"Эдийн засгийн бүтцээ цэгцлээгүй цагт зээлийн хүү буурах боломжгүй" | News.MN

"Эдийн засгийн бүтцээ цэгцлээгүй цагт зээлийн хүү буурах боломжгүй"

"Эдийн засгийн бүтцээ цэгцлээгүй цагт зээлийн хүү буурах боломжгүй"

"Эдийн засгийн бүтцээ цэгцлээгүй цагт зээлийн хүү буурах боломжгүй"

Монгол Улсын эдийн засагт зээлийн хүүг бууруулах боломж бий гэдэгтээ бүгд дуу нэгтэй санал нэгдэх байх. Гэхдээ зээлийн хүүг хүчээр буулгах, түр зуурын гал унтраасан арга хэрэгсэл ашиглах бус ул суурьтай, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, далайцтай, тууштай арга замаар зээлийн хүүг буулгах нь иргэд, бизнес эрхлэгчид цаашлаад арилжааны банк, төр засаг гээд бүгдэд нь ашигтай. Тэгвэл зээлийн хүүг буулгахад ямар асуудал тулгамдаж байна вэ? Яагаад өнөөдөр зээлийн хүүг шууд буулгачихаж болохгүй байгаад байна вэ? хэмээх асуултын хариултын эрэлд монголчууд 20 гаруй жил явжээ.

Монгол Улс зах зээлийн эдийн засагт шилжсэн 1990 онд зээлийн хүү 300 хувь байсан гэхэд та итгэх үү. Тухайн үед зээл авдаг иргэн бараг байхгүй байв. Харин өнөөдөр Монгол Улсын 1.2 сая гаруй иргэн зээлтэй бөгөөд зээлийн хүү ойролцоогоор 17 хувь байна. Өөрөөр хэлбэл, арилжааны банкууд зээлийн хүүг жилийн 300 хувиас 17 хувь хүртэл буулгаж иржээ. Цаашид ч буух боломж нь бий гэдгийг Монголын банкны холбооны ерөнхийлөгч, Худалдаа хөгжлийн банкны ерөнхийлөгч Б.Мэдрээ хэлж байна.

Хүснэгт №1: Зээлийн хүүгийн бууралт /жилээр мөн сараар/

Зээлийн хүүг буулгахдаа ул суурьтай, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, далайцтай, тууштай буулгах арга хэрэгслийг хэрэглэх нь чухал гэдгийг дээр дурьдсан. Үүний тулд зээлийн хүүгийн түвшнийг тогтооход чухам юу нөлөөлдөг, арилжааны банкууд хэрхэн зээлийг хүүг тогтоодог зэргийг харья.

Арилжааны банкны зээлийн хүүний түвшний 60 орчим хувийг банкны эх үүсвэрийн дундаж хүү, үлдсэн 40 орчим хувийг зээл, хадгаламжийн хүүний зөрүү бүрдүүлдэг.

Банкуудын эх үүсвэрийн зардал өндөр байхад:

  • Өндөр, тогтворгүй инфляци
  • Бодлогын хүүний өндөр түвшин
  • Банкуудын эх үүсвэрийн төлөөх өрсөлдөөн
  • Санхүүгийн зах зээл дэх долларжилт, төгрөгийн гадаад валюттай харилцах ханшийн сулралт
  • Дотоод эдийн засаг дахь мөнгөний нийлүүлэлтийн тогтвортой бус байдал
  • Макро эдийн засгийн богино давтамжтай мөчлөг
  • Хөрөнгийн зах зээлийн сул хөгжил
  • Банкуудын орлого, зарлагын баланс нөлөөлдөг ажээ.

Харин зээл, хадгаламжийн хүүний зөрүүд:

  • Макро эдийн засгийн эрсдэл /инфляци, өсөлт, ханш/
  • Банк хоорондын захын хүү, түүний хэлбэлзэл
  • Зээлийн эрсдэл буюу чанаргүй зээл /иргэд зэлээ бүрэн төлөхгүй байх/
  • Валютын ханшийн эрсдэл
  • Зээл, хадгаламжийн зах зээл дэх төвлөрөл, өрсөлдөөн
  • Санхүүгийн зах зээлийн хөгжил
  • Заавал байлгах ёстой нөөцийн хувь
  • Өөрийн хөрөнгийн зохистой харилцааны шалгуур
  • Үйл ажиллагааны зардал: дулаан, цахилгаан, мөнгө, тоног төхөөрөмж, түрээс, цалин зэрэг багтана.
  • Банкуудын хүүгийн бус цэвэр зардал
  • Орлого авчирдаг активын нийт активт эзлэх хувь
  • Нэгж зээл, хадгаламжид ногдох зардал зэрэг нөлөөлдөг ажээ.

Хүснэгт №2: Зээлийн хүүгийн түвшинд нөлөөлдөг хүчин зүйлс 

Зээлийн хүүд нөлөөлдөг нэг чухал хүчин зүйл бол гадаад зах зээл. Монгол Улсын эдийн засаг гадаад зах зээлийн шооконд хэт өртөмтгий. Учир нь бидний экспортын 90 гаруй хувь нь уул, уурхайн бүтээгдэхүүн бөгөөд дийлэхийг нь БНХАУ руу экспортолдог. Энэ утгаараа гадаад зах зээлээс хамааралтай маш олон сувгаар зээлийн хүүд нөлөөлж, өндөр байх нөхцөл үүсдэг ажээ. Банк, санхүүгийн бүхий л хууль, тогтоомж дээр ажиллаж байсан хуульч З.Шагдарсүрэн хэлж буйгаар, Зээлийн хүү гэдэг бол эдийн засгийн болон санхүүгийн бүтцийн асуудал. Улстөрчид өнөөдөр санхүүгийн бүтцийн асуудлыг ярьж, попордог. Өөрөөр хэлбэл, арилжааны банкны ашиг, үйл ажиллагааны зардлыг ярьж, попрох дуртай. Мэдээж, банкуудын үйл ажиллагааны зардлыг хэмнэсэн цагт зээлийн хүү буурах нөхцөл бүрдэх ч үүнийг замбраагүй олноор баталсан хууль, дүрэм, журмыг цэгцэлж байж шийдэх шаардлагатай гэв. Мөн тэрбээр зээлийг хүүг бууруулах чиглэлд бид хэзээ ч эдийн засгийн бүтцийн асуудлыг ярьдаггүй гэдгийг тодотгосон юм.

Өөрөөр хэлбэл, өнөөдөр бид Зээлийн хүүг бууруулахын тулд бид эхлээд юу үйлдвэрлэж байна вэ?, хэр өртөгтэй үйлдвэрлэж байна вэ?, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн нь гадаад зах зээл дээр борлогдож байна уу эсэх асуудлыг огт авч хэлэлцдэгггүй. Хэрвээ бид эдийн засгийн бүтцийн асуудлаа шийдчихвэл зээлийн хүү буураад төдийгүй эдийн засаг гольдролдоо орно.

Эдийн засгийн бүтцээ янзлаагүй цагт захиргаадалтын аргаар зээлийн хүүд дээд хязгаар тогтоовол далд эдийн засаг улам төгөлдөржих эрсдэлтэй гэв.

Мөн банкны салбар дахь эрх зүйн асуудлыг шинэчлэх, "гоё" хууль батлах гэхээсээ илүүтэй Монгол Улс үндсэн суурь хуулиа сайжруулах шаардлагатай гэжээ. Тухайлбал, иргэний хууль, шийдвэр гүйцэтгэх эрх зүй, барьцааны эрх зүй гэх мэт суурь хуулиа сайжруулбал зээлийн хүү буурахад нөлөөлөх боломжтой гэсэн юм.

ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ БУУРУУЛАХЫН ТУЛД ЯМАР АРГА ХЭМЖЭЭ АВАХ ГЭЖ БАЙНА ВЭ?

Монголбанк цар тахалтай холбоотойгоор бодлогын хүүг хоёр хувь буруулж, 9 хувьд хүргэсэн. Гэхдээ Монголбанкны энэ арга хэмжээ нь дөрвөн улирлын дараа зээлийн хүү 0.3-0.4 хувиар буурахад нөлөөлдөг ажээ. Өөрөөр хэлбэл, одоо 17 хувьтай байгаа зээлийн хүү дөрвөн улирал буюу жилийн дараа 0.3-0.4 хувиар буурна гэсэн үг.

Хоёрдугаарт, арилжааны банкуудын харилцах дансанд төлдөг байсан хүүг цуцлах. Өнөөдөр арилжааны банкууд иргэдийн харилцах дансыг татахын тулд өндөр хүү амалдаг байдал нь эргээд зээлийн хүү өндөр байхад нөлөөлдөг гажээ. Дэлхий дахинд харилцах дансанд хүү төлөхийг хориглодог. Банкны шинэчлэлийн хүрээнд үүнийг болиулах гэж байгаа гэдгийг Монголбанкны ерөнхий эдийн засагч Д.Ган-Очир хэллээ.

Гуравдугаарт, долларжилтийг бууруулах. Өнөөдөр 20 сая хүртэлх төгрөгийн болон валютын хадгаламж даатгагддаг. Энэ хуулийн заалтаас валютын хадгаламжийг даатгахаа больчихвол долларжилт багасна гэж харж байна. Ингэснээр төгрөгийн хадгаламжийн хүү буурч, улмаар зээлийн хүү буурах нөхцөл бүрдэх ажээ.

Дөрөвт, банкуудын чанаргүй зээлийг худалдан авах Активын удирдлагын компани байгуулах. Ингэснээр арилжааны банкууд чанаргүй зээлээс чөлөөлөгдөж, эрсдэлийн сан нь чөлөөлөгдөж, улмаар зээлийн хүү буурна. Солонгос, Японд энэ туршлага амжилттай хэрэгжсэн бөгөөд арилжааны банкуудын чанаргүй зээлийг худалдан авсан компаниуд нь өнөөдөр баяжчихсан байна гэдгийг судлаачид хэлж байна.

Тавдугаарт, банкуудын хөрөнгийн зах зээл дээр гаргаж, нээлттэй хувьцаат компани болгож, улмаар эздийн тоог нэмэгдүүлэх

Энэ мэтчилэн банкны салбар дахь реформ, зээлийн хүүг бууруулах асуудал цар тахалтай холбоотой яригдаж буй банкны салбарын реформын хуулийн төсөлд орохоор тусгагдаад явж байна.

Гэхдээ судлаачид, мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар, бид аж үйлдвэрлэлээ хөгжүүлж, эдийн засгаа төрөлжүүлэхгүйгээр зээлийн хүүг бууруулах боломж хязгаарлагдмал гэдгийг хэлж байсан юм Өөрөөр хэлбэл эдийн засгийн суурь бүтцээ цэгцлэхгүйгээр зээлийн хүү дорвитой буурахгүй, эдийн засаг зөв гольдролдоо орохгүй гэдгийг хэлж байв.

 

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
2
ЗөвЗөв
1
ГайхмаарГайхмаар
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

22 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2020-04-29 64.119.20.237

Infilyatsiig mungunii bodlogod tusgah hereg baina uu? Ene ajil uilchilgee erhlegchdiin unelgeenii l asuudal shuu dee. Harin uuniig ursulduun, monopoliin esreg huuliar zohitsullah ni zuv bh.

Avatar

b 2020-04-29 202.131.225.150

ipotekiin zeelee oron suutsjuulah bodlogiin hureend HUU BODOH ARGACHLALD N OORCHLOLT ORUULAACHE, 8% avaad yamar ergelduuleed bgaa bish, ergeltiin horongiin zeeltei ijil argachlalaar huu tootsdog n buruu bna, Hun l yum bol uhaantai baitsgaaya, Ipotekiin zeel bol uneheer gaihamaar HUULELT.15-20 jiliin daraa gehed tuhain bair 3 dahin unetei bolj chadah uu? horongiin unelgee todii hemjeend ochih uu? Niigmiin hariutslagiin zeel gj uzej huu tootsoh argachlaliig oorchilmoor bna MONGOLBANK!!!

Avatar

baigal 2020-04-29 202.131.225.150

ipotekiin zeelee oron suutsjuulah bodloiin hureend HUU BODOH ARGACHLALD N OORCHLOLT ORUULAACHEE, 8% avaad yamar ergelduuleed bgaa bish, ijil argachlalaar huu tootsdog n buruu bna shuu, Hun l yum bol uhaantai baitsgaaya, Ipotekiin zel bol uneheer gaihamaar HUULELT.15-2 jiliin daraa gehed tuhain bair 3 dahin unetei bolj chadah uu? norongiin unelgee todii hemjeend ochih uu? Niigmiin hariutslagiin zeel gj uzej huu tootsoh argachlalaa oorchilmoor bna MONGOLBANK!!!

Avatar

Үйлдвэрлэгч 2020-04-29 202.126.88.187

Эхлээд үйлдвэрээ хөгжүүлбэл дараа нь зээлийн хүү буурна гэнэ, тэр хөгжих гээд байгаа үйлдвэр нь хаанаас мөнгө босгож хөгжих юм бол доо.
Бид 30 жилийн турш зээл авч үйлдвэрүүдээ хөгжүүлэх гэж оролдлоо, бүтэхгүй нь. Тоёота, Панасоникийн мэргэжилтнүүд, захирлууд нь нүд орой дээрээ гарчихаад үйлдвэр 2жилийн хугацаатай, жилийн 24-36% зээл авбал шууд дампуурна аа гэх юм.
Алтанхуягийн засгийн газар 888 төсөл хэрэгжүүлж хэдэн үйлдвэрт жилийн 7% хүүтэй, 19 жил хзээл өгсний 2 нь МАК, МОНЦЕМЕНТ 2 шүү дээ.

Avatar

Иргэн 2020-04-29 202.126.88.187

10 жилийн хугацаатай

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.131.245.243

Мөнгө хүүлэгчдийн захиалгатай, төлбөрт нийтлэл байна.

Avatar

Зочин 2020-04-29 103.229.123.131

ЗАРДАЛ ӨНДӨР ГЭЖ БИТГИЙ ШААГААРАЙДАА ГАДААДЫН БАНКУУД ТЭГВЭЛ МОНГОЛООС Л ХЯМД БАЙВ ГЭЖ ТЭР ӨНДӨР ӨРТӨГ ЗАРДАЛТАЙ ГАДААДАД ЧИНЬ 1ЖИЛИЙН ЗЭЭЛИЙН ХҮҮ 2 ХУВЬ Л БАЙНА ҮХЭЭРИЙН БАНКИРУУД МӨН ҮХЭЭРИЙН БАНКИРУУДААС АВИЛГАЛ АВДАГ УЛС ТӨРИЙН ГЭГДЭХ НИЙГМИЙН ШААРУУД ҮХЭХДЭЭ ҮХЭР БУУГАА ТАВЬЖ БАЙГАА ЮМ БИЗДЭЭ ОДОО ТА НАРЫН ТАРХИ УГААЛТ МЯНГА ХИЙГЭЭД НЭМЭРГҮЙ БОЛСОН ТА НАРЫН ГАХАЙ НОХОЙ ГЭДЭГ АРД ТҮМЭН ЧИНЬ МАШ ИХ БОЛОВСРОЛТОЙ БОЛЖ БАЙГАА

Avatar

Зочин 2020-04-29 180.149.65.2

чи тэр 1 хувьтай мөнгөө аваад ирээчээ монгол улс засгийн газраас баталгаатай бонд босгоход л 10 хувь төлөх мөнгө олддог байхад чам шиг нохойд хэн мөнгө 1хувьтай өгөх вэ дээ

Avatar

ЗОЧИН 2020-04-29 139.5.219.29

тов тодорхой бичсэн байхад ойлгохгүй оройгүй тэнэг байж бас юм бичнэ аа яаяа яана да ийм амьтад

Avatar

Энэ 2020-04-29 103.229.123.131

л*****н БАНКИРУУД 30 ЖИЛ ПАРАЗИТЛАЖ ЯЗАРТАЛ БАЯЖСАН УЛС ТӨРИЙНХӨН НЬ ЭНЭ ТОГТОЛЦООГ ҮРГЭЛЖЛҮҮЛЭХ СОНИРХОЛТОЙ 1ЖИЛИЙН ХҮҮ НЬ 2 ХУВЬ Л БАЙДАГ ЗЭЭЛИЙН ХҮҮТЭЙ МӨНГИЙГ 30 ЖИЛ 40 ХУВИАР ХҮҮЛДЭГ ХАРГИС ПИЗДАНАР ҮХВЭЛ ТААРНА ТА НАРЫГ ТЭНГЭР НЭРГИНЭЭ ГААГҮЙ

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.126.88.141

Зөв л бичсэн байхад чанаргүй зээлдэгчид олноороо түрий бариад ороод ирэх юм аа, гайтай юм

Avatar

ЗОЧИН 2020-04-29 203.91.119.42

Банкны байгууллага иргэддээ шударга бус ханддаг. Үндсэн зээл, хүү төлөлтийн бодлого нь харгис…хүүг нь эхлээд сордог.

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.131.233.214

Банкны төлбөртэй нийтлэл байна.

Avatar

Зочин 2020-04-29 122.201.20.194

Иргэд зээлээ бүрэн төлдөггүй гэж худлаа, Харин зээлийн хүүгээ төлж байгаад, төлбарийн чадваргүй болвол барьцаа хөрөнгөө хураалгадаг. Үндсэн зээлийн төлбөр нэг ч төгрөг төлөөгүй гэдэг үндэслэлээр хохироод үлддэг.

Avatar

Зочин 2020-04-29 122.201.20.194

Иргэд зээлээ бүрэн төлдөггүй боловч барьцаанд нь эд хөрөнгөө хураалгадаг. Жишээлбэл 20 сая төгрөгөөр үнэлэгдсэн хашаа байшинг зээлээр авахад 37 сая болгож өгөх байсан. Гэтэл 3 жилийн дотор 20 сая төгрөг өгөөд, үргэлжлүүлээд төлөх чадваргүй, /дэлхий нийтийн цар тахал/ болоход банк уг хашаа байшинг хурааж авч байна. Ийм хууль эрх зүй амьдралаа босгох гээд зүтгэж байгаа хүмүүст үйлчилж байна. Зээлээ бүрэн төлдөггүй учраас зээлийн хүү өндөр гэдэг нь энэ үү, …

Avatar

Банк хохирохгүй. 2020-04-29 202.131.245.243

Зээлийн хүүг буулгах амархан шүү дээ. Хадгаламжийн хүүг буулгахад л болно. Угаасаа нийт хадгаламжинд байгаа мөнгөний 99%-ийг хүн амын 1% нь эзэмшдэг юм. Үүний тулд төв банкны бодлогын хүүг шалан дээр буулгах хэрэгтэй. Цар тахлын гамшгийн үед бол 5000ам.доллароос дээш хэмжээний хадгаламжийн болон бүх зээлийн 6 сарын хүүг тэглэх хэрэгтэй. Мөн түрээсийг 6 сар тэглэж, ашиглалтын зардлаа л төлөг.

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.179.31.91

Энэ одоо юу вэ. Дэлхийд байхгүй хүүтэй хэдхэн хүний тоотой хэдэн банкаа өмөөрч зардал өндөр ухааны юм бичих юм. Тийм өндөр зардалтай бол хүндэрэлтэй бол болих хэрэгтэй ш дээ. Одоо гадаадын жилийн 3 хувийн хүүтэй арилжааны банкуудыг оруулж ирэх цаг болсон. Баялаг бүтээгчид төрөөс зөвхөн хүү багатай, хугацаа урттай зээл л хүсэж байгаа. Жилийн 3 хувийн хүүтэй банкны 10 жилд төлөх хүүг манай банкныхан ганцхан жилийн дотор хүүлчхэд одоо нэг хүндрэл, зардал зэрэг үлгэр ярих нь инээдтэй.

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.21.100.164

202.179.31.91 ээ чи хэдэн хувиар хадгаламжаа хадгалуулдаг вэ. Хадгаламжийн хүү дундажаар 13 хувь байгаа нь бас дэлхийд байхгүй өндөр хүү байна уу

Avatar

ЗОЧИН 2020-04-29 139.5.219.29

Малаа чам шиг зээл авчаад төлөхгүй санаатай арчаагүй хүнд тэр өр худалдан авдаг компани яг хэрэгтэй байна авсан зээлээ төлөхгүй байна гэдэг хулгай хийж байгаагаас ялгаагүй хадгаламжийн хүү татвараа төлсөны дараа сарын 1 хувьд ч хүрэхгүй байгаа ийм бага ашигтай байгаа тэр өр худалдан авдаг компани хурдан бий болгоод зээлээ төлөхгүй байгаа хулгайч сэтгэлтэй амьтадыг хурдан журамлаач

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.9.46.56

Монголчуудад хадгалуулаад байгаа мөнгө байхгүй, гадныхны мөнгийг л өсгөж өгч байгаа даа

Avatar

Зочин 2020-04-29 202.9.46.56

Монголчуудад хадгалуулаад байгаа мөнгө байхгүй. Гадныхны мөнгийг л өсгөж өгч байгаа даа

Avatar

Гадны банк 2020-04-29 103.57.93.207

Гадны банк оруулж ирээ энэ дэлхий дээр ганцхан монгол улсад ийм проблэм байнуу

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж