"Оюутолгойн үнэ цэнийг бүх талд шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна" | News.MN

"Оюутолгойн үнэ цэнийг бүх талд шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна"

"Оюутолгойн үнэ цэнийг бүх талд шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна"

"Оюутолгойн үнэ цэнийг бүх талд шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна"

“Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирал Стив Тибоутой ярилцлаа.


Та Монголд ирээд хэд хонож байна вэ. Оюу толгойд одоо хийж байгаа ажил болон өмнөх ажлын туршлагынхаа талаар яривал?

-Оюу толгой төслийг урагшлуулна гэсэн том зорилго өвөртлөн Монголд ирээд сар хагас болж байна. “Туркойз Хилл Ресурс” компани нь Оюу толгой төслийн 66 хувийг эзэмшдэг. Үлдсэн 34 хувийг Засгийн газар өөрийн төлөөний компани болох Эрдэнэс Оюу толгой компаниар дамжуулан эзэмшдэг. “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирлаар өнгөрсөн гуравдугаар сард томилогдсон. Өмнө нь тус компанийн санхүү эрхэлсэн захирлаар ажилладаг байсан. 2014 онд тус компанид орсон.

-Оюу толгойн хэлэлцээ ямар түвшинд явж буй нь анхаарлын төвд байгаа. Хэлэлцээний явц одоо ямархуу түвшинд явж байна вэ?

-Бид Засгийн газартай олон сарын хугацаанд хэлэлцээ хийж байгаа. Өнгөрсөн хэдэн долоо хоногийн хугацаанд яриа хэлэлцээ эрчимжиж байгаад бид баяртай байгаа. УИХ, Засгийн газар, Засгийн газрын ажлын хэсэг гээд аль аль талаасаа шийдэл олохоор эрчимтэй ажиллаж байна.  Миний хувьд хэлэлцээ ахицтай байгаа гэж харж байна. Монголд байх хугацаандаа санаа бодлоо нэгтгэн Засгийн газартай хэлэлцэх асуудлаар “Туркойз Хилл Ресурс”, Рио Тинто компаниуд нэгдмэл байр суурьтай байхаар шургуу ажилласан. Оюу толгойн үнэ цэнийг бүх талуудад шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна.

-Хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийг Рио Тинто хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа гэж ойлгож байгаа. Яагаад хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тал дээр та саналаа хэлж болох уу?

-Миний хувьд “Туркойз Хилл Ресурс” компанийг төлөөлж байгаа учраас Рио Тинтогийн яагаад тэгсэн талаар тэдний өмнөөс тайлбар өгөх боломжгүй. Миний мэдэж байгаачлан хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийг бид өнгөрсөн наймдугаар сард хүлээн авсан. Рио Тинто хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийн талаарх өөрсдийн байр сууриа илэрхийлсэн хариугаа албан ёсоор илэрхийлсэн гэсэн. Мөн хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлттэй холбоотой Рио Тинто нэмэлт тайлбар өгөхөөр ажиллаж байгаа гэх мэдээлэлтэй байна даа.

-Олон нийт Засгийн газар, Рио Тинтогийн хооронд хэлэлцээ явагдаж байгаа гэсэн ойлголттой байгаа. Тэгвэл “Туркойз Хилл Ресурс” компани энэ хэлэлцээнд ямар үүрэгтэй, ямар байр суурьтай оролцож байгаа вэ?

-Энэ хэлэлцээ бол “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн үнэхээр чухал ач холбогдолтой. Учир нь Оюу толгой бол “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн цорын ганц хөрөнгө. Тиймээс Засгийн газартай, Рио Тинто гээд бүхий л оролцогч талуудтай хамтран энэ төслөө урагшлуулахаар компанийнхаа ТУЗ, хөрөнгө оруулагчдаа төлөөлөн Монголд ирээд байна. Оюу толгой төслийн ирээдүйд өндөр итгэл үнэмшилтэй байдаг учраас ажил амьдралынхаа олон жилийг Оюу толгойтой холбож, Монгол Улсад олон удаа ирж, очин ажиллаж байна.

-Хэлэлцээ нэлээд ахиц яваа юм байна гэж ойлгож болох уу? Одоо санал зөрөлдөөд байгаа ямар асуудлууд байна?

-Засгийн газар, “Туркойз Хилл Ресурс”, Рио Тинто гээд бүх талуудын хувьд санал нийлэхгүй гэхээсээ нийлж байгаа зүйлс нь илүү олон байгаа гэдгийг энд онцолмоор байна. Хамгийн чухал нь төслийн үр өгөөжийг хүртэгч хүмүүс, хөрөнгө оруулагчид, хувьцаа эзэмшигчид гээд бүх оролцогч талууд төслөө урагшлуулж, гүйцээхийг хүсэж байгаа. Минийхээр бол Оюу толгой дэлхийн түвшний уурхайг хэрхэн хөгжүүлж болохыг харуулсан Монголын гэрэлт цамхаг. Оюу толгойн ирээдүйд үнэ цэн нь өсөх нөөц боломж, тэнд ажиллаж байгаа хүмүүсийн чадвар, чансаа зэргийг авч үзэх юм бол бүгд л төслийг урагшлуулах ёстой гэдэг дээр санал нэгдэж байгаа.

Гэхдээ яг хаана нь бид санал зөрөлдөөд байна вэ гэвэл хаана нь эрсдэл байна, хаана нь хүндрэл, бэрхшээл үүсэхээр байгаа дээр л санал зөрөлдөөнтэй байгаа. Нэмэлт зардалтайгаар хэзээ, хэрхэн ногдол ашиг хүртэх вэ гэдэг л Засгийн газарт асуудал болоод байна. Гэхдээ төсөл Монголд үр өгөөжөө хэдийн өгч эхэлснийг санах хэрэгтэй. Мэдээж хэрэг ийм том төслийг хөгжүүлж, хэрэгжүүлэх нь тэр хэрээр хүндрэл бэрхшээл дагуулна. Миний хувьд уул уурхайн салбарт олон жил ажилласан туршлага дээрээ үндэслэж хэлэхэд уул уурхайн төсөлд хэзээд хүндрэл бэрхшээл байж л байдаг.

-Оюу толгой байгуулагдсан цагаасаа эхлэн өнгөрсөн 10 гаруй жилийн хугацаанд үргэлж маргаантай сэдэв байсаар ирсэн нь үнэн. Гэхдээ одоо яригдаж буй энэ хэлэлцээний асуудал хэзээ жигдрэх, цэгцрэх төлөвтэй байгаа бол? Тоймтой хугацаа хэлж болох уу?

-Тодорхой хэлж чадахгүй байна. Жилийн турш бүх талууд хэлэлцээнд идэвхтэй оролцон ажиллаж байгаа. Цаг хугацааны хувьд хоолой дээр тулаад ирчихлээ. Ойрын хугацаанд шийдэх шаардлага үүсээд буй асуудал бол Оюу толгой төслийг хэвийн үргэлжлүүлэх нэмэлт санхүүжилтийг Оюу толгой компанийн ТУЗ-ийн хурлаар батлах эсэх. Оюу толгойн ТУЗ-д “Туркойз Хилл Ресурс” компани, Эрдэнэс Оюу толгой болон Рио Тинтогийн төлөөлөл байдгийг та бүхэн мэдэх байх. Цаг тулсан энэ асуудлаа шийдэх, хэлэлцээг эрчимжүүлэхээр ажиллаж байна.

-Рио Тинтогоос Засгийн газарт хүргүүлсэн захидалд 34 хувийн эзэмшлийн асуудлаар хэлэлцэж болно гэх санал хүргүүлсэн байсан. Энэ талаар “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн байр суурь ямар байгаа вэ?

-Гол зүйл нь 34 хувийг хэрхэн эзэмших, түүний хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуудал биш. Харин Монгол Улсад үргэлж маргаан дагуулж ирсэн энэ 34 хувийн эзэмшлээсээ ямар үр өгөөж хүртэж байгаа гэдгээ бодох хэрэгтэй болов уу. Төслийн хугацаа хэтэрсэн, зардал нэмэгдсэн зэргээс болоод Засгийн газарт үүсэж байгаа асуудал нь 34 хувийг эзэмшсэнээрээ ногдол ашиг хүртэхгүй, өр төлбөрийн асуудлыг багасгах зэрэгт шийдэл олох хэрэгтэй болоод байна. Рио Тинтогоос хүргүүлсэн гээд байгаа саналд ч бид саналаа тусгасан. Үүгээр ч зогсохгүй энэ хоёр асуудал дээр тусгайлан өөрсдийнхөө шийдлийг санал болгосон. Засгийн газар төслийн хугацаа хэтрэх, зардал нэмэгдэхээс өмнө ямар үр өгөөж хүртэхээр байсан түүнийг нь илүү үр өгөөжтэй байлгах санал дэвшүүлсэн.

-Зардлын хэтрэлт ер нь хэд болохоор байгаа вэ? Одоо зардал ер нь хэр хэтэрчхээд байгаа вэ?

-Одоогийн байдлаар гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын ажилд зарцуулж байгаа зардал, хөрөнгө оруулалт 5.3 тэрбум ам.доллароос 6.7 тэрбум ам.доллар буюу 1.4 тэрбум ам.доллароор нэмэгдэхээр байгаа. Үүнийг бид 2020 оны нарийвчилсан төлөвлөгөөндөө тусгасан. Бас цар тахлын нөлөөллөөр үүдэн гарч байгаа нэмэлт зардлыг бид бас хэлэх хэрэгтэй болов уу.

-22 тэрбум ам.долларын өр тэглэхээр шийдэгдэж байгаа гэсэн мэдээлэл байсан. Үнэхээр тэгэх боломжтой гэж харж байна уу?

-Бид энэ асуудал Монголын ард түмэн болон Засгийн газарт тун чухал асуудал гэдгийг ойлгож байгаа. Хэрвээ би та бүхний оронд байсан бол бас яг л ингэж хандах байсан байх. Энэ бол Монголын Улсын Засгийн газрын хувь эзэмшлийн хувь ногдох Оюу толгой төсөлд оруулах Монголын талын хөрөнгө оруулалт. Бүх санхүүжилт, хөрөнгө оруулалтыг бид хийж байгаа. Одоогоор бид 12 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийчхээд байна. Энэ дунд Засгийн газрын 34 хувьд ногдох хөрөнгө оруулалт ч багтаж байгаа. Засгийн газар ямар ч мөнгө санхүүжилт гаргаагүй. Тэгээд энэ хөрөнгө оруулалтыг Засгийн газрын өмнөөс “Туркойз Хилл Ресурс” компани гаргаж, Оюу толгой төслөөс ирээдүйд хүртэх ногдол ашгаас төлөхөөр тооцсон. Ногдол ашгийг хэзээ авдаг вэ гэхээр ашигтай ажилласан тохиолдолд ашгаасаа зардлаа хасаад, ногдол ашиг тараадаг гэдгийг мэдэх байх. Энгийнээр хэлэхэд, ирээдүйд үүсэх “өр” гэж томьёолоод байгаа асуудал маань одоогоор хаана ч бичигдэж тэмдэглэгдээгүй. Зөвхөн ашигтай ажилласан тохиолдолд Засгийн газрын хувь эзэмшилд ногдох ногдол ашгаас суутгах Засгийн газрын хөрөнгө оруулалт гэдгийг ойлгох нь зүйтэй болов уу.

Харамсалтай нь төслийн хугацаа хэтэрсэн, зардал нэмэгдсэн зэргээс шалтгаалж Монгол Улсын Засгийн газрын ногдол ашиг хүртэх үе ойрхон биш байгаа нь бид бүхний санааг зовоож байгаа. Тиймээс бидний дэвшүүлсэн санал яг энэ асуудлыг хөндөж, Засгийн газарт их хэмжээний “өр” хуримтлагдахгүй байж, ногдол ашгаа илүү хурдан хугацаанд авах нөхцөлийг бий болгоход чиглэгдсэн.

-Оюу толгой төслийг хэлэлцээ нэрээр хэт улс төржүүлж байна та гэж харж байна уу. Энэ төслөөс Монголд өгөх үр өгөөжийн талаар дурдаач?

-“Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирлын хувиар биш миний хувийн бодол гэдгийг эхлээд онцолъё. Ромыг нэг өдөр бариагүй гэдэг шиг Улаанбаатар хотод ирэх бүрдээ хөгжил хэрхэн хурдацтай өрнөснийг харах надад таатай байдаг. Хөгжил, дэвшил үргэлж хоёр талтай процесс шүү дээ. Оюу толгой төсөл дээр ч бас олон зүйл өөрчлөгдөж, хөгжиж ирсэн. Оюу толгой шиг том төсөлд тэр хэрээр олон талын байр суурь хэзээд байсаар ирсэн, байх нь ч ойлгомжтой. Гэхдээ 40 жил уул уурхайн салбарт ажилласан хүний хувиар би Оюу толгой төслийн ирээдүйд, потенциалд итгэж энэ ажлыг хийж байна. Оюу толгой төсөл дэлхий хамгийн шилдэг уурхайн нэгд тооцогдож, мега төсөл амжилттай хэрэгжсэн тод жишээ болж чадна гэдэгт би итгэдэг.

Бид хамтдаа ямар гайхамшгийг бүтээв ээ гэдгээ хараад мэдлэг, чадвараараа дэлхийд гайхуулах, бахархах цаг ойрхон байна. Ойрхон гэж хэлсэн шалтгаан нь өнөөдөр гүний уурхайн мэргэжилтнүүдээрээ Өмнөд Африк тэргүүлж байна. Тэнд алмазын олон гүний уурхай бий. Одоогоос магадгүй тав, арван жилийн дараа Оюу толгойн гүний уурхайн мэргэжилтнүүд дэлхийн хаа нэгтээ байрлах бусад уурхайд очиж, баг ахлаад тэр нутгийн мэргэжилтнүүдийг сургаж эхэлнэ. Одоо ч олон Монголчууд дэлхийн бусад уурхайд ажиллаад эхэлж байгааг хэлэх хэрэгтэй.

-Хэтэрхий улс төржүүлж, асуудлаа дэлхий нийтийн анхаарлын төвд аваачиж байгаа нь алс хэтдээ Монгол Улсад ямар эрсдэл авчирна гэж та харж байна вэ?

-Дахиад өөрийнхөө хувийн байр сууриа илэрхийлье. “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирлын хувьд биш. Шударгаар хэлэхэд энэ төсөл ярвигтай гэдгийг бид мэдэж байсан. Хугацаа хэтрэх, хөрөнгө оруулалтын зардал нэмэгдэх, тэгээд одоогийнх шиг төвөгтэй байдал үргэлж гарч л байдаг. Улс төрийн орчинд энэ төслийг шүүмжлэхийнхээ оронд төслөөрөө бахархаад хамтдаа урагшилъя гэж хэзээ хэлэх бол гэдгийг анхааралтай ажиглаж байгаа. Би Монгол улсын Засгийн газрыг муухай харагдуулах гэж хэлээгүй. Тэд ард түмнийхээ төлөө хийх ёстой зүйлээ л хийж байгаа. Харин ч сайн ажиллаж байгаа. Төслөөрөө бахархаад энэ төслийг эдийн засагт, улс орондоо илүү их өгөөж авчрахыг л хүлээн зөвшөөрөөсэй л гэж хүсэж байна. Бид Монголд Оюу толгойгоос гадна олон арван сайхан төсөл байгаа гэдгийг мэднэ. Хөрөнгө оруулагчдад ч бас Монголд санал болгох олон зүйл байгаа.

Эцэст нь дүгнэж хэлэхэд би гурван зүйлийг онцолж хэлье. “Туркойз Хилл Ресурс”, Рио Тинто, Оюу толгой компаниуд энэ төслийг урагшлуулах чин хүсэл эрмэлзэлтэй байгаа. Хоёрдугаарт, түрүүнд хэлсэн 1.4 тэрбум ам.долларын нэмэлт санхүүжилтийг ойрын хугацаанд батлах шаардлага тулгарч ирээд байгаа. Бид асуудалд аль болох Засгийн газрын байр сууринаас хандахыг хичээж ирсэн. Гуравдугаарт, Засгийн газрын санаа зовниж буй 22 тэрбум ам.долларын өрийн асуудалд бид шийдлээ санал болгосон. Удахгүй шийдэлд хүрнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Оюутолгойн үнэ цэнийг бүх талуудад шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна.

“Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирал Стив Тибоутой ярилцлаа.

Та Монголд ирээд хэд хонож байна вэ. Оюу толгойд одоо хийж байгаа ажил болон өмнөх ажлын туршлагынхаа талаар яривал?

-Оюу толгой төслийг урагшлуулна гэсэн том зорилго өвөртлөн Монголд ирээд сар хагас болж байна. “Туркойз Хилл Ресурс” компани нь Оюу толгой төслийн 66 хувийг эзэмшдэг. Үлдсэн 34 хувийг Засгийн газар өөрийн төлөөний компани болох Эрдэнэс Оюу толгой компаниар дамжуулан эзэмшдэг. “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирлаар өнгөрсөн гуравдугаар сард томилогдсон. Өмнө нь тус компанийн санхүү эрхэлсэн захирлаар ажилладаг байсан. 2014 онд тус компанид орсон.

-Оюу толгойн хэлэлцээ ямар түвшинд явж буй нь анхаарлын төвд байгаа. Хэлэлцээний явц одоо ямархуу түвшинд явж байна вэ?

-Бид Засгийн газартай олон сарын хугацаанд хэлэлцээ хийж байгаа. Өнгөрсөн хэдэн долоо хоногийн хугацаанд яриа хэлэлцээ эрчимжиж байгаад бид баяртай байгаа. УИХ, Засгийн газар, Засгийн газрын ажлын хэсэг гээд аль аль талаасаа шийдэл олохоор эрчимтэй ажиллаж байна.  Миний хувьд хэлэлцээ ахицтай байгаа гэж харж байна. Монголд байх хугацаандаа санаа бодлоо нэгтгэн Засгийн газартай хэлэлцэх асуудлаар “Туркойз Хилл Ресурс”, Рио Тинто компаниуд нэгдмэл байр суурьтай байхаар шургуу ажилласан. Оюу толгойн үнэ цэнийг бүх талуудад шударгаар бий болгохын төлөө ажиллаж байна.

-Хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийг Рио Тинто хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа гэж ойлгож байгаа. Яагаад хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тал дээр та саналаа хэлж болох уу?

-Миний хувьд “Туркойз Хилл Ресурс” компанийг төлөөлж байгаа учраас Рио Тинтогийн яагаад тэгсэн талаар тэдний өмнөөс тайлбар өгөх боломжгүй. Миний мэдэж байгаачлан хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийг бид өнгөрсөн наймдугаар сард хүлээн авсан. Рио Тинто хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлтийн талаарх өөрсдийн байр сууриа илэрхийлсэн хариугаа албан ёсоор илэрхийлсэн гэсэн. Мөн хөндлөнгийн шинжээчдийн дүгнэлттэй холбоотой Рио Тинто нэмэлт тайлбар өгөхөөр ажиллаж байгаа гэх мэдээлэлтэй байна даа.

-Олон нийт Засгийн газар, Рио Тинтогийн хооронд хэлэлцээ явагдаж байгаа гэсэн ойлголттой байгаа. Тэгвэл “Туркойз Хилл Ресурс” компани энэ хэлэлцээнд ямар үүрэгтэй, ямар байр суурьтай оролцож байгаа вэ?

-Энэ хэлэлцээ бол “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн үнэхээр чухал ач холбогдолтой. Учир нь Оюу толгой бол “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн цорын ганц хөрөнгө. Тиймээс Засгийн газартай, Рио Тинто гээд бүхий л оролцогч талуудтай хамтран энэ төслөө урагшлуулахаар компанийнхаа ТУЗ, хөрөнгө оруулагчдаа төлөөлөн Монголд ирээд байна. Оюу толгой төслийн ирээдүйд өндөр итгэл үнэмшилтэй байдаг учраас ажил амьдралынхаа олон жилийг Оюу толгойтой холбож, Монгол Улсад олон удаа ирж, очин ажиллаж байна.

-Хэлэлцээ нэлээд ахиц яваа юм байна гэж ойлгож болох уу? Одоо санал зөрөлдөөд байгаа ямар асуудлууд байна?

-Засгийн газар, “Туркойз Хилл Ресурс”, Рио Тинто гээд бүх талуудын хувьд санал нийлэхгүй гэхээсээ нийлж байгаа зүйлс нь илүү олон байгаа гэдгийг энд онцолмоор байна. Хамгийн чухал нь төслийн үр өгөөжийг хүртэгч хүмүүс, хөрөнгө оруулагчид, хувьцаа эзэмшигчид гээд бүх оролцогч талууд төслөө урагшлуулж, гүйцээхийг хүсэж байгаа. Минийхээр бол Оюу толгой дэлхийн түвшний уурхайг хэрхэн хөгжүүлж болохыг харуулсан Монголын гэрэлт цамхаг. Оюу толгойн ирээдүйд үнэ цэн нь өсөх нөөц боломж, тэнд ажиллаж байгаа хүмүүсийн чадвар, чансаа зэргийг авч үзэх юм бол бүгд л төслийг урагшлуулах ёстой гэдэг дээр санал нэгдэж байгаа.

Гэхдээ яг хаана нь бид санал зөрөлдөөд байна вэ гэвэл хаана нь эрсдэл байна, хаана нь хүндрэл, бэрхшээл үүсэхээр байгаа дээр л санал зөрөлдөөнтэй байгаа. Нэмэлт зардалтайгаар хэзээ, хэрхэн ногдол ашиг хүртэх вэ гэдэг л Засгийн газарт асуудал болоод байна. Гэхдээ төсөл Монголд үр өгөөжөө хэдийн өгч эхэлснийг санах хэрэгтэй. Мэдээж хэрэг ийм том төслийг хөгжүүлж, хэрэгжүүлэх нь тэр хэрээр хүндрэл бэрхшээл дагуулна. Миний хувьд уул уурхайн салбарт олон жил ажилласан туршлага дээрээ үндэслэж хэлэхэд уул уурхайн төсөлд хэзээд хүндрэл бэрхшээл байж л байдаг.

-Оюу толгой байгуулагдсан цагаасаа эхлэн өнгөрсөн 10 гаруй жилийн хугацаанд үргэлж маргаантай сэдэв байсаар ирсэн нь үнэн. Гэхдээ одоо яригдаж буй энэ хэлэлцээний асуудал хэзээ жигдрэх, цэгцрэх төлөвтэй байгаа бол? Тоймтой хугацаа хэлж болох уу?

-Тодорхой хэлж чадахгүй байна. Жилийн турш бүх талууд хэлэлцээнд идэвхтэй оролцон ажиллаж байгаа. Цаг хугацааны хувьд хоолой дээр тулаад ирчихлээ. Ойрын хугацаанд шийдэх шаардлага үүсээд буй асуудал бол Оюу толгой төслийг хэвийн үргэлжлүүлэх нэмэлт санхүүжилтийг Оюу толгой компанийн ТУЗ-ийн хурлаар батлах эсэх. Оюу толгойн ТУЗ-д “Туркойз Хилл Ресурс” компани, Эрдэнэс Оюу толгой болон Рио Тинтогийн төлөөлөл байдгийг та бүхэн мэдэх байх. Цаг тулсан энэ асуудлаа шийдэх, хэлэлцээг эрчимжүүлэхээр ажиллаж байна.

-Рио Тинтогоос Засгийн газарт хүргүүлсэн захидалд 34 хувийн эзэмшлийн асуудлаар хэлэлцэж болно гэх санал хүргүүлсэн байсан. Энэ талаар “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн байр суурь ямар байгаа вэ?

-Гол зүйл нь 34 хувийг хэрхэн эзэмших, түүний хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуудал биш. Харин Монгол Улсад үргэлж маргаан дагуулж ирсэн энэ 34 хувийн эзэмшлээсээ ямар үр өгөөж хүртэж байгаа гэдгээ бодох хэрэгтэй болов уу. Төслийн хугацаа хэтэрсэн, зардал нэмэгдсэн зэргээс болоод Засгийн газарт үүсэж байгаа асуудал нь 34 хувийг эзэмшсэнээрээ ногдол ашиг хүртэхгүй, өр төлбөрийн асуудлыг багасгах зэрэгт шийдэл олох хэрэгтэй болоод байна. Рио Тинтогоос хүргүүлсэн гээд байгаа саналд ч бид саналаа тусгасан. Үүгээр ч зогсохгүй энэ хоёр асуудал дээр тусгайлан өөрсдийнхөө шийдлийг санал болгосон. Засгийн газар төслийн хугацаа хэтрэх, зардал нэмэгдэхээс өмнө ямар үр өгөөж хүртэхээр байсан түүнийг нь илүү үр өгөөжтэй байлгах санал дэвшүүлсэн.

-Зардлын хэтрэлт ер нь хэд болохоор байгаа вэ? Одоо зардал ер нь хэр хэтэрчхээд байгаа вэ?

-Одоогийн байдлаар гүний уурхайн бүтээн байгуулалтын ажилд зарцуулж байгаа зардал, хөрөнгө оруулалт 5.3 тэрбум ам.доллароос 6.7 тэрбум ам.доллар буюу 1.4 тэрбум ам.доллароор нэмэгдэхээр байгаа. Үүнийг бид 2020 оны нарийвчилсан төлөвлөгөөндөө тусгасан. Бас цар тахлын нөлөөллөөр үүдэн гарч байгаа нэмэлт зардлыг бид бас хэлэх хэрэгтэй болов уу.

-22 тэрбум ам.долларын өр тэглэхээр шийдэгдэж байгаа гэсэн мэдээлэл байсан. Үнэхээр тэгэх боломжтой гэж харж байна уу?

-Бид энэ асуудал Монголын ард түмэн болон Засгийн газарт тун чухал асуудал гэдгийг ойлгож байгаа. Хэрвээ би та бүхний оронд байсан бол бас яг л ингэж хандах байсан байх. Энэ бол Монголын Улсын Засгийн газрын хувь эзэмшлийн хувь ногдох Оюу толгой төсөлд оруулах Монголын талын хөрөнгө оруулалт. Бүх санхүүжилт, хөрөнгө оруулалтыг бид хийж байгаа. Одоогоор бид 12 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийчхээд байна. Энэ дунд Засгийн газрын 34 хувьд ногдох хөрөнгө оруулалт ч багтаж байгаа. Засгийн газар ямар ч мөнгө санхүүжилт гаргаагүй. Тэгээд энэ хөрөнгө оруулалтыг Засгийн газрын өмнөөс “Туркойз Хилл Ресурс” компани гаргаж, Оюу толгой төслөөс ирээдүйд хүртэх ногдол ашгаас төлөхөөр тооцсон. Ногдол ашгийг хэзээ авдаг вэ гэхээр ашигтай ажилласан тохиолдолд ашгаасаа зардлаа хасаад, ногдол ашиг тараадаг гэдгийг мэдэх байх. Энгийнээр хэлэхэд, ирээдүйд үүсэх “өр” гэж томьёолоод байгаа асуудал маань одоогоор хаана ч бичигдэж тэмдэглэгдээгүй. Зөвхөн ашигтай ажилласан тохиолдолд Засгийн газрын хувь эзэмшилд ногдох ногдол ашгаас суутгах Засгийн газрын хөрөнгө оруулалт гэдгийг ойлгох нь зүйтэй болов уу.

Харамсалтай нь төслийн хугацаа хэтэрсэн, зардал нэмэгдсэн зэргээс шалтгаалж Монгол Улсын Засгийн газрын ногдол ашиг хүртэх үе ойрхон биш байгаа нь бид бүхний санааг зовоож байгаа. Тиймээс бидний дэвшүүлсэн санал яг энэ асуудлыг хөндөж, Засгийн газарт их хэмжээний “өр” хуримтлагдахгүй байж, ногдол ашгаа илүү хурдан хугацаанд авах нөхцөлийг бий болгоход чиглэгдсэн.

-Оюу толгой төслийг хэлэлцээ нэрээр хэт улс төржүүлж байна та гэж харж байна уу. Энэ төслөөс Монголд өгөх үр өгөөжийн талаар дурдаач?

-“Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирлын хувиар биш миний хувийн бодол гэдгийг эхлээд онцолъё. Ромыг нэг өдөр бариагүй гэдэг шиг Улаанбаатар хотод ирэх бүрдээ хөгжил хэрхэн хурдацтай өрнөснийг харах надад таатай байдаг. Хөгжил, дэвшил үргэлж хоёр талтай процесс шүү дээ. Оюу толгой төсөл дээр ч бас олон зүйл өөрчлөгдөж, хөгжиж ирсэн. Оюу толгой шиг том төсөлд тэр хэрээр олон талын байр суурь хэзээд байсаар ирсэн, байх нь ч ойлгомжтой. Гэхдээ 40 жил уул уурхайн салбарт ажилласан хүний хувиар би Оюу толгой төслийн ирээдүйд, потенциалд итгэж энэ ажлыг хийж байна. Оюу толгой төсөл дэлхий хамгийн шилдэг уурхайн нэгд тооцогдож, мега төсөл амжилттай хэрэгжсэн тод жишээ болж чадна гэдэгт би итгэдэг.

Бид хамтдаа ямар гайхамшгийг бүтээв ээ гэдгээ хараад мэдлэг, чадвараараа дэлхийд гайхуулах, бахархах цаг ойрхон байна. Ойрхон гэж хэлсэн шалтгаан нь өнөөдөр гүний уурхайн мэргэжилтнүүдээрээ Өмнөд Африк тэргүүлж байна. Тэнд алмазын олон гүний уурхай бий. Одоогоос магадгүй тав, арван жилийн дараа Оюу толгойн гүний уурхайн мэргэжилтнүүд дэлхийн хаа нэгтээ байрлах бусад уурхайд очиж, баг ахлаад тэр нутгийн мэргэжилтнүүдийг сургаж эхэлнэ. Одоо ч олон Монголчууд дэлхийн бусад уурхайд ажиллаад эхэлж байгааг хэлэх хэрэгтэй.

-Хэтэрхий улс төржүүлж, асуудлаа дэлхий нийтийн анхаарлын төвд аваачиж байгаа нь алс хэтдээ Монгол Улсад ямар эрсдэл авчирна гэж та харж байна вэ?

-Дахиад өөрийнхөө хувийн байр сууриа илэрхийлье. “Туркойз Хилл Ресурс” компанийн Гүйцэтгэх захирлын хувьд биш. Шударгаар хэлэхэд энэ төсөл ярвигтай гэдгийг бид мэдэж байсан. Хугацаа хэтрэх, хөрөнгө оруулалтын зардал нэмэгдэх, тэгээд одоогийнх шиг төвөгтэй байдал үргэлж гарч л байдаг. Улс төрийн орчинд энэ төслийг шүүмжлэхийнхээ оронд төслөөрөө бахархаад хамтдаа урагшилъя гэж хэзээ хэлэх бол гэдгийг анхааралтай ажиглаж байгаа. Би Монгол улсын Засгийн газрыг муухай харагдуулах гэж хэлээгүй. Тэд ард түмнийхээ төлөө хийх ёстой зүйлээ л хийж байгаа. Харин ч сайн ажиллаж байгаа. Төслөөрөө бахархаад энэ төслийг эдийн засагт, улс орондоо илүү их өгөөж авчрахыг л хүлээн зөвшөөрөөсэй л гэж хүсэж байна. Бид Монголд Оюу толгойгоос гадна олон арван сайхан төсөл байгаа гэдгийг мэднэ. Хөрөнгө оруулагчдад ч бас Монголд санал болгох олон зүйл байгаа.

Эцэст нь дүгнэж хэлэхэд би гурван зүйлийг онцолж хэлье. “Туркойз Хилл Ресурс”, Рио Тинто, Оюу толгой компаниуд энэ төслийг урагшлуулах чин хүсэл эрмэлзэлтэй байгаа. Хоёрдугаарт, түрүүнд хэлсэн 1.4 тэрбум ам.долларын нэмэлт санхүүжилтийг ойрын хугацаанд батлах шаардлага тулгарч ирээд байгаа. Бид асуудалд аль болох Засгийн газрын байр сууринаас хандахыг хичээж ирсэн. Гуравдугаарт, Засгийн газрын санаа зовниж буй 22 тэрбум ам.долларын өрийн асуудалд бид шийдлээ санал болгосон. Удахгүй шийдэлд хүрнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
9
ТэнэглэлТэнэглэл
7
ЗөвЗөв
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

35 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2021-10-22 192.82.92.201

Булингайртай гэрээнээс л болж бна даа, гэрэээндээ л өөрчлөлт оруулахгүй бол хэцүү дээ, Магтаад байдаг 3 дахь хөрш чинь ийи л хүйтэн улсууд шүү дээ, Муулаад байдаг 2 хөршдөө зар даа наад хэл амтай уурхайгаа

Avatar

Sonin 2021-10-22 202.179.25.151

Оюу Толгойн Монгол дахь хөрөнгө оруулагч, хувь эзэмшигч нь Монгол улсын засгийн газар гэдгийг Стив Тибоу хэлж байна. Засгийн газар хөрөнгө оруулагч хувь эзэмшигч байсанаар Монгол талдаа хэний ч өмч биш, Засгийн газар гэдэг амьгүй, эзэн биегүй институцийн өмч болчихоод байгаа. Засгийн газарт 4 жил түр гарч ирж ажилладаг хэдхэн эрх мэдэлтэний тухайн цаг үедээ зөв бурузахиран зарцуулах хэрэгсэл. Тэдний 4 жил нь дууссаны дараа тэдгээр эрх мэдэлтэй байсан нөхдүүд Засгийн газрыг буруутгасаар ирсэн.

Avatar

Оноч 2021-10-22 66.181.161.92

Эрдэнэт одоо ч Улсын төсвийн гол бүрдүүлэгч хэвээр байна. Иддэг уудаг, хулгай хийдэг юм бий. Үүнтэй тэмцдэг. Арай ч бүх уулыг тэр чигт нь хулгай хийж чадахгүй. Хулгай хийсэн ч тэр мөнгө монголы Эдийн засагт нэг кармаанаас гараад нөгөө кармаанд орж байдаг. Харин РИО Оюу толгойн баялгийг хятадын хилээр гаргаад тэр мөнгө монголд хэзээ ч орж ирэхгүй цаашаа алга болж байдаг. Гол нь тэр. баялаг мөнгө хэний эдийн засагт шингэж байна гэдэг гол юм.

Avatar

Turuu 2021-10-22 202.9.46.19

Ashiggui ajilladag sain tusul gej baidag um uu? Тэгээд энэ хөрөнгө оруулалтыг Засгийн газрын өмнөөс “Туркойз Хилл Ресурс” компани гаргаж, Оюу толгой төслөөс ирээдүйд хүртэх ногдол ашгаас төлөхөөр тооцсон. Ногдол ашгийг хэзээ авдаг вэ гэхээр ашигтай ажилласан тохиолдолд ашгаасаа зардлаа хасаад, ногдол ашиг тараадаг гэдгийг мэдэх байх. Энгийнээр хэлэхэд, ирээдүйд үүсэх “өр” гэж томьёолоод байгаа асуудал маань одоогоор хаана ч бичигдэж тэмдэглэгдээгүй. Зөвхөн ашигтай ажилласан тохиолдолд Засгийн га

Avatar

Эзэнгүй хувь эзэмшигч 2021-10-22 202.179.25.151

Засгийн газрын өмнөөс ирээдүйд хүртэх ногдол ашгийг нь Туркойз Хилл Ресурс компани авсаар зэсийн нөөц дуусахийн байна. Монгол талын энэ мөнгө хөрөнгөд ззний ёсоор санаа зовох өмчлөгч эзэн хэзээ ч байхгүй. Ард түмэн өмчийн эзэн гэдэгч өмчөөс хэт хол, эрх мэдэлгүй.Түр гарч ирсэн засгийн газрын гишүүд эзэн нь биш.

Avatar

Оноч 2021-10-22 66.181.161.92

Эрдэнэт дээр хулгай дээрэм байдаг. Гэхдээ, 90-ээд оны хүнд үед монголыг аваад л гарсан юмдаа.

Avatar

Зочин 2021-10-22 192.82.78.122

Нэмэлт хувьцаа гаргаад 1.4 тэр бумыг босгох бүрэн боломж байхад заавал ЗГг буулгаж авж, монголын нөөцийг барьцаалж зээл авах гээл гүрийгээд байх юмаа. Тэгээд болохгүй бол ажил нь зогсоно гэж айлгахын

Avatar

Onoch 2021-10-22 66.181.161.61

Яг үнэн.

Avatar

Hezee ene ih or niig told ashig abah be de.. 2021-10-22 103.10.23.8

Zvgeer l naad hetersen 1.7 terbumaa batlaad 22 terbumiinhaa oriig bas tolon ch shuu geed bna baruuniihanii sanal bodoloo negdej bideniig shulahaar shiidej bna hondlongiin shinjeech nar yg vnen l helsen dee. Mongol ulsd tsaash da ashigui yum bna daa.

Avatar

Onoch 2021-10-22 66.181.160.45

Энэ доор нөхөр үнэн хэлсэн. 22 тэрбумын өр бодьтой. Яагаад гэхээр гэрээний нөхцлөөр монголын талд ноогдох өрийг хамгийн сүүлд хаана гэсэн нөхцөл бий. Энэ их өндөр өсөн нэмэгддэг хүүгээр хүүлээд бусад нь бүгд өрширгүй болсоны дараа монголын өрийг дарна . Тэр эь 30 жил. Тэр үед бид 22 тэрбумын өртэй бх юм.

Avatar

Зочин 2021-10-22 202.126.89.205

22 тэрбум доллар л гээд шуугиад байдаг. Яг үнэндээ огт байхгүй өр шүү дээ. 2.2 тэрбум долларын бодит өрийг бид 30 жилийн дараа 22 тэрбум доллар болно, яана аа гээд халаглаад байгаа юм. Энэ бол Солонго автортай, Ман-н сонгуулийн өмнөх айлгах пи ар байхгүй юу. Түүнээс биш энэ эрх баригчид өрнөөс айсан юм биш. Зориуд иргэдийг паникт унагах төлөвлөгөө. Балай хүн ч яг үнэндээ ийм юм ярихгүй. Хэрэв тэд үнэхээр өрнөөс айсан бол хавар Рио Тинтогоос манайд байршуулсан 1 трилион төгрөгийг өрөндөө суутгах

Avatar

Зочин 2021-10-22 202.126.89.205

байсан. Гэтэл тэгээгүй биз дээ? Хэрэв суутгачихсан бол 2.2 тэрбум долларын 1/6-г барагдуулах байсан. Нөгөө айгаад бэмбэгнээд байгаа ирээдүйн их өр болох 22 тэрбум доллароос чинь нэг дор л гэхэд 4 тэрбум доллар нь хасагдах байсан. Цаана нь 18 тэрбум доллар үлдэх нь ээ? Гэх мэтчилэнгээр бид хэдхэн удаа дорвитой хөдлөхөд 10 жилийн дотор өргүй болчихно. Энэ жилээс эхлээд Оюутолгой хүдрийн баялаг агууламжтай хэсэг рүүгээ орж байгаа. Тун удахгүй энэ уурхай жилд 1 тэрбум долларыг татварт тушаадаг болно

Avatar

Зочин 2021-10-22 202.126.89.205

Тэгвэл бид багадаа гэхэд хагас тэрбум долларын өрөндөө суутгаад байвал 10 биш тавхан жилийн дотор өргүй болж ч болно. Хүн зээл авчихаад би зээлээ төлөхгүй бол төдөн жилийн дараа гэхэд төдөн төгрөгний өрд орно, яана аа гээд уйлаад суудаггүй биз дээ? Хөдлөж, аажим аажмаар хороосоор нэг л мэдэхэд өрөө дардаг. Ипотекийн зээл л гэсэн үгшдээ. Хэрэв хугацаа дуусахыг хүлээгээд ангайгаад суувал 2 дахин их мөнгө төлдөг.

Avatar

ЗОЧИН 2021-10-22 202.9.46.154

МОНГОЛЫГ УЛАМ ӨРӨНД ОРУУЛАХ ГҮНИЙ УУРХАЙН АЖЛЫГ ЗОГСООГООД ИРЭЭДҮЙД ҮР ХҮҮХЭДДЭЭ ХАДГАЛЪЯ. ХООЛ НЭХЭХ ЮМ БИШ БАЙЖ Л БАЙГ. МОНГОЛД АШИГТАЙ ГЭРЭЭ ХИЙХ КОМПАНИ ОЛДОЖ Л ТААРАА.

Avatar

Зочин 2021-10-22 192.82.85.251

ЯГ ЗӨВ ДЭМЖИЖ БАЙНА

Avatar

Зочин 2021-10-22 66.181.179.91

Монголчуудыг сурсан зангаараа хошгируулаад л. Монголын төр зсаг ойлгодоггүй юм уу? аль эсвэл төлөөлж ажиллаж байгаа хүмүүс нь мөнгөний амтанд орсон уу ? Ямар ч байсан Нямбаатар, Солонго нар нь цэцэрлэгийн хүүхдүүд шиг л юм яриад явах юм. Хэлбэр талдаа дэвшил гараад байгаа мэт болов ч нөгөө Сайханбилэг, Баярцогтынхоо замаар замнацгааж байна даа. Оюунэрдэнэ, Нямбаатар, Солонго 3 эцэст шоронгийн хаалга татсанаар дуусах вий…

Avatar

Зочин 2021-10-22 202.9.40.21

ОТ-н баялгийг Хятадад зарж Канад, Америкийн хөрөнгө оруулагч гэх тэтгэвэрт гарах хүмүүсийн тэтгэврийг нэмдэг гэж саяхан нэг сүрхий нөхөр ярьсан даа. Харин Монгол Улс, монголчууд олон тэрбумын өрөнд орсон. Туркоз Хилл, Рио Тинто хоёрт бол маш ашигтай бизнес юм. Тиймээс салахгүй ингээд ээлж дараалан ярилцлага өгч, тархи угааж байгаа хэрэг л дээ.

Avatar

Зочин 2021-10-22 192.82.85.251

ЗАЙЛУУЛ

Avatar

зочин 2021-10-22 202.131.229.246

х****а зайлцгаа байгаа юм байгаа газартаа байж байг

Avatar

ЗОЧИН 2021-10-22 192.82.69.59

хундаганы үг ярилцахаа болио мөнгөний шуналуудад урьд урьдынхаас ахиухан атгуулах гээд байгаа юм уу монгол хүн бүрт ойлгомжтой байх асуудлыг хөндөж ярь олон банкнаас зээлсэн хөрөнгөө өөр юманд зарцуулсан гэх мэдээлэл байх юм гадаад хөрөнгө оруулчихаад түүнийгээ оюу толгойд хөрөнгө оруулдаг мэтээр тайлагнадаг үнэээ зохиомлоор хэд дахин нэмэгдүүлдэг их л зардал гаргавал түүнийгээ урамшуулдаг системийг нэвтрүүлсэн санхүүч дарга байна шүү дээ монгол хөгжиж түүнд их баярладаг гэнээ ео ео манжчин

Avatar

болдоо 2021-10-22 64.119.16.102

энэ балай 34% -ийг бид авна гэж мухар сүсэглэснээс л хамаг юм болсон санагддаг, энэ х****л идсэн 34% -иа зараад зүгээр татвар, хураамжаа, хувиа аваад явахад л хангалттай ашигтай болчих юм шигээ …. кккк өөрөөр хэлбэл бид харанхуйгаасаа болж ийм гажиг гэрээ байгуулсан …. кккк

Avatar

Dfasdff 2021-10-22 66.181.160.45

Рио-н бууны нохой эзнийхээ далд хүслийг давтсаар л бна уу. Ийм эх орноосоо урвагчидыг барьж аваад цаазлах юмсан.

Avatar

Onoch 2021-10-22 66.181.161.112

Соёлтой байяаа. Зайл гэж хэлээд хэн ч ойлгож хүлээж авахгүй. Харин ч орк гээд мушгина. Харин учир шалтгаан ярья. Учир гэвэл манайх 34%-ийг баялаг гаргасны хувьд үнэгүй авах ёстой. Бид 34-т мөнгө хуваалцснаар баялгаа Рио-д үнэгүй өгсөнтэй адил болсон. Одоо тэд ирээдүйд 22 тэрбум болно. Тэрийг чөлөөлөөд явья гэж гэж байгаа нь монголчуудаас баялгийг нь үүрд үнэгүй аваад 2 талдаа тохиролцьё гэж сонсогдож бна.

Avatar

ХУУЛЬЧ 2021-10-22 192.82.64.190

МОНГОЛООС ЯМАРЧ,БАЯЛАГ ҮНЭГҮЙ АВНА ГЭСЭН ОЙЛГОЛТ ӨНӨӨ ЦАГТ БАЙХГҮЙ Л ДЭЭ ,,,,МОНГОЛД ЮМ БОЛГОН ӨӨРТ ТААРСАН ҮНЭТЭЙ ШҮҮ,,,,,,ХАРИН ХУУЧИН НИЙГЭМД УЛС ТӨРИЙН ШАЛТГААНААР ТИЙМЭРХҮҮ БАЙСНЫГ ҮГҮЙСГЭХГҮЙ ,,,,,ХАРИН ӨНӨӨ ЦАГТ САНААТАЙ ,,САНААГҮЙ БАЙДЛААР АЛДАЖ ОНОХЫН ҮГҮЙСГЭХ АРГАГҮЙ Л ДЭЭ ,,,,,
,,,

Avatar

ЖАВЗМАА 2021-10-22 192.82.91.96

Битгий эргүүтээд бай л даа

Avatar

Zochin 2021-10-22 103.68.107.114

Эд бас л адидхаан оорсдийгоо л бодно бид бол эдний хувьд от хорхой

Avatar

Chingis Khaan 2021-10-22 66.181.178.113

Fuck you motherfucker Go home…

Avatar

/*-*/ 2021-10-22 49.0.142.18

Гуцваа, эртхэн татан буугдацгаа

Avatar

Битгий шаагаад бай 2021-10-22 202.55.188.108

Зайл

Avatar

Зочин 2021-10-22 192.82.92.112

та нар шиг юмнууд иймэрхүү том төслийг ойлгох ч үгүй. явж жорлонгоо ух

Avatar

Зочин 2021-10-22 64.119.22.223

Муу я***н

Avatar

Зочин 2021-10-22 64.119.27.217

Та нар зардлаа яаж бууруулах уу, яаж зээл авалгүйгээр энэ төмлийг хэрэгжүүлэх вэ? Менежмент хийснийхээ төлөөсөнд мөнгө авч бгаа гэдгээ бодсон уу. Үүнийгээ эхлээд сайн бодож сайжруул

Avatar

Зочин 2021-10-22 49.0.149.20

Hайзуудаа Монгол газар нутаг дээр бидний баялагийг хуурч мэхлэнэ гэвэл эндүүрэл байх шүү ЧИ ардаа үр хүүхэд гэр бүлтэй л байлгүй эртнээс манайхыг эзлэж байсан МАНЖУУД ТАТАРУУД одоо зөвхөн үндэстэн үлдсэн гэдгийг санаарай эртхэн үнэн байдлаа ойлголцоод явбал чамд болоод танай ххк-д хэрэгтэйг хэлье шунал ихэдвэл шулам болно

Avatar

ялж үзэх юмсан 2021-10-22 202.179.27.12

Нэгэнт өлссөнийх 1 мөсөн ОТ-г 3 жил хаагаад үзмээр байна хэн нь ялах ялагдахыг хармаар байна.Биднийг өөрсдөө сөгдөөд мөлхөнө гэж бодож хөх инээд нь хүрч байгаа даа соёлтой дээрэмчдийн.

Avatar

санаа 2021-10-22 112.72.8.90

22 тэрбум долл – ын хувьцааны өрийг шийдъе. Та нар 1,4 тэрбумын хө
рөнгө оруулалтыг хүлээн зөвшөөрчих гээд б х шиг юмаа даа

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж