүй ээ.

Avatar

Зочин 2022-01-14 202.179.25.112

Гишүүн Солтан гэж монгол авгайтай нөхөр хуучин шаазан ваарны үйлдвэрийг хувьчилж аваад байрыг нь түрээслээд идэж суудаг хүн бий. ЖДҮ гээс зээл авч идчээд баз хүргэн Сү.Батболдын зүтгэлээр ялаас мултарсан новшийн эхнэр нь Сү.Батболдын эхнэртэй төрсөн эгч дүүс

Avatar

Оноч 2022-01-14 119.40.98.106

хэлээд юү кэв дээ. Энэ улсаа хулгайлж идэж амьдардаг тогтолцоо арилахгүй нь дээ. Хамгийн зэвүүн нь гадаадуудад эх орноо хямд худалдаж амьдардаг бүхэл бүтэн сүрэг бий болсон. тэгээд гадаадын хөрөнгө оруулалт гээд нэрлэчихжээ тэрийгээ.

Avatar

Зочин 2022-01-14 139.5.218.144

Керамик технологи гэдэг бол жинэхэн эрүүл мэнд, байгаль орчинд ээлтэй. Иймд монголын утаатай тэмцэх ажилд шаазан хийх технологийн тус дэмийг шингээж өгөх хэрэгтэй.

Avatar

mgl 2022-01-14 64.119.23.164

gaihaltai, amjilt!

Avatar

Зочин 2022-01-14 66.181.177.73

Гоё цэцгийн ваар, савнууд хийдэг болчихвол сайн байна. Одоо хамаг мөнгөө цэцэгчид солонгос, хятадад л тушааж байна даа

Avatar

Зочин 2022-01-14 77.111.247.65

Хороололд 1 өрөө байр зарна 99068532

Avatar

Зочин 2022-01-14 202.126.88.176

сайн бн

Avatar

Зочин 2022-01-14 66.181.179.33

Монгол урчуудын гараар бүтсэн монгол хээ угалзтай монгол хэв маягтай олон сайхан бүтээлүүд хийж бүтээгээрэй Эх загварын уралдаан зарлаж эх загварын фонттой болох хэрэгтэй

Avatar

Зочин 2022-01-14 66.181.179.33

Эх загварын уралдаан зарлаж эх загварын фонттой болоорой . хамгийн гол нл нь монгол дүр төрхтэй л байх хэрэгтэй

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж