Путины Үндсэн хууль | News.MN
Путины Үндсэн хууль

Хойд хөрш маань дарангуйлал руу аажмаар гулсан орж, үе үе олон нийтийн эсэргүүцлийн жагсаал гарсаар л…

Сүүлийн үед гарч буй томоохон жагсаалуудыг эргэн санавал, 2012 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин өөрийгөө Ерөнхийлөгчийн сонгуульд дахин нэр дэвшүүлэх албан ёсны мэдэгдэл гаргасантай холбоотойгоор гарсан эсэргүүцлийн хөдөлгөөнийг дурдаж болно. Энэхүү жагсаалаар 120 мянга гаруй иргэд Москва, Санкт Петербург зэрэг олон хотод  эсэргүүцлээ илэрхийлж, “Путингүй Орос орон”, “Шинэ Орос орон”, “Шударга сонгуулийн төлөө” зэрэг уриа лоозон барин эрх баригчдаа шүүмжилсэн.

Үүний дараа олон нийтийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөн улам өргөжиж, жил дарааллан жагсах болсон. Тухайлбал,

  • 2015 онд Сөрөг хүчний удирдагч Навальныйд 3.5 жилийн ял оноосон шүүхийн шийдвэрийг эсэргүүцсэн жагсаал,
  •  2017 онд “Авлигын эсрэг олон нийтийн жагсаал”,
  •  2018 онд “Сонгогчдын ажил хаялт” нэртэй жагсаал,
  • 2019 онд “Орон нутгийн сонгуулийн үр дүнг эсэргүүцсэн жагсаал”,
  • 2020 онд ОХУ-ын Алс Дорнодын Хабаровск хотод болсон “Ерөнхийлөгч Путин болон түүний засаг захиргааг эсэргүүцсэн жагсаал”
  • 2021 онд одоогийн өрнөж буй Сөрөг хүчний удирдагч Навальныйг дахин баривчилсантай холбоотойгоор үүссэн нийтийн эмх замбараагүй байдлыг дурдаж болно.

В.Путин, түүний тойрон хүрээлэгчид олон нийтийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөнийг цаг тухайд нь хүч хэрэглэн тарааж байсан боловч шийдвэртэй алхам хийж чадахгүй өнөөг хүрлээ. Эдгээр эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүд нь өнгөн талдаа

  • Нэгт, эрх баригч “Нэгдсэн Орос нам”-ын бодлогыг шүүмжлэх
  • Хоёрт, 2000 оноос хойш албан ба албан бусаар Ерөнхийлөгч хийж байгаа В.Путины хаанчлалыг зогсоох
  • Гуравт, Холбооны болон бусад Муж Улсын албан хаагчдын хүнд суртал, авлига, ашиг сонирхлын зөрчлийг эсэргүүцэх,
  • Дөрөвт, ОХУ-ын төрийн тэргүүний зүгээс иргэдийн үзэл бодлоо илэрхийлэх, эрх чөлөөг хааж боогдуулсан явдлыг эсэргүүцэх,
  • Тавд, Сөрөг хүчний удирдагч Алексей Навальный, Борис Немцов, Илья Яшин, Сергей Фургал зэрэг өрсөлдөгч нараа баривчлан шоронд хийх, ял өгч буйтай тэмцэж байгаа боловч үүний цаад шалтгаан нь Оросын нийт ард түмний зөвшилцлөөр баталсан Үндсэн хуулийг ард түмнээс нь хулгайлсан явдлыг эсэргүүцсэн жагсаал, цуглаан юм.

Өөрөөр хэлбэл, ОХУ-д үүсээд байгаа өнөөгийн хямралын цаад шалтгаан бол 1993 онд баталсан Үндсэн хуулийн суурь зарчмуудыг уландаа гишгэж, Үндсэн хуулийг өөрийн дарангуйллыг удаан хугацаагаар хадгалах зэвсэг болгосонтой холбоотой.

ОХУ нь Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улс /ЗСБНХОУ/ задарсны дараа одоогийн мөрдөж буй Шинэ Үндсэн хуулиа 1993 онд баталсан. Уг Үндсэн хуулиар Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа 4 жилээр нийтдээ 2 удаагийн хязгаарлалттайгаар ард түмнээс шууд сонгохоор тусгагдсан байсан. Хэдий тийм боловч өнөөгийн Ерөнхийлөгч В.Путинд энэхүү заалт хамаарахгүйгээр Үндсэн хуулийг удаа дараа өөрчилж ирсэн байдаг. Тухайлбал, 1996, 2001, 2008, 2014, 2020 онд тус тус оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийн хүрээнд Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг улам төвлөрүүлсэн өөрчлөлтүүдийг хийж байсан. Үүний үр дүнд одоогийн Ерөнхийлөгч В.Путины эрх мэдэл хэт төвлөрч “Супер Ерөнхийлөгчийн засаглал”-тай улс болж хувирсан. Тухайлбал, “Ерөнхийлөгч нь Засгийн газрын гишүүд, Төв Банкны дарга, Дээд шүүхийн болон Үндсэн хуулийн шүүхийн гишүүд, Ерөнхий Прокурор, Зэвсэгт хүчний удирдах бүрэлдэхүүн зэрэг төрийн чухал албан тушаалтнуудыг томилох, чөлөөлөх. Мөн үүнээс гадна Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч болохын хувьд улс орныхоо гадаад бодлогыг мөн удирдан чиглүүлэх ажлыг давхар гүйцэтгэж байна.

Монгол Улсын хувьд ОХУ-ын Ерөнхийлөгч бүрэн эрхээ хэрхэн нэмэгдүүлсэн, өөрийн бүрэн эрхийн хугацааг хэрхэн уртасгасан асуудлыг судлах нь шинээр Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан манай орны хувьд чухал ач холбогдолтой.

Ингээд ОХУ-ын өнөөгийн төрийн тэргүүний бүрэн эрхийн хугацааны талаар товч сонирхоё.

ОХУ-ын 1993 оны баталсан Үндсэн хуулиар төрийн тэргүүний бүрэн эрхийн хугацааг анх хуульчлахдаа 4 жилээр нийтдээ 2 удаа сонгогдох хязгаарлалтыг тогтоосон. ОХУ-ын анхны Ерөнхийлөгч Борис Ельцин нь энэхүү заалтын хүрээнд 1991-1999 оны хооронд 2 удаа сонгогдон ажиллаж байсан. Тэрээр дахин сонгогдон ажиллах саналаа илэрхийлж байсан боловч тухайн үеийн Үндсэн хуулийн шүүх энэ асуудлыг Үндсэн хууль зөрчсөн хэмээн авч хэлэлцээгүй байна.

Харин түүний залгамжлагч В.Путины хувьд Үндсэн хуулийн энэхүү хязгаарлалт үйлчлээгүй. Тухайлбал, Путины хувьд 2000-2004 он, 2004-2008 оны хооронд нийтдээ 2 удаа Ерөнхийлөгчөөр ажилласан. Улмаар 2012-2018 он, 2018-2024 оны хооронд дахин хоёр удаагаа Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байна. Мөн түүнчлэн 2020 онд хийсэн нэмэлт, өөрчлөлтөөр 2036 он хүртэл ажиллах боломжтой байхаар Үндсэн хуулийг өөрчлүүлж чадсан. Ийнхүү түүний хувьд нийтдээ 6 удаагийн бүрэн эрх, нийтдээ 30 гаруй жил Ерөнхийлөгч байх боломжтой болжээ. 

2008 БОЛОН 2020 ОНЫ ҮНДСЭН ХУУЛИЙН НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТ

1993 оны Үндсэн хуульд “Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа 4 жил байх бөгөөд нийтдээ 2 удаа сонгогдоно” гэж тусгагдсан. В.Путины хувьд 2000-2008 оны хооронд 2 бүрэн эрхийн хугацаанд нийтдээ 8 жил ажилласан учраас Үндсэн хуульд заасны дагуу дахин сонгогдох боломжгүй болсон. Ийм учраас 2008 онд Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааг 6 жилээр 2 удаа ажиллах боломжтой байдлаар өөрчилсөн. Үүний үр дүнд тэрбээр 2008-2012 оны хооронд түр амьсгаа авсныхаа дараа /Түр Ерөнхий Сайд хийсэн/ 2012, 2018 онд дахин сонгогдож, 2024 он хүртэл бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхээр болсон. Энэ хугацаанд 2024 онд түүний бүрэн эрхийн хугацаа ахиад дуусах эрсдэлтэй болсон учраас Үндсэн хуульд дахин нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлага тулгарсан.  Иймээс 2020 оны долдугаар сарын 1-нд ард нийтийн санал хураалтаар Үндсэн хуульд дахин өөрчлөлт оруулсан. Уг өөрчлөлтөөр Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааг 2024 оноос хойш 2036 он хүртэл 6 жилийн хугацаатай 2 удаа дахин сонгогдох өөрчлөлтийг оруулсан.

В.Путин 2000 оноос хойш тасралтгүй 20-иод жил Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж байна. Энэ нь ЗХУ болон одоогийн ОХУ-ын удирдагчдаас Сталинаас хойш хамгийн удаан хугацаагаар улс орноо удирдсан удирдагч болохоор зохицуулалт юм. Өөрөөр хэлбэл, түүний хувьд бүх насаараа буюу 84 нас хүртлээ төрийн тэргүүн хийх боломжтой ажээ.

ОХУ-ын хувьд 1993 онд баталсан Үндсэн хуулийн анхны үзэл баримтлалын хүрээнд Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа 2 удаа байх, энэ нь одоогийн болон өмнө нь сонгогдсон Ерөнхийлөгч нарт хамаарах уу гэсэн асуудал маргаантай байсаар ирсэн. Энэ талаар олон нийтийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөн гарах, мөн хуульч, судлаачдын дунд хэлэлцүүлэг өрнөж байсан боловч тус улсын Хууль тогтоох байгууллага болон Үндсэн хуулийн шүүхээс одоогийн болон өмнөх Ерөнхийлөгч нар дахин сонгогдох эрхтэй хэмээн шийдвэр гаргаж байсан. Тодруулбал, ОХУ-ын парламентын доод танхим буюу Төрийн думын гишүүд "Нэгдсэн Орос" намаас сонгогдсон хууль тогтоогч Валентина Терешковагийн санаачилсан Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн тоонд тавьсан хязгаарлалтыг чөлөөлөх талаар гаргасан саналыг хууль тогтоогчид дэмжсэн. Энэхүү өөрчлөлтийн талаар В.Путин “Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн тооны хязгаарлалтыг байхгүй болгох” асуудлыг Үндсэн хуулийн шүүхээр хэлэлцүүлэх шаардлагатай. Хэрвээ Үндсэн хуулийн шүүх дэмжвэл энэ асуудлыг дэмжихэд татгалзах зүйлгүй хэмээн мэдэгдэж байсан. Үүний дагуу Үндсэн хуулийн шүүх энэ асуудлыг 2 хоногийн дотор шуурхай хэлэлцэж, Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн шийдвэрийг гаргажээ.

Ингээд 2020 оны сүүлээр ОХУ-ын Төрийн думаас Ерөнхийлөгчийн халдашгүй байдал, эрх ямбатай холбоотой нэгэн сонирхолтой хуулийг баталсан. Энэхүү хууль нь ОХУ-ын Ерөнхийлөгч байсан хүмүүс, тэдний гэр бүлд насан туршид нь эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхгүй байх тухай агуулгатай.

Тус хуулиар ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн алба хашиж байсан хүмүүс тухайн албыг хашиж байх хугацаандаа үйлдсэн гэмт хэргийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх, цагдаа, хууль сахиулах байгууллагын нэгжлэг, хяналт, хараат бус шалгах ажиллагаанаас чөлөөлөх агуулгатай зохицуулалтууд юм. Энэхүү хуулийг ОХУ-ын Төрийн дум баталж, Ерөнхийлөгч гарын үсэг зурж, баталгаажуулсан. Энэ хуулийн зохицуулалт В.Путин насан туршдаа Ерөнхийлөгч байх, мөн Ерөнхийлөгчөөс буусныхаа дараа ч халдашгүй дархан эрх, ямба эдлэхээр болсныг харуулж байна. Ийнхүү В.Путины засаг захиргаа, түүний тойрон хүрээлэгчид ОХУ-ын Үндсэн хуулийг өөрчлөх замаар өөрийн дэглэмээ тогтвортой хадгалж үлдэх зэвсэг болгон ашиглаж байгааг дээр дурдсан фактууд харуулж байна.

ПУТИНЫ ҮНДСЭН ХУУЛЬ ЦААШДАА ОХУ-ЫН ҮНДСЭН ХУУЛЬ БОЛОХ УУ?

Аливаа дарангуйлал цаг хугацааны шалгуурыг даахгүй унадаг, төгсдөг. Үүнийг дэлхийн олон оронд болсон цэргийн эргэлт, өнгөт хувьсгал нотолдог. Хамгийн сүүлийн жишээ гэвэл Ливийн удирдагч Каддафи, Иракийн Ерөнхийлөгч Саддам Хуссейн, Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Николас Мадуро, Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Пак Жон-хи  гэх мэт олон орны төрийн эргэлт, өнгөт хувьсгалаас харж болно. Эдгээр төрийн эргэлт, дарангуйллын дэглэмийн уналт нь ихэнхдээ олон нийтийн эсэргүүцлийн жагсаалаар эхэлж их удирдагч нараа тайзнаас буулгаснаар төгсдөг. ОХУ-ын хувьд хоёр салаа замын уулзвар дээр байна. Энэ нь одоогийн тогтолцоог хэвээр хадгалж, улам бүр намагтаа шигдэх үү, эсхүл ОХУ-ын Үндсэн хуулийг ард түмэнд нь буцаан өгч, хүний эрхийг дээдэлсэн, ардчилсан тогтолцоог төлөвшүүлэх үү гэсэн салаа замын уулзвар дээр байна.

Монгол Улсын хувьд 2019 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр  “Ерөнхийлөгчөөр 50 нас хүрсэн, сүүлийн таваас доошгүй жил эх орондоо байнга оршин суусан, Монгол Улсын уугуул иргэнийг зургаан жилийн хугацаагаар зөвхөн нэг удаа сонгоно” гэсэн өөрчлөлтийг оруулсан. Энэхүү өөрчлөлтийн хувьд ОХУ-ын 2008, 2020 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр оруулсан Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааг сунгасан үйл явдалтай ойролцоо жишиг болох эрсдэлтэй учраас Үндсэн хуулийн цэц энэ асуудлыг маш нухацтай авч үзэх шаардлагатай болов уу!

Эцэст нь дүгнэхэд, ОХУ-ын Үндсэн хуулийн хамгийн эмзэг цэг бол төрийн тэргүүний бүрэн эрхийн хугацаа, түүнд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийг хэрхэн засах вэ гэдэг асуудал. Нөгөө талаар Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг ямар хүрээнд авч үзэх вэ гэсэн асуудал чухал болох нь харагдаж байна. Монгол Улсын хувьд одоогийн болон өмнө ажиллаж байсан Ерөнхийлөгч нарыг дахин нэр дэвшүүлэх эсэх асуудал цаашдаа Путины замаар явах уу, парламентын ардчиллаа төлөвшүүлээд явах уу гэдэг чухал сонголтыг бидэнд үлдээж байна.

ХУУЛЬЧ, СУДЛААЧ Ж.АЛТАНСҮХ

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
3
ХахаХаха
1
ЗөвЗөв
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

13 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Zochin 2021-01-26 91.219.215.162

ОХУ-д болж буй жагсаал цуглааны талаар монгол судлаач Ю.Н.Кручкин ингэж ярилаа.

Тэрээр "Монголын хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудад чин сэтгэлийн талархал илэрхийлж байна. Ямартаа ч Монголын хэвлэл хэвлэл мэдээллээр жинхэнэ бодит байдал нь гарч байгаа гэж хэлмээр байна. ОХУ-ын мэдээллийн хэрэгслээр энэ жагсаалтай холбоотой мэдээлэл маш хомс, худал мэдээлэл гарч байгаа. ОХУ-д болж байгаа улс төрийн нөхцөл байдлын тухайд бол харамсалтай үйл явдал болж байгаа.

Avatar

Зочин 2021-01-26 66.181.161.91

Яалтчгүй л Монголчууд бидний байгуулсан улс . 13 зуунд биднийг очход Орос хүмүүс гэж байсан болхоос ямар ч Төр , Улс гэж байгаагүй . .800 н зуун өнгөрчхөөд байхад юуч өөрчлөгдсөнгүй … Бид их л амь бөхтэй Төрт ёс тогтоож өгч дээ .. Бахархмаар ч юм уу?.!.

Avatar

Ovgon 2021-01-26 66.181.178.168

ene fashist putler buur soliorchij, odoo buur erh medliin toloo yahaaasaach butsahaa baij, ard tumnee nohoi shig l uzej bna. Huuramch mask ni huuraad unen hargis fashist dur torh ni il garlaa. Ene orosiin ard tumen neg bol kommunistuudiin esvel fashistuudiin darlal door gulagad zovj baih muu zayatai ard tumen yum da hoirhii. Fashist putler oros orniig hezee negen tsagt tamruu chireed zovloltiin hoinoos unah ni todorhoi, ter tsagt mongolchuud buriad baigali nuur, tuva, altain hiazgaaraa avnaa.

Avatar

Зочин 2021-01-26 202.131.225.197

nogoo muu nogoochin hujaagiin udam hurliiz uligt vgee davtaj vglseer l bn uu daa..

Avatar

Зочин 2021-01-26 202.21.108.55

Энэ чинь Элбэгдоржийн сайт даа. Гэтэл юу болоод МАН-ыг өмөөрөөд унав. Үзэшгүй коммунистуудынхаа нэг талд орчихсон ш..ж явах юм. Өнөөх Бат-Үүл бас Хүрэлсүхийн араас матрын нулимс унагаад байсан даа. Ардчилал гэдэг чинь пост коммунистууд байжээ дээ. Харамсалтай. Залуусаа, сэрж үз.

Avatar

Зочин 2021-01-26 66.181.161.85

Санкц хориг тавиад байгаа ЕХ. Америк нь Монголд биш ОХУлсад өөрсдөө очиж хөрөнгө оруулалт хийгээд байгаа биз дээ Ккк Яагаад Ардчилсан Монголд хөрөнгө оруулахгүй .технолого нийлүүлэхгүй бна вэ ???????????

Avatar

Зочин 2021-01-26 66.181.182.60

Энэ нийтлэлийг бичигчид "одоогын ерөнхий бол путин болох санаархалтай этгээд тул ер нь дарж авахгүй бол болохгүй…" л гээд байна аа даа. Харин ч эсэргээрээ МАН л хойд солонгосын хөдөлмөрийн нам шиг, хятадын коммунист нам шиг үнэмлэхүй дарангуйлагч нам болох гээд улайраад байгаа л харагдах юм. Энэ жилийн ерөнхийгийн сонгуульд ямартаа ч МАН л биш бол хэн ч яахав гэсэн байдлаар Монголчууд санал өгөхгүй бол яг хойд солонгос болно шүү. Нөгөө хөлдүү хүүк нь өөрийгөө пуужинтай бүдүүний байр сууринд л

Avatar

Зочин 2021-01-26 139.5.216.195

Ee medehgvi, yamar negen daldiin gar Mongol Ulsiig Putinii zamaar hutluud baigaa yum bishvv ?!

Avatar

Зочин 2021-01-26 202.131.225.197

yum bol orosiig muulah mongoltoi holboh teneg sanaa ch dee.. oros uls bol mongoliin tusgaar togtnoliin gol batalgaa hvchinii tentsveriig barij bui ulsaa.. omon zvgt luu tomorch buig hudalaa ardchilal yrisan garuud oilgoj baidaguin haramsaltai daa..orosiin ard tvmend sain saihan bna.

Avatar

Би 2021-01-26 103.57.93.198

Оросын хүний эрх ардчилалыг дарангуйлагч Путин.Орос орон ажилгүйдэл ядуурал архидалтын үүр уурхай болж Путины хөрөнгө Билл Гейтсийн хөрөнгөнөөс илүү болсон.Оросын ард түмэн ядуурсаар…

Avatar

hudalch gar be.. 2021-01-26 202.55.191.130

za hudalaa buraad l. putin shig eh oronch hvn baihgui shuu.ter bayjih bol zvgeer l asuudalgui baruunhand vndesenii baylagaa ogood l hamtaraad boloh baital tegeegui dee.gadaadiin neg ch kompanid neft hiin ordoo ogoogui ter bitgii hel tedeniig oor ord gazartaa oruulij ogohgui bga.eh oronoo harinch gaihamshigtai udirdarj bgaa hvn dee..

Avatar

Монгол 2021-01-26 64.119.19.188

Ямар дугнэлт хийх чадваргуй, мэдээлэлгуй нехер вэ!

Avatar

medehgui baij hudalaa bvltersen garuud be dee.. 2021-01-26 202.55.191.130

chi harin yum medehgui gar bna. bvh oros ulsiig medehgui hvn bainaa. orosiin bvh baylagiin tom orduud gazprom metiin ulsiin kompaniudiin medeld baidag yumaa. yg manai erdenet vildver shig. orosiin ulsiin kompaniud alt neft hiin orduudiig ezemshij bgaa.deer ni russiaatom metiin kompaniud delhiin 14 orond atomiin stans barij bna..iimees l oros ulsd gadaadiin horongo oruulaltiig baylagtaa oruulahgui 100 hubi orosuud ezemshij bna..

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж