Байр суурь: Зээлийн хүүг захиргаадаж болох уу? | News.MN

Байр суурь: Зээлийн хүүг захиргаадаж болох уу?

Байр суурь: Зээлийн хүүг захиргаадаж болох уу?

Монгол Улсад банкны зээлийн хүү өндөр байгааг сүүлийн хориод жил бодлогын түвшинд ярьж хэлэлцсээр ирсэн. Өнөөдрийн байдлаар банкны зээлийн дундаж хүү өндөр хэвээр. Тодруулбал, арилжааны банкуудын зээлийн хүү жилийн 20+, ББСБ 30+, ломбард 60+, өдрийн зээл олгодог хувь хүмүүс 80+ хувьтай байна.


ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ БУУРУУЛАХ ХӨТӨЛБӨРҮҮДЭЭС ДОРВИТОЙ ҮР ДҮН ГАРСАНГҮЙ

Өнгөрсөн хугацаанд зээлийн хүүг бууруулах чиглэлээр тусгай хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлсэн хэдий ч мэдэгдэхүйц үр дүн гараагүйг эдийн засагчид онцолдог. Тухайлбал, “Зээлийн хүү буурах зах зээлийн орчныг бүрдүүлэх хөтөлбөр”-ийг 2011 онд, “Зээлийн хүү буурах зах зээлийн орчныг бүрдүүлэхэд чиглэсэн 2014-2016 онд хэрэгжүүлэх дунд хугацааны хөтөлбөр”-ийг 2014 онд Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Сангийн сайд, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргын хамтарсан тушаалаар батлан хэрэгжүүлсэн. Харамсалтай нь эдгээр хөтөлбөрийн хэрэгжилт тааруу, эдийн засгийн суурь асуудлыг шийдвэрлэхэд чиглээгүй байснаас дорвитой үр дүн гараагүй байна. Ялангуяа хэрэгжүүлсэн макро бодлогын уялдаа сул байсан, бодлогын хэрэгжилт нь анх тавьсан зорилттой нийцтэй бус үр дүнд хүргэжээ.

Зээлийн хүүг бууруулах чиглэлээр өмнө нь боловсруулсан хөтөлбөр, Монголбанкнаас баримталж ирсэн бодлого, чиглэл нь зээлийн хүүний түвшинг захиргаадалтын аргаар бус, харин эдийн засаг, санхүү, хууль, эрх зүйн таатай орчныг бүрдүүлэх замаар бууруулах нь зохистой гэж үзэж ирсэн. Захиргаадалтын аргаар хүүг бууруулах нь зах зээл, эдийн засагт нэмэлт гажуудал бий болгох эрсдэлтэй. Иймд Төв банкнаас зах зээлийн зарчмын хүрээнд “Зээлийн хүүг бууруулах стратеги 2018-2023” баримт бичгийг боловсруулсан. Энэхүү стратегийг амжилттай хэрэгжүүлснээр зээлийн хүү буурах макро орчин бүрдэж, бодлогын хүүний шилжих суваг эрчимжиж, банкны эрсдэл даах чадвар, үр ашиг, засаглал сайжирч, зээлийн хүүний түвшин мэдэгдэхүйц буурна гэж үзжээ.

Эдийн засагч Д.Жаргалсайханы мэдээлснээр, зээлийн хүүгийн хязгаарыг захиргаадан тогтоох нь мөнгө хүүлэхийг үндсэнд нь зогсоодог ч зах зээлийн бус аргаар чөлөөт өрсөлдөөнийг хязгаарладаг гэж үздэг байна. УИХ-аас тун удахгүй зээлийн хүүг нэг оронтой тоонд хүргэх тогтоол гаргах ажээ. Хүүг захиргаадан тогтоох боломжтой эсэх, ямар үр дүнд хүргэх талаар эдийн засагчид өөр өөрсдийн байр суурийг илэрхийлсээр байна.

Эдийн засагч Д.Ангар, Б.Дөлгөөн нар зээлийн хүүг бууруулах боломж бий эсэх талаар дараахь байр суурийг илэрхийллээ.

Д.АНГАР: ӨНӨӨДӨР МОНГОЛ УЛС МААНЬ БҮХЭЛДЭЭ ХҮҮЛЭЛТЭД НЭРВЭГДСЭН

-Таны бодлоор зээлийн хүүг хэдэн хувь хүртэл хэрхэн бууруулж болох вэ?

Зээлийн хүү гэдэг нь нэг төрлийн бүтээгдэхүүн юм. Гэхдээ маш онцлог бүтээгдэхүүн. Бэлтгэн нийлүүлж буй тал нь маш цөөхөн байдаг бол хэрэглэгч тал нь маш олон. Тиймээс энэхүү бүтээгдэхүүнийг төрөөс зохицуулахгүй бол зохиомол хомсдол үүсгэх, зээлдүүлэгч талд маш их давуу байдал үүсэх, монополь бий болох зэрэг сөрөг үр дагавар гардаг. Тиймээс зээлийн хүүг улс орнуудын төрөөс хатуу зохицуулдаг. Жишээ нь, ардчилал, зах зээлийн эдийн засгийн түүчээ болсон АНУ-ын Нью-Йорк мужид зээлийн хүүгийн дээд хязгаарыг жилийн 8% гэж хуульчлан тогтоож өгдөг. Үүний хүрээнд банк, банк бус зэрэг санхүүгийн байгууллагууд үйл ажиллагаагаа явуулна. Тэрнээс биш Америкийн банкууд нь хэзээ ч зээлийн хүүгээ өөрөө тогтоодоггүй. Зээлдэгчдэд зээлийн хүүгээ тулгадаггүй. Зээлийн хүүгийн дээд хэмжээ болон бусад зохицуулалтыг нь төрөөс тогтооно. Америк гэлтгүй Европ, Азийн бараг бүх улсад зээлийн хүүг төрөөс хатуу зохицуулдаг. Харамсалтай нь Монголын хууль эрх зүйн орчинд зээлийн хүүг тогтоох бүх эрхийг зөвхөн зээлдүүлэгч талд өгснөөр маш том гажуудал үүсч, үр дүнд нь Монгол Улс маань хүүлэлтийн маш том системд орсон байна. Өнөөдөр Монгол Улс маань бүхэлдээ хүүлэлтэд нэрвэгдсэн байдалтай байна. Үйлдвэрлэл бүрэн дампуурсан. Хятадын хөрөнгө оруулалттай үйлдвэрүүд л цаанаасаа зээлийн хямд эх үүсвэртэй тул тэсэн үлдэж, монгол эзэнтэй үйлдвэрүүд дампууран хаалгаа барьж байна. Энэхүү байдлыг засах ёстой. Зээлийн хүүгийн зохицуулалтад төр зайлшгүй оролцох ёстой.

-Банкуудын зээлийн хүүг жилийн 12 хувиас хэтрүүлэхгүй байх боломж бий юү?

-Банкны зээлийн хувьд дээд хүүг нь жилийн 12 хувьд тогтоох бүрэн боломжтой. Үүнээс ч илүү буулгах бүх нөхцөл бүрдсэн. Банкны хүүг буулгавал банк бус, ломбардын хүү дагаад бууна. Зээлийн хүүгийн хувьд хамгийн буруу жишгийг анхлан тогтоож буй банкны хүү юм шүү дээ. Үүнийг эхлээд засах ёстой. Ер нь үйлдвэрлэлийн шинж чанартай төслүүдийг жилийн 5-8 хувь хүүтэй зээлээр санхүүжүүлдэг олон улсын нийтлэг зарчим бий. Гэхдээ Монголд зээлийн хүүг буулгахад нэг асуудал бий. Зээлийн хүүг буулгахын тулд хадгаламжийн хүүг буулгах шаардлагатай. Гэтэл томоохон хадгаламж эзэмшигч нар УИХ-д сууж бгаа. УИХ-ын ихэнхи гишүүд эхнэр, хүүхдүүдийнхээ нэр дээр банк бус, ломбард ажиллуулдаг. Тэд үүнийг зөвшөөрөх эсэх нь маргаантай. Асуудлыг эхлээд лав унагах болов уу. Монголбанкны хэдэн хурган даргаар Монголд зээлийн хүүг захиргаадан тогтоож болохгүй, төр оролцон буулгах боломжгүй зэргээр ярилцлага өгүүлнэ. Дараа нь хэдэн эдийн засагчдаар зээлийн хүүг төр оролцон буулгавал бараг Монгол Улс сүйрэх ухааны байр суурь нийтлүүлнэ. Ийм маягаар л зээлийн хүүг зохистой болгох шаардлагаас үе үеийн УИХ зориудаар зугтсаар ирсэн юм. Одоо ингэж болохгүй ээ. УИХ-ын гишүүд хувийн явцуу эрх ашгаа урьтал болгохыг түр зогсоож, нийтийн эрх ашгийн төлөө кнопоо дарах нь цаг ирсэн.


 Б.ДӨЛГӨӨН: УИХ-ААС ХУУЛЬ БАТАЛЖ, ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ ТОГТООЖ БОЛОХГҮЙ

-УИХ-аас зээлийн хүүг бууруулах тогтоол гарах гэж байна. Энэ хэр зөв шийдвэр болох бол?

-Юуны түрүүнд зээлийн хүүг ямар аргаар бууруулж болохгүй вэ гэдгийг хэлье. УИХ-аас хууль баталж, зээлийн хүүг тэд болгоно гэж тогтоож болохгүй. Ингэвэл өнөөдөр ажиллаж байгаа зах зээлийн механизм эвдэгдэж, улмаар тооцоолох боломжгүй олон хэлбэрээр гажуудах болно.

-Та зээлийн хүүг хэдэн хувь болгон бууруулах боломжтой гэж бодож байна вэ?

-Хэд хүртэл бууруулж болох нь зээлийн хүү тогтоход нөлөөлж буй хүчин зүйлсийн алинд анхаарч ажиллахаас хамаарна. Өнөөдөр зээлийн хүүний түвшний 60 гаруй хувийг эх үүсвэрийн зардал, үлдсэн 40 хувийг банкны дотоод зардал, хууль журмын шаардлага биелүүлэхтэй холбоотой хүчин зүйлсийн зардал эзэлж байна.

40 хувь дээр анхааръя гэвэл банкны үйл ажиллагааны үр ашгийг нэмэх, шаардлагын хэмжээг бууруулах замаар эх үүсвэрийг эргэлдүүлэх гээд олон зүйл байж болно. Харин эх үүсвэр талдаа гэвэл шууд инфляци, төгрөгийн ханшны уналт орж ирэх болов уу.

2016 оны 8 сарын 1с 2020 оны 8 сарын 1-ны хооронд ам.доллар төгрөгийн ханш жилийн 9.3 хувьтай өссөн байна. Үүний шалтгааныг нэг зүйлээр биш, манай эдийн засгийн олон болохгүй байгаа зүйлээр л тайлбарлана. Ингэхээр хамгийн багатай ийм хадгаламжийн хүүтэй байж байж л төгрөг тогтоно. Энэ бүгдийг богино хугацаанд хийх боломжгүй. Тэгэхээр зах зээлийн ажиллаж буй механизмыг эвдэхгүй гэвэл зээлийн хүү ойрын хугацаанд хоёр оронтой тоонд л байх болов уу.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
1
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ЗөвЗөв
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

27 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Цолмон 2020-08-17 66.181.187.122

Дотоод зардлаас болоод зээлийн хүү 16%х 0,4= 6,4 % аар нэмэгдэж байна шүүдээ. Эндээс 3-4 хувийг хасахаар хэмнэх хэрэгтэй. Олон банк цөөрөөд 3 байхад л хангалттай. Удирдлагын болон бусад үргүй зардал багасна. Финляндад 3 банк л болоод байгаа. Эх үүсвэрийн зардлаа багасгахын тулд Хадгаламжийн хүүг жилийн 5-6 % болгоход цөөн гэр бүлийн мөнгө хүүлэлтийн орлого багасхаас өөр асуудал байхгүй. Хадгаламжийн хүүг бууруулахад ядуу, дундчуудын зориг, баячуудын шунал хоёрын аль нь дийлэх вэ гэдэг л сонин??

Avatar

зочин 2020-08-17 182.160.34.3

монголд үйлдвэр хөгжихгүй байгаа гол шалтгаан нь дэлхийд байхгүй өндөр хүү зээлхйн хүртээмж муу байгаатай шууд холбоотой юм зээлийн хүүг бууруулах хүтээмжхйг нэмэгдүүлэх асуудал монгол улс хөгжих эс хөгжихтэй шууд холбоотой улмаар ажилгүйдэл ядууралын эх үүсвэр болж байгаа юм маш их цаг алдаж байнадаа

Avatar

Зочин 3 цагийн өмнө 202.126.89.99

Хэрвээ шууд shock арга хэмжээ авбал "баян иргэдийн гудсан доороо нуух валют" өснөө. Энэнээс яаж хамгаалах вэ. Зах зээлийн зарчмаар уу тоталитор байдлаар уу.

Avatar

Булганхүү 2020-08-17 66.181.169.162

Монгол банк инфляцийн зорилт дээр бас тоглолт хийж болох юм, даанч зоригтойгоор ирэх жил инфляцийг тэдэн хувьд бага барьна гээд амлалт өгөөд гарч ирээд ажил хэрэг болгох улс байхгүйлдээ, Хэн суудлаасаа хөөгдөхийг хүсэх билээ. Нөгөө Төв банкны бие даасан байдал энэ тэр яг юман дээр үлгэрийн далай шүүдээ.

Avatar

Зочин 2020-08-17 202.131.227.82

дөлгөөн зөв ярьж байна,

Avatar

Зочин 2020-08-17 202.126.89.59

Angar demjij baina.

Avatar

Зочин 2020-08-17 202.126.89.99

Angar zov arij bna

Avatar

мм 2020-08-17 180.149.65.2

ангар гэдэг нөхөр эдийн засагч гэхэд арай л муу мэдлэгтэй нөхөр юм даа зээлийн хүү эдийн засгийн тогтвортой байдал мөнгөний ханшны тогтвортой байдал гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалт зах зээл дээрх эрэлт нийлүүлэлт зэргээс хамаарч тогтох байлгүй дээ чөлөөт эдийн засагтай оронд

Avatar

Өөрсдийнх мөнгө 2020-08-17 59.153.115.145

Бодвол цаашдаа ч бууруулахгүй наадуул чинь…

Avatar

bat 2020-08-17 192.82.65.182

manai bankuud uls ornoo,ard tumnee ogt bodohgui baihad bid tedniig ,,undesnii bankuud,,gej yarij,hamgaalah hereggui.gadni bankuud yaaraltai oruulmaar bna.

Avatar

Зочин 2020-08-17 66.181.161.1

Angaraa usa d inflation 2 xuvi baidag tegeed zeel xuu 8 xuvi.mongold inflation10 xuvi shuudee.ediin zasagch sanaatai bol ingej xii dongosch ul bolno. Jamaaraa yavag.ovchignoxod bas uchir baix xeregtei

Avatar

Huu het undur ard tumen huugiin daramtand uhej bna 2020-08-17 124.158.111.52

Huu buulgah heregtei, davarsan mungu huulegchid l huu buulgahgui gej bgaashdee.

Avatar

Иргэн 2020-08-17 66.181.190.137

Мөнгө хүүлэлт: зээл, хадгаламж хоёуланд нь явагдаж байгаа! Зээл буюу эрэлт тал дээр нь хүүг нь бууруулах хэрэгцээ шаардлага их тул олон жил яригдлаа. Гэтэл хадгаламж буюу нийлүүлэлт тал дээр нь энэ хэдэн хувийн арилжааны банкууд элдэв шалтгаан тоочдог. Банкуудад бол хадгаламж нь эрэлт тал нь! Зээлдүүлэх мөнгөний эх үүсвэр нь дутагдаад ирэхээр өндөр хүү амлаж хадгаламж байдлаар татдаг! Хадгаламжаас өөр мөнгө татан төвлөрүүлэх “бүтээгдэхүүн” байхгүй! Тэгээд энэ банкууд хэдхэн хүний өмч!

Avatar

ОНОМ 2020-08-17 119.40.98.106

Банкны хүү буулгана гэх яриа, УИХ энэ асуудлыг ярилцана гэхээр маш их айдаг эдийн засагч нэртэй бүлэг хүн байдаг. Эдгээр романтик хортонгууд Банкны лобби-г мэдэхгүй байна уу, эсвэл албаар тэдний захиалгаар ингэж ажилдаг юм болов уу. Банкны лобби монголд ямар хэмжээнд хүрсэн бэ гэдгийг Банкны хууль болон бусад хуулиудад хэрэгтэй заалтаа чимээгүй шургуулчихсан байдаг өнгөрсөнд тохиолдсон олон жишээнээс мэдэж болно. Банк бизнес эрхэлж болно гэдэг заалт хэн ч мэдээгүй байхад Банкны хуулинд шургуулса

Avatar

Зочин 2020-08-17 192.82.75.141

Хамаагүй хүчээр хэдэн арилжааны банкаар оролдвол Монголд үндэсний банк байхгүй болноо. Бүх юмаа гадаадын банкад хураалгаж жинхэнэ сүйрэл болно ш дээ.

Avatar

Bankir 2020-08-17 192.82.66.72

Zeeliin huug buuruulah zondoo l bolomjuud baina sh dee, Gol ni bayan banknii ezed haalt hiij erh medel deer suugaad shiiduulehgui bga bolhoos. Deer ni shunal ni diildehgui baigaad ni hamag uchir bna. Zeeliin huunees bolj mongoliin dotood uildverlel erhlegchid ondiij chadahgui bgaa ni l unen, Gaigui gants neg baigaa geh baih uuchlaarai ter ni JDY chin, tenderchin avikgachid l bgaa, tsever orsoldoon ogts baihgui

Avatar

Зочин 2020-08-17 66.181.161.79

Эдийн засагч Д.Ангар гэнэ үү. Эдийн засагч хүн ч иймэрхүү гудамжны поп юм ярьдаггүй л юм даа. Жаахан үндэслэлтэй эдийн засаг талаас нь ярих байж. Өөрийгөө эдийн засагч гэхээсээ ичээсэй. Энэ маанагийн хэлдгээр зээлийн хүүг шууд хатуу тогтоовол зээлийн эх үүсвэр багасаж зээл олголт хумигдана. Зээл олгогч нар зөвхөн өндөр найдвартай гэсэн зээлдэгч нартай харьцаад явчина. Манайх жижиг зах зээл шүү. Хүү хатуу буурснаар зээлийн эрэлт ихсэж ломбард, мөнгө хүүлэгч нарын зээлийн хүү одоогийнхоос өснө.

Avatar

Зочин 2020-08-17 64.119.25.226

Ангар нь өөрөө ББСБ тэйн байна лээ. Зээлийн хомсдол үүсгэж байгаад өндөр хүүтэй зээл гаргах гэж байгаа биз.

Avatar

иргэн 2020-08-17 202.126.89.40

гадны банкийг оруулаачээ. монгол дахь энэ хэдэн ялзарсан банкинхп юуных нь зах зээлийн өрсөлдөөн байх юм

Avatar

зочин 2020-08-17 202.131.245.6

Гадны банк орж ирлээ ч гэсэн Монгол улсын хуульд нийцүүлж, Монголбанкны шалгууруудыг хангаж ажиллах ёстой болно. Тэгэхээр өөрчлөлт гарахгүй л байх. За яахав эх үүсвэрийн хувьд л арай бага хүүтэй орж ирэх байлгүй.

Avatar

Зочин 2020-08-17 192.82.76.37

Зээлийн хүү болон банкны бүх асуудлыг төр диктатур маягаар хатуу барих ёстой . Зах зээлийн нийгмийн үед урсгалаараа явдаг салбар биш. Төрөөс бүх асуудлыг чанга хатуу бхрьж байж сая мөнгөний бодлого хяналттай байна

Avatar

Зочин 2020-08-17 139.5.217.192

Ангар маш зөв ярьж байна

Avatar

Зочин 2020-08-17 103.26.193.201

Ангар чинь жинхэнэ комунист дурак байна.

Avatar

Зочин 2020-08-17 103.57.93.198

ter niigemd ydaj mongolchuud mongo huuleltend baga ortoj baisan getel odoo jinhene emegnel undesnii ayulgui baidal bolood baina heden mongo huulegchid booj uhehed oirhon baih shig

Avatar

TED 2020-08-17 103.136.254.8

Angar saihan poporch bna daa, zugeer l humuusiin sonsohiig hussen hudlaa zuiliig burj bna. arai arai ediin zasagch hun ingej yarij bolohguie.

Avatar

Зочин 2020-08-17 103.229.120.237

Дөлгөөн мэргэжлийн хүн шиг зөв ярьж байна. Хий хоосон баримт судалгаагүй үр дагавар тооцохгүй ярьж болохгүй ээ.

Avatar

Зочин 2020-08-17 103.57.93.198

angar zov yarj baina coohon mongolchuud mongo huuleltiin zolios bolj baina sos …sos …sos.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж