"Хурдан морины салбар хорооныхонд асар их буруу бий" | News.MN

"Хурдан морины салбар хорооныхонд асар их буруу бий"

"Хурдан морины салбар хорооныхонд асар их буруу бий"

"Хурдан морины салбар хорооныхонд асар их буруу бий"

Монголын морин спорт, уяачдын холбоо/ММСУХ/-ны зүгээс өчигдөр/2020.07.30/ хэвлэлийн бага хурал зохион байгуулан Ардын хувьсгалын 99 жилийн ойн үндэсний их баяр наадмаар хурдан морьдыг үндэслэлгүй хасч, уяачдын хөдөлмөрийг үнэгүйдүүлсэн талаар ярьж, эрх бүхий байгууллагууд шаардлага хүргүүлсэн билээ. Бид энэ үеэр ММСУХ-ны уяачид, судлаачдаас байр суурийг нь сонссон юм.


Өвөрхангай аймгийн “Арвагар хээр” холбооны тэргүүн, аймгийн алдарт уяач З.Батбаяр: Энэ жилийн улсын их баяр наадмын хурдан морины уралдаанаас олон морь хасагдлаа. Хурдан морины салбар хорооны Үүлдэрлэг байдлын комиссынхон гэж байдаг ч эдгээр хүмүүс цэвэр өөрсдийн үзэмжээрээ морьдыг хассан. ММСУХ-ны зүгээс өөрсдийн зохион байгуулдаг уралдаанууддаа дэвшилтэт лазер метрийг ашиглаж ирсэн. Үүнийгээ хурдан морины салбар хорооны Үүлдэрлэг байдал хариуцсан комиссынхонд танилцуулсан боловч бидний санал хүсэлтийг хүлээн аваагүй. Угтаа энэ лазер метрийг ашиглавал ямар ч хардлага дагуулахгүй, цаг хугацаа хэмнэсэн, нарийвчилсан тооцоог гаргадаг юм. Яагаад энэхүү нарийвчилсан тооцоог гаргадаг төхөөрөмжийг ашигласангүй вэ? Энэ л хардлага дагуулж байна. Уяачдын холбоо энэ төхөөрөмжийг ашиглуулсныхаа шанд ямар нэгэн төлбөр нэхээгүй.

Хүй долоон худгийн хурдан морьдыг шалгах хэсгийн хашаа, бетон зэргийг ММСУХ өөрсдийн хөрөнгөөр барьсан. Та бүхэн телевизээр харсан бол энэ жил морьдыг нэг мод барьж байгаад л хэмжиж байгаа. Тэр модыг чинь нэг жоохон л далий баривал морины сэрвээний өндөр өөрчлөгдөнө. Тогтоосон хэмжээнээс нэг л сантиметр илүү гарвал хасагддаг. Хар дагуулж байгаа өөр нэг зүйл нь энэ жилийн улсын их баяр наадмын үеэр хасагдсан морьдын талаарх ямар ч тодорхой мэдээлэл байхгүй. Яагаад хасагдсан, тогтоосон хэмжээнээс хэдэн сантиметр илүү гарсан гээд ямар ч мэдээлэл байхгүй. XXI зуун гарч техник технологи хөгжөөд байхад ямар ч баримтгүйгээр зүгээр үзэмжээрээ морьдыг хаслаа. Үүн дээр л олон хүн эмзэглэж байна. Улсын баяр наадмаа зорин ирсэн уяачдынхаа хөдөлмөрийг үнэгүйдүүлсэнд харамсч байна. Хэвлэлийн бага хурал дээр хэлсэнчлэн 400 гаруй өргөдөл ирсэн байгаа.

Хэнтий аймгийн Баян-Адарга сумын харьяат, Монгол Улсын манлай уяач Г.Содном: Ардын хувьсгалын 99 жилийн ойн их баяр наадам маань их л будилаантай болж, олон хүнийг хохироосон, олон уяачийг гомдоосон, байж боломжгүй үйл ажиллагаа болж өнгөрчээ. Хөдөөний малчин хүний хувьд энэ жил улсын их баяр наадамд оролцоогүй учир нарийн зүйлсийг сайн мэдэхгүй байна. Гэхдээ хувь хүнийхээ талаас, малчин хүнийхээ үүднээс хэлэхэд ийм уралдаан дахиж хэзээ ч зохион байгуулагдах ёсгүй. Төр засгаас баталсан хууль, тогтоомжоо дагаж, дүрэм журмаа ягштал баримтлан уралдаан наадмаа зохион байгуулах хэрэгтэй. Аль аль талдаа буруу байгаа байх л даа. Гэвч Хурдан морины салбар хорооныхонд асар их буруу бий. Тэр хүмүүс ч ажлаа зөв шударга хийх хэрэгтэй, уяачид ч гэсэн ёс зүйтэй байж хурдан морины салбар хорооны хүмүүст мөнгө төгрөг өгч бусдыгаа хорлодог юм бол тэрийгээ болих хэрэгтэй. Ийм жудаггүй, бузар булхай зүйлсээ болиорой л гэж хэлмээр байна.

ММСУХ-ны зөвлөх, түүхийн ухааны доктор, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн А.Баярмагнай: Монгол улсад жилдээ 200 гаруй мянган морь уралдаж байгаа юм. Социализмын үед 98-100 гаруй мянган морь уралддаг байсан. Харин зах зээлийн нийгэмд шилжээд уралдаан ихэсч, уяачид залуужлаа. 200 гаруй мянган морь гэдэг бол нийт Монгол морьдын 4-5 хувь л гэсэн үг. Уралддаг 200 гаруй мянган морио уяачид “Шинэ монгол” адуу болгож байна. Англи, Араб, Будённый болон цэвэр цусны, цэвэр үүлдрийн адуунуудтай нийлүүлж монгол адуугаа хурдан болгож байгаа юм. Үүнийгээ л “Шинэ монгол” адуу гэж нэрлэдэг. Тэрнээс биш эрлийз гэдэг чинь буруу нэршил. Уяачид өөрсдийнхөө хүслээр, өөрсдийнхөө хөрөнгөөр, өөрсдийнхөө хөдөлмөрөөр бий болгосон адуугаа уяад уралдуулах гээд ирэхээр толгой нь өндөр, сүүл нь шингэн, хөл нь нарийнхан байна гээд хэдэн мэргэжлийн нэрс зүүсэн хорооны хүмүүс хасаад байна. Нэг хэсэг нь хөгжил дэвшил рүү яваад байдаг нөгөө хэсэг нь хойно үлдээд төр засгийн захиргаадалтын аргаараа арагш нь чангаагаад байдаг. Ийм байж болохгүй ээ. Энэ чинь Монголын хурдан морины хөгжлийн ирээдүй. ХХ зууны эхээр монгол адуун дээрээ тулгуурлаад Галшарын хурдан үүлдрийн адууг бий болгосон. Тэр нь одоо бол Монголдоо ууссаар байгаад мэдэгдэхээ больсон. Ул мөр нь Сүхбаатарт байна.

ХХ зууны дундуур Жаргалант адуу гэж гаргасан. Нэг хэсэг их хурдан байсан. Харин XXI зууны эхээр “Шинэ монгол” хэмээх англи болон араб адуутай эрлийзжүүлсэн, цус сайжруулсан адууг гаргаж ирлээ. Энэ бол хөгжил дэвшил үүнийг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. Өнөөдрийн байдлаар бол хэний адууг хасуулах вэ? Хэний адууг хасчихвал манай аймгийн, сумын адуунд ашигтай вэ гэсэн ийм ядруухан сэтгэлгээ байна. Хандлага гэдэг чинь орчин цагт чухал шүү. Одоо бол шинэ хандлагаар хандах цаг ирсэн. Хүмүүс монгол адууны ген алдагдана гэж их сүржин юм ярьж байна. Тэвчээртэй, эдэлгээ даадаг, XII-XIII зууны үед Ази, Европыг холбож байсан гайхалтай монгол адууны үр төл өдгөө дөрвөн сая хүрч цэв цэврээрэээ явж байна. Гагцхүү уяачид уралддаг адуугаа л “Шинэ монгол” адуу болгож байгаа. Үүнд буруу байхгүй л дээ.

Дараагийн нэг зүйл нь бүсийн уралдаан гэж бий. Энэ жил цар тахалтай холбогдуулан зохион байгуулах боломжгүй болсон. Хангай, Говь, Зүүн, Баруун, Төв гээд таван бүсийн уралдаан зохион байгуулагддаг. Яагаад энэ бүсийн уралдааныг санаачлан, зохион байгуулах болсон бэ гэвэл улсын их баяр наадам гэгддэг Улаанбаатар хот орчимд явагддаг уралдаан чинь үндэсний хэмжээний томоохон уралдаан биш юм. Хэдхэн аймаг, сумдыг хамарсан уралдаан Хүй долоон худагт болж өнгөрдөг.

Бүсийн уралдаан статусын хувьд улсын их баяр наадамтай адил. Үндэсний хэмжээний томоохон уралдаан зохион байгуулах гээд байгаа нь “Их хурд” уралдаан. Гурван жилдээ нэг удаа “Их хурд” уралдааныг зохион байгуулж аймаг, бүсийн наадамд шалгарсан морьдыг оролцуулдаг. Сүүлийн нэг асуудал нь хүмүүс уяачдыг мориндоо их эм тариа хийж байна гэдэг. 1960-аад онд тэжээлийн морьтой уралдуулахгүй тусад нь уралдуулна гэдэг байлаа. Одоо бол тэр байдал арилсан. 60 жилийн дараа л гэхэд морийг тэжээлээр тэжээхгүй бол ямар ч нэмэргүй гэдгийг ойлгосон. Харин морио тариад байна гэдэг асуудал бас ч нэг үеэ бодвол намжиж байна. 1990-ээд оны сүүлээр 2000-аад оны эхэн үед морио тариад байна гэдэг хэл ам гарсан л даа. Монгол адуу бол бэлчээрийн адуу. Эмнэлэг, эмчийн шаардлага ердөө хэрэггүй. Нян ихтэй ч бэлчээрийн адуу тул дархлаа их сайтай. Монгол адууг их ачааллуулаад, уяад тураагаад, амьсгааг нь задлаад ирэхээр нян бактери нь сэргэдэг. Үүнээсээ болоод өвчинд амархан өртөөд уушги, зүрх, ходоод нь өвддөг. Адууны хамгийн сайн эмчилгээ бол хатгах, утах, төөнөх л байсан. Харин сүүлийн жилүүдэд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй эмчилгээнүүдийг хийж эхэлсэн. Хүмүүсийн дунд морин уралдааныг “Баячуудын тоглоом”, “Мориндоо допинг л шахаж байгаа биз”, “Хүүхэд аллаа” гэх мэт яриа бий. Хэрвээ энэхүү спортыг шүүмжлэх гэж байгаа, гадаадаас хүүхдийн нэр барьж цалинжих гэж байгаа бол эхлээд мөн чанарыг нь олох хэрэгтэй. Өв соёл, үндэсний уламжлалаа орчин цагийн нөхцөлд тохируулж, хөгжүүлэх хэрэгтэй.

Хэрэв та ММСУХ-ны хэвлэлийн бага хурлын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг уншихыг хүсвэл энд дарна уу.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
4
ТэнэглэлТэнэглэл
2
ЗөвЗөв
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

22 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2020-07-31 66.181.161.90

Одоо энэ найр наадам болон түүнтэй холбоотой гомдол саналаа боль. Ямар амь амьдрал юмуу? Цаана чинь хоногийн хоолгүй хүмүүс хэдэн арван мянгаараа байна. Энэ тансаглалаа боль. Орон даяар элдэв ой, найр наадмыг зогсоо.

Avatar

иргэн 2020-07-31 49.0.218.11

комисс гишүүдээ солиочээ, аль галавын үеийн хэдэн хурандаа нар мөн л байгаа л харагдах юм, яг цүнх баригч шиг

Avatar

Зочин 2020-07-31 192.82.77.232

Сайхан монгол морио уралдуулаад хэрүүл уруулгүй хэзээ нэг наадах юм болдоо

Avatar

зочин 2020-07-31 150.129.141.8

Хурдан морийг мөнгөнөөс хэт хамааралтай, баячуудын зугаа төдий болгосон ММСУХ өөрөө хамгийн их буруутай, одоо мянга гоншигноод нэмэргүй, хурдан морийг наадмын хөтөлбөрт байлгана гэвэл өөрчлөлт, шинэчлэлт зайлшгүй хэрэгтэй

Avatar

economic 2020-07-31 202.9.40.125

morinii soyol heden zuun hvnii amidrliig ajliin bairig bii bolgoj awch ywaa
aliwaa zvil shinchlegdej saijrah l heregtei shde

Avatar

neg hoyrin gurvaa 2020-07-31 202.9.40.125

mori medehgv golognuud dutaach yugach medehgv bj hutsxin

Avatar

өөдгүй улс 2020-07-31 202.131.226.206

Мориноос унаж эндсэн, бэртсэн хүүхдүүдийн талаар ганц удаа ганхийж байхыг нь мэдэхгүй юм байна. Хэдэн морь уралдаанаас хассаных нь төлөө үхэх нь ээ энэ хэдэн өвгөчүүд.
Хэдэн адуундаа сая саяар нь гамгүй хөрөнгө хаяж худалдаж авч, тэжээдэг мөртлөө 200 гаран мянган төгрөгний үнэтэй иж бүрэн хүүхдийн хамгаалах хэрэгслийг "Яасан үнэтэй юм" гэж ярвайдаг. Харахаас дургүй хүрмээр муухай улсууд.

Avatar

Зочин 2020-07-31 192.82.73.121

Jilin jil heden boh uyach ni zavaaraad l zarga hiih ym. Byr syyldee tor zasagt orj nogoo zavaan argaaraa ulsig udirdah gej balairaad orsoldogchoo zaaval shoroo ymhyyleh gej zytgeh ym. Ene heden balaig zasag toroos zailuulaachee

Avatar

Зочин 2020-07-31 98.7.80.146

Бооьчихооч. Жилийн жилд МОРЬ, БӨХ хоёр гэж бөөн будлиан гээд л шууниад байх юм. Энэ хэдийн морь сонгогдвол үудраг үгүй бол луйвар, авилга байх ёстой юм у. Болиочээ. Эсвэл наадмаа хийхээ огт больчих хэрэгтэй.

Avatar

би 2020-07-31 202.70.44.46

энэ хүмүүс бүгдээрээ өөрсдөө шурлийз байна шүү дээ.

Avatar

хуцооо 2020-07-31 77.247.181.162

Муу сайн э****з адсага уралдуулж луйварддаг п***а нар минь морь малаас ашиг хонжоо хайхаа боль зүгээр Монгол адууг Монголоор байлгаж чадахгүй бол мал битгий харуул х***а нар.

Avatar

Зочин 2020-07-31 202.9.46.55

Адууны аж ахуйг мэргэжлийн байгууллагын оролцоогүй явуулсаны хар гай уяачид олон жил дураараа дургисан түүний горыг өөрсдөө амсаж байна. Мэргэжлийн яам мал аж ахуйн мэргэжилтэн мал зүйчид ажлаа шударгаар хийсэнийхээ төлөө хариуцлага хүлээх гэж үү ёстой үгүй……….

Avatar

Mongol uyach 2020-07-31 202.55.188.89

ta nar naad tuhuurumjuuruu umnu jil hemjeed l Galbadrahiin bor moriig hed hemjij bj hucheer morduullaa bitgii hudlaa shaagaad baigaarai ta nar hemjeeneesee undur moridiig Ih hurdAd yaj dahin2 hemjij morduulj bailaa

Avatar

Зочин 2020-07-31 103.229.122.180

Хэмжээд хэмжээндээ байсан шүү дуракаа

Avatar

onon 2020-07-31 202.55.188.91

bayrmagnai durak bolij uz

Avatar

Зочин 2020-07-31 202.55.188.91

bayrmagnai guai ta yagaad mongol aduunii esreg yum yariad baidag yum be

Avatar

Зочин 2020-07-31 202.126.88.131

Ene hvn mongol aduugaa hurdan bolgohiin tuhai, saijruulahiin tuluu ih yum bodoj sanaj hiij yavaa hvn shvv !

Avatar

/*-*/ 2020-07-31 49.0.212.4

Одоо наад морь мал ярихаа боль, хэнд хэрэгтэй юм, амьдрал ахуйд ямар хэрэгтэй юм

Avatar

Зочин 2020-07-31 202.21.107.73

Mongoloo muulj gadaadaas mongo avch amidardag toriin bus baiguullaga nertei humuus ih bolj bna. Ih gurnuudiin gar holuud.

Avatar

Иргэд 2020-07-31 66.181.190.79

Улсад ямарч хэрэггүй юмыг битгий асуудал болгоод бай

Avatar

Зочин 2020-07-31 122.201.24.113

Наад комиссоос чинь идэж, ууж их хурлын гишүүн болсон нэг хулгайч байнаа. Сүхбаатар аймгаас сонгогдсон Ганибал!!!

Avatar

zochin 2020-07-31 202.131.251.130

huuh tiim uu? Barimtaa delgeed olon niited il bolgooch ee

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж