Төрийн тансаглалыг хумьж, хувийн хэвшлээ дэмж, Сангийн сайдаа | News.MN

Төрийн тансаглалыг хумьж, хувийн хэвшлээ дэмж, Сангийн сайдаа

Төрийн тансаглалыг хумьж, хувийн хэвшлээ дэмж, Сангийн сайдаа

Төрийн тансаглалыг хумьж, хувийн хэвшлээ дэмж, Сангийн сайдаа

"Covid-19" вирус дэлхийн эдийн засагт том хямрал дагуулж эхэллээ. Хөрөнгийн зах зээлд хувьцаануудын ханш унаж, аж үйлдвэрүүд сул зогсч, аялал жуулчлал болон нислэгийн компаниуд их хэмжээний алдагдалд орж, дэлхийн баячуудын хөрөнгө багасч эдийн засаг ч "вирус"-тэж байна.  Эрүүл мэндийн салбарын эрдэмтэд коронавирусын тархалт намжих болоогүйг анхааруулсаар байгаа бол эдийн засгийн шинжээчид улс орнууд эдийн засгийн хямралыг давах туулах  эрсдэлийн үеийн төлөвлөгөө боловсруулах шаардлагатай байгааг захиж сануулсаар байна.

Хоёр их гүрний дунд орших, тэр тусмаа экспорт импортын 90 гаруй хувийг хангадаг Хятадад анх дэлгэрсэн коронавирусийн тархалт намжаагүй, тус улс бүхэлдээ "хөл хорионд" орсон бөгөөд энэхүү вирусээс урьдчилсан сэргийлж Монгол Улс хилээ хаасан нь эдийн засагт сөргөөр нөлөөлж буй.  Монголыг ганц тэжээж яваа салбар нь өнөөдөр уул уурхай болсон. Гэвч, коронавирусийн тархалтаас болж уул уурхайн салбар тэг зогсолт хийгээд цөөнгүй хонож байна. Үүнээс болж улсын төсөв нэг их наядаар тасарсныг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумъяабазар мэдээлсэн билээ. Эдийн засагчид болон зарим улстөрч энэ оны төсвийг тун удахгүй тодотгох нь гарцаагүй гэж таамаглаж байгаа ч Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар төсөвт гар хүрэхгүй гэж дөрөв дахь удаагаа хатуухан мэдэгдлээ.  Гэхдээ, Ч.Хүрэлбаатар сайдын үг бол эдийн засаг хямрахгүй гэсэн баталгаа биш ээ. Өнөөдөр коронавирусээс урьдчилсан сэргийлэх төр засгийн арга хэмжээний хүрээнд олон мянган жижиг дунд үйлдвэр ажлаа түр зогсоосон. Үүнээс болж цөөнгүй нь хаалга үүдээ барих, ажилчдаа цомхотгоход хүрчээ.

Зүй нь, энэ эмзэг цаг үед Монголын Засгийн газар, УИХ түргэн шуурхай ажиллаж төсөвтөө тодотгол хийн төрийн том зардлуудыг хумьж, хувийн хэвшлээ дэмжих нь эдийн засгийн Б төлөвлөгөө болжээ. Товчхондоо, 600 сая төгрөгөөр өрөөгөө тохижуулдаг төрийн сайд, дарга нарын тансаглалыг хумьж, жижиг дунд үйлдвэрлэлээ дэмжих  нь Засгийн газрын нэн яаралтай хийх ажил болсон байна.

2020 оны төсвийн орлогыг 11.7 их наяд төгрөг, зарлагыг 13.8 их наяд төгрөг байхаар тусгасан. Орлого, зарлагын хэмжээ хоёр их наяд гаруй төгрөгөөр нэмэгдээд байгаа юм. Мөн Засгийн газар энэ онд 42 сая тонн нүүрс экспортлохоор төсвийн орлогоо тооцоолсон. Гэвч дэлхий дахинд тархаж буй шинэ коронавирусийн халдварын улмаас нүүрс, газрын тосны экспорт түр зогссоноос үүдэн эхний хоёр сараар төсвийн орлого тасалдаж, одоогоор 180-190 орчим тэрбум төгрөгөөр орлого дутав.

2020 оны төсвийн орлогыг хэт өөдрөгөөр төсөөлж, 42 сая тонн нүүрс экспортолно гэж тооцсон нь хэтэрхий өөдрөг, биелэх боломж бага учраас төсвийн орлого тасрах эрсдэл байгааг эдийн засагчид, шинжээчид сануулсан ч дээрх хэвээр нь баталсан.

Эх сурвалж: Сангийн яам

Нөгөөтэйгүүр энэ жил УИХ-ын сонгууль болно. Эрх баригч нам бүр сонгуулийн жил нийгмийн хамгааллын зардлуудыг өсгөж  төсвөө баталдаг бичигдээгүй хууль нэгэнт УИХ-д тогтсон. 2020 онд нийгмийн халамжийн сангийн зарлага 756.6 тэрбум төгрөг байна. Бүх төрлийн тэтгэврийг инфляцын төвшинтэй уялдуулан нэмэгдүүлэхэд 168.1 тэрбум төгрөгийг, төрийн албан хаагчдын цалин хөлсийг найман хувиар нэмэгдүүлэхэд 159.8 тэрбум төгрөг зарцуулахаар баталсан.

Түүнчлэн МСҮТ-д суралцагчдын сарын тэтгэлэг болох 100.0 төгрөгийг 200.0 мянган төгрөг болгох, ЕБС-ийн үдийн цай хөтөлбөрийн мөнгө болон, сургуулийн өмнөх боловсрол буюу цэцэрлэгийн хүүхдийн хоолны мөнгө, дотуур байранд байдаг хүүхдийн хоолны мөнгийг тус тус 50 хувиар нэмэгдүүлэхээр тооцсон.

Мөн улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтын хувьд урьд өмнө эхлүүлсэн буюу 2018-2019 онд эхлүүлсэн бүх хөрөнгө оруулалтын төслүүдийг дуусгахад 987 тэрбум төгрөгийг зарцуулах, шинээр 2 их наяд төгрөгийн хуучин царцаагдсан болон концессын гэрээ, шинэ төслүүдийн санхүүжилт байхаар тусгагдсан. Тухайлбал, Чингис хааны музей, Үндэсний урлагийн их театр, Байгалийн түүхийн музей, Төв номын сан, Дуурь бүжгийн театр, Улсын драмын театр, Төв цэнгэлдэх хүрээлэнтэй холбоотой хөрөнгө оруулалтууд нийт 40.4 тэрбум төгрөг зарцуулахаар улсын төсөвт суулгасан.

ТОДОТГОХ БОЛОМЖТОЙ ТӨСВИЙН  ЗАРЛАГУУД:

Экспорт буурсантай холбоотойгоор төсвийн орлого хумигдаж, АМНАТ-ийн орлого  буурч  эхэллээ. Орлого буурч байгаагийн хэрээр зарлагаа хэрхэн танах талаар бодлого шийдвэрийг төр гаргах ёстой. Эдийн засагчид төсвийн алдагдлыг бууруулахын тулд зөв эрэмбэ дараалал чухал гэдгийг хэлдэг. Тухайлбал бүтээн байгуулалтад зарцуулахаар төсөвлөсөн хөрөнгө оруулалтыг нэн шаардлагатай болон эдийн засагт авирч үр өгөөжийг нь тооцоолж эрэмбэлэх ёстой. Харамсалтай нь, УИХ-ын гишүүдийн хэн нь хамгийн сайн лобби хийнэ, тэр хэрээр төсвийн хөрөнгө оруулалтыг тойрогтоо авч чаддаг.

2020 оны улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтад зарцуулагдах  1,828.9 тэрбум төгрөгийг нийт 1,427 төсөл арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.

Тухайлбал,  2020 онд аймгуудын Соёлын төв, Спорт цогцолбор, Спорт заалны нийт санхүүжилтэд  84.1 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ. Мөн орон нутгийн ЗДТГ-ын барилга, багийн төвийн барилгад нийт  15.4 тэрбум төгрөг суутгасан.

Эх сурвалж: Сангийн яам

Төсвийн хөрөнгөөр 2020 онд санхүүжүүлэх төсөл, арга хэмжээ, барилга байгууламж:

  •  Нийслэлд нийт 382- төсөл хэрэгжиж 584.5 тэрбум төгрөгийг
  •  Орон нутаг-1005 төсөлд 894.1 тэрбум төгрөгийг
  • Улсын хэмжээний – 38 төсөлд  347.7 тэрбум төгрөгийг
  •  Элчин сайдын яамд-2 төсөлд 2.6 тэрбум төгрөг тус тус зарцуулна.

ТӨСВИЙН ЗАРЛАГА САЛБАРААР нь авч үзвэл Барилга, хот байгуулалт, нийтийн аж ахуй салбарт хамгийн их буюу 377.2 тэрбум төгрөгийн зарлага, зам тээврийн салбарт 435.8 тэрбум  төгрөг үүнээс авто замд 257.8 тэрбум төгрөгийг, Соёл урлаг, спорт, аялал жуулчлал 409.8 тэрбум төгрөгийг, Биеийн тамир спорт 92.6 тэрбум төгрөг,  Нийгмийн хэв журам, аюулгүй байдлыг хангах чиглэлд буюу гамшгаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх чиглэлд 116.7 тэрбум  төгрөг, Үндэсний аюулгүй байдлыг сахин хамгаалахад 102.4 тэрбум  төгрөгийг тус тус зарцуулна. Мөн агаарын бохирдлыг бууруулах 138.6 тэрбум  төгрөгийг төсөвт суулгасан.

Энэ мэт тодотгож болох зарлагуудыг нэрлэж болно.

Үүнээс гадна өндөр дүнтэй САЙД НАРЫН БАГЦ, ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТУСГАЙ САНгуудын зардалд тодотгол хийх боломжтой.

УЛСЫН ТӨСВИЙН ЗАРЛАГА ЕРӨНХИЙЛӨН ЗАХИРАГЧдын нийт төсвийг зургаар  харуулбал,

 

ХЭРЭВ ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН  ХОРИГИЙГ ХҮЛЭЭЖ АВСАН БОЛ???

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2019 оны арванхоёрдугаар сарын 03-ны өдөр УИХ-ын дарга Г.Занданшатарт албан бичиг илгээж, Монгол Улсын 2020 оны төсвийн тухай хууль болон түүнийг дагалдан батлагдсан зарим хуульд хориг тавьсан. Гэвч олонхийн бүлэг болон Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар Ерөнхийлөгчийн хоригт тусгасан дөрвөн үндэслэлээс зөвхөн нэгийг нь хүлээж авсан.

Тодруулбал, Улсын 2020 оны төсвийн тухай хуулийн 2 дугаар хавсралтад заасан 2020 оноос эхэлж 2021, 2022 онд дамжин хэрэгжих 381 төсөл, арга хэмжээнд хэсэгчлэн, мөн хуулийн 8 дугаар зүйлд заасан 1,828,930.3 сая төгрөгийн санхүүжилтээс 381 төсөл, арга хэмжээний 2020 онд санхүүжих дүнг хасахаар хэсэгчлэн тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авах боломжгүй.

2.Улсын Их Хурал 2019 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдөр баталсан Ирээдүйн өв сангийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуульд бүхэлд нь тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авах боломжгүй.

3.Улсын Их Хурал 2019 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдөр баталсан Нийгмийн даатгалын сангийн 2020 оны төсвийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлээр батлагдсан Нийгмийн даатгалын сангийн орлогод нийгмийн даатгалын шимтгэлийн 2020 онд нэмэгдэх хувь, хэмжээний нэмэгдлээс төвлөрөхөөр тооцоологдсон 174.2 тэрбум төгрөгийн хэмжээнд хэсэгчлэн тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг  хүлээн авсан.

4.Улсын Их Хурал 2019 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдөр баталсан Нийгмийн даатгалын сангийн 2020 оны төсвийн тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлээр батлагдсан Нийгмийн даатгалын сангийн зарлагад нийгмийн даатгалын шимтгэлийн 2020 онд нэмэгдэх хувь, хэмжээний нэмэгдлээс төвлөрөн зарцуулагдахаар тооцоологдсон 174.2 тэрбум төгрөгийн хэмжээнд хэсэгчлэн тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авах боломжгүй гэж үзсэн.

Хэрэв Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээж авсан бол  1,828,930.3 сая төгрөгийн санхүүжилтээс 381 төсөл, арга хэмжээний 2020 онд санхүүжих дүнг танасан бол өнөөдөр арай эрүүл төсөвтэйгөөр эрсдлийг даван туулах дархлаатай байх байлаа.

Коронавирусийн халдвараас сэргийлэх арга хэмжээ нь бизнест хэрхэн нөлөөлж байгаа талаар МҮХАҮТ-аас 1,100 аж ахуй нэгж байгууллагаас судалгаа авсан. Судалгаанаас харахад, нийт 57,4 хувь маш их нөлөөлсөн, 32 хувь нь дунд зэрэг нөлөөлсөн гэж хариулсан байна. Энэхүү нөлөөлөл нь аялал жуулчлал, барилга, боловсрол, үйлчилгээний салбаруудад шууд хамааралтай буй.

Бизнест үзүүлж байгаа нөлөөллийг нь ангилбал бараа үйлчилгээний нийлүүлэлт 57,7 хувь буурсан, 40,1 хувь тээвэр ложистик доголдсоноос бараа, үйлчилгээг хугацаанд нь нийлүүлж чадахгүй болсон, 14,5 хувь нь бэлэн мөнгөний хомсдолд ороод эхэлсэн байна. Мөн уул уурхай, мэдээлэл технологи, эрүүл мэндийн салбаруудад орлого буурчээ. Түүнээс гадна бизнест тулгарч буй гол хүндрэлүүд нь зээлийн төлбөр, хугацаа, хүү гэдгийг нийт аж ахуй нэгжүүдийн 66 хувь, түрээсийн төлбөр 22 хувь, төрийн үйлчилгээний хүнд суртал 9 хувь, санхүүгийн эх үүсвэр гурван хувь гэж хариулжээ.

Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимын ерөнхийлөгч О.Амартүвшин төсөвт тодотгол хийх шаардлага үүсэж байгааг УИХ-ын даргад уламжлахад УИХ-ын дарга Г.Занданшатар "Энэ нөхцөл байдал ямар хугацаанд үргэлжлэх нь тодорхойгүй. Суурь үзүүлэлтүүд хэрхэн өөрчлөгдөх нь ч тодорхой бус байгаа учраас төсөвт одоогоор тодотгол хийж болохгүй” гэдгийг хэлсэн.

 

 

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
2
ГайхмаарГайхмаар
1
ТэнэглэлТэнэглэл
0
ЗөвЗөв
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

17 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

zochin 2020-03-06 66.181.176.94

Valiutiin hanshaa bariachee. Sangiin saidaa

Avatar

Зочин 2020-03-06 66.181.182.240

Төсөвт тодотгол хийлгүй өнгөрсөн хугацаанд бий болгосон жаахан хуримтлалаа идэж дуусгая гэж байгаа юм байна, төсөвт тодотгол байтугайг хийх болчихсон байхад тодотголыг хэрэггүй гэж зүтгэх ямар сонирхол байнаа, тэр тусмаа сангийн сайдад?????

Avatar

Зочин 2020-03-06 66.181.161.82

Сангийн сайд ажилаа сайн хийж байгаа.Т.ийм ч амархан цэгцлэж амжихгүй .Хүлээ,дэмж

Avatar

зочин 2020-03-06 185.193.199.209

сангийн сайд та нарыг идэхийг хаасанд шээс чинь гоожлоо юу сайн ажиллаж бгаа сайддаа амжилт

Avatar

Зочин 2020-03-06 66.181.160.101

Хүрэлбаатараа чиний тавьсан ТЕГ дарга Заяабал чинь хэтэрхий тансаглаад байгаа биш үү корона гарчихсан байхад АНУ яваад ирлээ ажлаа мэдэхгүй татварын туршлагатай байцаагч нарыг халж солиод зоосны нүх харж гүйхээ болихгүй бол улсын төсөв тасрах гээд бна чадалтайг нухахаа болих цаг болоогүй юу

Avatar

Ochin 2020-03-06 66.181.190.141

Aj ahuin negjiin tsahilgaan ajilchidiin tsalin haruul hamgaalalt banknii olon zuun sayiin zeel zeeliin huug hen tuluh vee.tureeslegch nar baahanl zovlon yarihiin .aj ahuin negjiin zovlon neg huvi huniihees hed dahin ih shuudee.hurungutei baishin barilgatai bayan geed bhiin eneniih ni ul hudluhiin tatvar gej zugeer bhad avdag tatvar bn eniig yaj tuluhiin huvi hunees ch ih zeeltei bgaa bas.tureesee buulgalaa geed baraanii buusan ni haana bnaa hatin ch nemegdej bnshdee

Avatar

Зочин 2020-03-06 59.153.115.60

naad ul hudluhuu zaraa tegeed asuudalgui bolno

Avatar

Зочин 2020-03-06 66.181.190.141

Аж ахуйн нэгжүүд түгээсэн буулгаад эрсдэл үүрч бгааг хэн ч мэдэхгүй

Avatar

Бат 2020-03-06 202.126.89.57

Хүрэлбаатарын төрсөн ах Тува улсад консулаар томилогдсон ш дээ. Сайхан юмаа….

Avatar

Зочин 2020-03-06 202.126.89.83

Энэ эргүү Хүрэлбаатар энэ оны төсөвт орон нутаг руу сонгуулийн шоу болгож төсвөөс илүү татаац гаргаж,сонгуульд бэлдсэнээс өөр гавьяагүй.Улсын бодит шаардагдах төсөв,төлөвлөгөөт төсөвөө ялгах,тансаглал болон үргүй зардлыг улсын сан хөмрөг сүйтгэх зардлыг тандах ёстой шүү дээ.Даанч сэтгэлгүй шоучин.

Avatar

зочин 2020-03-06 202.126.88.150

Ерөнхий шүүгчид мөнгө хэрэггүй Тамгын газар нь зохицуулдаг юм байгаа биздээ. Тэгээд мөнгө бодоод хэрэг шийдэхгүй газарт мөнгөөр яадаг юм

Avatar

Зочин 2020-03-06 119.40.103.6

Бүрэн дэмжиж байна. Төсөвт тодотгол хийх бодит шаардлага гарлаа. Сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэгээс бусад 2020 онд шинээр барих барилга байгууламжуудыг барихгүй байх, яам агентлагуудад машин, ширээ сандал, тавилга шинээр авахгүй байх, орон тоо, гадаад томилолтын зардлыг 5- 7 хувиар багасгах гээд шахвал тэвчиж болох зардал маш их бий. Мөн оффшорчдын гадна нуусан /авлига, хулгайн/ мөнгийг оруулж ирж гадны өрөнд өгөх сан байгуулах засгаас төсвийн талаар хийх ажил, авах арга хэмжээ их байна.

Avatar

Энэрэл 2020-03-06 202.126.89.57

Хүрэлбаатарын хөлсний бичээч мөнүү өөрөө. Увсад Сайнбилэг овогтой Анхбаяр гэж залуу Хүрэлбаатараас хөлс авч түүнийг өмөөрч юм бичдэг сэтгэцийн юмтай залуу бий

Avatar

zochin 2020-03-06 202.170.68.38

2016 ond ES zasgin gazar mashin,orooni tavilga,zasvar geh metiin zuiliig shinechlehiig horigloson togtool gargaj bsan,daanch hench toohgui shine darga nar mashinaa solij,oroogoo tomsgoj,tavilgaa shinechilsen hen ch uy ch heldeggui ,

Avatar

ТӨСӨВ ТОДОТГОХГҮЙ 2020-03-06 202.179.25.87

ТӨСӨВТ ТҮЙ Ч ТОДОТГОЛ ХИЙХГҮЙ ГЭЖ ТӨСӨВ БООСОН САНГИЙН САЙД 4 ДЭХ УДААГАА НЭЛЭЭД УУРТАЙ МЭДЭГДСЭН ДЭЭ . ӨЧИГДӨРХӨН

Avatar

Зочин 2020-03-06 119.40.103.6

Сангийн сайдын үгээр явбал монгол орон гаднаас өндөр хүүтэй зээл авч ядуурлын туйлд хүрнэ. Хүрэлсүх эрдэмтэд эдийн засагчдынхаа үгийг сонсох цаг нь болсон. Эс тэгвээс МАН сонгуульд ялагдах нөхцөл бүрдэнэ. Энэ засгийн газар овоо ажил хийж байгаа юмсан. Харамсаад барахгүй болно доо.

Avatar

Бигэр 2020-03-06 202.9.40.4

Хэнтийн тойрогт суулгасан ХО-ын санхүүжилтийг хасч болохгүйд хамаг учир байгаа. Түүнээс төсөвт тодотгол хийхэд шаардлага бий. Нүүрсний экспорт буурсан нөхцөлд төсвийн орлго багасах нь оылгомжтой биш үү.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж