“Хий дамжуулах хоолойн асуудал одоо биднээс л шалтгаална” | News.MN

“Хий дамжуулах хоолойн асуудал одоо биднээс л шалтгаална”

“Хий дамжуулах хоолойн асуудал одоо биднээс л шалтгаална”

“Хий дамжуулах хоолойн асуудал одоо биднээс л шалтгаална”

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин ОХУ-аас БНХАУ-д нийлүүлэх байгалийн хийн хоолойг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжуулахыг зөвшөөрсөн. Албан ёсны хэлэлцээгээр тус хоолойг Монгол Улсын төмөр замын маршрутын дагуу тавихаар урьдчилан тохиролцсон билээ. Хоёр жилийн хугацаанд нийт 1060 км орчим газар хоолой тавих урьдчилсан төлөвлөгөөтэй. "Сибирийн хүч-2" төсөл хэрэгжсэнээр Монгол Улс бүс нутгийн эрчим хүчний интеграцид бодитой оролцох боломж бүрдэнэ. Мөн манай улсад жилдээ 38 тэрбум метр куб хий дамжин өнгөрсний төлбөр, мөн байгалийн хий авах боломжууд гарч ирэх билээ.

Барилга угсралтын үед 3700 хүн, ашиглалтад орохоор 1500 гаруй хүн ажиллах тооцоотой. Хийн салбарт бий болсон ажлын нэг байр бусад салбарт 6-7 ажлын байр бий болгодог гэсэн судалгаа байдаг аж. 1000 куб метр хийг 100 км-т дамжуулахад 2-2.5 ам.долларын тарифтай. Хэрэв манайхаар хоолой тавигдаад түүгээр 38 тэрбум шоо метр байгалийн хий дамжууллаа гэж үзвэл тэрбум орчим ам.долларын орлоготой байна хэмээн зарим эдийн засагч тооцоолжээ.

Бид  байгалийн хийн хоолойг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжуулах асуудлаар мэргэжилтнүүдийн байр суурийг сонирхлоо.

 АЗИЙН СУПЕР СҮЛЖЭЭ БАРЬЖ, БҮС НУТГИЙН ЦАХИЛГААН ДАМЖУУЛАХ
ЧАДАМЖИЙГ САЙЖРУУЛАХ ТОМООХОН ДЭВШЛИЙГ АВЧИРНА

Европагрид Монголын Хийн Сүлжээ (MGN) төслийн ТУЗ-ийн зөвлөх гишүүн Н.Тэгшбаяр

-Хий дамжуулах хоолойг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дайруулах талаар олон жил яригдаж, ажил хэрэг болоогүй байсныг эцэслэж, хоёр тал Санамж бичиг байгууллаа. Энэ талаарх таны байр суурийг сонсъё?

-Олон жил яригдсан. Урд нь Орос, Хятадын хоорондын яриа хэлэлцээрээс Монгол Улс гадна талд шахуу байсан. Сүүлийн жилүүдэд Монгол, Орос, Хятадын гурван талт хэлэлцээр нэг шат ахиж байгаа нь сайн хэрэг. Санамж бичиг заавал биелүүлэх ёстой гэсэн утгатай байдаг л даа. Тэгэхээр урт хугацаанд ажил явах юм байна гэж ойлгож байна. Ингэснээр Азийн супер сүлжээ барьж, бүс нутгийн цахилгаан дамжуулах чадамжийг сайжруулах томоохон дэвшлийг авчирна гэж үзэж байна. Зөвхөн хийн хоолойн тухай асуудал биш. Урд нь Монгол, Хятад, Орос гурван улсын төмөр замыг холбосон дэд бүтэц байсан бол одоо хийн дэд бүтэц, шилэн кабелийн дэд бүтэц, цаашлаад магадгүй нефтийн зэрэг томоохон дэд бүтцүүдийг барих санамж бичиг болсон. Мөн Монгол, ОХУ, Хятадын эдийн засгийн коридорыг үүсгэх хамгийн чухал хүчин зүйл гэж үзэж байна.

-Монголын нутаг дэвсгэрээр байгалийн хийн хоолойг дамжуулсны эдийн засгийн үр өгөөж юунд байх вэ?

-Нэгд, улс орны төсөвт ихээхэн нэмэр болох томоохон татвар төлөгчдийн нэг болно. Эдийн засаг талаасаа харвал бид одоохондоо утааг тодорхой хэмжээнд шахмал түлш хэрэглээд бууруулж байгаа. Хий дамжуулах хоолойноос бид хий авч чадвал Улаанбаатар хотыг Европын томоохон хотууд шиг утаагүй цэвэр хот болгох бүрэн боломжтой. Мөн утаанаас үүдэлтэй өвчлөлд зарцуулж буй мөнгө хэмнэгдэнэ гэсэн үг. Нэгэнт хий дамжиж байгаа тохиолдолд бид хий дамжуулах дэд бүтцийг Улаанбаатарт бий болгох боломжтой, төмөр зам дагуу газруудад хий хэрэглэх бүрэн боломжтой болсноороо эдийн засагт үр өгөөжөө өгнө. Үйлдвэрлэлүүд хөгжихөд бид хийгээр ажилладаг цахилгаан станцууд бий болох, цахилгаан экспортлох боломжтой. Энэ мэтчилэн мөнгөөр биш, эдийн засгийн утгаар томоохон үр өгөөжтэй байх юм. Бид хийн дэд бүтцийг ядаж улсынхаа нийслэлд бий болгосноор гадаадын хөрөнгө оруулагчдын сонирхол нэмэгдэх бүрэн боломжтой. Байгалийн хий ашиглаж хийн дэд бүтцэд томоохон хөрөнгө оруулалт татах боломж нээгдэж байгаа. Сүлжээ хөгжүүлэх ажлын байр нэмэгдэнэ, орон нутгийн бизнесүүдийн өрсөлдөх, хөрөнгө оруулах чадвар нэмэгдэнэ. Үйлдвэртээ байгалийн хий ашиглах боломжийг бизнесүүдэд олгоно. Хий ашигладаг станцуудын санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах, орлого багатай өрхүүдийг хямд эрчим хүчээр хангах боломжтой болно. Эрчим хүчний зардлыг бууруулж, бизнес эрхлэгчдийн нуруун дээрх ачааг хөнгөлнө. Хий нийлүүлэх боломж тодорхой болсон тохиолдолд Улаанбаатар хотын хийн дэд бүтцийг холбосон шиг айл бүрийг хийн дэд бүтцэд холбох дэлхийд сүүлийн үед хэрэгжиж буй хамгийн томоохон төслүүдийн нэг болно гэж бодож байна.

-Хэр хугацаанд үр дүнгээ өгөх бол?

-Богино хугацаанд үр дүнгээ өгөхгүй. Жишээлбэл, хийн дэд бүтцийг бүрэн хийж дуусгахад 40-өөд жилийн ажил болно. Дөрөв, дөрвөн жилээр төлөвлөх ажил биш. Урт хугацааны эдийн засгийн тогтвортой байдлыг бий болгоход чухал нөлөө үзүүлнэ. Хоёр улстай улс төрийн өндөр түвшинд бид ойлголцож чадаж байгаа шигээ дараа нь эдийн засаг, соёл боловсролын түвшний харилцаагаа өндөр түвшинд аваачих чухал нөлөөтэй ач холбогдолтой төсөл болох юм. Мөн Улаанбаатар хотын түгжрэлийг саармагжуулахад маш чухал нөлөөтэй. Хийн дэд бүтцийг гэр хороололд хүргэснээр өөрийнхөө хашаанд нийтийн байрнаас ч тохь тухтай амьдрах бүрэн боломж олгоно гэсэн үг. Хийн хоолой дамжсанаар зөвхөн Улаанбаатар хотыг газын дэд бүтэцтэй холбосноор эхний ээлжинд 120 мянган метр буюу 120 км орчим хийн дэд бүтцийн сүлжээг шинээр барих боломжтой болно. Энийг барих хөрөнгө оруулалт орж ирснээр эдийн засаг тэр хэмжээгээр тэлнэ. Засгийн газрын байгууллагууд болон хий дамжуулахтай холбоотой хууль журам дээрээ анхаарах шаардлагатай болно. Гурван улсын хамтарсан шийдвэр гарсны дагуу олон улсын гэрээ хэрэгжүүлэхтэй холбоотой урт хугацаанд хэрэгжих томоохон төсөл гэж үүэж байгаа. Төслийг хэрэгжүүлэхэд эрх зүйн зохицуулалтын тогтвортой орчин, аюулгүй ажиллагааны стандартууд чухал. Дээрээс нь эрсдэлийн стандарт, эрсдэлээс сэргийлэх менежмент, мөн хэрэглэгчийн боловсролыг дээшлүүлэх маш олон сорилтууд давхар хүлээж байгааг хэлэх хэрэгтэй. Хаана боломж байна тэнд сорилт, эрсдэлүүд байдаг. Боломж, эрсдэл хоёрыг ижил тооцох ёстой.

-Гадны улс орнууд агаарын бохирдлын асуудлаа хийгээр шийдэж байна. Манайх ч боломжийг алдаж болохгүй болов уу?

-Тийм ээ. Монгол орны нөхцөлд тохиромжтой зардал хэмнэсэн, аюулгүй, орчин үеийн байгалийн хий түгээх үйлчилгээг хөгжүүлэх нь чухал. Сонирхуулахад, бид дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтаар дамжуулан агаарын бохирдлыг бууруулах, байгалийн хийн өгөөжийг богино хугацаанд орон нутгийн илүү олон хэрэглэгчид хүртээмжтэй хүргэх, сүүлийн үеийн дэвшилтэт технологи ашиглан Монгол Улсын эрчим хүчний салбарт илүү өргөн хүрээнд инноваци нэвтрүүлэх, хийн хэрэглээг илүү хямд болгох зорилгоор, цаашилбал, улс орны тогтвортой хөгжил, ажлын байрыг нэмэгдүүлэхэд хөтлөх Европагрид Монголын Хийн Сүлжээ (MGN)  санаачлан хөгжүүлж байна.


НУРСУЛТАНД ОЧООД, ЯНДАН ХАЙГААД ОЛООГҮЙ

Эдийн засагч Д.Бямбасайхан

-Хий дамжуулах хоолойг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дайруулахаар боллоо. Таны байр суурийг сонсъё?

-Ямар ч байсан санамж бичиг байгууллаа. Зүүн талаар Дорнод Сибирийн хоолой нээгдсэн ч хамгийн дөт замаар, ямар нэг гэмтэл саатал үүсвэл гэсэн утгаар хаа хаанаа ашигтай байхаар асуудлыг шийдэж байна гэж би үзэж байна. Мэдээж газар нутаг дээгүүрээ нэвтрүүлсний төлбөр яригдана. Хэдэн метр хоолой тавигдах, хичнээн шоо метр хий нэвтрүүлэх, хэзээ ашиглалтад орох вэ гэдгээс хамаарч дэд бүтэц, зураг төслийн ажлууд хийхэд багадаа жил гаруйн хугацаа орох байлгүй дээ. Оросын талаас төмөр замаа дагуулж тавья гэсэн юм билээ. Ямар нэг саад бэрхшээл, эвдрэл доголдол гарвал аврах ангийнхан очиж, техник хэрэгслээ буулгаад засварын ажлыг хийхэд бэлэн байх ёстой гэсэн олон талыг харж шийдвэр гаргасан байх. Миний хувьд маш таатай байна. Өмнө нь улс төрийн нөлөөллүүд их орж, алтан боломжийг алдсан асуудлууд бий.

-Монгол Улсын эдийн засагт оруулах хувь нэмрийн тухайд та юу хэлэх вэ?

-Хийн хоолой тавигдчихвал манай дотоодын нийт бүтээгдэхүүн бараг 40 хувь гараад ирэх болов уу гэж горьдож байна. Оросоос Европ руу нийлүүлэхээс илүү их хэмжээний байгалийн хий нэвтэрнэ гэсэн төсөөлөл байгаа юм. Төдий хэмжээгээрээ бидэнд бас ноогдох нь илүү юм болов уу. Хамгийн чухал нь үндэсний аюулгүй байдал. Хоёр улсыг холбосон эрчим хүчний гол магистрал манай нутаг дээгүүр яваа цагт бид хаа хаанаа хамгаалалтад орж, хамтрагч болчихож байгаа юм. Үр өгөөжийн хувьд бид байгалийн хийг вагоноор зөөж, саванд байрлуулаад, колонк руу аваачаад, машин руу шахаад, баллоноор гэр лүүгээ зөөдөг байдал арилах болов уу. Ялангуяа гэр хорооллын дахин төлөвлөлт байна. Анхнаасаа газан хоолойтой барилга байгууламжуудын үндсэн шугам явж, дэд бүтцийг давхар газын шийдэлтэй хийх болов уу. Ядаж гэр хорооллууд утаагүй болох боломжтой. Дээр нь бид дутагдалтай байгаа эрчим хүчнийхээ нөөцийг цахилгаан станцуудаар бий болгох боломжтой болно. 10, 20 мегаваттын цахилгаан дулаан үйлдвэрлэдэг дэд станцууд баригдах ёстой юм. Улаанбаатар зөвхөн төвдөө байгаад байхгүй байлгүй дээ. Дагуул хот, хорооллуудыг шинээр байгуулж, хий ашигладаг станцууд барьж байгуулах байх. Би сая Ерөнхий сайдын хамт айлчлалаар Нурсултанд очоод яндан хайгаад олоогүй. Бидний мэддэг цахилгаан станц нь хаана байдаг юм бол гээд. Казахстан байгалийн хий асар ихтэй. Тийм учраас газаараа халдаг, эрчим хүчээ үйлдвэрлэдэг.

-Бидний ирээдүй тийм л байгаасай?

-Горьдож л байна. Одоо хотын төвд байгаа 3, 4 дүгээр цахилгаан станцууд 40 жилийн дараа буух байлгүй. Хотын төв рүүгээ нүүрс зөөхөө болих байлгүй. Замаас нь илүүдэл авдаг шланкаар нь авахад л бидэнд маш их өгөөжтэй. Орос газаа зараад баяжина, хөгжинө. Хятад ч газыг нь хэрэглээд улам хөгжинө. Бид дунд нь утаатайгаа, нүүрстэйгээ байхгүй, дамжуулсныхаа үр шимийг хүртээд, ядаж байгаль орчны бохирдолгүй болох байлгүй дээ. Одоо засаг нь тогтвортой, сонгууль нь аятайхан явчихаасай. Тэгэхгүй олон янзын попууд нь гарч ирээд, бараг үнэгүй нэвтрүүлж байна, өшөө ихийг авах ёстой гэж солиороод, түүнийг нь ард түмэн дэмжээд явчихвал балай юм болно. Тиймээс улс төрөөс л айж байна. Бидний хувьд нэг хэцүү юм нь, ажлаа хийх гэхээр нэг дарга нь гарын үсгээ зурахгүй гараад явчихдаг, зургаа батлуулах гэсэн дарга нь золголтоо хийх гээд Баян-Өлгий рүү явчихдаг. Ийм асуудал болохгүй л бол гайгүй дээ. Ер нь биднээс л шалтгаална.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
3
ТэнэглэлТэнэглэл
2
ЗөвЗөв
2
ХахаХаха
2
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

26 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

зочин 2019-12-18 202.179.24.130

Гудамжны ярианы хэллэгээр яриад байна даа. Газан хоолой ч гэх шиг.

Avatar

иргэн 2019-12-18 43.228.130.60

энэ бол зүгээр улс төр. Хятад манайхаар дайруулахыг ойрын жилүүдэд зөвшөөрөхгүй. Орос бас хуурч байгаа. судлая гэдэг чинь дипломат хэллэгээр татгалзсан гэсэн үг. Манай мангарууд хоосон хийрхэж онгирцгоогоод байх юм. Гадныханы хөх инээд нь хүрээд дотроо энэ монгол улс төрчид дэндүү тэнэг гэнэн юм даа гээд шоолж байгаа даа
Ингэж гадныханы элэг доог болж байна гэдэг ичгүүртэй зүйл

Avatar

эрдэнэ 2019-12-18 202.179.31.96

Монголоор дайруулах нь ашигтай ч Орос хол ч гэсэн өөрийн нутгаар өнгөрүүлнэ гэдгээ тодорхой бичсэнийг уншсанаа санаж байна.Яагаад гэвэл Оросод өөрт нь хий хүрээгүй газар их бас ажилгүйдэл ч их бгаа.тэрнийгээ давхар шийднэ гэж бичсэн бсан.Манайхан зүгээр улс төр хийж б

Avatar

иргэн 2019-12-18 103.26.195.216

Хийн хоолойг суваг малтаж газарт булж тавьдаг биздээ. Хийн хоолойтой зэрэгцүүлээд усны хоолой хамт булах хэрэгтэй. Сэлэнгийн усыг хоолойгоор урсгаж говьд хүргэвэл хийнээсээ илүү өгөөжтэй төсөл болно шүү.

Avatar

Монгол 2019-12-18 202.126.88.150

Мэдлэггүй бохир заваан яриатай ямар дуракууд вэ? Яах гэж ийм шаарнуудаас ярилцлага авдаг юм бэ?!

Avatar

Монголыг хулхидсан оросын хошгируулалт шүү 2019-12-18 66.181.184.235

Саяхан нээгдсэн Сибирийн хүч 1 хоолой яг ингэж Монголоор дайрна бид нараас шалтгаална том том бүлтэрч байсан ш дээ оросууд хийн үнэ дээр тохиролцох гэж л Монголоор дайруулна хятадыг айлгасан юм шүү дээ Сибирийн хүч 2 хийг үнэтэй заруулах гэж оросууд дахиад Монголоор дайруулна хятадыг айлгах тактикаа яриад эхэллээ

Avatar

Зочин 2019-12-18 103.57.93.41

оросууд баталгаатай контролдож чадна гэсэн үедээ л.хөрөнгө оруулна, цэрэг оруулдаг ч юм уу.

Avatar

Зочин 2019-12-18 192.82.67.182

АН сонгуульд хэдэн суудал авах юм бол наад ажлыг чинь естой будаа болгоно доо!!! Одоо 20 оны сонгуульд АН -аас хvн гаргахгvй байж чадах юм бол Газтай болж болох юм!! Тvvнээс биш АН-н нурааж сvйтгэх хvчин чадал vнэн агуу ш дээ!! Атом цемийн хvчнээс ч давж гарна!!

Avatar

Иргэн 2019-12-18 66.181.185.168

Орос бол дэлхийн хамгийн баян орон. Сибирт бvх юм байна. Алт, менге, зэс, газрын тос, байгалын хий, ой мод гээл. Монголчууд ухаантай хеделбел дэргэд шахуу байгаа энэ их баялгаас хамгийн бага ертгеер ашиг хvртэх бvрэн боломж байна. Даанч энэ наймааг хийж чадах чалхтай улс терч терехгvй юм даа.

Avatar

Зочин 2019-12-18 66.181.185.168

Бас алмааз

Avatar

Зочин 2019-12-18 64.119.27.241

Bid nar tegeed almaz zes hudaldaj avah hereg uu

Avatar

Монгол 2019-12-18 66.181.161.91

Монгол хун маш сонин мэдэхгуй сэдвээ хуртэл мэддэг юм шиг бурна аливаа зуйлд ямар ч тооцоо судалгаагуй хандах атлаа бусдын юмыг эхлээд харталаас нь харна амьдрал нэг л бурзгэр байдаг нь энэ зантай холбоотой юм шиг дээр нь маш их нэрэлхуу атаач уг нь толгой гайгуй

Avatar

MONGOL 2019-12-18 24.46.100.17

Asuudal yrigdaj b.gaa bolohoos shiidegdeegui b.gaa
Iimd Mongol iin tor anhaaraldaa avch eh orniihoo,ard tumniihee toloo bolomjiig aldaj bolohgui,Oros,Hyatadtai eviig ni olj bj hiih heregtei
Hiin hooloi MONGOL oor dairuulj chadval taviulsan tor,erhemuud monhorno!

Avatar

зочин 2019-12-18 202.9.46.71

Оросуудтай их сүлбэлдвэл бүтэн нойртой ч хонохгүй дээ ! . тамаа цайна даа .. Германууд хүртэл хамгын найрсаг түншүүдтэйгээ муудалцаж байна шдээ …. Украйны тухай бол ярих ч юм байхгүй !! … Газ замаас нь хулгайлсан хэрэгт унаад балрах вы
дэ !

Avatar

бат. 2019-12-18 202.9.47.12

Засс дэмийрээд бай.Сонгуулийн солиорол нь эхэлчихэж.

Avatar

Зочин 2019-12-18 64.119.20.38

Казахстанд байгалийн хий байгаа бол геологи, газар зүйн хувьд адил төстэй манайд бас байх л ёстой!! Хайгуул сайн хийх хэрэгтэй! Улс төрчид улс орны хөгжилд саад болохоо болих хэрэгтэй байна!! Биднийг ухнатсаар байтал казахууд хүртэл тасраад явчихлаа!!!

Avatar

Зочин 2019-12-18 73.92.12.67

news man болимоор юм. Ямарч мэдлэг,ойлголтгүй хэдэн оркууд авчраад л худал юм яриулах юм,юу ч уншаагүй нөхөд байна ш дээ

Avatar

Зочин 2019-12-18 83.23.234.102

Naadah chin butehgui debiluud

Avatar

kkk 2019-12-18 66.181.161.67

ene Altanhuyagiin b*** doloogch luivarchin odoo bas yu vee

Avatar

Zochin 2019-12-18 202.126.88.228

Orosuud yaj hudalaa yarij shogtodgiig udahgui mongolchuud harah bh. Demhiin hamgiin muuhai humuus.

Avatar

Zochin 2019-12-18 66.181.161.82

Shogtohdoo yu gej helehiig ch barag gadarlaj bna. Buh zuil tanaihaas shaltgaalsan…

Avatar

Зочин 2019-12-18 202.21.125.50

Монголд хийн хоолой хэрэггүй, оросоос зайтай байсан нь дээр.

Avatar

Зочин 2019-12-18 103.212.117.212

Olon yum hutsalgui bushuuhan l ajildaa oroo….uuriin ornii ded buttsee daraa bol.saijruulsan tulshee buren hereglej suraagui baij…..heden jildee damjuulsaniihaa hulsiig avaad hevtej bai…..tavtsan baihad daraan auchiran oldon

Avatar

Зочин 2019-12-18 202.126.89.114

Яг үнэн подууд гарч ирээд ард түмнийг уриалж Оросыг шантаажлах учраас манайхаар дайруулахгүй байгаа. Гэтэл Европын улс орнууд хоолой нутаг дээгүүрээ тавьж байна. Сүүлд гэхэд Данитай тохиролцоонд хүрчихсэн, ажил нь эхэлчихсэн. Даниас үлгэр авдаг иргэд, улстөрчид тэдэн шиг хариуцлагатай хэлэлцээр хийж сураасай.

Avatar

Зочин 2019-12-18 107.77.173.55

Дани удаан хугацаанд зөвшөөрөл өгөхгүй байсан ч Оросууд яаж ийж байгаад зөвшөөрүүлсэн….бодвол Европын Холбооны авилгач түшмэлүүдийг анусных нүхээр цухуйтал хахуульдаа биз

Avatar

Kk 2019-12-18 66.181.161.13

Ur 1 byambasaikhan garad irje

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж