"ТЕГ тагнаж, чагнахгүй юм бол өөр хэн тэр ажлыг нь хийх юм" | News.MN

"ТЕГ тагнаж, чагнахгүй юм бол өөр хэн тэр ажлыг нь хийх юм"

"ТЕГ тагнаж, чагнахгүй юм бол өөр хэн тэр ажлыг нь хийх юм"

"ТЕГ тагнаж, чагнахгүй юм бол өөр хэн тэр ажлыг нь хийх юм"

Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл /ҮАБЗ/-д аюулгүй байдлын шинжээч, ахлах референтээр ажиллаж байсан Г.Уянгатай Үндэсний аюулгүй байдлын асуудлаар ярилцлаа.


-Юуны өмнө өөрийгөө манай уншигчдад танилцуулахгүй юу. Таныг Үндэсний аюулгүй байдлын чиглэлээр мэргэшсэн цөөн хүний нэг гэж сонссон?

-Сайн байна уу. Миний нэрийг Г.Уянга гэдэг. Би одоогоор АНУ-ын Чикагогийн Их сургуульд “Үндэсний аюулгүй байдлын аюул заналд авах хариу арга хэмжээний удирдлага” гэсэн чиглэлээр магистрын зэрэг горилон суралцаж байна. Миний хувьд ажлын гараагаа Эрүүгийн цагдаагийн газраас эхлүүлж, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлд аюулгүй байдлын шинжээч, референт, ахлах референт гэх мэт ажлыг хийж байсан. Хамгийн сүүлд Монгол Улсын Дотоод аюулгүй байдал буюу хуучнаар нийгэм төрийн аюулгүй байдлын асуудлыг хариуцан ажилладаг байсан. Хэдийгээр Үндэсний аюулгүй байдал гэсэн нэр томьёо нь өнөөдрийн ойлголтоор дэлхийн 2-р дайнаас хойш, тодруулбал, 1947 оны АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын хууль батлагдсанаас хойш хэрэглэгдсэн гэж үздэг ч аюулгүй байдлын асуудал нь анхны төрт улс байгуулагдсан үеэс л яригдах байх. Би өөрийгөө энэ салбарт мэргэшсэн гэж ярих нь Монголд төрт улс үүссэн цагаас улс үндэстнийхээ аюулгүй байдлыг хамгаалж, амь амьдралаа зориулж ирсэн миний мэдэх бас мэдэхгүй үе үеийн олон мундаг ажилтан, эрдэмтэн, судлаачдыг үл хүндэтгэж, өөрийгөө хэт дөвийлгөсөн хэрэг болох учир энэ талаар суралцаж яваа гэж тодотгох нь зөв байх.

-Үндэсний аюулгүй байдал гэж юу вэ гэдгээс ярилцлагаа эхэлье. Үндэсний аюулгүй байдал гэхээр иргэд янз бүрийн ойлголт, мэдээлэлтэй байдаг?

-Үндэсний аюулгүй байдлыг Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал, Үндэсний Аюулгүй байдлын хуульд албан ёсоор тодорхойлсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдал гэж “Монгол Улсын үндэсний язгуур эрх ашиг хангагдах гадаад, дотоод нөхцөл байдал баталгаатай хангагдсаныг хэлнэ” гэж тодорхойлсон. Харин Үндэсний язгуур эрх ашиг гэдэгт Монголын ард түмэн, соёл иргэншил оршин тогтнох, Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэр, хил хязгаарын халдашгүй байдал болон бүрэн бүтэн байдал, үндэсний эв нэгдэл, Үндсэн хуульт байгууллын аюулгүй байдал, эдийн засгийн бие даасан байдал, экологийн тэнцвэрт хөгжил багтана гэж заасан байдаг. Үндэсний язгуур эрх ашигт багтаж буй дээр дурдагдсан ухагдахуунууд нь аливаа улсын үндэсний хүч, нөөц бололцоо, чадамжийг илэрхийлэх бөгөөд тус бүр нь томоохон цогц ойлголтыг төлөөлдөг, хамгаалбал зохих үндэсний үнэт зүйлсийг агуулж байдаг гэж ойлгож болно.

Ер нь аюулгүй байдлын салбарт аль нэг улсын аюулгүй байдын талаар ярихдаа тодорхой хэдэн үзүүлэлтэд голчлон анхаарч судалж байгаа нь харагддаг. Жишээлбэл, тухайн улсын цэрэг, эдийн засаг, шинжлэх ухаан технологи, хүн ам, газар нутаг, түүний байршил, улс төр, гадаад харилцааны чадамж, олон улсын тавцан дахь нөлөө зэргийг шууд хардаг. Тэгэхээр аливаа улс орны Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагааны зорилго нь эдгээр үндэсний хүч, нөөц бололцоогоо дор хаяж хэвээр хадгалах, улам хөгжүүлж хүчирхэгжүүлэхэд оршдог гэж товчоор ойлгож болно. Нөгөөтэйгүүр үндэсний аюулгүй байдлын тухай бидний ойлголт дэлхийн улс орнууд үгүй ядаж хөрш зэргэлдээ орнуудын үндэсний аюулгүй байдлын талаарх ойлголттой зөрчилдөж байгаа эсэхийг зайлшгүй харж байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, улс орнуудын дунд үндэсний эрх ашгийн зөрчил гарч байгаа бол энэ нь улс хоорондын үл ойлголцол сөргөлдөөний үндэс болох нь дамжиггүй. Жишээлбэл, ОХУ-ын хувьд 2000 онд баталсан Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалдаа Үндэсний аюулгүй байдлыг тодорхойлохдоо “Үндэсний аюулгүй байдал гэж ОХУ-ын тусгаар тогтнолыг тээгч, ОХУ-ын үндэсний хүч, нөөц бололцооны эх сурвалж болсон олон үндэстний ард түмний аюулгүй байдал хангагдсаныг ойлгоно” гэсэн байдаг. Тэгвэл БНХАУ-ын хувьд Үндэсний аюулгүй байдлыг тодорхойлсон тодорхойлолт олддоггүй. Гэхдээ эрдэмтэн судлаачид, улстөрчдийн илтгэл дотроос БНХАУ-ын үндэсний аюулгүй байдлын талаар тодорхойлолтыг нь эрэлхийлсэн тохиолдол олонтой  таардаг. 2019 онд гарсан Батлан хамгаалах Цагаан номонд БНХАУ-ын батлан хамгаалах бодлогын үндсэн зорилго нь “халдлага тэмцлийг няцаах, сөрж зогсох, үндэсний улс төрийн тогтвортой байдлыг хангах, ард түмэн, нийгмийн аюулгүй байдлыг хангах, мөн тус улсын дотоод дахь салан тусгаарлах аливаа үйл ажиллагааг эсэргүүцэх, эх газарт болон далай тэнгис дэх газар нутгийн маргаантай асуудлуудыг шийдвэрлэх, сансар, цахилгаан соронзон болон кибер орон зайд аюулгүй байдлаа хамгаалах, гадаад улс орнууд дахь ашиг сонирхолоо хамгаалах, үндэсний тогтвортой хөгжлөө дэмжих гэх мэт асуудлыг тусгасан байдаг.

"ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ДАРХЛААГАА ХАМГААЛЖ ЧАДАЖ БАЙГАА ЭСЭХ НЬ ЭРГЭЛЗЭЭТЭЙ"

-Монголын үндэсний аюулгүй байдал хэр баталгаатай гэж та үзэж байна вэ?

-Таны энэ асуултад хариулахын тулд асуултын хэлбэрийг Монгол Улс үндэсний язгуур эрх ашгаа гадаадад ч, дотоодод ч хамгаалах, бусдын өмнө сөргүүлэн тавих хүч, нөөц бололцоонд хүрсэн үү гэж өөрчилчвөл хариулт нь илүү тодорхой болно гэж бодож байна. Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдал баталгаатай байгаа юу гэдгийг багцаалдахын тулд Монгол Улсын үндэсний хүчин чадал, нөөц бололцоог тодорхойлдог дээр дурдсан хүчин зүйлсийг өнөөгийн нөхцөл байдалтай холбон авч үзэх зайлшгүй хэрэгтэй болно. Монгол Улсын цэрэг, зэвсэгт хүчин ямар байдалтай байгаа вэ. Манай улсын эдийн засаг, шинжлэх ухаан, технологийн хөгжил нь дэлхийд байг гэхэд бүс нутагтаа өрсөлдөж чадах уу. Хүн ам, газар нутаг, түүний байршил нь бидэнд ямар давуу болон сул талыг бий болгож байна.

Монгол Улсын өнөөгийн улс төрийн нөхцөл байдал ямар байдалтай байгаа, гадаад харилцаандаа хоёр талт болон олон талт механизмуудыг ашиглах чадамж нь ямар байгаа вэ. Хэрэв та дээрх асуултуудад муу гэсэн дүн тавьж байгаа бол манай улсын аюулгүй байдал төдий хэмжээгээр эмзэг байна л гэсэн үг шүү дээ.

Ер нь аливаа өрсөлдөгч талууд бие биенийхээ эсрэг эдгээр хүчин зүйлсэд нь халдах, хөгжлийг сулруулах, таслан зогсоох замаар эрхшээл нөлөөндөө оруулж, өөрсдөдөө давуу байдал бий болгон, улмаар эрх ашгаа тулган хүлээлгэж ирснийг хүн төрөлхтний түүх харуулдаг шүү дээ. Гэтэл энэ түвшинд судалгаа шинжилгээ хийх ёстой төрийн байгууллагуудын маань чадамж ямар байгаа вэ. Монгол Улсад учирч болох мөнхийн, түр зуурын, байнгын аюул занал, эрсдэлийг урьчилан таамаглаж хариу арга хэмжээнд бэлтгэх, эрдэм шинжилгээ, аюулгүй байдлын албадын үнэлгээ дүгнэлт ямар хэмжээнд үнэлэгдэж байгаа вэ гээд олон асуулт гарч ирнэ. Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэгтэй байгууллага тэр дотроо тайван цагт байнгын тэмцэл өрнүүлж байдаг тагнуулын байгууллагын маань нэр хүнд ямар байна вэ. Төр засаг дэмжиж байна уу. Эцсийн эцэст өнөөгийн мэдээллийн их далай дунд зүг чигээ алдчихгүй явахад чиглүүлэх хамгийн том үүрэг тагнуулын байгууллага болон судалгаа шинжилгээ, шинжлэх ухааны байгууллагуудад ногддог. Тэднийг төр засаг энэ өнцгөөс харж байгаа юу. Өнөөдөр худалч хүнд тэд маань айлын шоовдор хүүхэд шиг л харагдах болж.

Сүүлийн үед тагнуулын байгууллага тагнаж чагнасан гэсэн гомдол улстөрчдийн дунд гарч байгаа харагдах юм. Тэд тагнаж чагнахгүй тэгээд өөр хэн тэр ажлыг чинь хийх юм бэ. Харин хууль зөрчихгүй зөв байх нь л улстөрчийн ч, иргэний ч үүрэг.

-Үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа нь Монголын хувьд юу байх вэ?

-Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, нэгдмэл байдлыг хамгаалан бататгах нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах анхдагч нөхцөл мөн, хүний эрх, эрх чөлөө, хууль дээдлэх зарчим, парламентын засаглалд суурилсан, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангасан ардчилсан төрийн тогтолцоо нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах баталгаа мөн, Монгол Улсын төр, нийгэм, иргэний аюулгүй байдал харилцан уялдаатай хангагдсанаар Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал баталгаажна, үндэсний түүх, хэл, соёл, өв уламжлал, зан заншлаа хадгалж, хамгаалж хөгжүүлэх нь монгол үндэстний оршин тогтнохын үндэс, амин чухал дархлаа мөн гэж заасан байдаг. Бид Үндсэн хуулийн дараа орох энэхүү чухал баримт бичигтээ үндэсний аюулгүй байдлыг хангах анхдагч нөхцөл, баталгаа, амин чухал дархлаа гэсэн ойлголтыг тов тодорхой, яв цав суулгаад өгчихсөн улс. Хаа нэг газраас эрж хайх шаардлагагүй. Гэхдээ чухам ийм ил тодоор ингэж хэлэх нь зөв эсэх нь өөрөө судалгааны сэдэв л дээ. Миний хувьд гавъяат хуульч Б.Чимид багшийг амьд сэрүүн ахуй цагт нь Үндэсний аюулгүй байдлын тухай хууль, мөн түүнтэй холбоотой тодорхой дүрэм, журам боловсруулах асуудлаар зөвлөгөө авах зорилгоор олонтаа уулзаж ярилцах боломжтой байсан азтай хүн. Түүнтэй уулзаж байхдаа тэмдэглэж авсан зүйлс дотор

"Монгол Улсын Үндсэн хуулийг хамгаалах гол баримт бичиг нь Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал, Үндэсний аюулгүй байдлын тухай хууль байгаа юм” хэмээн хэлж байсан нь тэмдэглэгдэн үлдсэн байдаг. Тэр үүнийг тохиолдлын чанартай хэлээгүй гэж би боддог.

Эргээд харахад, Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлыг хангах анхдагч нөхцөлийг үе үеийн дайчид, төр нийгмийн зүтгэлтнүүд болсон өвөг дээдэс маань бидэнд хангалттай бүрдүүлэн өвлүүлж өгчээ. Үүнтэй маргалдах хүмүүс олон гарахгүй байх. Харин үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа гэж тодорхойлсон хүний эрх, эрх чөлөө, хууль дээдлэх зарчим, нийгмийн тогтвортой байдлаа хангасан, ардчилсан тогтолцоог бүрдүүлж чадсан уу. Бид ардчиллын үнэт зүйлсээ хамгаалж чадаж байгаа юу. Монгол Улсын төр, нийгэм, иргэний аюулгүй байдал харилцан уялдаатай хангагдаж чадаж байгаа юу. Үндэсний аюулгүй байдлын дархлаа болсон хэл, соёл, өв уламжлал, зан заншлаа хамгаалан хөгжүүлж чадаж байна уу гэх мэт асуултууд нь өнөө хэр нь маргааны сэдэв хэвээр байсаар байгаа нь үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа хангагдсан эсэхэд эргэлзээ төрүүлсээр байдаг. Хэрэв бид Үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа гэж тодорхойлсон эдгээр заалтаа хэрэгжүүлж чадахгүй бол цаашид өвөг дээдсийнхээ асар их үнэ цэнээр хамгаалан өвлүүлсэн үндэсний аюулгүй байдлын анхдагч нөхцөлүүдээ ч эрсдэлд оруулах аюул дагалдаж буйг мартаж болохгүй.

-Хоёр их гүрний дунд орших Монгол Улсын хувьд үндэсний аюулгүй байдал эмзэгшиж байна гэж сүүлийн үед шүүмжлэх болсон. Үүнтэй та санал нийлэх үү?

-Энэ талаар ярихын тулд жаахан оршил хэлье. Миний хувьд Геополитикийн үндсэн онолууд болох эх газрын онол, эргийн бүсийн онол, далайн геополитикийн онолууд өнөөг хүртэл нөлөөгөө алдаагүй харин ч ач холбогдол нь улам тодрон, дэлхийн хүчний тэнцвэрт нөлөөлсөөр байгаа гэдэгт эргэлздэггүй. Дэлхийн түүхээс харвал Ази, Европын хооронд бараа, худалдаа, мөнгө, соёл, шинжлэх ухааны шилжилт хөдөлгөөн үргэлж өрнөдөг байж. Өнөөдөр дэлхийн эдийн засгийн гол төв гэж нэрлэж болох бүс нутгуудыг авч үзвэл Азийн бүсийн эдийн засгийн нийт хэмжээ 25 их наяд, Европынх 15 их наяд, АНУ-ынх 21 их наяд ам.долларын хэмжээтэй байна. Үүний дотор Америк тивийн эдийн засаг нь шинэ тутам харин Ази, Европын  эдийн засаг уламжлалт эртний түүхтэй. Эдийн засгийн энэ төвүүдийг холбосон торгоны зам гэж нэрлэгддэг түүхэн зам байсныг бид бүгд мэднэ. Эдгээр төвийг холбосон худалдаа, арилжааны урсгал дайран өнгөрдөг бүс нутаг, улс орон үргэлж эдийн засаг, шинжлэх ухаан, технологийн хөгжлөөрөө бусдыгаа манлайлж ирсэн байдаг. Геополитикч Маккиндерийн эх газрын геополитикийн онолдоо ч торгоны зам дагуух хэсэг буюу зүрхэвч хэсгийг эрхшээсэн улс дэлхийд ноёлно хэмээн үзсэний шалтгаан нь ч үүнд оршиж байгаа болов уу. Яагаад 13-р зууны үед Монгол улс гэнэт их хүчирхэгжив, яагаад энэ газар нутагт хүчирхэг нүүдэлчин гүрнүүд төрөн гарч байсан бэ. Яагаад Хятад улс бүх цаг үеийн түүхэндээ эдийн засаг, шинжлэх ухааны асар өндөр хөгжлийн потенциалыг өөртөө тээж ирэв. Их Монгол Улс болон бусад томоохон төрт улсууд нь Ази Европын худалдаачдын дамжин өнгөрөх бүс нутагт бүхэлд нь болон хэсэгчлэн хяналтаа тогтоодог байсан, харин Хятад улс өөрийгөө дундад иргэн улс хэмээн нэрийдэж Азийн орнуудын худалдаа хийдэг гол түшиц зах зээл нь болж байсанд үүний шалтгаан оршиж байгаа.

Гэтэл далайн тээвэр хөгжсөнөөр Ази Европыг холбосон худалдаа зөвхөн торгоны замаар биш далайгаар хийгдэх боломжтойг нээж аажмаар торгоны замын ач холбогдол нь буурсан. Европын улс орнууд үүнээс үүдэн Азийн баялаг бүхий орнуудыг өөрөөр хэлбэл баялгийн эх сурвалж болсон орнуудыг колончлох бодлого явуулснаар дэлхийн геополитикийн бодлогод өөрчлөлт гарсан. Энэ удаад Номхон далай, Атлантын далай, Энэтхэгийн далайн эргийн дагуух худалдаа дамжин өнгөрдөг орнуудын ач холбогдол эрс өссөн. Үүнийг геополитикч Спайкманы эргийн бүсийн онол гэж нэрлэдэг. Их Британи, Итали, Франц, Испани гэх мэт улс орон дээрх бүс нутагт колончлол явуулсны шалтгаан ч энэ юм. Тэгвэл АНУ-ын адмирал Альфред Махан гэж хүний далайн геополитикийн онолоор бол далайд хэн ноёрхлоо тогтооно тэр дэлхийд ноёрхлоо тогтооно гэж үзсэн. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн гол арал болох Еврази түүнийг тойрсон арлын 1-р бүс 2-р бүс оршдог ба тэдгээрт тээвэр худалдаа дамжин өнгөрдөг хоолой, суваг, хойг, арлуудад хэн нөлөөгөө тогтооно тэр дэлхийд ноёлно гэсэн онол юм.

Үндсэндээ Ази, Европ дахь эх газрын худалдаа хуучин торгоны замаар явах боломжгүй болж эргэн сэргэхгүйгээр тэр бүс нутагт тогтворгүй байдал үүсч, харин бараа бүтээгдэхүүний худалдаанд АНУ-ын оролцоо, долларын нөлөөтэйгээр  эрс нэмэгдэж үндсэндээ дэлхийн худалдаа далайгаар бөмбөрцгийн нөгөө талаар явагдаж эхэлсэн гэсэн үг.

Өнгөрсөн хугацаанд ОХУ, БНХАУ аль аль нь хуучин торгоны зам дагуух орнуудад нөлөөгөө тогтоох хадгалах оролдлого хийсээр байдгийн цаад учир нь түүхэн нөлөөгөө эргүүлэн тогтоох оролдлого гэсэн үг юм.

"ЭДИЙН ЗАСАГГҮЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ БОЛ ХООСОН ЯРИАНААС ЦААШГҮЙ"

-Яагаад ОХУ болон БНХАУ-ын хувьд ШХАБ онцгой чухал вэ. ОХУ нь Төв Азийн орнуудыг багтаасан Гаалийн холбоо байгуулж худалдааг нь нэг бодлогоор барих оролдлого  яагаад хийж байна вэ?

-З.Бзежинский гэж улстөрчийн бичсэн "Их шатрын хөлөг дэх их гүрнүүдийн өрсөлдөөн" буюу өнөөдрийн Ойрхи дорнод, Зүүн Европ дахь сөргөлдөөн, 38-р өргөрөг буюу Афганистан, Умард Солонгос дайран өнгөрдөг бүс нутгууд яагаад тийм ач холбогдолтой, байнгын тэмцэл, сөргөлдөөнд, тогтворгүй байдалд оршиж их гүрнүүд  шатар нүүх мэт нөлөөллийн тэмцэл өрнүүлсэн бэ гэсэн асуултууд тэр чигтээ гео-эдийн засаг, гео-улс төрийн үүднээс тайлбарлахад бага зэрэг ч гэсэн ойлгогдоно. Өнөөдөр БНХАУ-ын Бүс ба зам гэсэн бодлого өмнөд тийш далайн тээврийн торгоны зам буюу тус улсын түүхий эдийн худалдааны эх сурвалж бүс нутгууд руу дамжин өнгөрөх боломжтой худалдааны боомт бүхий орнуудыг хамарч буй бол умард тийш эх газрын өөрөөр хэлбэл, Төв Ази, Ойрхи Дорнод Зүүн болон Төв Европын орнуудад чиглэж байна. Энэ нь тус улсын ерөнхийлөгчийн тодорхойлсон Хятад мөрөөдөл буюу шинэ торгоны зам дахь түүхэн байр сууриа эргүүлэн олж авах гэсэн оролдлоготой шууд холбоотой гэж судлаачид тайлбарлаж байна.

ОХУ, БНХАУ биднийг ШХАБ-д элс гэж урьсан, шахсан гэх мэтээр манай улстөрчид, судлаачид ярьдаг. 2011 онд ОХУ-ын геополитикч А.Дугин Монгол Улсыг Гаалийн холбоонд элсүүлнэ гэж хүртэл бичиж байсан. Энэ бүхэн эцэстээ эдгээр их гүрнүүдийн түүхэн ашиг сонирхол өнөөг хүртэл хэвээр оршиж байгааг нотолж байгаа хэрэг мөн.

Эндээс харвал ОХУ, БНХАУ өнөөдөр барууны нөлөөг хязгаарлах талаар хамтарсан мэт харагдав ч цаашид тэдний хооронд эдийн засаг, геополитикийн томоохон зөрчил үүсэх нь бараг тодорхой юм. Энэ нөхцөлд бид яах вэ. ОХУ, БНХАУ, АНУ, Европын холбоо, Япон, БНСУ, БНЭУ гээд өөр хоорондоо сөргөлдөж болзошгүй ашиг сонирхлын томоохон зөрчил бүхий их гүрнүүдтэй заримтай нь стратегийн түнш болсон манай орны аюулгүй байдал эмзэгшиж эсхүл баталгаажиж байгааг нэгтгэн дүгнэхэд бэрх бас эрт байгаа нь нууц биш. ОХУ, БНХАУ-ын судлаачдын дүгнэж байгаагаар эдийн засаг улс төрийн нөлөө баруунаас зүүнд, тэр тусмаа Азийн бүс рүү эрчимтэй шилжиж байгааг онцлох болсон. Сүүлийн үед БНХАУ-ын асуудлаар Европын орнууд ч өөр хоорондоо эсрэг тэсрэг байр суурьтай байх болсон. Португал, Грек гэх мэт улс БНХАУ-ын асуудлаар байр сууриа ирэлхийлэхдээ нэлээд болгоомжтой хандах болсон нь илт мэдрэгдэж байна. Гэтэл бидний гуравдах хөрш орнуудыг тэргүүлдэг АНУ-ын хувьд БНХАУ-тай хийх сөргөлдөөн аль хэдийнээ өргөн хүрээг хамарч эхлээд байна. Хэрэв дэлхийн эдийн засгийг тэргүүлэгч хоёр гүрний хооронд өргөн хүрээг хамарсан томоохон маргаан дэгдлээ гэхэд Европын холбоо ЗХУ-ын эсрэг нэгдэж байсан шигээ нэгдмэл байж АНУ-г тууштай дэмжиж чадах эсэх нь эргэлзээтэй байна.

-Үндэсний аюулгүй байдлыг эдийн засгийн аргаар баталгаажуулах ёстой байх, үүний тулд гадны, тэр тусмаа гуравдагч орны хөрөнгө оруулалтыг татах ёстой гэдэг дээр та ямар байр суурьтай байдаг вэ?

-Эдийн засаггүй аюулгүй байдал бол хоосон ярианаас цаашгүй. Ийм ч учраас дэлхийн эдийн засгийн орчин, худалдаа, үйл явцад өөрийн байр суурийг эзэмших оролцох явдал нь аль ч улсын хувьд чухал юм. Ялангуяа түүхий эд, бараа бүтээгдэхүүний хэрэглээ нь тогтмол өсч буй, дэлхийн хоёр дахь томоохон зах зээлийн дэргэд байгаа Монгол Улсын хувьд гуравдагч орны хөрөнгө оруулалтыг татах маш нь зөв. Хөрөнгө оруулалтыг татах, эдийн засаг, улс төрийн итгэлцэл бий болгох нь үндэсний аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны хувьд хамгийн чухал асуудал мөн. Цаасан дээр уриа лоозон мэт тунхагийн чанартай олон бичиг баримт үзэглэснээс эдийн засгийн үр дагавар бүхий нэг гэрээ байгуулах нь ямар ч цаг үед илүү нөлөөтэй. Энэ нь аль аль талдаа хариуцлага бодитоор бий болгоно. Гэхдээ техник технологи, шинжлэх ухааны хөгжил шингэсэн хөрөнгө оруулалтад илүүтэй анхаарах нь зайлшгүй чухал байна. Хөрөнгө оруулалтын гэрээний ард Монгол Улсын эдийн засаг, шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэлийн чадавхи огцом урагшилдаг бол аюулгүй байдлын үүднээс томоохон алхам хийсэн гэсэн үг.

-Улс орнууд ҮАБ-аа хамгаалахын тулд батлан хамгаалах салбартаа том хөрөнгө оруулдаг, манай улс энэ чиглэлдээ хэр анхаарч байгаа бол? 

-Монгол Улс батлан хамгаалах зэвсэгт хүчний хувьд өөрийн гэсэн онцлог уламжлалтай орон. Батлан хамгаалах бодлогын үндэс баримт бичгийг 2015 онд УИХ-аас баталсан. Түүнтэй холбоотой багц хуулийн төслүүд батлагдсан. Түүнд зааснаар Монгол Улсын төр нь батлан хамгаалах үйл ажиллагаанд шаардлагатай төсвийг улс орны эдийн засаг ДНБ-ын нөхцөл байдлаас хамаарч шаардлагатай хэмжээнд нэмэгдүүлж байхаар тусгасан байдаг.

-Монгол Улс ер нь Үндэсний аюулгүй байдлаа бэхжүүлэх тал дээр хангалттай сайн ажиллаж чадаж байна уу? 

-Монгол Улс Үндэсний аюулгүй байдын үзэл баримтлалын 3-р зүйлд үндэсний аюулгүй байдлын бүрэлдэхүүн хэсэг, бэхжүүлэх арга замыг толорхойлсон байдаг. Мэдээж үе үеийн төр засгийн удирдлагууд үндэсний аюулгүй байдлыг хангах, хууль эрх зүйн баримт бичгээ мөрдөх талаар гэж дор бүрнээ хичээж ажиллаж ирсэн гэдэгт би  эргэлзэхгүй байна. Гэхдээ хангалттай байж, бүх нөөц бололцоогоо дайчилж чадсан уу гэдэг нь эргэлзээтэй.

-Монгол Улс аюулгүй байдал дээрээ эрсдэлийн үнэлгээ хийх шаардлагатай гэдгийг зарим судлаач хэлдэг. Энэ талаар та юу гэж үзэж байна вэ?

-Аливаа эрсдэл нь эрсдэлийн шалтгаан, түүний үр дагавар байгаа үед үүсдэг гэж судлаачид үздэг. Монгол Улс аюулгүй байдлын эрсдэлийн үнэлгээг өөрийн түвшиндээ хийсээр ирсэн. Монгол Улсын үндэсний стандартад ч эрсдэлийн үнэлгээг хэрхэн хийх талаар стандарт батлагдсан байдаг. Ялангуяа шинэ үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал хэлэлцэгдэж байх үеэр энэ асуудал маш өргөн хүрээтэй яригдаж, олон талаас үнэлэлт дүгнэлт өгөх оролдлого хийгдсэн байдаг. Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал ч үүн дээр тулгуурлаж л батлагдсан гэж ойлгож болно. Тэгэхээр бидэнд үндэсний аюулгүй байдалд эрсдэл үүсэх шалтгаан, түүний үр дагавар болон тулгамдаж болзошгүй аюул эрсдэлийн өөрийн гэсэн төсөөлөл бий. Тэдгээрээс хамгийн наад захын жишээ нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зүгээс 2010 оноос эхлээд газар хөдлөлтийн гамшгийн эрсдэл үүсэх магадлал байгаа гэсэн манай эрдэмтдийн эрсдэлийн үнэлгээнд тулгуурлан тодорхой, томоохон арга хэмжээнүүдийг авч ирсний нэг нь жил бүр газар хөдлөлтийн гамшгаас амжиж анхааруулах дохиогоор бүх нийтийг хамарсан дадлага сургалтын ажлыг зохион байгуулдаг болсон байдаг. Мэдээж чанаржуулах сайжруулахад анхаарах олон асуудал бий.

-Тэгвэл Монгол Улсын мэдээллийн аюулгүй байдал хэр хамгаалагдсан бэ? 

-Дэлхий нийт мэдээллийн зах хязгааргүй орчинд амьдарч байна. Хурдацтай хөгжиж буй техник технлогийн хөгжил түүнийг дагаад мэдээллийн халдашгүй, бүрэн бүтэн хүртээмжтэй байдал, хувь хүн, төрийн болон байгууллагын нууцад төрөл бүрийн аюул эрсдэл учрах болсон. Монгол Улс ч гэсэн энэ асуудлаас тойрч гараагүй. Энэ бүхнийг дагаад хууль эрх зүйн орчин, түүнийг хамгаалах үйл ажиллагааны хувьд ч өөрчлөлт орсоор байгаа. Монгол Улс өнөөдөр ч энэ талаар дэлхий нийтийн чиг хандлагыг даган ажиллаж байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Энэ ч утгаараа Мэдээллийн аюулгүй байдлын хууль, Тоон гарын үсгийн хууль, Кибер аюулгүй байдлын тухай хууль, Төрийн нууцын тухай хууль гэх мэт мэдээллийн аюулгүй байдлын эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх гол хуулиуд олон жил яригдсан. Мэдээллийн аюулгүй байдлыг зохицуулсан эрх зүйн баримт бичгүүд дотор Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хууль, Өргөдөл гомдлын тухай хууль ч онцгой байр суурийг эзэлдэг. Мэдээллийн аюулгүй байдлын эрсдэлийн үнэлгээг хийхэд бидний төсөөлж байснаас хамаагүй муу үнэлгээ гарсан тул цаг алдалгүй шат дараатай арга хэмжээ авах ажлыг эхлүүлсэн байдаг. Гэхдээ өнөөдөр үр дүн нь ямар шатанд яваа талаар надад одоохондоо мэдээлэл алга байна.

"ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД НӨЛӨӨЛӨХ СӨРӨГ МЭДЭЭЛЭЛ ГЭДГЭЭ ТОДОРХОЙ БОЛГОХ ЁСТОЙ"

-Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагааны үндсэн зарчимд хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаална гэж заасан атлаа цахим орчинд иргэдийн үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхэд цензур тавих нэгж Цагдаагийн ерөнхий газрын дэргэд байгуулагдсан. Монголчууд ардчилсан үзэлтэй атлаа ийм зохицуулалт шинээр хийх болсон нь  хэр зохистой юм бэ?

-Хүний үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх бол Үндсэн хуулиар хамгаалагдсан эрх юм. Дээрх ярилцлагын эхэнд хэлсэнчлэн хүний эрх эрх чөлөөг хангасан, хууль дээдэлсэн, ардчирсан нийгэм байгуулах нь үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа мөн гэж Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримлалд тусгасан байдаг. Гэтэл Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэгтэй алба болох Цагдаагийн байгууллагаас сошиал орчинд үндэсний аюулгүй байдалд сөрөг нөлөөлөх худал мэдээлэлтэй тэмцдэг нэгж байгуулна гэдэг яриаг сонсоод би ч мөн хувьдаа нэлээд гайхсан. Үндэсний аюулгүй байдалд сөрөг нөлөөлөх мэдээ, мэдээлэл гэж ямар мэдээллийг хэлж байгаа вэ гэдгээс эхлээд л ойлгомжгүй олон асуудал харагдаж байна лээ. Үндэсний аюулгүй байдалд хохирол учруулах худал мэдээ гэж төрийн, хувийн, байгууллагын нууцтай холбоотой мэдээлэл үү, алан хядах, хорлон сүйтгэх, эдийн засгийн хүчин чадлыг сулруулахтай холбоотой мэдээг хэлж байна уу, эсвэл бүр Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг үгүйсгэсэн мэдээллийг хэлж байна уу зэрэг яг ямар шалгуураар үндэсний аюулгүй байдалд сөрөг гэж үзэх гэж байгаа нь ч тодорхойгүй санагдсан.

Тэгээд ч миний ойлгож байгаагаар үндэсний аюулгүй байдлын асуудалд хамаарах мэдээлэл, түүний хадгалалт хамгаалалт, түүнд тавих хяналт нь бүхэлдээ тагнуулын байгууллагын харъяаллын асуудал.

Эрүүгийн хуульд заасан худал мэдээлэл түгээхтэй холбоотой гэмт хэрэг цагдаагийн байгууллагад харъяалагдах ч энэ төрлийн гэмт хэрэгт ажиллагаа явуулахын тулд иргэний гомдол мэдээлэлд үндэслэсэн байх шаардлагатай. Төрийн ажил хэргийн хүрээнд даргын өгсөн үүрэг, даалгаврыг биелүүлэх нь зүйн хэрэг. Гэхдээ тэр нь хуульд зайлшгүй нийцсэн байх л учиртай.

Твиттер, фейсбүүк, аль нэг нийгмийн сүлжээний хэрэгслээр хэн нэгний хэлсэн худал үгэнд ард иргэд бүгд итгэж, түүнийг даган хуулирч буй бол нийгэмд үнэн бодит мэдээлэл хүрэхгүй, мэдээллийн хүртээмж хангалтгүй, ард иргэд мэдээллийн дархлаагүй байгаагийн л шинж. Энэ тохиолдолд ард иргэдийн үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхийг хорих биш харин ч төрийн мэдээллийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх чадамжийг сайжруулах нь илүү зохимжтой. Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалын мэдээллийн аюулгүй байдлын хэсэгт ч энэ талаар авах арга хэмжээг нийгмийг сэтгэхүйг зөв төлөвшүүлэх, мэдээлэлжүүлэх, мэдээллийн дархлаатай болгох гэх мэтээр маш тодорхой тусгасан байдаг.

Ер нь улстөрчид ч, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах чиг үүрэг бүхий байгууллага ч аливаа асуудал болсны дараа хариу арга хэмжээ авах замаар биш аюул эрсдэлийг урьдчилан таамаглаж  судалгаа шинжилгээтэйгээр хамгийн гол нь Үндсэн хууль, бусад хуульд нийцүүлэн асуудалд арга хэмжээ авч ажиллах цаг болсныг өнөөдрийн болж байгаа олон үйл явдлууд  нотлон харуулсаар байна.

-Хуульчдын хувьд дээрх нэгжийг эсэргүүцэж хүссэн мэдээллээ хяналтдаа оруулахын тулд үндэсний аюулгүй байдал нэрээр бусдын үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхийг хянах, боомилох санаархал гэж шүүмжилж байгаа?

-Үндэсний аюулгүй байдал гэдэг нь хэдийгээр өргөн хүрээтэй сэдэв мэт харагдавч асуудлаа ойлгоод ирэхээр ямар нарийн тодорхой, ойлгомжтой юм бүрийг оруулаад байх боломжгүй болохыг ойлгодог. Тэгээд ч цагдаагийн байгууллагад алба хаагчдын тоо хэмжээ нь өдөр тутмын ачаалалдаа хүрэлцэхгүй байгаа талаар Хууль зүйн сайд УИХ-ын чуулганд танилцуулж байна лээ. Ийм нэгж байгуулаад ч ажиллах хүн хүчний хувьд бэрхшээлтэй тулгарна. Хоёрдугаарт, Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулинд олон нийтийн мэдээллийн агуулгад төрөөс цензур тогтоохгүй, цензур тогтоох байгууллага байгуулбал төрөөс санхүүжүүлэхгүй хэмээн заасан байдаг. Мэдээж ард иргэд хэвлэл мэдээллийнхний хувьд ийм зүйлд эмзэг хандах нь зүйн хэрэг. Твиттер, фейсбүүк гэх мэт сошиал орчин нь дарангуйлал бүхий улс оронд хүссэн хүсээгүй сөрөг хүчнийхний байр сууриа илэрхийлэх, хорогдох орон зай болж эрх барьж байгаа тал нь тэднийг төрөл бүрээр хорьж цагдах асуудал яригддаг дүр зураг байдаг. Монгол Улс арай ч тийм хэмжээнд хүрээгүй хэмээн найдаж байна. Тэгээд ч Монгол Улсын хууль эрх зүйн орчин нь ч тийм боломж олгохгүй гэж ойлгож байгаа.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
52
ЗөвЗөв
6
ТэнэглэлТэнэглэл
2
ХахаХаха
1
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

74 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.131.251.109

Тагнаж чагналгүй яах вэ гэдэг буруу шүү. Гадаадын аюулын эсрэг ажиллах ёстой байгууллага дотоодын улстөрчдийг шантаажлах материал бэлдэх гэж тагнах ариун уу?

Avatar

Зочин 2020-10-06 150.129.143.112

Яриулсан, ярьсан 2 таарчээ

Avatar

Б 2020-10-06 66.181.161.89

Ерөнхий үгээр ярьдаг Мэргэн бөөдий хаанаас гараад ирэв ээ..Өчгөөн баялагтай ч гадныханд алдсан,70 сая малтай ч өлсгөлөн нүүрлэсэн 8 орны дансанд орсон,Улс нь өрөнд орчихсон,Авлига автобусны билетээс эхлээд ажилд ороход хүртэл хөгжсөн,Улс орны Аюулгүй байдал бараг байхгүйтэй адил эзэнгүй завь шиг болсон байхад юуны аюулгүй байдлын үнэлгээ ярих.Шал дурак яриа.

Avatar

Болд 2020-10-06 107.77.209.70

Монгол Улсын цэрэг, зэвсэгт хүчин ямар байдалтай байгаа вэ. Манай улсын эдийн засаг, шинжлэх ухаан, технологийн хөгжил нь дэлхийд байг гэхэд бүс нутагтаа өрсөлдөж чадах уу. Хүн ам, газар нутаг, түүний байршил нь бидэнд ямар давуу болон сул талыг бий болгож байна.
Монгол Улсын өнөөгийн улс төрийн нөхцөл байдал ямар байдалтай байгаа, гадаад харилцаандаа хоёр талт болон олон талт механизмуудыг ашиглах чадамж нь ямар байгаа вэ. Чамайг өөрөө дүгнэ гэсэн байна даа

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.9.47.22

Мундаг залуу байна

Avatar

zochin 2020-10-06 202.179.26.50

buruu zamaar bayjij uls tord orj darga,said boldog jischig manai ulsad togtood udaj bna, edgeer chumuus yaavch uls ornii ireeduin chogjild dandaa saad boldog !! edgeer chumuusiig tagnaj chagnaj uls ornoo avrach estoi. ter Ouunerdene boon schunal zaaval darga bolno gej ulairdag !!! tagnuuliin alba chiich estoi ajilaa chiichel estoi!!!

Avatar

Зочин 2020-10-06 101.112.250.78

Мундаг ярьдаг залуу байна аа. Цэгцтэй мэдлэгтэй нь харагдаж байна

Avatar

Хотын уугуул иргэн 2020-10-06 66.181.179.242

Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл /ҮАБЗ/-д ажиллаж байсан юм бол гадаад гарчихаад ингэж дур зоргоороо элдэв дэмий юм чалжиж байж болох уу. Ямар улс орны ҮАБЗ-д ажиллаж байсан хүн чам шиг ингэж дур зоргоороо ярьж байна. Чи өөрөө ийм байдлаараа Монгол улсын дархлааг улам бүр сулруулж, төрийн нууцыг олон нийтэд дэлгэж байгааг ойлгооч ээ …тэнэг толгой минь…

Avatar

Болд 2020-10-06 107.77.209.70

Энд төрийн нууц болохоор юу ч харагдахгүй л байна даа. Хууль үзэл баримтлал ярьж, геополитикийн жаахан онол ярьж, худлаа хэлж хулгай хийж болохгүй, төрийн хүн өөрөө улс үндэстнийхээ аюулгүй байдлыг хамгаалдаг байгууллагаа доромжилж болохгүй л гэж. Эсвэл танай поп дарга нар чинь төр болчихсон юм уу? Тэдэндээ та нар шалдан байна гээд үнэнийг нь хэлээд өгчихөөрэй.

Avatar

Зочин 2020-10-06 192.82.67.159

Төр , Засгийн толгойд байгаа эрхэмүүд бол өөрсөдөд нь ашигтай л болох аваас хаашаа ч яаж ч холбирч мэдэх овлиггүй улс төрчид Харин аюулаас хамгаалахын ажилтнууд бол Монгол улсынхаа төлөө амиа өгөхөөс ч үл буцах Төрд тангараг өргөсөн жинхэнэ Монгол цэргүүд Тийн учир Төрд Засагт 4 жилийн хугацаатай томлигдсон этгээдүүдийг тагнаж чагналгүй яахав дээ бусад орнуудын жишиг ч тийм байдаг Манай тагнуулчид баригдажчихаад байгаа нь нэг тиймэрхүү

Avatar

Зочин 2020-10-06 103.26.194.101

Undesnii Ayuilgui baidliig tsagdaa nar yridag boloo yu. Galuu neg l buruu deveed bna daa

Avatar

Ддд 2020-10-06 107.77.209.70

Тэр ярьдаг хүмүүс нь ярьж байгаа юу? Энэ чиглэлээрээ судалж сурч байгаа хүн ярихгүй тэгээд хэн ярих вэ дээ?

Avatar

a 2020-10-06 202.21.108.23

setguulchni neree buruu ogoh ym unshigchnarn buren oilgohgui garchigdeerni tulguurlaj yriad bh ym yaaydaa

Avatar

Зочин 2020-10-06 150.129.140.19

Сүүлийн үед гээд байх ч юм байхгүй шүү!
Хэдэн жилийн өмнө л лав иргэн хүн тагнаж чагнасан гээд бөөн хэл ам болж байлаг байсан шүү дээ!
Төрийн өндөр албан тушаалын хүмүүс байтугай энгийн иргэдийг ч тагнаж чагнах хуулиар аориотой байдаг гэдэг шүү дээ!

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.126.89.59

Ер нь аятайхан ярилцлага бноо бас тодорхой мэдээллүүд багтаасан. ганц л юм хэлье.тагналгүй л яахав чагналгүй л яахав гол нь баригдаад байдаг нь л буруу л ккккк

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.126.89.91

Гэрэл Тагнуулын байгууллагаар тоглосон доо тоглосон.Зөвхөн хувьдаа л ашигласан.

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.126.89.91

Гэрэл гэж нөхөр Тагнуулын байгууллагаар тоглосон доо тоглосон.Хувьдаа л ашигласан.

Avatar

onoor 2020-10-06 63.227.119.233

ylc

Avatar

Зочин 2020-10-06 63.227.119.233

taartsiin

Avatar

Зочин 2020-10-06 180.149.93.98

undesleltei bolood l oyun-erdeniig tagnasan bh. ter yahaaraa guitsetgeh ajillagaag niited delgedeg yum yur n

Avatar

Зочин 2020-10-06 98.212.179.165

gol sanaa n tagnah chagnah ajlaa hiih n zuv bas tsagdaa niigmiin suljeeg undesnii ayukgui baidal gedeg neriidleer haaj booj bolohgui gesen sanaa baih shig bna ih sain yriltslaga bolson bn iim medleg turshlaga hurimtluulsan mergejliin humuuseeree ter meddeg chaddag yumiig n hiilgej ulsdaa ashiglamaar yum

Avatar

Irgen 2020-10-06 66.181.187.250

TEGazar ajlaa hiisen baina Tagnahiin tuld ajilladaga bizdee. Mergejiliin humuusiig olnoor ne halj boldogo yum baihdaa

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.21.108.204

ОЮУНЭРДЭНИЙГ ТЕГ ЫН БАЙНГЫН ХЯНАЛТАНД БАЙЛГАХ ХҮНИЙ НЭГ ЯАХ АРГАГҮЙ МӨН. УЛААНБАДРАХ СУМЫН ЭКО СҮЙРЛИЙГ ХОРДООГҮЙ ГЭСЭН ДҮГНЭЛТ ГАРГАСАН Л ЗАХЫН НЭГ БАРИМТ. ТЕГ ОЮУНЭРДЭНЭТЭЙ ХОЛБОГДСОН АЖЛЫН БАРИМТАА ИЛ ЗАРЛАХ ХЭРЭГТЭЙ. ОЛОН ҮНДЭСЛЭЛТЭЙ БОЛООД Л ТЕГ-ЫН ХАРААНД ӨРТСӨН НЬ ХЭНД Ч ОЙЛГОМЖТОЙ АСУУДАЛ.

Avatar

зочин 2020-10-06 192.82.70.148

ОЮУН ЭРДЭНЭ ГЭЖ НЭГ МУУ НУСАН ЧАВХ ЭНЭ СУУДАЛ ДЭЭРЭЭ БАЙХ ЮМ ШИГ БАЛАЙРЧ БАЙХЫН ОРОНД ТАГНАХ ЧАГНАХ АЖЛЫГ НЬ ХУДЛАА СҮР ДУУЛИАН БОЛГООД БАЙНА. УГ НЬ ТАГНАХ НЬ ТЕГ ИЙН ҮНДСЭН АЖИЛ БАЙМААР ЭСВЭЛ ХУВИЙН КОМПАНИАР ТЕНДЕР ШАЛГАРУУЛЖ ХИЙЛГҮҮЛЭЭ Ч ЭНЭ АЖЛАА. ТЕНДЕР

Avatar

зочин 2020-10-06 66.181.161.67

Тагнаж чагнах ёстой ч юм шиг шаажж байх шив ..Авгайгаа хүчиндэхгүйй юм бол өөр хэнийг хүчиндэх юм бэ л гэж байгаа юм шиг ..

Avatar

Зочин 2020-10-06 78.187.120.177

Цагдаа бол үндэсний аюулгүй байдлыг хангах үүрэгтэй байгууллага биш шүү, та буруу ярьж байна, цагдаагийн байгууллага бол зөвхөн дэг журам сариулах, иргэдэд туслах, хуулийг хэрэгжүүлэх л үүрэгтэй байдаг, цагдааг болохоор манайхан үндэсний аюулгүй байдлыг хангагч мэт томоор дүрсэлж ойлгоод байдаг тийм биш, цагдаа яагаад хүний эрхийг зөчөөд байна вэ одоо хүртэл?

Avatar

Зочин 2020-10-06 71.201.201.94

Үндэсний аюулгүй байдлын тухай хуулийн 7.1.Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэгтэй байгууллагууд: 7.1.11. Цагдаагийн байгууллага;

Avatar

архангайгаас 2020-10-06 202.179.21.220

Чи юугаа мэддийн худлаа шаагаад бай. Цагдаа бол харин ч монгол үндэстний өдөр тутмын аюулгүй байдлыг хангагч үндсэн хүч шүү
Хуулинд нийтийн хэв журмыг хамгаалах гэж байгаа шүү. Хятад Монгол иргэд алалцая гээд тулаад гарахад хэн арга хэмжээ авах вэ Одоо тэгээд чи юм уу

Avatar

Zochin 2020-10-06 202.9.46.124

Oyunerdene buruu zoruu yum hiigeegui bol
yundaa aigaad sensaatslaad bgaan. er ni sejig buhii heniig ch tavnaj bno gej bodoj bna.

Avatar

uhshigch 2020-10-06 66.181.161.75

esregeeree oyunerdene tagnuuliinhniig tagnachihsan yum bishuu tegeed buten jil garan geed yriad baidag mani hun ooroo jinhene tagnuul yum boluu

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.131.244.6

Тагнаж чагнах ажиллагаа хууль зөрчсөн байж болохгүй гэдгийг л анхаарах ёстой. Тэгэхгүй бол өмнөх нийгмийн КГВ сэргэнэ гэсэн үг, Тагнуул нэрээр 30 гаруй мянган хүн буудаж алсан. Хууль бус үйлдэл гэдгийг нь сануулахад л төрийн эсрэг гэмт хэрэгтэн гээд буудчихдаг. Ийм зүйл рүү хальтарч болохгүй.

Avatar

Зочин 2020-10-06 107.77.206.80

Зөв өнцгөөс нь л ярьж улс төрчдийн айдаг утгаар нь тагнах чагнах гэж үгийг нь ашиглаж😂😂😂. Харин жинхэнэ санаа нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тагнуулын ажил бол судлах шинжлэх, дүн шинжилгээ хийх, аюул эрсдэлийг урьдчилж тооцох хариу арга хэмжээ авах саармагжуулах таслан зогсоох гэх мэт тайван цагт тасралтгүй үргэлжилж байдаг ажил гэдэгт илүү анхаарч тайлбарлаж

Avatar

Зочин 2020-10-06 64.119.20.200

Tsagdaa nar undesnii ayulgui baidal yriad ireheer eleg avaad elentseg ni bolno doo. Nuguu tuuhchid ni haachiv. Tuuhiin medleggui undesnii ayulgui baidal gej uhsen nohoin otsgor yum daa

Avatar

J. Erka 2020-10-06 66.181.161.49

Мэргэжилтэны үнэ цэнэтэй үг байна гэж ойлголлоо. Тагнаж, чагнах нь нэг этгээдээс хамааралтай байх эсэх, хяналтын тогтолцоотой байх эсэх, захиалгаар эсвэл ажилтан, албан тушаалтан хувийн сонирхолоор "хийх ажил" биш л баймаар юм. Тагнах, чагнах, нууцаар мөрдөн мөшгөх ажил нь илчлэгдвэл, баригдвал шүүхэд очиж шийдэгддэг болбол хэн хэндээ, хаана хаана хэрэгтэй байх шүү … Тагнуул хэзээ хууль ёсны ажиллагаа явуулж байсан гэж Гадаадын нэгэн цуутай тагнуулч хэлсэн шиг санах юм … ? ? ?

Avatar

MGL 2020-10-06 103.229.178.2

Монгол улсын "эдийн засгийн бие даасан байдал"-ын эсрэг хамгийн үр дүнтэй тэмцэж байгаа хүн бол Женко

Avatar

хэхэ 2020-10-06 203.217.139.242

ДҮРДЭЭ ИТГЭЦЭН НЭГ НОХОЙН б**в БАЙХ ШИВ ХАХАХ

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.21.107.71

Чи тийм сайн юм бол энэ улсаа цэгцэлчихээч нохойн гөлөг минь чамшиг гэдэсээ унжуулсан пиздагийн хажууд юм хийсэн хүн шүү л***р минь

Avatar

Boomeruuded durgui 2020-10-06 202.21.107.71

OK Boomer

Avatar

hehe 2020-10-06 203.217.139.242

хийх юмгүй байвал эхнэрээ чагна хаха

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.21.124.130

Тагнах үүргээ биелүүлэхийн тулд чагнах ч ёстой, харж ажиглах ч ёстой, нууцаар мөрдөх ч хэрэгтэй. Ер нь Тагнуулын ажилруу улс төрчид тэртусмаа өндөр албан тушаалтнууд ороод эхэлбэл манай улс Тагнуулгүй боллоо гэж ойлгож болно. Тагнуулсандаа эгдүүцэж байвал тэр хүний цаан маш их НО байгаа гэсэн үг. Төр түмнээс нуух том асуудал байгаа нь гарцаагүй.

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.21.108.15

Но-той хүн л тагнаж чагнуулахаас эмээгээд байгаа юм биз. Тагнуулж чагнуулах ёстой. Тагнуул ажиллаж байж л эх орон бүрэн бүтэн байдаг юм. Бас эрх мэдэлтнүүд хязгаараа мэддэг юм.

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.131.244.6

Тагнаж чагнах ажиллагаа хууль зөрчсөн байж болохгүй гэдгийг л анхаарах ёстой. Тэгэхгүй бол өмнөх нийгмийн КГВ мэргэнэ гэсэн үг, Тагнуул нэрээр 30 гаруй мянган хүн буудаж алсан. Хууль бус үйлдэл гэдгийг нь сануулахад л төрийн эсрэг гэмт хэрэгтэн гээд буудчихдаг. Ийм зүйл рүү хальтарч болохгүй.

Avatar

хэхэ 2020-10-06 203.217.139.242

Танай чавганцыг тагнах ёстой болж байна даа

Avatar

Г.Батнасан 2020-10-06 183.177.99.230

Тагнах нь зөв, Чагнах нь буруу даа. Үнэхээр мэргэжлийн л тагнуулч хүн юм бол утас чагнаж ажлаа хийдэг бол юуных нь тагнуулч байхав дээ.

Avatar

zochin 2020-10-06 202.179.25.123

noir n churdeggui Ouunerdene !!! mordoj tagnalaa gej gomdol taviaad ich ondorlogt chursen !!!, ajliin chiilguul , mongol ulsad tagnuuliin alba ajillaa chiich estoi. ESaid tanar naad yrilchlagiig sain unsch ,tusgaj av!!!

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.179.15.3

МАН БОЛОН ХҮРЭЛСҮГ ӨӨРИЙГ НЬ ШҮҮМЖЛЭЭД БАЙГААД ДУРГУЙЦАЖ ИРГЭДИЙН СООШИЛ ЕРТӨНЦИЙГ ХУМИХ ЭРХ ЧӨЛӨӨГ НЬ ДАРАНГУЙЛАХ ГЭСЭН АХАРХАН БОДЛООС БОЛЖ ЦАГДААГИЙН АЖИЛ ХҮНДЭРҮҮЛЭЖ НЭГЖ БАЙГУУЛАН ИРГЭДИЙНХЭЭ ЭСРЭГ НОХОЙ МЭТ ЦАГДААГИЙН ХУРАНДААГ ТАВЬЖ БАЙГААН НЬ ГУТАМШИГ ЮМ.. ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛЫН ТУХАЙ ЦОГЦ ХУУЛЬ БОЛОН АЛБА НЬ /ТЕГ/ БАЙСААР БАЙТАЛ ИЙНХҮҮ ЭРГҮҮТЭН ТЭНЭГТЭЖ БАЙГАА НЬ МАН УЛС ОРОНДОО ЭРХ МЭДЛЭЭ ДАРХАЛАХ ГЭСЭН АРЧААГҮЙ ДАРАНГУЙЛЛЫН ОРОЛДЛОГО ЮМ

Avatar

Зочин 2020-10-06 150.129.140.19

Шүүмжлэх доромжлон гүтгэх хоёр бол шал ондоо асуудал!
АН-хан зарчимч ажил хэрэгч шүүмжлэл гэдгийг угаасаа мэддэггүй хүмүүстэй шүү дээ!

Avatar

ТЕГ ажлаа сайн хий бүүр сайн хийгээрэй 2020-10-06 66.181.182.31

ТАГНА, ЧАГНА, МӨРД, ИЛРҮҮЛ.
ИЛЭРЧ Ч БОЛНО.
ЮУ Ч ИЛРЭХГҮЙ Ч БАЙЖ БОЛНО.
АЛЬ НЬ Ч БАЙДАГ Л АЖИЛ

Avatar

хэхэ 2020-10-06 203.217.139.242

нохойн бомбоо чамайг үхсэн үлийг нь чагнах вэ дээ

Avatar

777 2020-10-06 202.131.234.194

"ТЕГ тагнаж, чагнахгүй юм бол өөр хэн тэр ажлыг нь хийх юм" ёстой үнэн үг шүү ТЭР ТУСМАА ӨНӨӨГИЙН ТӨР ЗАСГИЙН ӨНДӨР АЛБАН ТУШААЛТНУУДЫГ ЗААВАЛ ТАГНАДАГ БАЙХ ХЭРЭГТЭЙ ТЭДЭН ДУНД УЛСАА ХУДАЛДАХААС СИЙХГҮЙ ГАРУУД БАЙХЫГ ҮГҮЙСГЭХГҮЙ ШҮҮ ХАРИН. МОНГОЛ УЛСЫН ХИЛИЙН ДОТОР ДОТООД ГАДААД ГЭЖ ЯЛГАХГҮЙ ТАГНАХ ЧАГНАХ АЖЛАА МАШ САЙН ХИЙХ ХЭРЭГТЭЙ. ТӨРИЙН ОРДНЫ АЛЬ НЭГ ӨРӨӨН ДОТОРООС МОНГОЛ УЛСЫН АЮУЛГҮЙ БҮРЭН БҮТЭН БАЙДЛЫН ЭСРЭГ ЯМАР Ч ХУЙВАЛДААН ХИЙЖ БАЙХЫГ ХЭН МЭДЭХ ЮМ ТЭГЭЭД

Avatar

Зочин 2020-10-06 82.99.137.206

Ooriigoo tagnah bii gej aidag ondor alban tushaal hashdag humuus, zugeer l jiriin amidraach ajilaa ogchih .

Baruund bol ondor alban tushaal hashbal tagnuulj chagnuulna. kkk

Sonin logik uu

Avatar

Зочин 2020-10-06 103.106.250.40

Элбэгдорж емнед монголчуудаа емеерч дуугарсаны ачаар айж сандарсан Хятад гадаад хэргийн сайдаа явуулж 100 сая $ буюу 700 сая юаний буцалтгvй тусламж Монголд егсен. Хvvк, Жэнко 2 тэрнийг хувьдаа хувааж иднэ гэж Хятадын сайдад мергеед сvйд. Жэнко vнэн нvvрээ харуулж тэр хvнийг менге гэж харж инээж, мергесен.Хятадын дарга Ши Жинпин ирж,УИХ дээр vг хэлэхэд еедеес нь зерж гарч доромжилж байсан Жэнко менге vзээд Шигийн албатад хошуу цорвойж мергесен хязгааргvй менгений шуналтай Жэнко Монголыг зарах нь

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.21.108.13

Хүмүүс гарчигыг нь хараад шүүмжлээд байх юм. Дотор үндсэн агуулга нь, том утгаараа сайн ярилцлага болжээ.
Бүтэн уншаад шүүмж бичээрэй хүмүүсээ!

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.131.245.243

Энэ гөлөгний эзэн элбэгновш хувийн сэдлээр тагнаж, чагнаад түүгээрээ бизнесийнхнийг дарамталж, шоронг дүүргэсэн. Бүр нэг хүн тэндээ нас барсан биз дээ? Үгүй юм уу? Тэгж байж л сонгуулийн өрсөлдөгчөө ч шоронд хийж, сонгуулийн мөнгөө босгосон юм биш үү?

Avatar

Зочин 2020-10-06 71.201.201.94

Чи юугаа хийж байсан юм. Олигтой байсан юм бол хамгаалаад тэмцэх нь яасын. Чи өөрөө гөлөгд ч тоогдхооргүй мал байгаа гэдэгт итгэлтэй байна.

Avatar

Зочин 2020-10-06 122.201.24.168

ГӨӨЛӨӨГ МАЙ 💩

Avatar

ШУДАРГА ИРГЭН 2020-10-06 202.179.15.3

МАН БОЛОН ХҮРЭЛСҮГ ӨӨРИЙГ НЬ ШҮҮМЖЛЭЭД БАЙГААД ДУРГУЙЦАЖ ИРГЭДИЙН СООШИЛ ЕРТӨНЦИЙГ ХУМИХ ЭРХ ЧӨЛӨӨГ НЬ ДАРАНГУЙЛАХ ГЭСЭН АХАРХАН БОДЛООС БОЛЖ ЦАГДААГИЙН АЖИЛ ХҮНДЭРҮҮЛЭЖ НЭГЖ БАЙГУУЛАН ИРГЭДИЙНХЭЭ ЭСРЭГ НОХОЙ МЭТ ЦАГДААГИЙН ХУРАНДААГ ТАВЬЖ БАЙГААН НЬ ГУТАМШИГ ЮМ.. ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛЫН ТУХАЙ ЦОГЦ ХУУЛЬ БОЛОН АЛБА НЬ /ТЕГ/ БАЙСААР БАЙТАЛ ИЙНХҮҮ ЭРГҮҮТЭН ТЭНЭГТЭЖ БАЙГАА НЬ МАН УЛС ОРОНДОО ЭРХ МЭДЛЭЭ ДАРХАЛАХ ГЭСЭН АРЧААГҮЙ ДАРАНГУЙЛЛЫН ОРОЛДЛОГО ЮМ

Avatar

Ккк 2020-10-06 71.201.201.94

Энд зөвшөөрөлгүй тагнах тухай огт яриагүй байх юм. Тагнуул тагнасан нь гайхах зүйл биш тагнахгүй байх нь л гайхах зүйл байх шүү.

Avatar

444 2020-10-06 202.55.191.130

Заавал тагнаж, чагнаж байх ёстой.
Тэгэж гэмээнэ энэ улсын аюулгүй байдал хангагдах олон нөхцлүүдийн нэг нь болно.
Чагнаад байгаарай.
Шижиг бүхий хүн бүрийг Чагна!!!

Avatar

Юм л байна 2020-10-06 59.153.115.168

Энэ өөрөө Долдой юм байна

Avatar

Зочин 2020-10-06 139.5.219.172

Дураараа юм бэ. Наад ажлыг чинь дуртай нь гүйж очоод хийгээд байдаггүй юм. Хууль журмын дагуу прокурорын зөвшөөрөл хяналт доор хийдэг юм. Амар юм болох нь шив

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.131.248.178

прокурор хамаагүй хуулиараа хүлээн зөвшөөрөндсөн байгууллага юм шүү малаа

Avatar

??? 2020-10-06 202.131.245.243

Хэнийх нь бyyны нoxoй юм бол доо, зайлуул?

Avatar

Зочин 2020-10-06 202.9.47.30

хол очиж хав хав хий.Энгийн хүнд баригддаг тагнуулч гэж хаа б.сан юм.Тэгээд ч дайны байдал биш тагнуулаар юу хийх юм.Тухайн хүн юу хийж б.гаа нь иргэдэд ил тодорхой шүү джж.Ганцхан ардчиллыг л зөв горимд оруул.Тагнуулчаас илүү сурвалжлагчдад иргэд итгэнэ.Тагнуулчид тэр Оюу толгойн боссудыг тагна.Тэд л эх орны эсрэг үйлдэл хийж б.гаа нь тодорхой.Өнөөдрийн байдлаар хэр их хохирол амссаныг тагнуул мэдэж б.на уу??? түүнээс яаж хамгаалах вж???

Avatar

eh oronch 2020-10-06 150.129.142.247

Ene zaluu mash uhaalag yariltslaga ugsun bn bid ug ni iimerhuu zaluuchuudaa demjij zohih alband ni tavibal zugeer bh san haramsaltai ni darga dagaj daldganasan ,huviin erih ashgaa niitiinhees deeguur tavisan niigmiin hog shaaruudiig gargaj ireh yam daa tiim bolohoor ene uls oron hugjihgui yaduu chadamjgui bh yam

Avatar

Зочин 2020-10-06 203.91.115.56

Хуулийн дагуу гүйцэтгэх эжил явагдах ёстой. Бүх хүнийг, тэр дундаа улс төрийн захиалгаар хүн тагнадаг асуудал байж болохгүй.

Avatar

зочин 2020-10-06 64.119.18.33

Гарчигаа шал буруу ойлгогдохоор өгөх юмаа

Avatar

Иргэн 2020-10-06 66.181.161.125

Манай эдийн засагт онцгой ач холбогдолтой томоохон төслүүд (Оюу толгой, шинэ төмөр зам, Усан цахилгаан станц г.м.)-ийг Монголын төрийн өндөр албан тушаалтнуудаар дамжуулан ОХУ-ын дүгээс гацааж саатуулж (барууны хөрөнгө оруулагчдыг гутаан муулах, хөөж туух, монголчуудаар үзэн ядуулах г.м.) байгаа тухай мэдээ яриа байдаг. Манай Тагнуулын байгууллага үүнд анхаарч чадаж байгаа юм болов уу даа???

Avatar

BOLD 2020-10-06 103.26.195.52

TAGNAJ CHAGNAH ESTOI. CHI BURUU L YUM HIIGEEGYI BOL BITGII AI.HUVIIN ASUUDLIIG CHINI TAVISAN BOL BURUU<.

Avatar

Зараа 2020-10-06 182.160.37.39

Баригдаад байдаг нь л буруудаад асуудал дагуулаад байгаа болохоос…ккк

Avatar

Зочин 2020-10-06 66.181.184.235

Ер нь улстөрчид ч, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах чиг үүрэг бүхий байгууллага ч аливаа асуудал болсны дараа хариу арга хэмжээ авах замаар биш аюул эрсдэлийг урьдчилан таамаглаж судалгаа шинжилгээтэйгээр хамгийн гол нь Үндсэн хууль, бусад хуульд нийцүүлэн асуудалд арга хэмжээ авч ажиллах цаг болсныг өнөөдрийн болж байгаа олон үйл явдлууд нотлон харуулсаар байна. Манайд өүх шатанд өнгөрсөн борооны араас цув нөмөрнө гэгч болж байгаа

Avatar

Зочин 2020-10-06 192.82.68.140

Тагнаж чагнаж үнэн байдлыг тодруулж мэдэхийн тулд тагнуулын байгууллага байдаг юм биш үү?? Сонгуулийн шоу амжилттай хийж гэнэт тодрон гарч ирээд төр улсын өндөр албан тушаал дээр үсэрч очсон хэн ч мэдэхгүй аманцар шоучин нэгэн гарыг чухам ямар хүн юм бэ?! гэдгийг яаж шалгаж тогтоох болж бн аа??! Хүний махан идэштэн Иди Амин шиг амьтан биш гэдгийг энэ ард түмэн мэдэж байх ёстой юм байгааз дээ???

Avatar

Зочин 2020-10-06 68.145.61.75

Undesnii erh ashig ayulgui bdliin uudnees eronhiilogcniig cn tagnah erh bh yostoi

Avatar

Зочин 2020-10-06 216.200.84.189

xybitsaa 1

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж