Э.Гэрэлт-Од: Сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөхөөс нааш маргаан тасрахгүй | News.MN

Э.Гэрэлт-Од: Сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөхөөс нааш маргаан тасрахгүй

Э.Гэрэлт-Од: Сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөхөөс нааш маргаан тасрахгүй

Э.Гэрэлт-Од: Сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөхөөс нааш маргаан тасрахгүй

МУБИС-ийн багш, судлаач, доктор /Ph.D/ Э.Гэрэлт-Одтой сонгуулийн үр дүнгийн талаар ярилцлаа.


-УИХ-ын найм дахь удаагийн ээлжит сонгууль олон мандаттай томсгосон тойргоор зохион байгуулагдлаа. Судлаач хүний хувьд  сонгуулийн үр дүнд ямар дүгнэлт хийж байгаа вэ гэдгээс яриагаа эхэлье?

-Сонгуулийн тогтолцооны хувьд МАН олонх болох нь тодорхой байсан. Гэхдээ сонгогчдын санал хэт савлана гэж төсөөлөөгүй. Үүнд мэдээж цар тахал нөлөөлсөн байх. Томсгосон мажоритар тогтолцоогоор 1992, 2008 онд МАН хэт олонх болж байсан. 2019 оны арванхоёрдугаар сард Сонгуулийн хуулийг батлах үеэр судлаачид бид энэ тогтолцооны давуу болон сул талын талаар нэлээд ярьсан. Харамсалтай нь, сонгогчид төдийлөн ойлгоогүй. Томсгосон мажоритар тогтолцооны сул тал нь сонгогчдын санал гээгддэг. Өнөөдөр ч гэсэн энэ дүр зураглалыг харж байна. Нийт сонгогчдын 45 хувийн саналыг авсан улс төрийн нам парламентад 62 суудал авч байна. АН 24 хувийн санал авч парламентад 11 суудал авлаа.

Томсгосон мажоритар тогтолцоо сонгогчдын саналыг гээдэг, мөн нөлөө бүхий улстөрчдийг гаргаж ирдэг ийм л тогтолцоо учраас цаашид сонгуулийн тогтолцооны асуудлыг ярих зайлшгүй шаардлагатай. Сонгогчид сонголтдоо сэтгэл ханамжтай, сонгуулийн үр дүнд итгэл үнэмшилтэй байх тогтолцоог сонгох нь зөв.

Манайд өнгөрсөн хугацаанд байсан улс төрийн туршлагаас харахад намууд сонгуулийн ямар тогтолцоогоор ялах вэ гэдгээ илүүтэй хардаг болохоос биш улс төрийн зөвшилцөл хийж сонгуулийн тогтолцоог сонгодоггүй байсны  гор гарч байна.

Сонгуулийн тогтолцооноос хамааралтайгаар сонгогчдын санал гээгдэг юм байна гэдгийг одооноос л улс төрийн намууд нь ч тэр, мөн сонгогчид ч ойлгож эхэлсэн нь талархууштай. Мөн залуучуудын оролцоо сайжирсан байна. Өнгөрсөн удаагийн сонгуулиудад залуучуудын оролцоо хангалтгүй байна гэж шүүмжилж ирсэн. Энэ удаагийнх нь чамлахааргүй үзүүлэлт. Гэхдээ 2024 оны сонгуульд залуучуудын идэвх хэвээр байх эсэх нь тун  эргэлзээтэй.

-Яагаад вэ?

-Өнөөгийн сонгуулийн тогтолцоогоор явагдвал дахиад л сонгогчдын саналыг гээнэ. Нөгөөтээгүүр, ялангуяа залуучуудын төлөөллийг дэмжихгүй байна гэдэгт залуус сэтгэгдэл дундуур байгаа нь харагдаж байна.

АН ИНСТИТУТ БОЛЖ ТӨЛӨВШИЖ ЧАДААГҮЙГЭЭС ЯЛАГДСАН

-МАН-д сонгуулийн тогтолцоо ашигтай байсан гэлээ. АН-ын ялагдлын шалтгааныг үндсэндээ гадаад хүчин зүйл нь тогтолцооноос хамаарсан гэвэл өөрсдөөс хамаарсан дотоод шалтгаан юу вэ?

-Миний харж байгаагаар дотоод шалтгаан нь АН институт болж төлөвшиж чадаагүйтэй холбоотой. Мөн МАН-тай хүчтэй өрсөлдөх хэмжээний нэр дэвшигчдийг АН дэвшүүлж чадсангүй. Өөрөөр хэлбэл, АН нэр дэвшигчдээ тодруулахдаа институтийн шинж чанар байхгүй гэдгээ харуулсан. Дүрмийн хүрээндээ нэр дэвшүүлээгүй. Нэр дэвшигчид нь ялалт байгуулах хэмжээний, нийгмийн хүлээлтийг харгалзаж чадаагүй. АН-ын зарим гишүүн нь намаасаа гарч  гаднаас нь чулуу шидэж байж хэлцэл хийх замаар нэр дэвшлээ. Энэ бүхэн АН-ын бодит дүр төрх нь.

Хоёрдугаарт, АН-ын бодлого нь нягт байсангүй. Гуравт, сонгуулийн кампанит ажил нь тодорхой байсангүй. Энэ бүхнээс магадгүй сонгогчид МАН руу туйлшрахад нөлөөлсөн байх.

-Сонгуулийн дүн гарснаар ялснаасаа илүүтэй ялагдсан нам нь олны анхааралд орж эхэлдэг. Энэ нь олон нийт гишүүд нь асуудал шүүмжлэл гаргаж тавьж удирдлагынхаа үйл ажиллагаанд нь үнэлэлт дүгнэлт өгч байгаа хэрэг. УИХ-ын хоёр ч сонгуульд дараалан ялагдсан АН институт болж төлөвшихийн тулд ямар шинэчлэлт хийх шаардлагатай вэ?

-Институт шинжийг тодорхойлдог хэд хэдэн шинж бий. Нэгдүгээрт,  намын дотоод дүрмээ дагаж мөрддөг эсэх, хоёрдугаарт, дотоод ардчилалтай эсэх, гуравт, санхүүгийн ил тод байдал. 1996 оны УИХ-ын сонгуульд АН ялалт байгуулсан гол шалтгаан нь Ардчилсан холбоо эвсэл байсан. 2004 онд АН мөн олонх болсон шалтгаан нь эвсэл болж орж ирсэн. 2012 онд АН олон суудал авсан нь МАН задарч санал нь хуваагдсан. Тэгэхээр МАН илүү хүчтэй, нэгдмэл байх хэрээр АН-д хэзээ ч ашигтай байхгүй.

АН хүчтэй том улс төрийн нам болох хэрэгтэй. Гэхдээ АН-ын нэг зовлон нь фракцуудын хуваагдал. Өнөөдрийг хүртэл фракцууд нь угшил гарлаараа хуваагдсан хэвээр байна. Энэ нь АН-ыг цул болгож чадахгүй байгаагийн гол шалтгаан нь.

Сонгогчид улс төрийн намыг ардчилсан, нээлттэй, ил тод, дотоод ардчилалтай байхыг шаарддаг ч гэсэн үндсэндээ хэр нэгдмэл, сахилга баттай байна вэ гэдгээр нь тухайн улс төрийн намыг тодорхойлдог. Энэ тодорхойлолтод нийцэх  ганц улс төрийн хүчин нь МАН.

Улс төрийн намуудын институтийг хангахын тулд эрх зүйн орчин шаардлагатай. Мөн сонгуулийн санхүүжилт, улс төрийн намын санхүүжилтүүдийг нэг концепцоор хуульчилж чадахгүй бол энэ бүхэн шийдэгдэхгүй.

МОНГОЛД СОНГУУЛИЙН ХОЛИМОГ ТОГТОЛЦОО ТОХИРОМЖТОЙ, САНАЛ ГЭЭГДЭХГҮЙ

-Сонгуулийн тогтолцоо руу эргээд оръё. Сонгогчдын санал гээгдэхгүй мөн хүчтэй сөрөг хүчнийг гаргахад  Монгол Улсад сонгуулийн ямар тогтолцоо илүү тохиромжтой юм бэ?  

-Монголд сонгуулийн холимог тогтолцоо тохиромжтой. Энэ тогтолцоо нь оролцоо, төлөөллийг тодорхой хэмжээнд барьж өгдгөөрөө давуу талтай. Ер нь бол сонгуулийн аль ч тогтолцоо аль нэг улсад 100 хувь тохирно гэсэн ойлголт байхгүй. Сонгуулийн тогтолцоо болгон давуу болон сул талуудтай. Энэ дундаас давуу болон сул талыг яаж тэнцвэртэй байлгах вэ гэдэг нь асуудлын гол. Тэнцвэрийг хангаж байж сонгогчдын итгэл үнэмшил цаашлаад хүчтэй сөрөг хүчин гаргах боломж нээгдэнэ. Сонгуулийг 50:50 хувийн харьцаатай буюу 38-ыг пропорционал, 38-ыг нь мажоритараар томьёолбол илүү тохиромжтой. Нөгөө талдаа гуравдагч хүчний орон зайг томсгоно. Хүчтэй сөрөг хүчин ажлаа сайн хийх боломжийг олгоно. Сонгууль гэдэг бол улс төрийн намуудын нөлөөллийн үр дүнд тодорхой хугацааны дараа ялагчийг тодорхойлдог ийм л үйл явц.

-Хэрэв өнөөгийн мажоритараар тогтолцоог өөрчлөхгүй бол магадгүй нэг нам нь хэт олонх болсоор байх уу?

-Тийм ээ. Намын системийн хувьд Монгол Улс хоёр намын системтэй гэж судлаачид  тодорхойлдог. МАН нэг блок, АН ба бусад нам нэг блок болдог. Эндээс юу харагдаж байна вэ гэхээр сонгуулийн тогтолцооноос хамааралтайгаар санал хуваагдвал АН ба бусад намын санал хуваагддаг. Эсрэгээрээ МАН-ын санал хуваагдахгүй гэдгийг өнгөрсөн 30 жилийн улс төрийн бодит дүр зураг бүрэн харууллаа.

ХАР МАШИНД АСУУДАЛ БАЙХГҮЙ ГЭДГИЙГ ТҮҮХ НОТОЛЧИХСОН

Сонгуулийн үр дүнг хүлээн зөвшөөрөхгүй зарим нам эвсэл, бие даагчдын зүгээс гаргасан гомдол шаардлагын дагуу нийт 164 хэсэгт хяналтын тооллогыг амралтын хоёр өдөр хийсэн. Ер нь сонгуулийн үр дүн маргаан дагуулсан нь тогтолцоондоо байна уу эсвэл хар машинд уу?

-Тогтолцооныхоо бурууг мэдэхгүй байна. Хар машинд асуудал байхгүй гэдгийг түүх нотолчихсон. Миний санаж байгаагаар 2012 оны сонгуульд ялагдсан нам хар машинд буруугаа тохож байсан. Ингээд цөөнх байсан нам нь 2016 оны сонгуулиар олонх болсон. Санал тооллогын автомат машинд алдаа байхгүй гэдгийг  бүгд одоо мэддэг болсон. Улстөрчид түрүүлээд зурган файлыг нь авдаг. Мөн сонгуулийн саналын 50 хүртэлх хувийг гараар тоолж байгаа. Дүнгээ хэвлэж гаргачихаад бүх намын ажиглагч нарт биллийг нь өгдөг. Дэлгэц дээрх мэдээлэл тухайн биллтэй адил байхад уг нь маргаан үүсгэх ямар ч шаардлага байхгүй. Ялагдсан улс төрийн нам, нэр дэвшигчдийн байдаг л нэг гомдол. Ялна гэсэн хүлээлтдээ хүрээгүйгээс зөвшөөрч чадахгүй байгаа болов уу.

-Сүүлийн хэдэн жилд үгүйлэгдсэн хүчтэй сөрөг хүчинтэй парламент бүрдэж чадсангүй. Дахиад л олонхоороо хүч түрэх парламент байх нь?

-Сонгуулийн дараа төрийн албанд хөдөлгөөн ордог. Энэ хөдөлгөөн харьцангуй тогтвортой байна байх. Хоёрдугаарт, төрийн бодлого тогтвортой үргэлжлэх боломжтой. Өнгөрсөн хугацаанд улс төрийн намуудын бодлогыг төлөвшүүлнэ гэж ярьсаар ирсэн боловч бодит байдалд намуудын бодлого хамгийн  ихдээ дөрвөн жилээс хэтэрдэггүй. Нэг бол намын дотоод хагарлаас эсвэл сонгуулийн үр дүнгээр бодлого нь өөрчлөгддөг. МАН дахин олонх болсноор бодлого нь тогтвортой үргэлжилнэ гэж харж байна. Энэ нь мэдээж сайн зүйл.

-Нөгөө талд сонгогчдын боловсрол дээшилж чадаж байна уу. Ходоодоороо сонголт хийдэг гэдэг. Сонгогчид харанхуй байдлаар сонгуульд оролцож, саналаа өгч байна?

-Сонгогчдыг боловсролгүй гэж хэлж болохгүй. Хэрэв пропорциональ системээр явуулбал сонгогчид илүү бодлогын сонголт хийнэ. Одоо бол нам болон хүнийг нь харж сонголт хийж байна. Гэхдээ үүнийг буруутгах аргагүй.  Саяны сонгуулиар 2000 орчим сонгогч  цагаан сонголт хийсэн байна. Эцсийн дүндээ сонгууль бол улс төрийн намуудын нөлөөллийн дүнд болдог үйл явц. Үүнийг онолын хувьд “Дайчлах” гэж хэлдэг. Бүх нам сонгуулийн сурталчилгааны хугацаанд нөлөөллийн ажлууд хийсэн.

– 2020 оны УИХ-ын сонгуулийн үр дүнгээр 13 эмэгтэй гишүүний тоог хадгаллаа. Ер нь цаашдаа эмэгтэйчүүдийн квотыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай юу?

-Улс төр дэх  эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг  дэлхийн дунджад хүргэхэд хангалтгүй. Хуулиараа "Нам, эвслээс нэр дэвшиж байгаа нийт нэр дэвшигчийн 20-оос доошгүй хувь нь аль нэг хүйсийнх байна" гэсэн заалт бий. Нөлөө бүхий намууд 20 хувьд дөнгөж тулгаж эмэгтэй нэр дэвшигчдийг дэвшүүлж байна.

Хэрэв сонгуулийн үр дүн савлаагүй байсан бол эмэгтэйчүүдийн тоо буурах байсан. Одоогийн дүр зураг буюу 2016, 2020 оны сонгуулиар 13 эмэгтэй гишүүн сонгогдсон нь Монголын түүхэнд өндөртэйд орно. Цаашид эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг нэмэгдүүлэхийн тулд тогтолцооны өөрчлөлт болон квотыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
7
ЗөвЗөв
5
ТэнэглэлТэнэглэл
2
ХахаХаха
1
ХөөрхөнХөөрхөн
1
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

32 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2020-06-30 66.181.179.68

Хорвоо ертөнцөд нар сар хоёр байж өдөр шөнө хоёр ээлжилдэг шиг хүн төрөлхтөн сайн муу, зөв буруу хоёр л талтай. Тиймээс олон нам хэрэггүй. Тэдэнд ялгараад байх ч юм алга. Учир нь хүн төрөлхтөн хоёрхон янз. Тиймээс энэ 2 ялгаанд суурилсан нам байхад л болмоор юм шигээ Жнь: нэг нь дандаа сэтгэж хийдэг нөгөө нь дандаа гоочилж шүүмжилдэг гэсэн 2 нам байх гэх мэт ккк

Avatar

иргэн 2020-06-30 66.181.179.68

Их мэдэгч нар олон байх юмаа. Монголчууд эртнээс нааш үнэн шударгыг үнэт зүйлээ болгож ирсэн ард түмэн. Социализмын бурангуй нийгмээс салахын тулд анха ардчиллыг дэмжсэн., үнэн шударга гэж бодсон. Гэвч худлаа хуурамч гэдгээ тэд харуулсан тул МАН АН-ыг ээлжилж сонгож үзсээр эцэст нь Хүрэлсүхийн толгойлсон улс төрийн хүчин хүсээд байгаа үнэн шударгыг авчрах юм байна гэсэн үзэл итгэл үнэмшлээр дахин сонгосон. МАН 40 гаруй хувийн санал авсан нь хэт олон нам хүчин байгаатай холбоотой санал тарамдсан

Avatar

уншигч 2020-06-30 76.170.51.204

Dr. Ph.D Э.Гэрэлт-Од үнэн юм ярьдаг ухаантай боловсрол сайтай эрдэмтэн хүн байна
Ху нам одоо зүсээ хувирган ман гэх болсон бүдүүлэг манан – гуудад монголын нийгэмд шинээр
гарч ирж байгаа бусад сайн боловсролтой илүү мэдлэгтэй шудрага сэхээтнүүдэд далдуур
атаархан гадуурхаж орхигдуулах башир залиа хэрэгжүүлдэг аргаа болгосоор байгаа мажорити
тогтолцоог халах цаг хэдийнээ божээ !

Avatar

Зочин 2020-06-30 59.153.112.219

Зарим хүмүүс ялагдахаараа л тогтолцоо руу буруу өгдөг. Можариториар явуулахаар Пропорционал байх ёстой гэж мэдэмхийрдэг бол хамгийн сонгодог хэмээх хагас пропорционалиар явуулахаар томсгосон можар….ээр явуулахаар жижиг Можар….ээр дээр гэсээр 30 жил бүгдийг хэрэглэж үзжээ.

Avatar

Иргэн 2020-06-30 64.119.20.49

Гэрэлт-Од мэтийн улс орныхоо бодит амьдарлын гүнд орж ажиллаж үзээгүй уншсан сонссоноороо бүх юм тийм байх ёстой гэж хийсвэрлэн сэтгэж худлаа мэдэмхийрэгч нар тэдний өрөөсөн дугуйнууд – нэр дэвшигчэдэд ард түмний сонгуулийн дүн таалагдсангүйд гайхах зүйлгүй. Хирээ мэдэж бяраа таньдаггүй бардам ам шалдан гуянууд одоо жаал юм бодож ухааарах байлгүй..

Avatar

Зочин 2020-06-30 59.153.112.219

Ялагдахаараа тогтолцоо руу чихдэг нь АН. Ингээд энэ 30 жилд хамгийн сонгодог гэж хагас пропорционалиаар, дахиад можариториор, томсгосон тойргоор гэх мэт бүх хэлбэрийг ашигласан байна. Энэ хооронд Дэлхийн ихэнх орон можариторийг хэрэглэх болжээ. Дээр нь Монголчууд бид дэндүү уйдамтгай араншинтай. Уул нь сайн ажиллаж байвал нэг намыг үргэлжлүүлээд хэдэн ч удаа сонгож болно. АНУ, ХБНГУ-ыг хар. Үүнээс болж нэг нам нь унасан эдийн засгийг арай гэж босгохоор дараа нь нөгөөхийг нь сонгодог

Avatar

иргэн 2020-06-30 103.14.38.210

Хар машинд асуудал байхгүй өгөгдсөн программаа л уншина. Асуудал нь түүнийг ажиллуулж байгаа СЕХ-д байгаа. Харин машины луйвар илэрээд хаана ч ашиглаж болохгүй хог болж хэвтэснийг Элбэгдорж оруулж ирж намаа удаа дараа ялагдалд хүргэж байна.

Avatar

5 улс төрийн нам байхад л болно. 2020-06-30 202.131.225.53

Барууны орнуудад 1) Хэт байрууных, 2) Барууных, 3) Төв үзэлтэй, 4) Зүүнийх, 5) Хэт зүүнийгх гэсэн ангилалд намууд багтдаг. Ер нь бол Монголд болон УИХ-д иймэрхүү чиглэлийн 5 нам байхад л болно. Үүнээс илүү намаар яадаг юм бэ?

Avatar

Зочин 2020-06-30 43.242.243.84

Нуруутай, судалгаатай ярьдаг залуу шүү.

Avatar

зочин 2020-06-30 182.160.33.239

БИД 2012 ОНД ПРОПОРЦИОНАЛЬ БИШ БҮР ХОЛИМОГ ТОГТОЛЦООГ ХЭРЭГЛЭЖ ҮЗСЭН, ҮР ДҮНД НЬ НАМУУДЫН АЛЬ НЬ Ч ОЛОНХ БОЛООГҮЙ, ЭВСЛИЙН ЗАСГИЙН ГАЗАР БАЙГУУЛАХ ГЭЖ 4 ЖИЛ ЗӨВШИЛЦӨЛ НЭРЭЭР ХЭРЭЛДСЭН БИЗ ДЭЭ, ЮУН АРД ТҮМНИЙ АМЬДРАЛ Л БАЙСАН ШҮҮ ДЭЭ, ТҮҮХЭЭ АМАРХАН МАРТАХ ЮМ АА, ТИЙМЭЭС БУЦААД МАЖОРИТАР БОЛСОН ШҮҮ ДЭЭ, ТӨРД ХЭН НЭГЭН БЯЛУУ ХУВААХ ГЭЖ БИШ ХАРИН ТӨРИЙН БОДЛОГО БОЛОВСРУУЛАХ ГЭЖ СОНГОГДДОГ ЮМ

Avatar

Бас нэг мэдэмхийрэгч 2020-06-30 103.229.120.251

Бас нэг мэдэмхийрэгч гараад ирч. Иймэрхүү ярихаас хэтрэхгүй амьтас олширч байна даа.

Avatar

tng hun oilgohgui l dee 2020-06-30 66.181.161.104

zaa harin ch unshaad ymar dawuu tal ymar sul taltaig ni medej awch bn shdee. uls tor sudlaachiinhaa uurgiig guitsetgej busdiig medeelleer hangaj bn. medemhiireed bh yu bhawdee. het iim tuilshirsan bodoltoi bh gej

Avatar

Зочин 2020-06-30 59.153.112.219

Монголд хувь хүнээр сонголт хийдэг одоогийн систем яг таарна. Сая ч энэ нь тодоос тод харагдлаа. Хардаа. АН-аас дэвшүүлсэн зартай луйварчид толгой дараалан хасагдлаа. Пропорциональ бол нам нь нөгөө хэдийгээ оруулаад Монголыг баллах байлаа!!!!!!

Avatar

Зочин 2020-06-30 66.181.161.52

монголд 2 том нам л байхад болно энэ олон болсон болоогүй намууд хар мянган бие даагч нэртэй юмнууд хэнд хэрэгтэй юм баахан хүмүүсийн санал хуваагаад тарамдуулж хаяж байна энийг цэгцэнд нь оруулах хэрэгтэй. хэнд ч хэрэггүй намуудыг татан буулгаад нэмж нам гэсэн юм бүртгэх хэрэггүй. бие даагч гэж дэвшүүлэх хэрэггүй

Avatar

Зочин 2020-06-30 202.9.46.28

Тэр 2 том нам чинь нам гэхэд хэцүү байна шдээ, зүгээр л луйварчдын бүлэглэл. Тэгэхээр хүссэн хүсээгүй шинэ намууд гарч ирэх хэрэгтэй байна

Avatar

зочин 2020-06-30 182.160.33.239

ТЭГЭЭД ТАР НАМУУДАА Л ЦЭГЦЛЭЭЖ, САЙН ДУРЫН УРАН САЙХАНЧ НАР ОРОХООР БОЛНО ГЭЖ БОДОО ЮУ, ШАР АЙРАГНЫ ГАНХҮҮ, г*** ХЭНЧ БИЛЭЭ, ТАЙЧИГЧ НАРА ГЭХ МЭТ, ИЙМ ЗАМБАРААГҮЙ БАЙЖ БОЛОХГҮЙ, МОНГОЛ УЛСЫН ТӨРИЙГ БИД ЯРЬЖ БАЙГАА БОЛОХООС ХЭН НЭГНИЙ МУХЛАГ, ПАБ УДИРДАХ ТУХАЙ ЯРИАГҮЙ

Avatar

Бичсэн зүйл хаач ваа? 2020-06-30 202.131.225.53

Миний бичээс хаачичих ваа?

Avatar

Монголд мажоритар систем сонгохын учир. 2020-06-30 202.131.225.53

Онолоор бол аль ч сонгуулийн тогтолцоо бүх саналыг бүрэн илэрхийлж чаддаггүй. Зүгээр л арай гайгүй, гайгүй биш л гэж ялгагддаг. Монголд бол мажоритар систем нь илүүд санагддаг. Учир нь Монгол бол том нутагтай, аймаг бүр өөрийн гэсэн эрх ашигтай. Монгол бол тийм ч өндөр сэхээрсэн, боловсорсон үндэстэн биш, иймд ард түмэнд мажоритар систем нь илүү ойлгомжтой, дөхөм байдаг. Монгол бол 2 том хөршийн хооронд байдаг, иймд ард түмний саналыг 2-3 хэсэгт хуваана гэхээс хэдэн 10 хэсэгт хувааж болохгүй.

Avatar

зочин 2020-06-30 182.160.33.239

чамайг либерал ардчилагчид барьж идэх гэж байна хаха, бид пропорциональ руу орвол 4 жил эвсэл байгуулах гэж хэрэлдсээр байгаад таарна, түүнийг нь бид хувааж идэх гэж эвсэж байна даа гэж байснаа энэ хүмүүс мартсан бололтой

Avatar

Зочин 2020-06-30 150.129.141.210

Та сайн унших хэрэгтэй. Сонгуулын тогтолцоонд биш. Хүн амын тоотой харьцуулахад хэт олон улс төрийн нам, ямарч шалгуургүй нэр дэвшигчдийг цэгцлэх, хоосон амлалт, хууль бус сурталчилгаа гээд өөр хүчин зүйл байна аа

Avatar

ХУД-ийн сонгогч Ш.Раднаа: Улс төрийн намын суурь үнэлгээ маш чухал 2020-06-30 150.129.140.80

Ач хүү эмээгээсээ “та аль намд саналаа өгөх вэ” гэхэд эмээ нь “намдаа өгнө” гэж. Ач хүү “та нам бус, бас гучаад нам байгаа, алинд нь өгөх гэж байгаа юм” гэхэд эмээ нь “Юу алинд нь гэж, Ардын намдаа өгөхгүй юу” гэж загнасан гэнэ. Олон арван жил бүрэлдсэн энэ суурь үнэлгээгээр МАН бусад намаас илүү байгаа нь сонгуульд ялах нэг нөхцөл болоод байна.Бусад намууд энэ суурь үнэлгээгээ нэмэгдүүлэхийн тулд чимхлүүр ажил их хийж байж МАН-тай өрсөлдөнө дөө.

Avatar

зочин 2020-06-30 182.160.33.239

би өөрийгөө залуу үед орно гэж тооцдог тэгээд нэг хөгшин зүйл хэлье, МАН-ыг ахмадууд маань их зүйл хийсэн гэж үздэг юм, үнэхээр хийсэн, тэрний ачаар та нар ч гэсэн боловсролтой, хоолтой, хорогдох дээвэртэй явж байгаа, тиймээс бусад намууд энэ хэмжээний зүйлээ хийж чадаж байгаа юм, дандаа амаараа улс төр хийж байгаа шдээ, ялагдлаа зөвшөөрөх л хэрэгтэй

Avatar

kub 2020-06-30 202.9.40.129

4 jil tutam shine argaar songuuli yavuulj baigaa ulsad bas yuug uurchlukh geed bga yum bol

Avatar

зочин 2020-06-30 202.126.92.99

Залуу минь намаа цөөлөөд, бие даагч нараа цөөлчихөд л наад яриад байгаа чинь арилна. Бага хаад шиг олон тийшээ харчихаад нэг юм яриад иргэдийн толгойг эргүүлээд байвал манай улс цаашаа явахгүй

Avatar

Зочин 2020-06-30 98.253.30.34

MAH iin gishuun namaa omoorson magtsan magtuu l bna. Magad ireeduid neg temdeg engertee hatgachih geed l toiruu utgaar aimaar magtlaa. Yag unheer PhD tsoltoi megejltnii dugenelt bi lav olj harsangui.

Avatar

ХУД-ийн сонгогч Ш.Раднаа: Бүх юм сонгуулийн тогтолцооноос хамаарч байгаа юм биш 2020-06-30 150.129.140.80

Шууд санал өгөх, хүнийг сонгохдоо намд нь санал өгөх гэсэн намд санал өгөх 2 хэлбэр бий.Аливаа нам суурь үнэлгээ, хувьсах үнэлгээтэй.Суурь үнэлгээ олон жил бүрдсэн, харьцангүй тогтмол үнэлгээ.МАН-ын суурь үнэлгээ наанадаж 25 жил буюу үе солигдож байж буурна.Хувьсах үнэлгээ тухайн үеийн үйл ажиллагаанаас нь хамаарч өсч, буурч байдаг.Гишүүдийнх нь ёс зүйн алдаа сөрөг нөлөөлсөн ч Хүрэлсүхийн нэр хүнд түүнийг нь нөхөөд МАН-ын хувьсах үнэлгээ хэвэндээ байлаа. АН-ын хувьсах үнэлгээ нэмэгдээгүй.

Avatar

зочин 2020-06-30 66.181.160.118

За даа …Сайтар бодож үзвэл Монгол төрийн түшиг тулгуур болхоор улсууд нь л уначихлаа да . Бодоод үздээ очиж очиж Лүндэжанцан унаад Анужин гараад , Пэнгшуй Ганбаатар гараад Нямдорж унаад байхдаа яахав дэ ..Нээг их хол газраас , маш нарийн бодсон төлвөлгөө хэрэгжүүлээд байгаам бишүү ! .

Avatar

obama 2020-06-30 202.131.225.197

МОНГОЛЧУУД МАНЫГ СОНГОСОН, ӨӨР ЯМАР АСУУДАЛ БГАН МАЛАА, ТОГТОЛЦОО ХАРМАШИН ЯМАР Ч ХАМААГҮЙ

Avatar

зочин 2020-06-30 66.181.181.236

МОНГОЛЧУУД ТЭР АЯАРАА БУС МОНГОЛЧУУДЫН МУЛГУУНУУД НЬ СОНГСОСОН ЮМ

Avatar

зочин 2020-06-30 182.160.33.239

чи лаг ардчилсан байж монголын ард түмний 1/3-ийг мулгуу гэж байгаа юм уу, өөрөөр хэлбэл гэгээрсэн орчин үеинй хүний амнаас хэлж байгаа зүйл тиймээ хаха, шууд дайралт, доромжлол, тэр мулгуу биш улс руугаа зайлсан дээр байхөө

Avatar

Зочин 2020-06-30 202.9.46.28

Ердөө 40 гаруй хувь, сонгуульд оролцоогүй хүмүүсээ тооцвол 30 хувь нь л МАН-ыг сонгож. Үлдсэн 70 хувь нь МАН-ыг үзэн ядаж байна. Үүнийг л тогтолцоо гээд байгаа юм, ойлгохгүй байна уу, мал аа?

Avatar

зочин 2020-06-30 182.160.33.239

хэн та нарт дэмждэггүй нам аа үзэн яд гэж сургасан бэ, энэ нөгөө орчин үе мөн үү

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж