Хоёрдугаар дайн: Киргизүүдийн дурдагдаагүй гавьяа | News.MN

Хоёрдугаар дайн: Киргизүүдийн дурдагдаагүй гавьяа

Хоёрдугаар дайн: Киргизүүдийн дурдагдаагүй гавьяа

Хоёрдугаар дайн: Киргизүүдийн дурдагдаагүй гавьяа

ОХУ Бямба гариг /2020.05.09/-т Аугаа эх орны дайны ялалтын 75 жилийн ойгоо цар тахлын улмаас даруухан тэмдэглэн өнгөрүүллээ. Энэхүү дайны үеэр Нацист Германы эсрэг тэмцэхэд Зөвлөлт Холбоот Улс 365,000 орчим киргиз цэргийг дайчилж байжээ.

ОХУ нь Нацист Герман, Гитлерийн фашист үзэл суртлын эсрэг тэмцэлд ялалт байгуулсан ч энэ дайнаас нөхөж баршгүй их хохирол амссан билээ. Хүмүүсийн хамгийн сайн мэддэг нь Сталинград, Ленинградын бүслэлт болж, Орос орны уудам том нутаг дэвсгэр тэр чигтээ дайны хөлд нэрвэгдсэн.

Москвагаас зүүн өмнө зүгт 3,000 километрын зайд байрлах Төв Азийн уулсын энгэрт орших өнөөгийн Киргизстан буюу тухайн үеийн Киргизийн Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах улс бол хоёрдугаар дайнд ЗХУ ялалт байгуулахад маш чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм.

Дайн дуусах үед 70,000 киргиз цэрэг, 50,000 энгийн иргэн амь эрсэдсэн нь тус улсын нийт хүн амын бараг найман хувь нь байв.

Дайн дууссаны дараа Зөвлөлтийн хаа ч явсан эх оронч, баатарлаг эр зоригийг магтан дуулсан уриа лоозон өлгөсөн машинууд, гудамж талбай тэр чигтээ дайны ялалтыг тэмдэглэсэн зургуудаар дүүрсэн байдаг байж. Харин киргизүүд энэ дайнд гар бие оролцож, хамтдаа ялсан ч тэд гавьяагаа нүүр бардам зарлах боломжгүй байжээ.

Дайны эхний хэдэн жилүүдэд Киргизийн эрчүүдийг Зөвлөлтийн армид албадан элсүүлж, үүнээс өмнө 1916 онд Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед ч Оросын армид алба хааж байсан киргиз цэргүүд бослого гаргаж байв. Зөвлөлтийн суртал ухуулгад киргизүүдийн баатарлаг сайн үйлсийг магтан дуулдаг ч тухайн үеийн бодит байдал дээр айлган сүрдүүлж эрчүүдийг нь дайнд албадан дайчилж байсан аж. Тэд Улаан армийн тэргүүн эгнээнд буюу үхлийн фронтод байлддаг байжээ.

Дайны эхний жилүүдэд Зөвлөлтийн армид хүнс нийлүүлсээр үр тариа, малын нөөц нь тогтворгүй болж, сүүлдээ хагас нүүдэлчин амьдралтай киргизүүд өлсгөлөнд нэрвэгдэж эхэлжээ.

Хэт алслагдмал газарзүйн байрлалтай, Германы фронтоос аюулгүй зайтай байсан учир ЗХУ Киргизстаныг дайны үед үйлдвэрлэлийн цөм бааз болгохоор сонгосон. Ерөнхийдөө тухайн үеийн Киргизстаны хувьд эдийн засаг, нийгмийн маш том өөрчлөлт, бас аж үйлдвэрийн багахан хувьсгал болсон гэж хэлж болно. Зөвлөлтийн хэдэн арван цэрэг армийн болон голлох үйлдвэрүүд Германы заналхийллээс зугтаан Киргизийн Бишкек (1926 оноос 1991 он хүртэл Фрунзе нэртэй байсан) болон Токмак хотууд руу нүүн иржээ. Гэхдээ үүний ачаар Бишкек нь өдгөө Киргизийн аж үйлдвэрийн тулгуур хот болон хөгжсөн. Тус хотод том машин механизм, металл боловсруулах үйлдвэрлэл өндөр хөгжсөн.

Дайн байлдаанд хамгийн их өртсөн Зөвлөлтийн баруун бүсээс аюулгүй газар хайн олон мянган хүн Киргизэд дүрвэн ирсэн. Холокост буюу хомроглон устгалаас зугтсан 45 мянга орчим еврей болон бусад үндэстэн энэ улсыг зорин иржээ.

1941 онд Бишкек хотод дүрвэгсдийг байрлуулах синагог байгуулсан ба тэднийг Улаан армид хоол хүнс нийлүүлдэг киргизүүдийн адил ажиллуулах болсон байна. Харин хожим эдгээр еврей дүрвэгчид шинээр байгуулагдсан Израил руу цагаачилсан юм.

Аугаа эх орны дайны үеэр 365,000 орчим киргиз дайчлагдсанаас 70,000 хүн дайны талбарт, 50,000 гаруй хүн хоол хүнсний хомсдолд орж нас барсан гэх тооцоо байдаг. Узбекистан зэрэг Төв Азийн зарим улсууд Орос хэв маягийн Ялалтын баярыг эсэргүүцэж, тавдугаар сарын 9-ний өдрийг баярын өдрийг "Дурсамж, хүндэтгэлийн өдөр" болгон тэмдэглэдэг бол Киргизийн эрх баригчид ОХУ-д харьцангуй нааштай хандаж, Ялалтын баярыг хамтдаа тэмдэглэдэг.

Киргизстан томоохон хэмжээний цэргийн жагсаал хийхээ больсон ч жил бүр тус улсын томоохон хотуудад дайнд оролцсон, эсвэл амиа алдсан хүмүүсийг дурсах дурсгалын жагсаалууд болдог. Киргизийн төрийн мэдээллийн хэрэгслээр мэдээлснээр зөвхөн Аугаа эх орны дайнд оролцсон дайчдаас өдгөө 251 нь амьд сэрүүн байгаа аж. Ялалтын 75 жилийн ойд зориулж энэ жил төв засгийн газраас ахмад дайчин бүрт 125 ам.доллар олгожээ. ЗХУ-ын баатар Чолпонбай Тулебердиевийн нэрэмжит Бишкек хотод дурсгалын цэцэрлэгт хүрээлэнг барьж байгуулах ажил сүүлийн үед Киргизийн дайчдыг дурсах нэг томоохон ажил болж байна.

Эх сурвалж: THE DIPLOMAT

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
10
ЗөвЗөв
4
ГайхмаарГайхмаар
3
ХахаХаха
2
ХарамсалтайХарамсалтай
1
ТэнэглэлТэнэглэл
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

18 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

TYYH UNSH ! MATematic boddogyimaa gehed!! 2020-05-12 69.138.228.195

TYYH UNSH ! MATematic boddogyimaa gehed!! 1 минутын өмнө 69.138.228.195
Ukrai Belorus Moldov Latvi Litov estoni ………Uur busdiig n yrih l heregteisdee!! Oros BISH ! ZHU gej yridag bsan ! Ta nar odoogiin Orsiin holboonii uls geheerl oros gej boddgoo boli ! Tyyhiin nom UMmSSHAACHee ! Ymar ta nariig ALGEBRiin too bodojiij tyyh yria geegyi bna! Unshaad l daraa n comment bichldee! Jaahan SURGIIN medeelel avsanaa uhaarahgyo yu bicheed bgaam???… TOLGOILOGCH.MN site ruu orood unsh ! …

Avatar

baruuniihan vzel bodol l doo.. 2020-05-12 139.5.216.60

baruunii baidag neg surtal uhuulga l bna.. ene bol zvgeer l baruuniihanii nvdeer hardag tedenii l bodol doo. harin kirgezuud tegej boddogui dee…ene orosiig muulij baij baruuniig magtan ch dee.getel hvn torolhtonii esereg hiisen bvh dainii gol buruutan ni baruuniihan l baidag ch dee.hen atomiin bombogoor ypond 2 hotiin 200000 hvniig alj bombogdson bilee. amerikuud getel baruuniihan ene talaar ogt bichdegui yridagui ch dee…

Avatar

jiriin l baruuniihanii surtal uhuulga bnaa. 2020-05-12 139.5.216.60

baruuniihan surtal uhuulga bainaa. harin kirgizuud ene bayrt mash ih ach holbogdol ogdog ch dee. baruuniihan busadiin omonoos yrih dvgneh ih durtai hvmvvs dee. tedenii nvdeer delhiig harval yab ch ervvl saruul bodol bhgui dee. hari hariig gemeer sonin bodoltoi hvmvvs shuu..

Avatar

Оросууд ялаагүй 2020-05-12 202.126.89.134

ЗХУ дайнд ялсан болохоос оросууд дайнд ганцаараа бсан мэт ярьдаг нь олон үндэстний дургүйг маш ихээр хүргэдэг.

Avatar

tvvhiig cham shig neg ni shvvdegui ch dee.. 2020-05-12 139.5.216.60

orosuud l dainii hvndiig vvrsen tul ylsan gej helj bolonoo.. henii nutagd bolj hen ih vhlee orosuud l ch dee..

Avatar

TYYH UNSH ! MATematic boddogyimaa gehed!! 2020-05-12 69.138.228.195

Ukrai Belorus Moldov Latvi Litov estoni ………Uur busdiig n yrih l heregteisdee!! Oros BISH ! ZHU gej yridag bsan ! Ta nar odoogiin Orsiin holboonii uls geheerl oros gej boddgoo boli ! Tyyhiin nom UMmSSHAACHee ! Ymar ta nariig ALGEBRiin too bodojiij tyyh yria geegyi bna! Unshaad l daraa n comment bichldee! Jaahan SURGIIN medeelel avsanaa uhaarahgyo yu bicheed bgaam???…

Avatar

tvvhiig cham shig neg ni shvvdegui ch dee.. 2020-05-12 139.5.216.60

litovuud germand urbaj bvr diviz baiguulij orosiin esereg baildsan daa.moldoviin ihenh heseg rummenid baij rummeniud stalingradiin derged 4 divizee but tsohuulij blaa da. baruun ukirainii banderchuud germanii toloo baildaj galitsiin diviz baiguulij horih anguud tsagdaa haruul hiij voloni hotod 70000 polsh 0.2 say evrei 0.3 say orosuudiig alsaniig chi tvvh unshaad haraagui gej uu dee.. odoo hvrtel baruun ukiraind fashistiin tald baildaj baisan hvmvvsiin udamuudiig baata

Avatar

Монгол хүн. 2020-05-12 103.10.21.45

Зөвлөлт улс дайныг хүний олноор дийлсэн нь үнэн. 70 сая хүнтэй Герман зүүн Фронт дээрээ 200 сая хүнтэй Зөвлөлттөй баруун Фронт дээрээ Холбоотны Британ, Америк, Франц зэрэг 300 сая хүнтэй улсуудтай байлдаад аргагүй дийлдсэн. Харин Германчуудын хүчийг барж чадах чинээгээрээ туйлдуулах Фронтын тэргүүн эгнээний хядуулагч золионы цэргүүд нь Хасаг, Өзбэк, Хиргиз, Азери, Саха, Буриад ,Эвэнк, Чукча, Дагестанчууд зэрэг 100 гаруй бүх бага үндэстэний цэргүүд байсан юм.

Avatar

Монгол хүн. 2020-05-12 103.10.21.45

Харин эдгээр том тулалдаан дууссаны дараа тэдний махан овоо цусан далай дээгүүр сүр бадруулан орилж орж ирсэн Орос цэргүүд хааяахандаа туйлдаж ядарсан Германчуудыг арай гэж дийлхээрээ Правда сонин хуудас дүүрэн нийтлэл бичиж Оросудыгаа үлгэр домог болгож алдаршуулж хөөрхий жинхэнэ баатрууд болох эдгээр Ази үндэстэнүүд 2 дайны түүхийн нууцлагдсан баатарууд болж дууссан.Нацистын олон тэмдэглэлд эдгээр Ази царайтай аймшигтай харгис дайчин цэргүүдийн тухай бичиж үлдээсэн байдаг юм.

Avatar

Зочин 2020-05-12 103.10.21.45

Гэта праўда, што Савецкі Саюз выйграў вайну з вялікім адрывам. Нямеччына з насельніцтвам 70 мільёнаў разбілася на Усходнім фронце з насельніцтвам 200 мільёнаў, а таксама на Заходнім фронце з насельніцтвам у 300 мільёнаў, Брытанія, ЗША і Францыя з насельніцтвам у 300 мільёнаў. Пярэдняя расправа, якая максімальна знясіліла немцаў, складалася з больш чым 100 нацыянальных меншасцей, сярод якіх Хасаг, Узбекі, Кыргыз, Азеры, Саха, Бураты, Эвенкі, Чукчы і Дагестанцы.

Avatar

Зочин 2020-05-12 192.82.65.168

unen shdee muu orosuud hamgiin turuund baga yastnuudaa hucheer urdaa barij baildaj bsn n. manai mongolchuud ch ene daind baga ch gsn chuhal uuregtei oroltsson

Avatar

Зочин 2020-05-12 49.190.155.175

Халимагуудыг бүүр алахыг нь алаад, дайнд шахаж оруулж алаад, үлдсэн ард иргэдийг нь Сибирьлүү цөлчихсөн байдаг, хамгийн их зовлон үзсэн үндэстэн бол Халимагууд

Avatar

Зочин 2020-05-12 103.10.23.119

Халимаг бол нутгаасан хөөгдөж нутаг заагдан хэлмэгдсэн Монгол хүмүүс юм

Avatar

иргэн 2020-05-12 202.179.24.7

энэ Сэтгүүлчид юм бичих гэж ёстой оромддог болжээ ямарч Найрууллага байхгүй хэл зүйн алдаа гээд тоочих юм бол мэргэжлийн Сэтгүүлч нийтэлж бичсэн юм бол зүгээр л Дипломын гол сэтгүүлч юм

Avatar

Зочин 2020-05-12 202.126.88.51

Монголоороо алдаагүй бич л дээ. Тэгээд ичихгүй зурагаа тавиад байх юм.

Avatar

ШУДАРГА 2020-05-12 202.179.15.3

ЯМАР ТОДОРХОЙГҮЙ ЭРЭЭЧСЭН ЮМ БЭ? ТЭД ОРОСУУДААС ЯМАР ЯЛТАЙ БОЛООД ДАЙНЫ НЭР ХҮНД НЬ УНАСАН ЮМ БЭ? ЧАВААС ГЭ ИНГЭЖ ЭРЧИХГҮЙ ЭЭ АМАГЛАН ТУУЛАА …

Avatar

nuudel 2020-05-12 64.120.88.65

Израйл мужруу гээд юугаа яриад байнаа. Энэ news.mn бүр галзуурч дуусчээ.

Avatar

Tr 2020-05-12 122.201.22.111

Харин тийм ээ. Энэ Амгалантуул маш муу сурдаг байсан эсвэл сэтгэцийн ямар нэгэн өөрчлөлттэй байх, хөөрхий.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж